II SA/Go 457/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2025-11-06
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznapowódźzasiłek celowyremontszacowanie szkódpostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa powodziowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje dotyczące przyznania zasiłku celowego na remont budynku zniszczonego przez powódź, wskazując na błędy w ocenie szkód i wadliwe zastosowanie przepisów.

Sprawa dotyczyła skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza w sprawie przyznania zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego zniszczonego przez powódź. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając błędy w ocenie faktycznego stanu sprawy, w tym wadliwe oszacowanie szkód (5,25%) i nieodpowiednie uwzględnienie dowodów przedstawionych przez skarżącego, takich jak faktury.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na remont budynku mieszkalnego uszkodzonego przez powódź we wrześniu 2024 r. Skarżący domagał się wyższej kwoty zasiłku, kwestionując oszacowanie szkód przez komisję na 5,25% i wynikającą z tego kwotę 10.500,00 zł. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Jako główną przyczynę uchylenia wskazano naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1 i art. 80, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolną jego ocenę. Sąd podkreślił, że organy nie odniosły się należycie do załączonych przez skarżącego faktur dokumentujących poniesione koszty napraw, a także do wątpliwości co do rzetelności dokumentacji fotograficznej. Dodatkowo, sąd wskazał na błędną wykładnię prawa materialnego przez Kolegium, które błędnie zastosowało przepisy dotyczące uznania administracyjnego, podczas gdy ustawa powodziowa w zmienionym brzmieniu wprowadziła obligatoryjne przyznanie zasiłku w określonych sytuacjach. Sąd uznał, że uchybienia te miały wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organom niższej instancji, które będą związane oceną prawną sądu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nieprawidłowo oszacowały wysokość szkód i należny zasiłek, ponieważ nie wyczerpująco rozpatrzyły materiał dowodowy, dowolnie oceniły dowody i nie odniosły się do wszystkich przedstawionych przez skarżącego dokumentów.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie zbadały wszystkich dowodów, w tym faktur przedstawionych przez skarżącego, a także nie zweryfikowały wątpliwości co do rzetelności dokumentacji fotograficznej. Błędnie przyjęto ustalenia komisji bez należytej weryfikacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (11)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa powodziowa art. 69b § 1

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi

ustawa powodziowa art. 69b § 3

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi

ustawa powodziowa art. 69b § 6

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi

Pomocnicze

u.p.s. art. 40

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i dowolna jego ocena przez organy. Błędne ustalenie zakresu szkód (5,25%) nieodpowiadające rzeczywistej skali uszkodzeń. Wadliwość przyjętego systemu szacowania szkody i nieujawnianie metodologii. Błędne zastosowanie przepisów dotyczących zwrotu wypłaconej zaliczki. Błędna wykładnia prawa materialnego przez Kolegium (uznanie administracyjne zamiast decyzji związanej).

Godne uwagi sformułowania

Zasiłek celowy z art. 40 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową. Przyznanie pomocy jest obligatoryjne jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych: jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. oraz niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej osoby albo rodzin. Organy obu instancji uznały, że procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynku spowodowany powodzią wyniósł 5,25%.

Skład orzekający

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

przewodniczący

Jacek Jaśkiewicz

sprawozdawca

Jarosław Piątek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zasiłków celowych po klęskach żywiołowych, zasady postępowania dowodowego w sprawach o świadczenia, charakter decyzji administracyjnych (uznaniowe vs. związane)."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powodzi we wrześniu 2024 r. i przepisów ją regulujących, ale ogólne zasady postępowania dowodowego i wykładni prawa są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy realnej pomocy dla osób poszkodowanych przez klęskę żywiołową, a jej rozstrzygnięcie pokazuje, jak ważne jest prawidłowe postępowanie dowodowe i interpretacja przepisów, nawet w sprawach o charakterze socjalnym.

Sąd: Zasiłek po powodzi to nie uznanie administracyjne, a obowiązek państwa przy spełnieniu kryteriów!

