II SA/Go 45/13

II SA/Go 45/13 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2013-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2013-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Niedzielski
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/
Stefan Kowalczyk
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dz.U. 2012 poz 270
art. 3 § 1, art. 134, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 153, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Stefan Kowalczyk Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2013 r. sprawy ze skargi E.J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej E.J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] Burmistrz, po rozpatrzeniu wniosku Zakładu E S.A. określił środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączami (wytwórni mas bitumicznych) na działkach nr [...] o łącznej powierzchni ok. 4ha, położonych w obrębie [...].
Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009 r. E.J. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Burmistrza na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organowi pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska poprzez nie podanie do publicznej wiadomości ogłoszenia o rozpoczęciu procedury z udziałem społeczeństwa, nie poinformowanie o zamieszczeniu w publicznie dostępnym wykazie danych o wniosku, raporcie i wydanych postanowieniach oraz o możliwości składania uwag i wniosków w siedzibie organu w terminie 21 dni. Na skutek wskazanych naruszeń ustawy, zdaniem skarżącej, organ administracji publicznej pozbawił ją jako stronę prawa do obrony swoich praw. Ponadto na wezwanie Kolegium wnioskodawczyni podała uzupełniająco, że przedmiotowe zamierzenie inwestycyjne powoduje uciążliwości dla środowiska i ma bezpośredni wpływ na jej prawa jako właściciela nieruchomości. Wskazała, że mieszka w bliskim sąsiedztwie obiektu emitującego szkodliwe dla środowiska i zdrowia ludzi czynniki, a te oddziaływają na nieruchomość, stanowiącej jej własność, na której został wybudowany budynek mieszkalny. Nadto powołując się na ustalenia zawarte w sporządzonym raporcie odnośnie warunków klimatycznych i meteorologicznych, z której wynika, że w rejonie inwestycji przeważają wiatry z kierunków zachodniego i południowo-zachodniego, charakteryzujące się większymi prędkościami w stosunku do wiatrów z pozostałych sektorów, dowodziła, że z tej przyczyny nieuniknione jest przenikanie zanieczyszczeń i związków uciążliwych (zapachowo-odorowych), które nie są normowane i nie były przedmiotem badań. Według prawa cywilnego, w/w zakłócenia mogą utrudniać, czy też uniemożliwiać korzystanie z nieruchomości, uniemożliwiając jej użytkowanie zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem (art. 140 k.c.). Zarzuciła też nieuwzględnienie w sporządzonym raporcie oceny kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć znajdujących się na terenach nieruchomości sąsiednich. Wymienione przesłanki dają wnioskodawczyni jej zdaniem status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] lutego 2010r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na brak po stronie E.J. legitymacji procesowej w sprawie, to jest braku przymiotu strony takiego postępowania. W związku ze złożonym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoją ww. decyzję, podzielając w pełni zawarte w niej stanowisko.
Decyzja ta stała się przedmiotem skargi wniesionej przez E.J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., który wyrokiem z dnia 25 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Go 508/10, skargę oddalił. Na skutek wniesionej skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 26 stycznia 2011 r. ( sygn. akt II OSK 2268/10), Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie sprawę uznał skargę za zasadną
i uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2010 r. Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd nakazał organowi administracji publicznej wyjaśnić, czy wnioskodawczyni wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji czy też o wznowienie postępowania oraz ustalić obszar oddziaływania przedsięwzięcia objętego decyzją, albowiem ma to decydujące znaczenie dla ustalenia stron postępowania administracyjnego oraz zapewnienia poszanowania, występujących w zasięgu oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich.
Realizując wskazania Sądu zawarte w powyższym wyroku Kolegium zobowiązało E.J. do podania, czy wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] kwietnia 2008 roku, czy też o wznowienie postępowania zakończonego tą decyzją. W odpowiedzi na to pismo E.J. podała, że jej wniosek z dnia [...] grudnia 2009 roku dotyczy stwierdzenia nieważności w/w decyzji.
Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Burmistrza. W uzasadnieniu postanowienia podano, że ustalenie obszaru oddziaływania konkretnej inwestycji na środowisko ma decydujące znaczenie dla ustalenia stron postępowania w postępowaniach w sprawach ochrony środowiska. Kierując się definicją "obszaru oddziaływania obiektu" w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego Kolegium stanęło na stanowisko, że E.J. w niniejszej sprawie nie ma przymiotu strony, gdyż nie legitymuje się interesem opartym na prawie zarówno w sferze materialnego prawa administracyjnego, jak i prawa cywilnego. Jak wynika z raportu oddziaływania na środowisko, ujemne oddziaływanie projektowanej wytwórni mas bitumicznych
w szczególności w zakresie hałasu oraz zanieczyszczania powietrza, gleb i wód, ogranicza się do granic nieruchomości stanowiących własność inwestora. Projektowana wytwórnia mas bitumicznych jest zgodna z otaczającą zabudową
i przeznaczeniem, a odległość do najbliższej zabudowy mieszkaniowej wynosi 200 metrów. Natomiast nieruchomość stanowiąca własność wnioskodawczyni jest położona w odległości około 450 metrów. Nadto organ stwierdził, że między nieruchomością, na której umieszczono inwestycję, a nieruchomością stanowiącą własność wnioskodawczyni położone są nieruchomości o różnym funkcjach jak drogi, teren PKP itp. Nadto powołał się na wyniki kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska przeprowadzonej w 2009 roku, które nie wykazały przekroczenia dopuszczalnych wartości emisji dwutlenku siarki, dwutlenku azotu, tlenku węgla, fenolu i węglowodorów aromatycznych.
Po otrzymaniu powyższego postanowienia E.J. złożyła wniosek do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powołała się na treść art. 157 § 2 i 3 k.pa. wskazując na fazy postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji tj. fazę wstępną i fazę właściwą – merytoryczne orzekanie, oraz na treść art. 28 k.pa. Zdaniem skarżącej organ administracji publicznej winien w pierwszym etapie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji sprawdzić, czy w sprawie zachodzą przesłanki formalnoprawne warunkujące jego dopuszczalność. Zakwestionowała raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Jej zdaniem wskazane w raporcie dopuszczalne wskaźniki emisji zanieczyszczeń szczególnie szkodliwych zostały zawyżone. Nadto podniosła, że na etapie wstępnym Kolegium nie ma prawa podważać raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Postanowieniem z dnia [...] października 2011 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 roku. Organ podtrzymał wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Stwierdził, że z uwagi na odległość między nieruchomością, na której jest zlokalizowane przedsięwzięcie a nieruchomością stanowiącą własność wnioskodawczyni wynoszącą około 450 metrów jej nieruchomość jest położona poza obszarem oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Nadto pomiędzy tymi nieruchomościami znajdują się inne nieruchomości o różnych funkcjach i zagospodarowaniu, jak tereny zurbanizowane, drogi, tereny PKP. Za bezzasadny uznało Kolegium również zarzut podnoszony przez skarżącą rzekomego przenikania na jej nieruchomość zanieczyszczeń i uciążliwych związków zapachowo-odorowych skoro nieruchomość skarżącej znajduje się poza obszarem oddziaływania inwestycji.
Powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego E.J. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi podniosła zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 28, art. 77, art., 80, art. 107 § 3, art. 156 § 1 pkt. 2 poprzez niedokonanie własnych przez Kolegium własnych ustaleń faktycznych w kwestii oddziaływania inwestycji i tym samym wykluczenie przyznania jej przymiotu strony tylko i wyłącznie z powodu, iż nieruchomość skarżącej znajduje się w odległości około 450 metrów od miejsca gdzie jest umiejscowiona wytwórnia mas bitumicznych. Nadto skarżąca podniosła, że w wyniku zaniżenia wskaźników emisyjnych przez wytwórnie mas bitumicznych co ma wpływ na określenie strefy oddziaływania przedsięwzięcia, obszar tej sfery został bezpodstawnie formalnie zmniejszony, a tym samym na ustalenie kręgu stron w niniejszym postępowaniu.
