II SA/Go 460/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2024-11-07
NSAAdministracyjneWysokawsa
uchwała rady gminyskarga na bezczynnośćbudżet obywatelskiuzasadnienie uchwałykontrola sądowaprawo samorządowek.p.a.p.p.s.a.wojewodanadzór nad samorządem

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność uchwały Rady Miasta dotyczącej rozpatrzenia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta, uznając jej uzasadnienie za wadliwe.

Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Miasta, która uznała skargę na bezczynność Prezydenta Miasta w sprawie realizacji Budżetu Obywatelskiego za bezzasadną. Sąd administracyjny uznał, że uchwała ta, będąca formą zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi, została podjęta z istotnym naruszeniem prawa procesowego, a mianowicie z powodu wadliwego i lakonicznego uzasadnienia, które nie pozwalało na odtworzenie motywacji organu ani oceny stanu faktycznego i prawnego. W konsekwencji, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Sprawa dotyczyła uchwały Rady Miasta, która rozpatrzyła skargę A. F. na bezczynność Prezydenta Miasta w zakresie realizacji zadań Budżetu Obywatelskiego, uznając ją za bezzasadną. Wojewoda zaskarżył tę uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając jej istotne naruszenie prawa, w szczególności art. 238 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) z uwagi na wadliwe uzasadnienie. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podkreślił, że uchwały organów gminy rozpatrujące skargi powszechne, choć same w sobie nie są aktami z zakresu administracji publicznej podlegającymi bezpośredniej skardze do sądu, mogą być przedmiotem kontroli sądowej w ramach nadzoru sprawowanego przez wojewodę na podstawie ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.). W tym przypadku, ponieważ wojewoda nie stwierdził nieważności uchwały w terminie ustawowym, mógł ją zaskarżyć do sądu administracyjnego. Sąd uznał, że zarzut dotyczący wadliwego uzasadnienia uchwały jest zasadny. Uzasadnienie było lakoniczne, nie wyjaśniało w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, motywacji organu ani podstaw prawnych, co stanowiło istotne naruszenie art. 238 § 1 k.p.a. Brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia kontrolę legalności uchwały. W związku z tym, sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały na podstawie art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, uchwała taka może zostać stwierdzona nieważnością, jeśli wadliwe uzasadnienie stanowi istotne naruszenie prawa procesowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że uchwała rozpatrująca skargę na bezczynność, która nie zawiera wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego, narusza art. 238 § 1 k.p.a. Brak możliwości odtworzenia motywacji organu i oceny stanu prawnego stanowi istotną wadę, uzasadniającą stwierdzenie nieważności uchwały przez sąd administracyjny na skutek skargi wojewody.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (16)

Główne

p.p.s.a. art. 147 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.s.g. art. 93 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa krąg podmiotów mających legitymację do zaskarżenia uchwały organu gminy do sądu administracyjnego.

k.p.a. art. 238 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy kontroli sądowej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 3 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sądy orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę.

p.p.s.a. art. 58 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do odrzucenia skargi z uwagi na brak uprawnienia sądu do orzekania.

u.s.g. art. 91 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa termin na stwierdzenie nieważności uchwały przez organ nadzoru.

u.s.g. art. 86 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa organy sprawujące nadzór nad działalnością gminną.

u.s.g. art. 85

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa zakres nadzoru nad działalnością gminną.

u.s.g. art. 90 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Obowiązek przedłożenia uchwał rady gminy wojewodzie.

u.s.g. art. 18 § 2

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Określa zadania rady gminy.

k.p.a. art. 229 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Określa organ właściwy do rozpoznania skargi na działalność prezydenta miasta.

k.p.a. art. 227

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Definiuje przedmiot skargi powszechnej.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 8 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej.

k.p.a. art. 156 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Przyczyna nieważności decyzji lub postanowienia.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uzasadnienie uchwały Rady Miasta było lakoniczne i nie pozwalało na odtworzenie motywacji organu ani oceny stanu faktycznego i prawnego, co stanowi istotne naruszenie art. 238 § 1 k.p.a.

Odrzucone argumenty

Organ wniósł o oddalenie skargi, twierdząc, że uchwała nie była dotknięta wadą prawną kwalifikowaną, została podjęta przez legitymowany organ i brak zawarcia aspektów prawnych w uzasadnieniu nie stanowi istotnego naruszenia prawa.

Godne uwagi sformułowania

brak prawidłowo sporządzonego uzasadnienia to istotne naruszenie prawa procesowego uzasadnienie odgrywa doniosłą rolę, ponieważ warunkuje kontrolę organów nadzoru oraz kontrolę sprawowaną przez sądownictwo administracyjne nie można odmówić organowi nadzoru prawa zaskarżenia do sądu uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego bez względu na jej przedmiot

Skład orzekający

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

sprawozdawca

Krzysztof Rogalski

przewodniczący

Michał Ruszyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchwał organów samorządowych i zakres kontroli sądowej nad uchwałami w ramach nadzoru wojewody."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ nadzoru zaskarża uchwałę rozpatrującą skargę powszechną z powodu wadliwości uzasadnienia.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnych, nawet tych proceduralnych, oraz jak działa mechanizm nadzoru nad samorządem.

Wadliwe uzasadnienie uchwały rady miasta doprowadziło do jej nieważności przez sąd.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 460/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 147 § 1, art. 3 § 2 pkt 4 i 5, art. 3 § 3, art. 58 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 40
art. 14 ust. 1, art. 18a ust. 1, art. 85, art. 86 ust. 1, art. 90 ust. 1, art. 91 ust. 1, art. 93 ust. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 156 § 1, art. 227, art. 229 pkt 3, art. 238 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody [...] na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...] stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Uzasadnienie
Dnia [...] r. Rada Miasta [...], działając na podstawie przepisów art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 40 ze zm.; dalej jako u.s.g.) oraz art. 229 pkt 3 i art. 228 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r.. poz. 775 ze zm.; dalej jako k.p.a.), podjęła uchwałę nr [...] w sprawie rozpatrzenia skargi na bezczynność Prezydenta Miasta [...], w której uznała skargę A. F., przekazaną w dniu 6 marca 2024 r. za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] za bezzasadną.
W uzasadnieniu organ podał, że po zapoznaniu się ze stanowiskiem Prezydenta [...] z dnia [...] r., przychylił się do stanowiska Komisji Skarg, Wniosków i Petycji z posiedzenia z dnia [...] r., uznając skargę za bezzasadną. Prezydent Miasta [...] w swoim stanowisku z dnia [...] r., dotyczącym skargi A. F. w sprawie bezczynności w realizacji Budżetu Obywatelskiego od 2018 r. poinformował, że realizując zadania Budżetu Obywatelskiego wyjaśniał w piśmie z dnia [...] r., adresowanym do A. F., że budowa BikeParku przy ul. [...] /[...] przydzielona została do realizacji Zakładowi Gospodarki Mieszkaniowej. Po przeprowadzeniu dwóch postępowań przetargowych, konsekwencją pierwszego był brak oferentów, a w drugim kwota realizacji przekraczała budżet zadania. Odnośnie budowy parkingu wielopoziomowego przy ul. [...], nigdy nie zostały przesunięte żadne środki z Budżetu Obywatelskiego. Natomiast pozostałe zadania Budżetu Obywatelskiego od roku 2018 przydzielone do realizacji przez Departament Inwestycji Miejskich, które nie zostały zrealizowane, są obecnie realizowane lub są w trakcie przygotowania do realizacji.
Pismem z [...] r. Wojewoda [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., powołując się na art. 93 ust. 1 u.s.g., skargę na powyższą uchwałę, zaskarżając ją w całości. Uchwale zarzucił istotne naruszenie prawa, tj. art. 238 § 1w zw. z art. 7 i 8 § 1 k.p.a. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