Dane finansowe

WPS: 10 500 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 457/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jacek Jaśkiewicz /sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1a i c, art. 200, art. 205 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 654
art. 69b ust.1
Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1283
art.40
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego J. R. kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] maja 2025r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania J. R. (skarżący) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku celowego w kwocie 10.500,00 zł z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego będącego w budowie położonego w gminie [...] w miejscowości [...], przy ul. [...].
Stan sprawy był następujący: skarżący w dniu 16 grudnia 2024 r. złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej na remont budynku mieszkalnego będącego w budowie, który został uszkodzony w wyniku powodzi w Gminie [...] we wrześniu 2024 r. We wniosku wskazał na potrzebę przyznania pomocy na remont budynku do kwoty oszacowanych strat. Organ przystąpił do jego procedowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 654, ze zm., dalej zwana ustawą powodziową)oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 września 2024 r. w sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej na obszarze części województwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 1435, zwane dalej rozporządzeniemw sprawie wprowadzenia stanu klęski żywiołowej). W dniu [...] października 2024 r. został z wnioskującym przeprowadzony uproszczony rodzinny wywiad środowiskowy potwierdzający wystąpienie zalania, które nastąpiło w wyniku powodzi i w swoich skutkach doprowadziło do uszkodzenia mienia wnioskodawcy.
Następnie, na podstawie art. 69 b ust. 3 ustawy powodziowej. w brzmieniu nadanym jej zmianą z dnia 1 października 2024 r.,w dniu 19 grudnia 2024 r., skarżącemu została wypłacona zaliczka w wysokości 50.000,00 zł.
Dnia [...] stycznia 2025 r. zostały przeprowadzone oględziny Komisji do Spraw szacowania strat (powołanej przez Burmistrza [...] Zarządzeniem nr [...] Burmistrza [...] z dnia [...] października 2024 r. w sprawie powołania gminnej komisji do spraw ustalania szkód i szacowania strat powstałych w wyniku powodzi na terenie gminy [...]). W skład tej komisji wchodziły osoby posiadające uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości.
Sporządzony przez tę Komisję opis szkód budynku z określeniem procentowego udziału uszkodzenia/zniszczenia budynku mieszkalnego będącego w budowie określa: "zalane posadzki (piasek), wysokość zalania 0,45 m, procentowy udział uszkodzenia/zniszczenia budynku mieszkalnego będącego w budowie: 5,25%". Pomoc finansową na remont budynku mieszkalnego obliczono na podstawie udziału uszkodzenia/zniszczenia budynku będącego w budowie wskazując pomoc finansową na remont w wysokości 200.000,00 zł, tj. 100%,, co w przypadku procentowego udziału 5,25% dało kwotę 10.500,00 zł.
Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2025 r. J. R. został poinformowany o prawie do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się odnośnie zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji przyznającej zasiłek celowy z przeznaczeniem na remont budynku mieszkalnego będącego w budowie na podstawie szacowań komisji. W odpowiedzi, nie zgadzając się z oceną komisji J.R. wniósł o ponowną wycenę strat.
Organ I instancji przyjął jednak dane wyliczone przez Komisję i określił w decyzji kwotę przyznanego zasiłku na 10.500,00 zł. Powołał się także na art. 69b ust. 6 ustawy powodziowej wskazując, żewypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą, a kwotą zasiłku ustaloną.
