II SA/Go 47/06

II SA/Go 47/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-05-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-01-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /sprawozdawca/
Ireneusz Fornalik
Maria Bohdanowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6073 Opłaty adiacenckie oraz opłaty za niezagospodarowanie nieruchomości w zakreślonym terminie
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 1321/06 - Wyrok NSA z 2007-09-11
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję w części
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 115 poz 741
art. 149-159
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik,, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska (spr.), Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2006 r. sprawy ze skargi B.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt 2 decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. nr [...], a w pozostałym zakresie skargę oddala, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja w części uchylonej nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz B.D. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W dniu [...] października 2005r. Wójt Gminy decyzją Nr [...] wydaną na podstawie art. 144, art. 145 ust.1, art. 148 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z póz. zm. )- zwana dalej u.g.n. – w związku z § 1 uchwały Nr [...] Rady Gminy z dnia [...] lipca 2004r. w sprawie stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej( Dz. Urz. Województwa Nr 63, poz. 1059) ustalił opłatę adiacencką w wysokości 1040 zł dla B.D. właściciela działki Nr [...]. Jednocześnie w punkcie 2 przedmiotowej decyzji zobowiązano wyżej wymienionego do uiszczenia opłaty jednorazowo w terminie 14 dni licząc od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że opłata wymierzona została w związku ze wzrostem wartości nieruchomości spowodowanym wybudowaniem sieci wodociągowej. Odbiór techniczny sieci wodociągowej dokonano [...] listopada 2002r. a tym samym Gmina stworzyła warunki podłączenia do wodociągu nieruchomości. Wybudowanie sieci wodociągowej spowodowało wzrost wartości nieruchomości – na co sporządzono operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego. Stosownie do § 1uchwały Rady Gminy z dnia [...] lipca 2004r. w sprawie stawki procentowej opłaty adiacenckiej z tytułu wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej stawka opłaty adiacenckiej wynosi 20% różnicy między wartością nieruchomość po wybudowaniu sieci i przed jej budową. Rzeczoznawca wzrost wartość nieruchomości określił na kwotę 5.200 zł. Z tego też względu 20 % z tej kwoty stanowi 1.040 zł.
Od decyzji tej odwołanie złożył B.D.. W uzasadnieniu podał, że odbiór techniczny jak i oddanie przedmiotowego odcinaka do eksploatacji dokonano we wrześniu 2002r. Natomiast odbiór techniczny dokonany [...] listopada 2002r. był odbiorem formalnym całej sieci a nie poszczególnych zadań. Z tego też względu zdaniem B.D. wystąpiła ujemna przesłanka do wydania decyzji administracyjnej w kwestii obciążenia opłatą adiacencką z uwagi na upływ trzyletniego okresu od stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzenia. Ponadto zdaniem wyżej wymienionego, opłata ta ma charakter kary i nie wszyscy mieszkańcy Gminy zostali taką opłatą obciążeni. W dalszej części wskazał, że jest rencistą i nie ma pieniędzy na zapłacenie przedmiotowej opłaty. Wskazał, że praktycznie całą rentę wydaje na lekarstwa i opłaty związane z bieżącym utrzymaniem. Wskazał również, że nie został poinformowany o możliwości rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu opłaty adiacenckiej.
Decyzją z [...] listopada 2005r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy. W uzasadnieniu wskazano, że na mocy art. 144 ust. 1 u.g.n. właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Ustalenie tych opłat może nastąpić w terminie trzech lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń. Wskazano, że trzyletni okres umożliwiający zobowiązanie właściciela nieruchomości do wniesienia opłaty biegnie od sporządzenia protokołu końcowego robót, a nie od momentu wybudowania.
W uzasadnieniu wskazano również, że z protokołu z przeprowadzonych czynności nie wynika, by B.D. wnioskował o rozłożenie opłaty adiacenckiej na raty roczne. Wskazał jedynie, że jest inwalidą II grupy i prosi o całkowite zwolnienie go z opłaty, jak również, że jego nieruchomość nie ma podłączenia do wodociągu głównego. Z tego też względu organ odwoławczy zarzut o nie poinformowaniu B.D. o możliwości rozłożenia na raty opłaty adiacenckiej uznały za niezasadny.
Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego B.D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp.