Wyrokiem z dnia 9 maja 2012 roku Wojewódzki sąd Administracyjny
w Gorzowie Wlkp. uchylił zaskarżone postanowienie. Powołując się na wydane
w niniejszej sprawie prawomocne wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 26 stycznia 2011 roku ( sygn. akt II OSK 2268/10 ) oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 20 kwietnia 2011 roku (sygn. akt II SA/Go 175/11) wyrażono pogląd, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skład się z dwóch etapów. Pierwszy z nich dotyczy kwestii wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, drugi etap to postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Pierwszy etap postepowania kończy się bądź wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania – gdy spełnione są warunki formalnoprawne, bądź decyzją o odmowie wszczęcia postępowania – gdy warunki te nie zostały spełnione. W tej fazie postepowania organ bada jedynie kwestie formalne. Badanie kwestii formalnoprawnych winno dotyczyć takich kwestii jak: wniesienie żądania przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych, wskazanie podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. Legitymację do żądania wszczęcia postepowania ma podmiot, który twierdzi,
że wadliwa decyzja dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku (art. 28 k.p.a.). Stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Stronami postępowania w przedmiocie wydania środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia są nie tylko właściciele nieruchomości na których planowana jest inwestycja, ale także działek sąsiednich. Pod pojęciem działki sąsiednie należy rozumieć nie tylko działki, które bezpośrednio graniczą z działką, na której umiejscowiono inwestycję. Dla ustalenia podmiotów posiadających przymiot strony w takim postępowaniu zasadnicze znaczenie ma obszar oddziaływania inwestycji, który może nawet znacząco wykraczać poza obszar nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji. Dla odpowiedzi na pytanie, czy wnioskującej E.J. przysługuje jako stronie postępowania legitymacja do skutecznego żądania stwierdzenia nieważności spornej decyzji istotne jest ustalenie obszaru oddziaływania danej inwestycji we wskazanym wyżej znaczeniu. Uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dokonało rzetelnego i wszechstronnego ustalenia okoliczności sprawy co do ustalenia, czy E.J. posiada interes prawny legitymujący ją do zainicjowania postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i nakazał podjęcie czynności mających na celu ustalenie, czy w/w posiada przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazując, że przez pojęcie "bezpośrednie sąsiedztwo" należy rozumieć szeroko uwzględniając charakter inwestycji i obszar jej szkodliwego oddziaływania, czyniąc w tym zakresie ustalenia organ winien mieć na uwadze nie tylko całokształt dokumentów zgromadzonych w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, ale także późniejsze dowody, w tym wszelką dokumentację obrazującą rzeczywisty obszar oddziaływania inwestycji, zarówno na etapie jej projektowania, jak i realizacji. Mówiąc o oddziaływaniu należy mieć na uwadze również te miejsca gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa. Celem ustalenia czy nieruchomość E.J. znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu czyli wytwórni mas bitumicznych Kolegium oprócz wypisu z rejestru gruntów oraz aktu notarialnego dotyczącego działki skarżącej winno dokonać analizy graficznego przedstawienia zasięgu oddziaływania inwestycji na środowisko w zakresie hałasu o natężeniu
60 dB i 55 dB, a także w zakresie zanieczyszczeń powietrza dwutlenkiem azotu, który to dokument znajduje się w raporcie. Nadto Sąd nakazał przeprowadzenie dowodu z protokołu kontroli Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2011 roku wraz załącznikami i ustalić na odpowiedniej mapie jednoznaczne położenie spornej inwestycji, nieruchomości skarżącej i punktów dokonywania przez właściwe organy pomiarów emisyjnych
Po uprawomocnieniu się wyroku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zwróciło się do Burmistrza o przesłanie mapy ewidencyjnej obejmującej teren realizacji przedsięwzięcia objętego decyzją z zaznaczeniem terenu oddziaływania przedsięwzięcia i czytelne zaznaczenie położenia i numerów działek sąsiednich, zaznaczenie położenia nieruchomości E.J. oraz zaznaczenie punktów pomiaru emisji hałasu oraz innych szkodliwych substancji z wytwórni mas bitumicznych w oparciu o protokół Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2011 roku.
Wymaganą mapę ewidencyjną Burmistrz wraz ze sprawozdaniem z badań przeprowadzonych w sierpniu 2012 roku przesłał w październiku 2012 roku.
Postanowieniem z dnia [...] października 2012 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie z dnia [...] września 2011 roku, którym to postanowieniem odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu powyższego postanowienia stwierdzono, że z treści protokołu kontroli nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2011 roku wynika, iż nie zostały przekroczone dopuszczalnej wartość pyłów i gazów. Zakład mas bitumicznych nie przekroczył również ustalonych wartości emisji zanieczyszczeń do wód powierzchniowych, gruntu i urządzeń kanalizacyjnych. Kontrola w zakresie emisji hałasu również nie stwierdziła przekroczenie dopuszczalnych norm. W uzasadnieniu podkreślono,
że przeprowadzona w sierpniu 2012 roku kontrola emisji substancji do powietrza nie wykazała przekroczenia norm. Podstawowe parametry zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza są poniżej połowy dopuszczalnych, a niektóre poniżej poziomu oznaczalności.
