II SA/Go 460/05

II SA/Go 460/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-12-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Ireneusz Fornalik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.), , Protokolant Krzysztof Rogalski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 grudnia 2005 przy udziale sprawy ze skargi P Akcyjna na Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odrzucenie zgłoszenia zanieczyszczenia Uchylono zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].12.2004 r. nr [...] Starosta Powiatowy na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085 ze zmianami) oraz art. 104 k.p.a. po rozpatrzeniu zgłoszenia dokonanego przez J.C. -Kierownika Regionalnego Zespołu [...], działającego z upoważnienia [...] z dnia [...].06.2004 r. znak: [...] w sprawie zanieczyszczenia powierzchni ziemi nieruchomości położonej w [...] - dz. o nr ewid. [...] orzekł o odrzuceniu dokonanego przez [...] zgłoszenia zanieczyszczenia nieruchomości położonej w [...] -dz. o nr ewid. [...], które nastąpiło przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw.
W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, iż pismem z dnia [...] czerwca 2004 r. [...] zgłosił zanieczyszczenie nieruchomości położonej [...] zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy — Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085 ze zmianami), który to przepis stanowi, iż władający powierzchnią ziemi w dniu wejścia w życie wyżej cytowanej ustawy, na której przed jej wejściem w życie tj. 1.10.2001 r. nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu staroście w terminie do dnia [...] czerwca 2004 r.
W związku z powstałą wątpliwością, czy wnioskodawca spełnia wymogi art. 12 ust. 1 w/cyt. ustawy pismem z dnia [...].07.2004 r. znak: [...] Starosta wezwał wnioskodawcę do przedłożenia stosownych dokumentów jednoznacznie określających przejęty od [...] majątek wraz z prawami i obowiązkami.
Pismem z dnia [...].07. 2004 r. znak; [...] spółka [...] przedłożyła odpis z Krajowego Rejestru Sądowego wraz z obszernym stanowiskiem uzasadniającym fakt nieponoszenia odpowiedzialności przez spółkę [...] za szkody w środowisku gruntowym, wyrządzone na gruntach [...] przed ich wniesieniem do [...] Analiza przedłożonych dokumentów wykazała jednoznacznie, iż spółka [...] stała się właścicielem nieruchomości, na której doszło do powstania zanieczyszczenia ziemi przed [...] października 2001 r.
Zgodnie z art. 465 § 3 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 roku Kodeks Handlowy (Dz. U. nr 57, poz. 502 ze zmianami) obowiązującego w dacie połączenia spółek . z chwilą wykreślenia z rejestru spółki przejętej, spółka przejmująca wchodzi we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, co w przedmiotowej sprawie nastąpiło [...] września 1999 r. (data wykreślenia [...] z rejestru handlowego).
Zatem w ocenie organu [...] stał się prawnym następcą wykreślonej z rejestru spółki [...] gdyż spółka przejmująca wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej.
Do obowiązków takich należy również obowiązek naprawienia szkody w środowisku powstałej wskutek działania spółki przejętej, określony w przepisach prawa administracyjnego, w art. 82 obowiązującej w dacie połączenia spółek ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska (tekst jednolity z 1994 r. -Dz. U. nr 49, poz. 196. ze zmianami).
Przyjęcie odmiennego stanowiska w ocenie organu I instancji byłoby sprzeczne z zasadą słuszności i mogłoby prowadzić do obejścia prawa. W ten sposób bowiem przez dokonywanie fikcyjnych, pozornych przejęć przez utworzone w tym celu spółki "przejmujące", "spółki przejmowane" mogłyby się skutecznie uwalniać od wszystkich ciążących na niech obowiązkach wynikających z przepisów prawa administracyjnego.
Od powyższej decyzji [...] wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając naruszenie przepisu art. 465 § 3 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy , poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że dotyczy on następstwa prawnego z zakresu prawa administracyjnego, a w rezultacie naruszenie przepisu art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. 2001 Nr 100 poz. 1085 ze zmianami) poprzez jego zastosowanie pomimo braku przesłanek do jego zastosowania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc w uzasadnieniu, że sukcesja uniwersalna, w tym przewidziana w art. 463 i następne kodeksu handlowego wywołuje skutki także w sferze praw i obowiązków publiczno - prawnych. W ocenie organu II instancji jeżeli przepis art. 465 § 3 kodeksu handlowego będący normą rangi ustawowej mówi o wstąpieniu przez spółkę przejmującą we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejętej, to nie ma powodów do ograniczenia jej zasięgu tylko do zakresu stosunków cywilno - prawnych. Szkoda w środowisku jest szkodą w rozumieniu prawa cywilnego a tryb i zasady jej naprawienia regulują przepisy prawa administracyjnego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł [...] domagając się jej uchylenia przytaczając argumentację prezentowaną w uzasadnieniu odwołania od decyzji organu I instancji podkreślając, że połączenie spółek dokonane na podstawie przepisów ówcześnie obowiązującego k.h. nie spowodowało skutku w postaci przejścia na spółkę przejmującą obowiązków administracyjno-prawnych spoczywających na spółce przejmowanej,
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie, wskazując iż nie wnosi ona nowych elementów do sprawy, konsekwencją czego jest powołanie się na stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji będącej przedmiotem skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia l lipca 2005 roku - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów. Sąd ten z dniem l lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 20002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm. sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium kontroli wykonywanej przez sady administracyjne określa art. 1 § 2 cytowanej ustawy który stanowi, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne polega więc na badaniu czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Treść art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy — Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085, ze zmianami) stanowi, że władający powierzchnią ziemi, w dniu wejścia w życie ustawy, na której przed jej wejściem w życie nastąpiło odpowiednio zanieczyszczenie ziemi lub gleby, albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu spowodowane przez inny podmiot, jest obowiązany do zgłoszenia tego faktu właściwemu Staroście w terminie do dnia [...] czerwca 2004 r.