W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty wskazane w odwołaniu i wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył co następuje:
W myśl przepisu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Sąd nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) Sąd nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd może dokonać kontroli zaskarżonej decyzji także
w zakresie wykraczającym poza zarzuty podniesione w skardze oraz wskazaną podstawę prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej przez Sąd następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność decyzji w zakresie, w jakim Sąd jest władny to uczynić, a więc z punktu widzenia jej zgodności z prawem, stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja w części narusza przepisy postępowania administracyjnego które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdził, że nastąpiło naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art.9, art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego. ( Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z póz. zm.) - dalej zwanej k.p.a.
Na mocy art. 143 ust. 2 u.g.n. przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się budowę drogi oraz wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych. Obowiązek uczestniczenia właścicieli nieruchomości w kosztach budowy urządzeń infrastruktury wystąpi gdy urządzenia te zostały wybudowane z udziałem środków Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Zaspakajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty gminy należy do zadań własnych gminy. Do takich zadań zaliczono sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę. Z powyższego wynika, że gmina ma ustawowy obowiązek wybudowania i utrzymania urządzeń użytku publicznego jakim jest wodociąg.
Partycypowanie w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej jest obligatoryjne i nie jest uzależnione od tego, czy osoba zobowiązana do wniesienia opłaty adiacenckiej bezpośrednio korzysta z tych urządzeń (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13.12. 1994r. SA/Lu 514/94). Podstawowym kryterium powstania obowiązku jest fakt wybudowania infrastruktury technicznej oraz samo stworzenie warunków podłączenia nieruchomości do urządzenia. Istotnym jest również aby budowa urządzenia finansowana była chociażby częściowo z środków budżetu jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie kryteria te zostały spełnione.
Z uwagi, że na gminie jako jednostce samorządu terytorialnego ciąży obowiązek wykonywania zadań publicznych jednostka ta nie może dowolnie dysponować przydzielonymi jej dochodami – jakim jest również opłata adiacencka- w szczególności rezygnować z przydzielonych im w drodze ustaw źródeł dochodu, ponieważ w ten sposób zmniejszają swoje potencjalne możliwości realizacji postawionych przed nimi zadań. Z tego też względu organ prawidłowo wszczął postępowanie mające na celu obciążenie opłatą adiacencką właściciela nieruchomości, której wartość wzrosła wobec wybudowania wodociągu z udziałem środków budżetu gminy.
Odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze dotyczącego braku możliwości wymierzenia opłaty z uwagi na upływ trzyletniego okresu od stworzenia możliwości do podłączenia się do wybudowanej infrastruktury, Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podnoszone w toku postępowania odwoławczego jak i w postępowaniu przed Sądem, argumenty dotyczące wcześniejszego umożliwienia skorzystania (podłączenia się) z wybudowanego wodociągu - o czym miały świadczyć wystawiane przez wykonawcę i regulowane przez gminę faktury - nie mogą zostać uwzględnione. Pogląd prezentowany w zaskarżonej decyzji ma oparcie w ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 05.12.2000r. I SA 1712/99 Lex nr 55778; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27.01.2000r. I SA 273/99 Lex 57190. Zgodnie z dominującym w orzecznictwie poglądem, dzień sporządzenia odbioru końcowego uznano za dzień od którego należy liczyć stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do infrastruktury. Nie ma również znaczenia czy właściciel z podłączenia się do sieci skorzystał czy też nie.
Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych protokołu, obioru końcowego technicznego robót (k- 27-30 akt administracyjnych) dokonano [...] listopada 2002r. Decyzję organ pierwszej instancji wydał w dniu 05 października 2005 r. natomiast organ odwoławczy orzekł w dniu 15 listopada 2005r. (decyzja doręczona skarżącemu – 23listopada 2005r.). Z uwagi na powyższe zaskarżoną decyzją ustalono opłatę w ustawowym trzyletnim terminie.
Warunkiem niezbędnym do ustalenia opłaty jest wzrost wartości nieruchomości. Wskazać należy, że wzrost wartości nieruchomości ustalono na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego M.S. w czerwcu 2005r. Operat szacunkowy, który jest podstawowym dowodem wzrostu wartości nieruchomości odpowiada przepisom art. 149-159 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z treścią art. 154 tejże ustawy wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości dokonuje rzeczoznawca majątkowy, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, jej przeznaczenie, stopień wyposażenia w urządzenia infrastruktury technicznej, stan jej zagospodarowania oraz dostępne dane o cenach nieruchomości podobnych.