Wojewoda podniósł, iż uzasadnienie zaskarżonej uchwały jest zbyt ogólnikowe. W uzasadnieniu nie wyjaśniono, z przytoczeniem odpowiednich przepisów, dlaczego skarga jest nieuzasadniona. Ponadto, w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały wskazano na okoliczności, które miałyby być znane osobie, która złożyła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta [...] z pism tego organu. Fakt ten nie zwalnia jednak organu administracji publicznej z prawidłowego załatwienia skargi, w szczególności, zamieszczenia w uchwale o uznaniu skargi za bezzasadną uzasadnienia faktycznego
i prawnego. W ocenie skarżącego brak prawidłowo sporządzonego uzasadnienia to istotne naruszenie prawa procesowego tj. art. 238 § 1 k.p.a., a także zasad, którymi organ administracji zobowiązany jest kierować się w toku postępowania, tj. wyrażonej
w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej i wynikającej z art. 8 § 1 k.p.a. zasady zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podał, że nie można przyjąć, że zaskarżona uchwała została dotknięta wadą prawną kwalifikowaną. Podjęta bowiem została przez legitymowany organ, działający prawidłowo na podstawie przepisów wskazanych w jej podstawie prawnej. W ocenie organu brak zawarcia w uzasadnieniu uchwały aspektów prawnych rozstrzygnięcia nie stanowi istotnego naruszenia prawa, które winno zmierzać do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego w niniejszej sprawie była opisana na wstępie uchwała Rady Miasta [...] uznająca skargę A. F. na bezczynność Prezydenta Miast [...], która wpłynęła do organu w dniu [...] r. za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], za bezzasadną.
Uchwała ta została podjęta na podstawie przepisów działu VIII k.p.a. regulującego tryb postępowania prowadzonego ze skargi powszechnej. W myśl art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi powszechnej może być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga ta wnoszona jest w związku z już podjętym działaniem organu, ewentualnie w związku z brakiem takiego działania, ma na celu zwrócenie uwagi właściwym organom na wszelkie nieprawidłowości powstałe w wyniku takiego działania lub zaniechania.
Organem właściwym do rozpoznania skargi na działalność prezydenta miasta
– w przypadku innych zdań niż zlecone - jest rada gminy stosownie do art. 229 pkt 3 k.p.a.
W orzecznictwie i piśmiennictwie panuje ugruntowany pogląd, że postępowanie w sprawie skarg powszechnych jest samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniem administracyjnym o charakterze uproszczonym, które kończy się czynnością materialno-techniczną, określoną w art. 238 § 1 k.p.a., a mianowicie zawiadomieniem
o sposobie załatwienia skargi. W orzecznictwie utrwalony jest również pogląd, że na zawiadomienie o sposobie załatwienia sprawy nie służy skarga do sądu administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania
w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a., nie stanowią aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, wyd. 10, Warszawa 2009, s. 686 do 686; M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, K.p.a. Komentarz, Warszawa 2009, s. 924-925), czy aktów jednostek samorządu terytorialnego, innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej jako p.p.s.a.), a podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Tego typu akty lub czynności muszą spełniać następujące przesłanki: nie mają charakteru decyzji lub postanowienia; są podejmowane w sprawach indywidualnych; muszą mieć charakter publicznoprawny; dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ostatnia przesłanka oznacza, że musi istnieć ścisły i bezpośredni związek między działaniem lub zaniechaniem określonego działania organu administracji a możliwością realizacji uprawnienia (obowiązku) wynikającego z przepisu prawa przez podmiot niepowiązany organizacyjnie z organem wydającym dany akt lub podejmującym daną czynność (por. J. P. Tarno, P.p.s.a., Komentarz, Warszawa 2006, s. 29-30). Zawiadomienie z art. 238 § 1 k.p.a. nie posiada tej ostatniej cechy, co przesądza o niezaskarżalności tego typu czynności.
Należy podkreślić, że skarga powszechna jest środkiem obrony interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie jest zatem właściwy do rozpoznawania takich skarg, kontroluje bowiem działalność administracji publicznej w zakresie określonym w p.p.s.a. W świetle powyższego, za zasadę należy uznać niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi, wydane przez właściwy organ, po przeprowadzeniu postępowania
w trybie działu VIII k.p.a. Powyższe ustalenia można odnieść również do tych zawiadomień, które są wydawane przez kolegialne organy administracji publicznej rozpatrujące skargi powszechne, których jedyną możliwą formą działalności są uchwały, np. rady gminy, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Nie ma zatem wątpliwości, że zaskarżenie do sądu administracyjnego uchwały podjętej przez radę gminy w trybie przepisów k.p.a. regulujących tryb skargowy, powinno skutkować odrzuceniem skargi z uwagi na brak uprawnienia sądu do orzekania w tym zakresie (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Powyższa konstatacja nie stanowi tamy do odszukania kompetencji szczególnych wyróżnionych prawnie podmiotów do zaskarżania takich aktów w ramach nadzoru nad przestrzeganiem prawa przez organy gminy. Takimi przepisami mogą być regulacje zawarte w odrębnych ustawach, w tym ustrojowych ustawach samorządowych. W konsekwencji prowadzi to do uznania, iż sąd administracyjny jest uprawniony do kontroli takich aktów. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają bowiem również w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 u.s.g. nadzór nad działalnością gminną sprawują Prezes Rady Ministrów i wojewoda, a w zakresie spraw finansowych regionalna izba obrachunkowa. Nadzór ten polega, m.in. na kontroli zgodności uchwał rady
z obowiązującym prawem (art. 85 u.s.g.). Wiąże się z tym obowiązek przedłożenia podjętych przez radę uchwał wojewodzie (art. 90 ust. 1 u.s.g). Stosownie do treści art. 93 ust. 1 u.s.g określającym przedmiot skargi do sądu administracyjnego, określono krąg podmiotów mających legitymację skargową, co pozwala na objęcie kontrolą sądową innych aktów na zasadzie lex specialis w stosunku do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. Ustawodawca odmiennie określił zakres aktów organów jednostek samorządu terytorialnego zaskarżalnych do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. O nieważności uchwały w całości lub w części orzeka organ nadzoru
w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia jej doręczenia organowi nadzoru. Po upływie tego terminu organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały, może natomiast zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego, o czym stanowi art. 93 ust. 1 u.s.g. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia
29 lipca 2004 r., sygn. akt OSK 607/04, wyraził stanowisko, że wniesienie przez wojewodę skargi do sądu jest wykonywaniem uprawnień nadzorczych, natomiast zakres przedmiotowy uchwał, których zaskarżenie do sądu administracyjnego jest dopuszczalne, nie został zawężony do spraw z zakresu administracji publicznej. Wypływa z tego wniosek, że nie można odmówić organowi nadzoru prawa zaskarżenia do sądu uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego bez względu na jej przedmiot. Przepisy rozdziału 10 u.s.g nie wprowadzają bowiem ograniczeń w nadzorze ze względu na przedmiot uchwały ani jej charakter prawny. Organ nadzoru może więc zaskarżyć do sądu każdą uchwałę organu gminy. Również więc uchwały rozstrzygające skargi na działania prezydenta miasta podlegają wskazanej zasadzie. Rozstrzygnięcie takiej skargi następuje, zgodnie z art. 14 ust. 1 w zw. z art. 18a ust. 1 u.s.g. i art. 229 pkt 3 k.p.a., przez podjęcie uchwały, gdyż tak jest wyrażona wola organu kolegialnego.
W niniejszej sprawie, bez wątpienia organem nadzoru nad Radą Miasta [...] jest Wojewoda [...]. Wobec tego, że Wojewoda nie podjął w terminie określonym w art. 91 ust. 1 u.s.g. stosownego rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność zaskarżonej uchwały, jedynym sposobem ewentualnego wyeliminowania jej z obrotu prawnego była skarga do sądu administracyjnego.
Możliwość zaskarżania uchwał przez organ nadzoru ma na celu, bez względu na ich przedmiot, kontrolę ich legalności. Odmienna interpretacja art. 93 ust. 1 u.s.g. prowadziłaby do sytuacji, w których znaczna część uchwał organów pozostawałaby poza jakąkolwiek kontrolą sądową, co byłoby sprzeczne z zasadą praworządności (por. postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2005 r., sygn. akt OSK 1221/05 i powołane tamże piśmiennictwo). Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 11 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1138/04 twierdząc, że prawo poddania kontroli sądu administracyjnego uchwał i zarządzeń organów gminy odnosi się do wszelkich aktów tak z zakresu administracji publicznej, jak i innych dziedzin działalności.
Fakt, że uchwały rady gminy rozstrzygające skargę powszechną nie mogą być wprost zaskarżone do sądu administracyjnego, nie ma wpływu na kompetencje wojewody, który nadzoruje całą działalność uchwałodawczą rady. Wojewoda może bowiem kontrolować zgodność z prawem wszelkich uchwał organów gminy, nie tylko podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1961/11). Z faktu, że skoro uchwała rada gminy podjęta została w trybie art. 229 pkt 3 k.p.a. nie wynika aby wojewoda nie mógł objąć jej skargą. Przepis art. 93 ust. 1 u.s.g. nie uzależnia możliwości wniesienia skargi przez organ nadzoru od przedmiotu uchwały rady gminy i stanowi tym samym podstawę do zaskarżenia uchwał podejmowanych w trybie art. 229 pkt 3 k.p.a., rozpoznających skargi na działalność prezydenta miasta. Skargi te podlegają rozpoznaniu przez sąd administracyjny (por. postanowienia NSA: z 7 czerwca 2024 r., III OSK 1287/24
i z 14 lipca 2023 r., III OSK 1231/23, wyrok NSA z 28 kwietnia 2010 r., I OSK 209/10, wyroki WSA w Gorzowie Wlkp.: z 14 marca 2024 r., II SA/Go 20/24, z 29 grudnia 2010 r., II SA/Go 824/10, z 5 września 2018 r. II SA/Go 508/18, z 9 października 2019 r.,
II SA/Go 544/19, P. M. Przybysz, K.p.a. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024 t. 4 do art. 238).
Stwierdzić zatem należy, że Wojewoda [...] miał uprawnienie do zaskarżenia opisanej na wstępie uchwały Rady Miasta [...]. W związku z czym konieczne było merytoryczne rozpoznanie wniesionej przez Wojewodę skargi.
Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Stąd też organ nadzoru domagając się przed sądem administracyjnym w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g. stwierdzenia nieważności uchwały może to czynić jedynie w przypadku istotnego naruszenia prawa. Dla stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia wystarczy istotne naruszenie prawa (oczywiste i bezpośrednie), nie jest zaś konieczne - rażące naruszenie, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji, czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 k.p.a., ale również nie wystarcza naruszenie nieistotne (por. wyrok WSA w Gliwicach z 7 listopada 2007 r., IV SA/Gl 928/07; wyrok NSA z 18 września 1990 r., SA/Wr 849/90; wyrok NSA z 22 listopada 1990 r., SA/Gd 965/90). Oznacza to, że przesłanki nieważności aktów jednostek samorządu terytorialnego nie pokrywają się z przyczynami nieważności decyzji i postanowień z art. 156 k.p.a.
Do istotnych wad, skutkujących stwierdzeniem nieważności, zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA
i poglądów doktryny, "Samorząd Terytorialny" 2001, z. 1-2, s. 101-102). Natomiast nieistotne naruszenia prawa, które nie stanowią przesłanki do stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia, to takie naruszenia, które są mniej doniosłe w porównaniu
z innymi przypadkami wadliwości, czyli np. nieodpowiednie oznaczenie uchwały, powołanie wadliwej podstawy prawnej, oczywista omyłka pisarska lub rachunkowa. Są to takie naruszenia, które nie mają wpływu na treść uchwały lub zarządzenia.
W przedmiotowej sprawie organ nadzoru zarzucił radzie gminy naruszenie art. 238 § 1 k.p.a. przez nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej uchwały. Zgodnie z powołanym przepisem zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi powinno zawierać: oznaczenie organu, od którego pochodzi, wskazanie, w jaki sposób skarga została załatwiona, oraz podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego osoby upoważnionej do załatwienia skargi. Zawiadomienie o odmownym załatwieniu skargi powinno zawierać ponadto uzasadnienie faktyczne i prawne oraz pouczenie o treści art. 239 k.p.a. Zaskarżona uchwała jest zawiadomieniem o sposobie załatwienia skargi, przewidzianym w art. 238 § 1 k.p.a. Kategoryczne brzmienie art. 238 § 1 k.p.a. wskazuje, że wyliczone w nim elementy muszą obligatoryjnie znaleźć się
w zawiadomieniu o sposobie załatwieniu skargi.
W uchwale będącej przedmiotem niniejszego postępowania rzeczywiście brak jest wyczerpującego uzasadnienia stanowiska przyjętego przez organ. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż w pierwszej kolejności organ wskazuje, że do organu wpłynęła w dniu 6 marca 2024 r. skarga A. F. na bezczynność Prezydenta Miasta [...]. Nie podaje jednak co było przedmiotem tej skargi, jakie zaniechania zarzucił skarżący. Następnie organ wskazał, że po zapoznaniu się
z pismem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r., przychyla się do stanowiska Komisji ds. Skarg, Wniosków i Petycji z posiedzenia z dnia [...] r., jednakże również nie podaje dokładnie jego treści ani też motywacji, którą kierowała się powyższa komisja. Zresztą nawet sięgniecie do dokumentów w postaci "Opinia - wniosek nr [...]" z dnia [...] r. oraz protokołu z posiedzenia tej Komisji pozwala jedynie na stwierdzenie, iż uznaje skargę za bezzasadną, ale nie sposób ustalić jakimi przesłankami się kierowała. Dalej organ w uzasadnieniu przytacza pismo Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. odnoszące się do realizacji projektów wynikających z budżetów obywatelskich od 2018 r., czyni to jednak fragmentarycznie.
Analizując tak skonstruowane uzasadnienie należy stwierdzić, że organ
w istocie uchylił się od szczegółowej oceny czy Prezydent Miasta [...]
w przypadku realizacji wspominanych budżetów dopuścił się bezczynności. Nie wyjaśnił dlaczego podejmowane przez organ wykonawczy gminy czynności w tym zakresie uznaje za wykonywane bez zbędne zwłoki. Poprzestaje jedynie na ogólnikowym uznaniu skargi za niezasadną. Powyższa analiza wskazuje zatem jednoznacznie, że uzasadnienie faktyczne skarżonej uchwały z uwagi na swą lakoniczność, nie można uznać za wystarczające. Nie pozwala bowiem odtworzyć motywacji, którą kierował się organ podejmując uchwałę. Ponadto organ nie omówił zastosowanych w sprawie przepisów prawa. Nie zawiera ono zatem żadnego uzasadnienia prawnego. Na marginesie należy zauważyć, że nie można również odtworzyć powyższych niezbędnych elementów uzasadnienia na podstawie protokołu z posiedzenia Rady Miasta [...] z [...] r.
Podkreślić należy, że uzasadnienie odgrywa doniosłą rolę, ponieważ warunkuje kontrolę organów nadzoru oraz kontrolę sprawowaną przez sądownictwo administracyjne. Wynika zatem z tego, że powinno ono wyczerpująco omawiać zarówno stan faktyczny sprawy, przepisy prawne będące podstawą rozstrzygnięcia, jak
i argumentację zajętego przez organ stanowiska. Brak prawidłowo sporządzonego uzasadnienia, to istotne naruszenie prawa procesowego, tj. art. 238 § 1 k.p.a., które jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały, co wielokrotnie podkreślano w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnym (por. m.in. powołane wyroki w sprawach II SA/Go 824/10, II SA/Go 544/19).
Mając na uwadze powyższe Sąd na - podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a - stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI