II SA/Go 465/22

II SA/Go 465/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Kamila Karwatowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6031 Uprawnienia do kierowania pojazdami
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151a ,art. 200, art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2022 r. sprawy ze sprzeciwu P.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zwraca z urzędu wnoszącemu sprzeciw – P.J. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem nadpłaconego wpisu sądowego od sprzeciwu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz wnoszącego sprzeciw – P.J. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2022r. nr [...] Starosta, działając na podstawie art. art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tj. Dz.U. 2021r., poz. 1212 ze zm., dalej jako u.k.p.), orzekł w sprawie skierowania P.J. na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie kat. AM, B1, B w związku z zastrzeżeniem co do stanu zdrowia.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w dniu 8 marca 2022r. do urzędu wpłynął wniosek Prokuratury Rejonowej z dnia [...] marca 2022r. o skierowanie ww. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w związku z istniejącymi uzasadnionymi zastrzeżeniami co do stanu zdrowia ww. Według wnioskodawcy w toku postępowania karnego nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową ww. kierowca został poddany jednorazowemu badaniu sądowo - psychiatryczno - psychologicznemu, w wyniku którego biegli psychiatrzy i psycholog rozpoznali u niego uzależnienie mieszane i osobowość niedojrzałą. Zdaniem Prokuratora w związku z powyższym zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stan zdrowia P.J. może stwarzać zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym innym uczestnikom ruchu. Skierowanie na badanie lekarskie jest działaniem profilaktycznym mającym wyeliminować, bądź przynajmniej ograniczyć zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym.
Organ wskazał, iż zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami - kieruje się osoby, wobec których istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do stanu zdrowia. Nie jest przy tym wymagane uzyskanie przez organ pewności co do istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (jest to przedmiotem badań lekarskich w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy), lecz jedynie uprawdopodobnienie istnienia takich przesłanek.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła strona zarzucając zaskarżonej decyzji wydanie jej bez wnikliwej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie całokształtu okoliczności sprawy i skierowanie na badania lekarskie, wówczas gdy nie ma żadnych uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, iż wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło bez wnikliwej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś okoliczności faktyczne nie uzasadniają zastosowania art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wskazując m.in. na art. 99 ust. 1 pkt 2 , art. 75 ust. 1 pkt 5 u.k.p. oraz art. 138 § 2, art. 6 , art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.) decyzją z dnia [...] czerwca 2022 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
SKO wskazało, iż ustawa o kierujących pojazdami nie definiuje ani bliżej nie określa pojęcia "zastrzeżenia co do stanu zdrowia", o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2, będącego podstawą wydanej przez organ I instancji decyzji. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie ze słownikowym znaczeniem słowo "zastrzeżenie" oznacza "krytyczną uwagę, wątpliwość" (por. "Wielki Słownik Poprawnej Polszczyzny", Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006, str. 1455). Należy mieć również na uwadze, że celem omawianej regulacji jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdu. Oznacza to, że wątpliwości organu co do stanu zdrowia kierowcy muszą dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów. Skoro w powołanych przepisach mowa jest o "uzasadnionych" lub "uzasadnionych i poważnych" zastrzeżeniach, to oczywistym jest, że w rachubę nie mogą wchodzić każde wątpliwości, że kierowca ze względu na stan zdrowia nie gwarantuje bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Zdaniem SKO za uzasadnione i poważne można uznać jedynie takie, z których przynajmniej z dużą dozą prawdopodobieństwa wynika, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości dalszego jego udziału w ruchu drogowym. Nie jest konieczne uzyskanie przez organ pewności co do istnienia takich przeciwwskazań, bowiem kwestia zdolności do prowadzenia pojazdu będzie dopiero weryfikowana w toku specjalistycznego badania, na które kierowca ma być skierowany. Niezależnie od tego, z jakich źródeł organ poweźmie informację o niedomaganiach zdrowotnych kierowcy, organ - co do zasady - sam decyduje o wszczęciu, a następnie o sposobie zakończenia wszczętego postępowania. Nie może on zatem bezkrytycznie podchodzić do wszystkich otrzymanych informacji i zawiadomień. Zobowiązany jest do oceny czy uzyskane informacje i zawiadomienia są wiarygodne oraz zostały wystarczająco umotywowane do powzięcia obaw co do potencjalnej niesprawności kierowcy do prowadzenia pojazdów. Jednocześnie SKO podkreśliło, iż przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia musi być interpretowana zgodnie z celem u.k.p., którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym spowodowanym przez osoby, których stan zdrowia uniemożliwia sprawne prowadzenie pojazdów. Zatem uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, o których mowa w omawianym przepisie dotyczyć powinny tego rodzaju aspektów stanu zdrowia osoby, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Kontrola orzeczeń lekarskich w odniesieniu do podstaw prawnych i dochowania trybu ich wydawania, może być elementem oceny organów administracji dopiero w odrębnym, nowym postępowaniu administracyjnym, w związku ze stwierdzeniem istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przez osobę legitymującą się takimi uprawnieniami. W orzecznictwie wskazuje się, że skierowanie na badania lekarskie może mieć miejsce jeżeli istnieją uzasadnione, nadto poważne, zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Istnienie tych zastrzeżeń musi zostać wykazane w postępowaniu, mającym zakończyć się decyzją o skierowaniu na badania, które muszą być na tyle oczywiste, aby nie było wątpliwości co do tego, że istotnie stan zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy wymaga, aby został oceniony w badaniu lekarskim, które potwierdzi istnienie bądź nie przeciwwskazań do kierowania pojazdami.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy SKO wskazało, iż w uzasadnieniu wniosku, na podstawie którego wszczęte zostało postępowanie, Prokurator Rejonowy podał, iż u P.J. rozpoznano uzależnienie od alkoholu i mieszane. Do pisma dołączony był wyciąg z opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] października 2021r. w której stwierdzono, iż u strony nie rozpoznano choroby psychicznej. Stwierdzono natomiast uzależnienie mieszane i osobowość niedojrzałą. Zdaniem SKO stan faktyczny nie został dostatecznie wyjaśniony, zaś same wnioski z opinii w danym przypadku uznał za niewystarczające do wydania zaskarżonej decyzji. We wniosku Prokurator wskazał, iż P.J. jest uzależniony od "alkoholu i środków". W samej zaś opinii mowa jest o uzależnieniu mieszanym. Według organu odwoławczego na podstawie w/w dokumentów nie można de facto stwierdzić, od czego uzależniony jest odwołujący, ani czy faktycznie jest on uzależniony także od alkoholu. W związku z powyższym SKO uznało, że organ I instancji winien uzupełnić materiał dowodowy o pełną opinię biegłego, która pozwoli stwierdzić faktyczny zakres uzależnienia strony. Następnie organ oceniając zasadność skierowania strony na badania obowiązany jest uwzględnić stanowisko strony w kontekście podjętego przez nią leczenia. SKO uznało, iż skierowanie kierowcy na badania lekarskie w związku z zawiadomieniem właściwego organu o stanie zdrowia kierowcy nie może być automatycznie skutkiem tego zawiadomienia. Konieczne jest stwierdzenie, że wynikają z niego uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy, takowe zaś nie zostały wskazane przez organy administracji w wydanych w sprawie decyzjach. Z akt sprawy nie wynika od jakich środków uzależniony jest odwołujący (np. od alkoholu) i nie można ustalić czy mogą one mieć wpływ na prowadzenie pojazdów. Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego możliwe będzie prawidłowa ocena zasadności skierowania strony na badania lekarskie. Z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniające konieczne według SKO było uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Od powyższej decyzji P.J. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając jej:
1. naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b u.k.p. polegające na błędnym uznaniu przez organ, że istnieje konieczność skierowania kierowcy na badanie lekarskie, podczas gdy w żaden sposób nie wykazano, aby zachodziły jakiekolwiek i przeprowadzenie takiego postępowania, a SKO wprost wskazało, że w opinii sądowo - psychiatrycznej sporządzonej na zlecenie prokuratury nie wskazano wprost istnienia zastrzeżeń co do stanu zdrowia tym bardziej, że badanie było jednokrotne;
2. naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. polegające na zaniechaniu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego i przyjęciu, że konieczne jest skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania celem przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego; okoliczności faktyczne uzasadniające wszczęcie.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów strona wniosła o uchylenie decyzji SKO oraz Starosty i umorzenie przedmiotowego postępowania i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, ewentualnie o uchylenie decyzji SKO oraz Starosty i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentacje zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wskazanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej według kryterium legalności w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2022 r. uchylająca decyzję Starosty z dnia [...] maja 2022 r. w przedmiocie skierowania P.J. na badania lekarskie Przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie kat. AM, B1, B w związku z zastrzeżeniem co do stanu zdrowia i przekazująca sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W myśl art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Przy czym stosownie do treści art. 64e p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd sprzeciw oddala. W orzecznictwie wskazuje się, że sprzeciw od decyzji jest odrębnym od skargi środkiem zaskarżenia, służącym w istocie do weryfikacji prawidłowego ustalenia przez organ administracyjny przesłanek uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (wyrok NSA z dnia 26 września 2019 r., II GSK 1007/19, CBOSA). Sąd administracyjny w ramach kontroli zgodności z prawem rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. ocenia, czy organ odwoławczy winien był podjąć merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, czy też zaszła konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego w takim zakresie, który z uwagi na obowiązek zachowania dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) oraz obowiązek wyjaśnienia podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.) - uzasadniał przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a jednocześnie w postępowaniu przed organem I instancji doszło do uchybień natury proceduralnej, które można określić jako istotne (wyrok NSA z dnia 16 października 2019 r., II OSK 3080/19, CBOSA).
Kontrola prawidłowości zaskarżonej decyzji w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw na decyzję kasacyjną będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób.
Podkreślić należy, iż organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., gdy wystąpią łącznie następujące przesłanki:
a) postępowanie przed organem I instancji było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania;
b) konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Inne wady postępowania lub inne wady decyzji organu I instancji nie mogą być uznane za normatywną podstawę do wydania przez organ odwoławczy decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Powyższy przepis nie zawiera unormowań dotyczących istoty i treści tych przesłanek. Ich stwierdzenie pozostawiono właściwemu organowi odwoławczemu, który dokona w tym zakresie stosownych ustaleń na tle okoliczności rozpoznawanej sprawy. Uzasadnione jest jednak stanowisko, że naruszenie przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym przyjęcie, iż wystąpiła pierwsza przesłanka, zachodzi:
a) gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego;
b) gdy postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone, ale z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. czynności przeprowadził pracownik wyłączony ze sprawy, stronę pozbawiono udziału w postępowaniu);
c) gdy nastąpiło naruszenie przepisów postępowania przez nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych, niezbędnych do prawidłowego zastosowania normy prawa materialnego (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz 2017, s. 728–729; J.P. Tarno, Uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego w świetle znowelizowanego art. 138 k.p.a. [w:] Analiza i oceny zmian k.p.a. w latach 2010–2011, red. M. Błachucki, T. Górzyńska, G. Sibiga, Warszawa 2012, s. 231). Wobec powyższego organ odwoławczy orzekając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest zobowiązany wykazać, że postępowanie przed organem pierwszej instancji, w którym została wydana decyzja, było prowadzone z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie - niezbędnym jest wykazanie istnienia niewyjaśnionego przez organ pierwszej instancji zakresu sprawy, który ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dodać także należy, że decyzja kasacyjna może zapaść, jeżeli wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie można wyeliminować w trybie art. 136 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., I OSK 2561/19, CBOSA).
Dodać przy tym należy, iż przekazując sprawę organowi I instancji, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Jeżeli organ I instancji dokonał w zaskarżonej decyzji błędnej wykładni przepisów prawa, które mogą znaleźć zastosowanie w sprawie, w decyzji, o której mowa w § 2, organ odwoławczy określa także wytyczne w zakresie wykładni tych przepisów (art. 138 § 2a k.p.a.).
Wymaga podkreślenia, że wydanie decyzji kasacyjnej jest możliwe w sytuacjach wyjątkowych, gdyż działanie organu odwoławczego nie ma tylko charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym i co do zasady obowiązkiem tego organu jest ponowne rozpoznanie sprawy będącej przedmiotem postępowania. Warunkiem koniecznym dopuszczalności wydania decyzji w omawianym trybie jest zatem stwierdzenie, że sprawa nie może być załatwiona w sposób merytoryczny przez organ drugiej instancji. Wydając taką decyzję, organ odwoławczy powinien w jej uzasadnieniu nie tylko przekonująco uzasadnić istnienie przesłanek w nim wymienionych, lecz także wskazać, z jakich przyczyn nie zastosował art. 136 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2020 r., II OSK 1166/20, CBOSA).
Podkreślić należy, że nowelizacje kodeksu postępowania administracyjnego i wreszcie wprowadzenie instytucji sprzeciwu wskazują na to, że ustawodawca konsekwentnie dąży do przyspieszenia rozpatrywania spraw administracyjnych, wzmacniając zakres i funkcję postępowania odwoławczego i nakładając nowe obowiązki na organy II instancji. Zmiana treści art. 136 kpa dokonana na podstawie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), istotnie wzmacnia i podkreśla merytoryczny charakter postępowania odwoławczego, który nawet przy istotności naruszeń przez organ I instancji reguł postępowania dowodowego nie musi prowadzić do uchylenia decyzji i ponownego rozpatrywania sprawy.
Przed przedstawieniem wyników przeprowadzonej oceny zaskarżonej decyzji Sąd za konieczne uznał wyjaśnienie dodatkowo zakresu dopuszczalnej kontroli dotyczącej decyzji objętej sprzeciwem przez sąd administracyjny, która różni się od tej przeprowadzanej przez sąd przy wniesieniu skargi. Z uwagi bowiem na treść art. 64e p.p.s.a. w postępowaniu ze sprzeciwu sąd ocenia jedynie, czy doszło do naruszenia art. 138 § 2 k.p.a., nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach stron, lecz dokonuje oceny spełnienia w sprawie formalnych warunków wydania decyzji kasacyjnej. Rozstrzyganie na tym etapie o szczegółowych zagadnieniach natury materialnoprawnej uznawane jest za przedwczesne (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2017 r., II OSK 3011/17). Względy wykładni językowo-logicznej, celowościowej i systemowej, przemawiają za uznaniem, że przedmiotem kontroli, w razie wniesienia sprzeciwu, jest wyłącznie zasadność wydania konkretnego rozstrzygnięcia procesowego (decyzji kasacyjnej), na gruncie uwarunkowań prawnych, zakreślonych przez organ administracji. Przedmiotem kontroli nie może być natomiast w danym postępowaniu, któremu z woli prawodawcy nadano wyłącznie charakter wpadkowy, kwestia właściwego rozumienia przepisów prawa materialnego, w ramach których organ skonstatował, że sprawa wymaga przekazania do ponownego rozpoznania, w ramach kryteriów, zakreślonych w art. 138 § 2 k.p.a. Orzeczenie w przedmiocie sprzeciwu ma wobec tego wyłącznie charakter niejako procesowy i nie kreuje żadnych skutków, gdy chodzi o zakres praw i obowiązków stron postępowania, zainteresowanych konkretnym rozstrzygnięciem.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd w wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli legalności uznał, iż objęta sprzeciwem decyzja SKO wydana została z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., uzasadniając jej uchylenie.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji powodem zastosowania przez SKO art. 138 § 2 k.p.a. była konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie i prawidłowego ustalenia w niej stanu faktycznego. W związku z powyższym SKO w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji przywołało art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. SKO uznało za koniczne w przedmiotowej sprawie dołączenie do akt sprawy pełnej opinii sądowo-psychiatrycznej biegłego, która pozwoli stwierdzić faktyczny zakres uzależnienia strony, bowiem we wniosku Prokuratora o wszczęcie postępowania wskazano na uzależnienie od alkoholu i środków, a według załączonego do wniosku wyciągu z opinii, mowa jest o uzależnieniu mieszanym. Dodatkowo SKO wskazało na zasadność uwzględnienia stanowiska strony w kontekście podjętego przez nią leczenia.
O ile za uzasadnioną uznać należy potrzebę uzupełnienia w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, na którą wskazało SKO w zaskarżonej decyzji, mając na uwadze treść wniosku Prokuratora i załączony do niego fragment opinii sądowo-psychiatrycznej, to jednak zdaniem Sądu jest to czynność, którą organ odwoławczy zgodnie z art. 136 § 1 k.p.a. może dokonać w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego albo zlecić przeprowadzenie tego elementu postępowania organowi I instancji. Zauważyć należy, iż konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie nie dotyczy takiego zakresu, który uzasadniałby dokonanie tego w ramach ponownego postępowania przed organem I instancji. Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego nie może być rozumiana w ten sposób, że wszystkie istotne dowody powinny zostać przeprowadzone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a rolą organu odwoławczego jest tylko dokonanie kontroli rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. W konsekwencji za dopuszczalną uznać należy możliwość prowadzenia przez organ odwoławczy w tego rodzaju sprawach uzupełniającego postępowania dowodowego. Wskazać przy tym należy, iż zgodnie z art. 7 k.p.a., w celu realizacji zasady dwuinstancyjności, organ odwoławczy ma obowiązek podjąć wszelkie możliwe kroki zmierzające do merytorycznego załatwienia sprawy. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga bowiem nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada ich podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. W każdym bądź razie zarzucana decyzji organu pierwszej instancji w tym zakresie wadliwość nie uzasadniała zastosowania na tym etapie art. 138 § 2 k.p.a.
Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie przypadek uzasadniający kasację decyzji organu I instancji nie wystąpił w sprawie w sposób oczywisty. Dodatkowo zauważyć należy, iż z uzasadnienia organu odwoławczego nie wynika brak możliwości zastosowania przepisu art. 136 k.p.a. Organ nie przywołał w tym zakresie żadnego uzasadnienia.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd odnosząc je do przedmiotowej sprawy stwierdził, iż organ dopuścił się naruszenia art. 138 § 2 k.p.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji uwzględni wyrażone w uzasadnieniu wyroku stanowisko Sądu oraz zawartą w nim ocenę prawną. W szczególności organ zobowiązany będzie uzupełnić w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 136 k.p.a. materiał dowodowy w sprawie w zakresie opinii sądowo-psychiatrycznej, na którą wskazał w zaskarżonej decyzji. Następnie po dokonaniu analizy i oceny materiału dowodowego w sprawie organ ponownie rozpozna sprawę z odwołania P.J., a podejmując rozstrzygnięcie organ odwoławczy powinien uwzględnić i rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy oraz mieć na uwadze, że decyzja kasacyjna wydawana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Mając na uwadze opisane wcześniej reguły dotyczące rozpoznania sprzeciwu i okoliczności przedmiotowej sprawy, brak było podstaw do orzeczenie przez Sąd o umorzeniu postępowania administracyjnego.
Wobec uznania przez Sąd, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 k.p.a., uzasadnionym było jej uchylenie na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Koszty postępowania sądowego, na które składają się wpis od skargi (100 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) i opłata skarbowa uiszczona od udzielenia pełnomocnictwa (17 zł), czyli łącznie 597 zł, zasądzone zostały na podstawie art. 64 b § 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku).
W zakresie pkt II sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 225 p.p.s.a. Należny wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wynosił 100 zł. Zatem w sytuacji uiszczenia przez stronę skarżącą wpisu w kwocie 200 zł, kwota 100 zł stanowiła kwotę nienależnie uiszczoną przez wnoszącego sprzeciw.