Składając na powyższe postanowienie skargę E.J. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwrot kosztów postępowania sądowego. Podniosła zarzut naruszenia;
- art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wszystkich zaleceń sądu,
- art. 141 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 6 oraz 104 § 1 poprzez przeprowadzenie postępowania poza uregulowaniami określonymi w przepisach, albowiem rozpatrzono merytorycznie sprawę przed wszczęciem postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji,
- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa Budowlanego poprzez przyjęcie, że nie jest stroną postępowania
W złożonej odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podniesiono, że organ wykonał wszystkie wytyczne Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2012 roku. Zgromadzony materiał dowodowy w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że skarżąca nie posiada przymiotu strony, co uzasadnia odmowę wszczęcia postepowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Z danych zawartych w protokołach z kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska wynika, że nieruchomość skarżącej nie mieści się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia pod nazwą wytwórnia mas bitumicznych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
( tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawe tj. kontroli zaskarżonego aktu prawnego z przepisami postępowania administracyjnego,
a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Nadto w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze treść art. 153 p.p.s.a. zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postepowania wyrażonego w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu nakreślenie kierunków, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie w celu uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym.
Sąd badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy nie będąc jednak związany stosownie do art. 134 p.p.s.a. zarzutami i wnioskami skargi, uznał, że zostało wydane
z naruszeniem przepisów o postępowaniu w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, co czyni skargę zasadną.
W wydanych uprzednio w niniejszej sprawie wyrokach zarówno przez Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. podkreślano, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji składa się z dwóch etapów. Pierwszy z nich dotyczy kwestii wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, drugi etap to postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności. Pierwszy etap powyższego postępowania kończy się bądź wydaniem postanowienia o wszczęciu postępowania - gdy spełnione zostały warunki formalnoprawne, bądź postanowieniem o odmowie wszczęcia – gdy warunki te nie są spełnione. W tej fazie postępowania organ bada jedynie kwestie formalne. Badanie to winno dotyczyć takich kwestii jak: wniesienie żądania przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych, wskazanie podstawy z art. 156 § 1 k.p.a. Badaniem wstępnym objęty jest także przedmiot sprawy. Postępowanie na tym etapie nie może odnosić się do wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności rzeczywiście mają miejsce. Jest to przedmiotem badania organu w dalszym postępowaniu (wyrok NSA z dnia 13 marca 2008 roku, sygn. akt
I OSK 449/07, LEX nr 505393 ). Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może mieć miejsce wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot w sposób oczywisty nie będący stroną w sprawie. Nadto podniesiono, że stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, ale także czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mają skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Istotnym w niniejszej sprawie jest również to, że stronami postępowania w przedmiocie wydania środowiskowych uwarunkowań są nie tylko właściciele nieruchomości, na których jest planowana inwestycja oraz działek sąsiednich. Zarówno Naczelny Sąd Administracyjny jak
i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w swoich orzeczeniach akcentowali, że ustalenie obszaru oddziaływania konkretnego obiektu ma decydujące znaczenie dla ustalenia stron postępowania administracyjnego. Zaznaczono, że mówiąc o oddziaływaniu należy mieć na uwadze również te miejsca, gdzie uciążliwości związane z przedsięwzięciem mieszczą się w granicach norm określonych przez przepisy prawa lub decyzjach na ich podstawie wydanych.
W uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 5 maja 2012 roku wydanego w niniejszej sprawie podkreślono również,
że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 ( obecnie art. 61 a § 1 ) k.p.a. z przyczyn podmiotowych możliwa jest w przypadku gdy oczywistym jest, że żądanie w tym zakresie zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną. W sytuacji, gdy ustalenie tego faktu wymaga przeprowadzenia bardziej szczegółowego postępowania wyjaśniającego,
w tym czy osoba wnioskująca o stwierdzenie nieważności decyzji ma interes prawny w sprawie, winno ono nastąpić w toku postępowania administracyjnego. Wówczas właściwy organ winien wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. co stwarza możliwość do szczegółowego badania interesu prawnego wnioskodawcy oraz czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji. Reprezentując ten pogląd powołano się miedzy innymi na wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1994 r., sygn. akt I SA 1143/93 publikowany w ONSA 1995, nr 3, poz. 145, z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt
II OSK 147/10, LEX nr 952956.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze realizując wytyczne Sądu przeprowadziło między innymi dowód z protokołu z kontroli nr [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2011 roku. Celem tej kontroli było przestrzeganie przepisów prawnych w zakresie ochrony środowiska. Przeprowadzono pomiary emisji gazów i pyłów do powietrza. Kontrola ta objęła również emisję zanieczyszczeń do wód powierzchniowych, gruntu i urządzeń kanalizacyjnych. Dokonano również pomiaru emisji hałasu. Z powyższego dokumentu wynika, że nie zostały przekroczone dopuszczalne normy. Jednocześnie z treści protokołu stwierdzającego dokonanie pomiarów emisji hałasu wynika, że pomiarów tych dokonano w rejonie, w którym jest położona nieruchomość stanowiąca własność skarżącej. Sąd zobowiązał organ administracji publicznej w wyroku z dnia 9 maja 2012 roku do ustalenia na odpowiedniej mapie i zaznaczenia położenia spornej inwestycji, nieruchomości skarżącej i punktów dokonywanych pomiarów. Następnie na tej podstawie Kolegium winno dokonać analizy i ustaleń co do zakresu emisji akustycznej oraz szkodliwych substancji. Kolegium dołączyło do akt sprawy taką mapę, która jednak odnośnie zaznaczenia punktów, w których dokonano pomiaru emisji hałasu nie jest dokładna, a tym samym uniemożliwia sprawdzenie prawidłowości wniosków tego organu w zakresie ustaleń dotyczących zasięgu obszaru oddziaływania przedsięwzięcia. Zaznaczone punkty pomiaru emisji hałasu na skalowanej mapie nie odpowiadają odległościom wskazanym w protokole z pomiaru emisji hałasu. Nieruchomość skarżącej, która ma się znajdować około 450 metrów od zakładu produkcyjnego mas bitumicznych jest dalej położona niż punkt pomiaru emisji hałasu, który ma być położony w odległości 489 metrów. Powstaje w związku z tym wątpliwość dotycząca faktycznego położenia punktów pomiaru emisji hałasy. Celem powyższego wskazania zawartego w uzasadnieniu wyroku Sądu było jednoznaczne ustalenie położenia zarówno punktów pomiaru hałasu, jak i nieruchomości skarżącej, i na tej podstawie ustalenie zasięgu obszaru oddziaływania inwestycji. Błędy – niedokładności na załączonej do akt mapie uniemożliwiają dokonanie takich ustaleń. Mając na uwadze skalę w jakiej jest sporządzona mapa dołączona do akt należy zauważyć, że brak zaznaczenia na niej jednego punktu, od którego będą liczone odległości, a położonego na nieruchomości, na której położona jest sporna inwestycja również uniemożliwia dokonane takiej oceny. Nadto organ administracji publicznej nie ustosunkował się i nie przedstawił dowodów dotyczących oddziaływania emisji zapachowej ( odorowej ). W uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie wskazał, iż taka uciążliwość, która z jednej strony jest trudna do zmierzenia, a z drugiej opierając się na doświadczeniu życiowym niewątpliwie towarzyszy spornej inwestycji, ma wpływ na ustalenie zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, a tym samym określenia stron postępowania. Kolegium w niniejszej sprawie nie przedstawiło żadnych dowodów pozwalających wykluczyć, iż w niniejszej sprawie taki czynnik emisyjny nie występuje, a w szczególności w zasięgu nieruchomości skarżącej, która taki zarzut również postawiła. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. organ administracji publicznej w toku postępowania stojąc na straży praworządności nie tylko na wniosek strony, ale także z urzędu podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Kolegium nie wykonało
w sposób należyty wszystkich wskazań Sądu w przedmiocie ustalenia zasięgu oddziaływania spornego przedsięwzięcia co uniemożliwia ustalenia czy skarżącej przysługuje w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przymiot strony. Jest to szczególnie istotne w pierwszym etapie powyższego postępowania tj. postępowania w sprawie wszczęcia postępowania, który kończy się bądź postanowieniem o wszczęciu postępowania – gdy spełnione są warunki formalnoprawne, bądź postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania. Należy w tym miejscu ponownie podkreślić, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może mieć miejsce wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot w sposób oczywisty nie będący stroną w sprawie.
Rozpatrując ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno uwzględnić powyższe wskazania tj. usunąć niedokładności w załączonej mapie ewidencyjnej odnośnie prawidłowego zaznaczenia położenia nieruchomości skarżącej, położenia punktów, w których dokonywano pomiarów emisji hałasu, dokładnego wskazania punktu od którego odległości do tych punktów są obliczane. Nadto winien podjąć czynności mające na celu sprawdzenie zarzutu oddziaływania emisji zapachowej który podniosła skarżąca, a która to emisja może mieć wpływ na oznaczenie zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, a tym samym ustalenia, czy skarżąca posiada przymiot strony |w niniejszej sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zdaniem sądu samo ustalenie, że filtry zamontowane w zakładzie produkcji mas bitumicznych są sprawne nie oznacza jeszcze o braku emisji zapachowej na leżące w pobliży nieruchomości.
Wobec powyższych uchybień ze strony Kolegium w zakresie realizacji wskazań Sądu wyrażonych w uzasadnieniu wyroku z dnia 9 maja 2012 roku
w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.