Do zgłoszenia należało dołączyć odpowiednio wyniki badań potwierdzających fakt zanieczyszczenia ziemi lub gleby oraz opis okoliczności wskazujących, iż sprawcą zanieczyszczenia był inny podmiot (art. 12 ust. 2 cyt. ustawy).
Bezspornym w rozpoznawanej sprawie jest, iż zgłaszający - [...] władał działką nr [...] w dniu [...] października 2001 r., to jest w dniu wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.
Uwzględniając dyspozycję art. 12 ust. 1 powołanej ustawy, w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego należało ustalić, czy przed wejściem w życie ustawy, to jest przed dniem 1 października 2001 r. nastąpiło zanieczyszczenie ziemi na przedmiotowej działce. W tym zakresie jak wynika z akt administracyjnych, orzekające organy nie poczyniły żadnych ustaleń. Wskazać należy, że przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obligują organ do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do rozpatrzenia w tym celu całego materiału dowodowego. Z akt sprawy wynika, że sporządzona w grudniu 2003 r. przez AE Sp. z o.o. dokumentacja geologiczna określająca warunki hydrogeologiczne w związku z rozpoznaniem aktualnego stanu zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego na terenie stacji paliw [...] wskazywała na zanieczyszczenie środowiska gruntowo - wodnego o czym świadczy dołączona do akt sprawy powyżej wymieniona dokumentacja. Organy zarówno I jak i II instancji powinny były ocenić na tej podstawie - stosownie do art. 80 k.p.a. - czy występują i są udowodnione okoliczności objęte hipotezą art. 12 ust. 1 i 2 cyt. ustawy.
Zasada prawdy obiektywnej określona art. 7 k.p.a. dotyczy wszystkich postępowań jurysdykcyjnych, a więc prowadzonych przez organy obu instancji. Wynika z tego. że organ odwoławczy nie może orzekać wyłącznie na podstawie dostarczonych akt sprawy, ale sam winien podejmować ocenę, czy zgromadzony w I instancji materiał dowodowy jest wystarczający i odpowiedni do istniejącego w dniu orzekania stanu prawnego.
W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno przeanalizować, czy posiadany już przez nie materiał dowodowy, zgromadzony w trakcie innego postępowania - z zakresu Prawa geologicznego i górniczego - przeprowadzonego jeszcze przed formalnym zgłoszeniem faktu zanieczyszczenia ziemi spełniał i czynił zadość wymaganiom określonym w art. 12 cyt. ustawy.
Stosowanie bowiem do art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuść wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Motywy rozstrzygnięcia organu II instancji błędnie rozważyły kwestię następstwa prawnego.
Nie można zgodzić się z dokonaną przez Kolegium Odwoławcze wykładnią art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - Prawo ochrony środowiska , ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085 ze zmianami) w zakresie odnoszącym się do sformułowanego przez [...] w odwołaniu zarzutu, że zanieczyszczenie ziemi spowodował inny podmiot i strona skarżąca nie powinna ponosić odpowiedzialności z tego tytułu.
Sukcesja określona art. 465 § 3 k.h. w sferze publicznoprawnej musi wynikać wprost z przepisów prawa publicznego regulującego prawa i obowiązki danego typu. W tym stanie rzeczy niezwykłe istotne jest, aby ustalić w możliwie szeroki i zarazem precyzyjny sposób uregulowania dotyczące następstwa prawnego w zakresie praw i obowiązków wynikających z aktów administracyjnych, czy też szerzej - prawa administracyjnego (publicznego).
Konstrukcja art. 12 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy - prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, określająca warunki jakie musi spełniać zgłaszający aby skorzystać z dobrodziejstwa tejże ustawy i uwolnić się od ciążącego na nim, jako władającym powierzchnią ziemi, przewidzianego w art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62, poz. 627 ze zm.) obowiązku rekultywacji zanieczyszczonej gleby jest unormowaniem szczególnym w odniesieniu do przepisów, z których wynika zasada sukcesji uniwersalnej. Następstwo prawne nie ma znaczenia dla możliwości zastosowania art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy -Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw, w stosunku do następcy.
Dokonanie zgłoszenia, o którym mowa w tym przepisie ma na celu umożliwienie uwolnienia się od odpowiedzialności za zanieczyszczenie ziemi lub gleby przez podmiot, który przejął władanie obszarem ziemi już zanieczyszczonej przez poprzednio władającego.
W przypadku przyjęcia stanowiska prezentowanego w zaskarżonej decyzji, iż sukcesja generalna wyłącza możliwość stosowania art. 12 omawianej ustawy, czyniłoby ten przepis martwym.
Zasadnym zatem jest wskazanie, że literalne brzmienie tego przepisu uprawnia do możliwości skorzystania z niego przez wszystkich "władających" powierzchnią w dniu wejścia w życie ustawy i brak jest podstaw by z grona ..władających'' wyłączyć następców prawnych. Odrzucając zgłoszenie organ odwoławczy nie odniósł się do kwestii, czy strona skarżąca wypełniła wszystkie przesłanki, o których mowa w omawianym przepisie stając na stanowisku, że sam fakt następstwa prawnego wyklucza możliwość jego zastosowania. Kwestie te powinny być wyjaśnione i ocenione przy ponownym rozpatrywaniu sprawy.
W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy jednoczesnym uwzględnieniu wniosku skarżącego w przedmiocie przyznania należnych kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł w oparciu o art. 200 cytowanej ustawy.