Z analizy przedmiotowego operatu wynika, że wszystkie elementy, o których mowa w wyżej wymienionym przepisie zostały w operacie uwzględnione. Skarżący nie wskazał również zarzutów dotyczących przedmiotowego operatu, wskazują jedynie, że nie ma wiedzy czy operat sporządzono prawidłowo.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w części utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji w zakresie punkt drugiego – zobowiązującego skarżącego do jednorazowego uiszczenia opłaty adiacenckiej - wydana została z naruszeniem przepisów postępowania. Zdaniem Sądu organ nienależycie wyjaśnił sprawę w zakresie zastosowania art. 147 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu opłata adiacencka może być n wniosek właściciela nieruchomości, rozłożono na raty roczne płatne w okresie do 10 lat. Warunki rozłożenia na raty określa się w decyzji o ustaleniu opłaty. (...).
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W aktach administracyjnych znajduje się protokół z czynności przeprowadzonych w toku postępowania w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej (k-33 akt administracyjnych). Z treści protokołu wynika, że właściciel działki nie wnioskuje o rozłożenie opłaty na raty. Protokół ten jest podpisany przez skarżącego. W uwagach do protokołu skarżący wskazał, że nie ma środków zapłacenie opłaty i wnosi o zwolnienie z jej uiszczenia. W odwołaniu natomiast skarżący kwestionuje okoliczność, że został poinformowany o możliwości rozłożenia opłaty na raty. Natomiast organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ograniczył się do przyjęcia, że skoro w protokole z czynności z dnia [...].09.2005r. zaznaczono, iż skarżący nie wnioskował o rozłożenie na raty opłaty, to zarzut jest niezasadny. Z treści odwołania wynika, że powyższa okoliczność jest przez skarżącego kwestionowana. Z tego też względu na organie ciążył obowiązek wyjaśnienia czy poinformowano skarżącego o możliwości rozłożenia na raty i czy w przypadku pouczenia taki wniosek skarżący by złożył. Postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym, co oznacza że sprawa jest dwukrotnie merytorycznie rozstrzygana przez organ. Powyższe oznacza, że organ odwoławczy nie tylko może, ale powinien prowadzić postępowanie wyjaśniające. Wyjaśnienie wątpliwości jakie zgłaszał skarżący w odwołaniu dotyczące możliwości rozłożenia na raty wymierzonej opłaty jest okolicznością istotną w tym postępowaniu gdyż ma wpływ na interes skarżącego jak również na treść decyzji. Skarżący jednoznacznie wskazał w postępowaniu przed organem pierwszej instancji jak również w postępowaniu odwoławczym, że nie jest w stanie jednorazowo uiścić opłaty w wysokości 1.040zł. W odwołaniu wprost skarżący wskazał, że nie został poinformowany o możliwości rozłożenia na raty. Z uwagi na ustawowy obowiązek organu w zakresie którego organ jest zobowiązany do prowadzenie postępowania w taki sposób aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów, należało co najmniej wyjaśnić czy skarżący o możliwości złożenia takiego wniosku został poinformowany, jeżeli tak to czy zrozumiał jego treść. Organ nie czyniąc w tym zakresie żadnych ustaleń, przyjął, że skoro w protokole podkreślone zostało przez pracownika "nie wnioskuje" o rozłożenie opłaty adiacenckiej na raty roczne, to oznacza, że niewątpliwie skarżący wyraźnie o tym został pouczony, w sposób który zrozumiał, a uwagi skarżącego o braku środków na uiszczenie przedmiotowej opłaty są w przedmiotowym postępowaniu bez znaczenia. Z takim stanowiskiem organu odwoławczego, Sąd nie może się zgodzić. Z uwagi na podniesione zarzuty o braku pouczenia o możliwości rozłożenia opłaty na raty, organ zobowiązany był dokonać ich oceny. Wskazanie przez organ możliwości zastosowania innych ulg nie stoi na przeszkodzie rozłożenia opłaty na raty. Ocena materiału przez organ odwoławczy nie może ograniczać się do sprawdzenia legalności działania organu pierwszej instancji i to tylko pod względem formalnym. Organ zobowiązany jest dokonywać własnych ustaleń i na podstawie całości materiału dowodowego merytorycznie sprawę rozstrzygnąć. Z tego też względu w toku postępowania administracyjnego należy ustalić czy skarżący został prawidłowo pouczony o możliwości złożenia wniosku o rozłożenie na raty i ewentualnie przy orzekaniu o sposobie uiszczenia opłaty taki wniosek rozważyć.
Z tego względu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzeczono jak w sentencji. Na mocy art. 152 powołanej ustawy stwierdzono, że decyzja w części w której uwzględniono skargę nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwrot poniesionych kosztów postępowania obejmuje uiszczony przez skarżącego wpis w kwocie 100zł.