2. Od tej decyzji skarżący złożył w terminie odwołanie, podnosząc niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, w tym brak umożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i dostępu do operatu szacunkowego, brak działania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, w szczególności w zakresie przejrzystości działań komisji i niejasnego sposobu ustalania wysokości wypłat, błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu błędnego zakresu szkód (5,25%), nieodpowiadającego rzeczywistej skali uszkodzeń, wadliwości przyjętego systemu praktycznego szacowania szkody - polegająca na nieujawnianiu metodologii przyjętej do ustalenia skali zniszczeń oraz wysokości zasiłku, a także nieuwzględnieniu specyfiki budynku będącego w budowieprzez pominięcie wartości dowodowej dokumentów prywatnych i rachunkowych, które jednoznacznie obrazują poniesione przez stronę nakłady na usuwanie skutków powodzi. Do odwołania załączył kopie faktur wykazujących w jego ocenie poniesione koszty naprawy szkód wywołanych powodzią w jego budynku.
3. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium powołało przepisy art. 8, 18, art. 22, art. 40 i art. 110 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.; dalej u.p.s.) regulujące zasiłki celowe w przypadku poniesienia szkody w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, podkreślając, że decyzje te podejmowane są w ramach tzw. uznania administracyjnego.
Dalej wskazano, że stronie wypłacono zaliczkę w kwocie 50.000 zł (na podstawie art. 69 b ust. 3 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy powodziowej). Przytoczono też (opisany wyżej) stan ustaleń komisji i zaakceptowano treść decyzji organu I instancji.
Zdaniem Kolegium – odnoszącego się do zarzutów odwołania, skarżący nie wskazał jakie szkody nie zostały uwzględnione lub ich zakres został błędnie ustalony, nie odniósł się do konkretnych uchybień w tym zakresie, stąd też brak jest możliwości oceny powyższego zarzutu przez organ II instancji. Na uchybienia w zakresie błędnych ustaleń co do zakresu szkód nie wskazuje również załączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna, a także nie potwierdzają ich przedłożone do odwołania rachunki oraz faktury.
Za nieuzasadniony uznał również zarzut nieujawnienia metodologii przyjętej do ustalenia skali zniszczeń oraz wysokości zasiłku.W ocenie Kolegium strona zapoznała się z aktami sprawy, w tym dokumentacji z dokonanych przez komisję oględzin. Formularz oceny uszkodzeń budynku wskazuje sposób obliczenia procentowego udziału uszkodzeń/zniszczeń budynku, ponadto organ w treści decyzji wskazał, że pomoc finansową na remont budynku mieszkalnego obliczono na podstawie udziału uszkodzenia/zniszczenia budynku będącego w budowie wskazując pomoc finansową na remont w wysokości 200.000,00 zł, tj. 100%, co w przypadku procentowego udziału 5,25% dało kwotę 10.500,00 zł.
Podkreślono, że zasiłek celowy z art. 40 u.p.s. nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za straty spowodowane zdarzeniem losowym lub klęską żywiołową. Nie stanowi też zadośćuczynienia ze strony Państwa, które nie ma obowiązku zapewnić pomocy w remoncie każdej nieruchomości uszkodzonej przez zdarzenie losowe wypełniające znamiona klęski żywiołowej. Ma on umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych. Zatem przepis art. 40 u.p.s. nie może być realizowany bez zastosowania ogólnych zasad pomocy społecznej, której celem jest zabezpieczenie podstawowych, niezbędnych potrzeb życiowych, konkludując, że spełnienie kryteriów przez osobę ubiegającą się o zasiłek celowy nie oznacza, że istnieje po jej stronie roszczenie o przyznanie świadczenia.
4. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu skarżący zarzucił decyzji Kolegium naruszenie:
1) art. 7, art. 77 §1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.Dz. U. z 2024 r. poz. 572, zezm.; dalej k.p.a.)polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, aostatecznie skutkującej nienależytym wyjaśnieniem stanu faktycznego w sprawie;
2) naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 40 ust. 2 u.p.s. polegające na nieuzasadnionym ograniczeniu wysokości przyznanego zasiłku celowego w sytuacji, gdy faktyczne szkody powstałe w wyniku klęski żywiołowej, jak również poniesione koszty naprawcze, uzasadniały przyznanie pomocy w pierwotnej wysokości;
3) naruszenie art. 69b ust. 6 zmienionej ustawy powodziowej przez błędne zastosowanie przepisów dotyczących zwrotu wypłaconej zaliczki, mimo że zaliczka ta została przyznana po dokonaniu wstępnej oceny szkód i jej wysokość została zaakceptowana przez organ jako adekwatna do rozmiaru zniszczeń.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Stosownie do treściart.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
7 Jeśli chodzi o podstawy prawne kontrolowanej sprawy to z art. 2 ustawy powodziowej, użyte w ustawie określenie "poszkodowany" oznacza w szczególności osobę fizyczną, która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych lub utraciła, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. Z kolei na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 ustawy może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Zauważyć jednak należy, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzonoustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw, oraz ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw.Mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw.
8. Zgodnie z art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r. (czyli w dacie złożenia wniosku w sprawie) zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 ustawy, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny.
Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, wypłaca się w kwocie 50.000 zł przed wydaniem decyzji o ustaleniu prawa do tego zasiłku, na podstawie wniosku złożonego przez osobę poszkodowaną w terminie 4 dni od dnia złożenia wniosku (art. 69b ust. 3 ustawy zmieniającej). W przypadku nieustalenia prawa do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, albo ustalenia kwoty tego zasiłku w wysokości niższej niż określona w art. 69b ust. 3 albo 4 ustawy zmieniającej, wypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą a kwotą zasiłku ustaloną zgodnie z art. 69b ust. 4 i 5 ustawy zmieniającej (art. 69b ust. 6 ustawy zmieniającej). Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, podlegającą zwrotowi uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 6 pkt 16 ustawy (art. 69b ust. 7 ustawy zmieniającej).
9. W treści uzasadnienia projektu ustawy z 21 listopada 2024 r. (druk sejmowy nr 802, Sejm X Kadencji, https://www.sejm.gov.pl) stwierdza się,że zaproponowane rozwiązania służą dostosowaniu, uproszczeniu i usunięciu wątpliwości interpretacyjnych przy przyznawaniu, wypłacie i rozliczeniu zasiłków celowych z pomocy społecznej przeznaczonych na cele remontowo-budowlane.Przepis art. 69b ustawy zmieniającej,choć nawiązuje do treści art. 40 ust. 2 ustawy, to jednak ustanawia nową formę świadczenia w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Zasiłek celowy jest "przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 ustawy.
Oznacza to, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego, lecz pozostaje decyzją związaną. Przyznanie pomocy jest obligatoryjne jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych: jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. oraz niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej osoby albo rodzin (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 30 września 2025 r., I SA/Op 592/25, CBOSA). Z tych przyczyn wykładnia prawa materialnego przeprowadzona przez Kolegium (wyrażona na wstępie uzasadnienia decyzji tego organu) jest błędna.
10. To zaś, że art. 69b ustawy zmieniającej odwołuje się do instytucji zasiłku celowego, oznacza, że wykładnia tego przepisu musi uwzględniać kontekst i cele te szczególnej ustawy. Przyznanie wnioskowanego zasiłku wymaga więc ustalenia, czy po stronie wnioskodawcy istnieje niezaspokojona niezbędna potrzeba bytowa. Zasiłek taki nie musi być zatem wypłacony każdemu, kto został dotknięty klęską żywiołową. Skoro ten zasiłek przyznaje się osobie, która poniosła stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., a zasiłek jest przyznawany na podstawie art. 69b ustawy zmieniającej w związku z art. 40 ust. 2 u.p.s. to zadaniem organu jest ustalenie związku tego zdarzenia losowego z sytuacją bytową poszkodowanego.
Konkretna pomoc remontowo-budowlana w związku z powodzią przyznawana jest według wytycznych zawartych w Zasadach udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zwanych dalej Zasadami.Zgodnie z pkt I części III Zasad kwota zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego wynosi do 200 tys. zł, przyznawanego w związku ze szkodami w jednym budynku/lokalu mieszkalnym.
Kwoty pomocy finansowej, przyznawane w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń (1% zniszczenia = 2 tys. zł) określa załącznik nr 1 do Zasad. Ocenę uszkodzeń/zniszczeń przeprowadza się w oparciu o załączniki nr 8 i 8a do Zasad, które zawierają "wstępną kwalifikację uszkodzeń/zniszczeń elementów budynku (rodzaj i zakres uszkodzeń) oraz "Instrukcje/wytyczne szacowanie procentowego szkód w elementach budynku uszkodzonych w wyniku powodzi" oraz wzór obliczenia procentowego stopnia zniszczeń budynku przy uwzględnieniu procentowego udziału zniszczeń w poszczególnych elementach budynku, składających się na jego całość:
a) Fundamenty oraz fundamenty ze ścianami piwnic - 15% (współczynnik do wzoru: 0,15),
b) Ściany nośne - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25),
c) Stropy - 20% (współczynnik do wzoru: 0,20),
d) Dach -15% (współczynnik do wzoru: 0,15),
e) Inne elementy - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25).
11. Jak wynika z akt sprawy organy obu instancji uznały, że procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynku spowodowany powodzią wyniósł 5,25%. Taki szacunek uszkodzenia budynku wynikał, z ustaleń Komisji do spraw szacowania strat, co opisano wyżej w części sprawozdawczej uzasadnienia.
Wskazać również należy, że zgodnie z pkt 1 – 3 części III Zasad, oszacowania wysokości szkód w budynku/lokalu mieszkalnym lub budynku gospodarczym dokonuje osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, powołana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe. W uzasadnionych przypadkach, w tym stosownie do potrzeb oraz w sposób wykluczający konflikt interesów, zamiast pracownika organu nadzoru budowlanego, o którym stanowi ust. 1, w pracach komisji do spraw szacowania strat może wziąć udział inna osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje, zwłaszcza z uwzględnieniem uprawnień do pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie stosownie do art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 725, ze. zm.).
Osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, o której mowa w ust. 1, określa procentowy udział zniszczenia lub uszkodzenia, o którym mowa w załączniku nr 1 lub nr 2 do Zasad. Jak wynika z akt sprawy, procentowego oszacowania uszkodzeń/zniszczeń budynku mieszkalnego skarżącego dokonała osoba z uprawnieniami budowlanymi do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno – budowlane, a więc zgodnie z ustaleniami SKO, osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje w zakresie budownictwa.
12. Co do zasady zatem procedowanie Komisji było prawidłowe. Jednakże, czego nie zweryfikowały organy dowody, na podstawie których dokonano ustaleń (znajdujące się w aktach administracyjnych) budzą wątpliwości. Skarżący wykazał bowiem, że część dokumentacji fotograficznej nie dotyczy jego nieruchomości i budynku (np. zdjęcie pomieszczenia z kotłem CO, którego nie posiadał). Zarzucił też, że w dacie oględzin część prac naprawczych była już wykonana (czego nie uwzględniono w protokole oględzini nie zweryfikowano).
W zaskarżonej decyzji Kolegium uznało, że jest związane (jedynie) oceną uszkodzeń budynku, sporządzoną przez Komisję ds. szacowania szkód. Takie podejście, tym bardziej w świetle podniesionych wątpliwości, nie ma oparcia w zasadach postępowania administracyjnego, które nie zostały wyłączone przez przepisy rangi ustawowej. Chodzi tu w szczególności o zasady wynikające z art.7, 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. oraz o uzasadnienie dokonanej oceny (art. 107 § 3 k.p.a.). W szczególności Kolegium powinno odnieść się do załączonych przez skarżącego faktur dokumentujących wykonywane przez niego prace i ich koszty.
13. Uchybienia te oraz uchybienie, o którym mowa w pkt 9 niniejszego uzasadnienia, miały wpływ na wynik sprawy i z tego powodu należało uchylić zaskarżoną decyzję (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). Z uwagi na konieczność ponownego prowadzenia postępowania dowodowego, celowe było uchylenie również decyzji organu I instancji, by ten organ je przeprowadził (art. 135 p.p.s.a).
Rozpoznając sprawę ponownie organy będą związane dokonaną przez sąd oceną prawną i wskazaniami co do przeprowadzenia postępowania dowodowego, oceny dowodów i pełnego uzasadnienia wydanej decyzji (art. 153 p.p.s.a.).
O kosztach należnych stronie skarżącej obejmujących koszty dojazdu do sądu orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 1oraz 209 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI