II SA/Go 447/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił decyzję nakazującą rozbiórkę ogrodzenia, uznając, że sprawa powinna być rozpatrzona w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego legalizacji samowoli budowlanej.
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki ogrodzenia wybudowanego na pasie drogowym. Organy nadzoru budowlanego dwukrotnie nakazywały rozbiórkę, powołując się na przepisy Prawa budowlanego. Skarżący kwestionował prawidłowość postępowania i pouczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na sprzeczności w ustaleniach faktycznych dotyczących daty budowy ogrodzenia oraz na konieczność uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. (sygn. P 27/05), który wpłynął na zasady legalizacji samowoli budowlanej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. rozpoznał skargę K.A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) nakazującą rozbiórkę ogrodzenia. Sprawa dotyczyła legalności budowy ogrodzenia usytuowanego na granicy działki nr [...] (pas drogowy) z innymi działkami. Organ I instancji pierwotnie nakazał rozbiórkę, powołując się na brak pozwolenia na budowę. WINB uchylił tę decyzję, wskazując na błędne zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. i uznając ogrodzenie za urządzenie budowlane, a nie obiekt budowlany. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji nakazał rozbiórkę na podstawie art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., przyjmując, że ogrodzenie wybudowano w latach 1996/1997, a inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów do legalizacji. WINB utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów KPA, w tym brak pouczenia o obowiązku złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy dopuściły się sprzeczności w ustaleniach faktycznych dotyczących daty budowy ogrodzenia. Kluczowe znaczenie dla sprawy miał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. (sygn. P 27/05), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Prawo budowlane. Wyrok ten wskazywał, że do obiektów, których budowa zakończyła się przed 11 lipca 2003 r. i upłynął 5-letni termin od zakończenia budowy, powinny być stosowane przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. Sąd uznał, że orzeczenie TK stanowi podstawę do uchylenia decyzji administracyjnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy będą musiały ustalić dokładną datę budowy ogrodzenia i uwzględnić wyrok TK.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, należy stosować przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r., zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r. (sygn. P 27/05).
Uzasadnienie
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdził niezgodność z Konstytucją przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2003 r., które wyłączały stosowanie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. do budów, gdzie 5-letni termin od zakończenia upłynął przed 11 lipca 2003 r. Sąd administracyjny ma obowiązek uchylić decyzję, jeśli jej podstawą był przepis uznany za niekonstytucyjny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (19)
Główne
u.p.b.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pomocnicze
u.p.b. art. 3 § pkt 9
Ustawa - Prawo budowlane
u.p.b. art. 30 § ust.1 pkt 3
Ustawa - Prawo budowlane
u.p.b. art. 48
Ustawa - Prawo budowlane
u.p.b. art. 49 § ust.1
Ustawa - Prawo budowlane
u.p.b. art. 49b § ust 2
Ustawa - Prawo budowlane
u.p.b. art. 103 § ust. 2
Ustawa - Prawo budowlane
u.p.b. art. 37 § ust.1
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 58
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego art. 19 § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw art. 7 § ust. 2
Przepis ten wyłączał stosowanie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. do budów, gdzie 5-letni termin od zakończenia upłynął przed 11 lipca 2003 r., co Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją.
p.u.s.a. art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 145a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Prawo budowlane z 2003 r. z Konstytucją (wyrok TK P 27/05). Konieczność stosowania przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. dla budów, gdzie 5-letni termin od zakończenia upłynął do tej daty. Sprzeczności w ustaleniach faktycznych organów co do daty budowy ogrodzenia.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów nadzoru budowlanego dotyczące legalności budowy ogrodzenia w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1994 r. i 2003 r. (zostały podważone przez wyrok TK i ustalenia faktyczne sądu).
Godne uwagi sformułowania
data powstania spornego ogrodzenia, wbrew stanowisku organu II instancji [...] ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją [...] aktu normatywnego [...] stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. jest zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego.
Skład orzekający
Grażyna Staniszewska
przewodniczący
Aleksandra Wieczorek
sprawozdawca
Michał Ruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 27/05 w sprawach dotyczących legalizacji samowoli budowlanej, gdzie kluczowa jest data zakończenia budowy i upływ 5-letniego terminu przed 11 lipca 2003 r. Podkreślenie obowiązku sądu administracyjnego do uchylania decyzji opartych na przepisach uznanych za niekonstytucyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją Prawa budowlanego z 2003 r. i wyrokiem TK z 2006 r. Wymaga dokładnego ustalenia daty zakończenia budowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyrok Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na losy indywidualnych spraw administracyjnych, nawet po latach. Podkreśla znaczenie prawidłowego ustalenia daty budowy i złożoność przepisów dotyczących samowoli budowlanej.
“Wyrok TK ratuje przed rozbiórką? Jak orzeczenie o konstytucyjności zmienia losy spraw budowlanych.”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 447/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2006-12-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-08-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Aleksandra Wieczorek /sprawozdawca/ Grażyna Staniszewska /przewodniczący/ Joanna Brzezińska Michał Ruszyński Symbol z opisem 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s Hasła tematyczne Budowlane prawo Sygn. powiązane II OSK 522/07 - Wyrok NSA z 2008-05-09 Skarżony organ Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego Treść wyniku Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1994 nr 89 poz 414 art.3 pkt 9 , art. 30 ust.1 pkt 3 , art. 48, art. 49 ust.1 , art.49 b ust 2, art. 103 ust. 2 Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Dz.U. 1974 nr 38 poz 229 art. 37 ust.1 Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Dz.U. 1960 nr 30 poz 168 art. 104 , art. 145 a § 1i 2 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego Dz.U. 1975 nr 8 poz 46 § 19 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenie Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 r. w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie. Dz.U. 2003 nr 80 poz 718 art. 7 ust. 2 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw Dz.U. 2002 nr 153 poz 1269 art.1 Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 134 § 1 , art.152 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.), Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi K.A. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki ogrodzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. znak: [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie W dniu [...] marca 2005 roku organ I instancji - Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy ogrodzenia usytuowanego na granicy działki nr [...] ( pas drogowy ) z działką nr [...] i z działka [...] oraz na terenie działki nr [...] ( pas drogowy ), a następnie decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 roku, wydaną na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane ( Dz.U. z 2003 roku, Nr 207 poz. 2016 ) i art. 37 ust.1 ustawy z dnia 24 października 1974 roku Prawo budowlane ( Dz. U. z roku 1974 , Nr 38, poz. 229 ) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz.U z roku 200 , Nr 98 poz. 1071 z późn. zm - dalej jako : kpa ) nakazał skarżącemu K.A., jako inwestorowi, rozbiórkę ogrodzenia, w części o długości ok. 6 m, usytuowanego na działce [...] ( pas drogowy ) na odcinku od granicy z działką nr [...] do granicy z działką nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż ogrodzenie zostało wybudowane bez wymaganego - przepisem par. 19 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975 roku w sprawie nadzoru urbanistyczno – budowlanego ( Dz. U. z 1975 roku Nr 8 poz. 48 ) - pozwolenia na budowę . Nadto organ wskazał, że budowa ogrodzenia narusza przepisy o planowaniu przestrzennym gdyż zostało ono wzniesione na terenie drogi, co zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 roku stanowi podstawę do orzeczenia nakazu jego rozbiórki. W wyniku odwołania skarżącego organ II instancji - Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2005 roku uchylił zaskarżoną decyzję, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że organ I instancji błędnie zastosował do rozstrzygnięcia sprawy przepisy Prawa budowlanego z 1974 roku. Stwierdził iż przedmiot postępowania tj. ogrodzenie terenu nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym nie jest obiektem budowlanym, ale urządzeniem budowlanym w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego stąd nie ma do niego zastosowania przepis art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 roku . Wywiódł też, iż wobec konieczności stosowania dla oceny zaistnienia samowoli budowlanej i jej legalizacji przepisów Prawa budowlanego z 1994 roku data budowy spornego ogrodzenia pozostaje bez znaczenia . Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji prowadził postępowanie dowodowe na okoliczność daty wzniesienia ogrodzenia, a następnie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 roku nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni dokumentów wskazanych w postanowieniu, dotyczących spornego ogrodzenia, wskazując na możliwość legalizacji jego budowy w trybie przepisu art. 49 b ust 2 Prawa budowanego z 7 lipca 1994 roku . Jednocześnie w postanowieniu tym przyjął za ustalone, iż sporne ogrodzenie zostało wybudowane w roku 1996/1997 . Decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 roku organ I instancji, na podstawie art. 49 b ust 2 Prawa budowanego z 7 lipca 1994 roku, nakazał skarżącemu rozbiórkę ogrodzenia usytuowanego na granicy działki nr [...] ( pas drogowy ) z działką nr [...] i z działka [...] oraz na terenie działki nr [...] ( pas drogowy). W uzasadnieniu wskazał, iż w oparciu o zeznania świadków ustalił, że ogrodzenie wybudowane zostało przed 1 stycznia 1995 roku co oznacza, iż do zbadania jego legalności zastosowanie mają przepisy Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 roku. Stwierdził, że fakt niezłożenia przez inwestora wszystkich wskazanych w postanowieniu dokumentów tj. niezłożenia oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomościami na których usytuowane jest ogrodzenie powoduje niemożność przeprowadzenia procedury legalizacyjnej i skutkuje orzeczeniem nakazu rozbiórki. W wyniku odwołania K.A. organ II instancji decyzją z dnia [...] czerwca 2006 roku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielając uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonej decyzji, wywiódł dodatkowo, iż sporne ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym bowiem na działkach [...] nie jest zlokalizowany żaden obiekt budowlany. Jest ono samodzielnym obiektem budowlanym którego budowa zgodnie z przepisem art. 30 ust. 1 pkt 3 wymagała zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej. Brak zgłoszenia właściwemu organowi skutkuje uznaniem, iż wzniesione zostało w warunkach samowoli budowlanej, zaś doprowadzenie do zgodności z prawem następuje w trybie przewidzianym w przepisie art. 49b Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 roku . Skoro zatem wskazane w postanowieniu dokumenty nie zostały złożone to decyzja o rozbiórce jest zgodna z prawem. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ II instancji wskazał, iż przekonanie skarżącego o nieracjonalności decyzji rozbiórkowej pozostaje bez znaczenie, gdyż o konieczności takiej decyduje nie uznanie organu, ale konkretny przepis prawa. Wywodził, że twierdzenia o zgłoszeniu budowy ogrodzenia właściwemu organowi nie zostały przez skarżącego poparte żadnym dokumentem. Natomiast okoliczność, iż skarżący ubiega się o sprzedaż części pasa drogi tj. części działki [...] pozostaje bez wpływu na stanowisko organów nadzoru budowlanego uwzględniających stan prawny istniejący w chwili wydania decyzji . W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze K.A. zarzucał, iż zaskarżona decyzja organu II instancji jak i poprzedzająca ją decyzja PINB jest sprzeczna z prawem. Argumentował , iż wbrew treści przepisu art. 10 kpa nie został pouczony, że obowiązek złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczył działek na których znajduje się ogrodzenie. Zdaniem skarżącego doszło też do naruszenia przepisu art. 9 kpa, gdyż nie zapewniono mu w postępowaniu administracyjnym wyczerpującej informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych które mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw tak by nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa. Jego zdaniem, PINB naruszył również przepis art. 58 kpa bowiem nie poinformował go o możliwości przedłużenia terminu wyznaczonego do złożenia dokumentów mimo wiedzy, iż złożył on wniosek o prawne uregulowanie sprawy działki [...]. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący domagał się przekazania sprawy legalizacji ogrodzenia do ponownego rozpoznania . W odpowiedzi na skargę organ II instancji domagał się jej oddalenia i podtrzymywał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wywodził, iż niezrozumiały jest zarzut skarżącego o braku pouczenia, iż oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczyć miało działek na których wybudowano sporne ogrodzenie. Zadaniem organu II instancji z treści postanowienia z dnia [...] grudnia 2005 roku wynikało jednoznacznie, iż oświadczenie takie dotyczyć miało nieruchomości na których wybudowano sporne ogrodzenie. Nadto wskazywał, iż termin wyznaczony skarżącemu do złożenia dokumentów, wynikający z przepisu art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego, nie podlega przedłużeniu. Ma on charakter nieprzywracalny i nie stosuje się do niego przepisów art. 58 -59 kpa . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Skarga okazała się uzasadniona o tyle, iż jej złożenie prowadziło do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji PINB – jednakże nie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu skargi. W myśl przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U 2002 , Nr 153 poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola, o której mowa sprawowana jest pod względem zgodności decyzji administracyjnej z prawem. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Organ II instancji uchylając pierwszą decyzję PINB, nakazującą rozbiórkę wyraził pogląd, iż wobec konieczności rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 roku data wzniesienia spornego ogrodzenia nie ma znaczenia. Rozpoznając odwołanie od ponownie wydanej decyzji rozbiórkowej tj. decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 roku i utrzymując ją w mocy WINB zaakceptował ustalenia faktyczne organu I instancji, iż sporne ogrodzenie zostało wybudowane przed 1 stycznia 1995 roku . Tymczasem pozostaje ono w oczywistej sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy jak i z ustaleniem organu I instancji dokonanym w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2005 roku. I tak w protokole kontroli z dnia [...] maja 2005 roku znajduje się oświadczenie K.A., iż ogrodzenie powstało we wrześniu 1994 roku. Odnosząc się do zeznań świadków inwestor oświadczył natomiast, iż ogrodzenie to powstało ok. 1995 roku, co podtrzymał w piśmie z dnia [...] stycznia 2006 roku wnosząc o przesłuchanie na tę okoliczność wskazanych świadków. Z treści jego odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 roku wynika natomiast, że ogrodzenie postało na podstawie projektu opracowanego we wrześniu 1995 roku. Jednocześnie dwóch przesłuchanych w sprawie świadków zeznało, iż ogrodzenie powstało w latach 1996/1997 . Natomiast przesłuchany w charakterze świadka, a mający status strony postępowania, J.A. oświadczył, iż wybudowane ono zostało w latach 1997/1998, co stoi w sprzeczności z jego pisemnym oświadczeniem z dnia [...] sierpnia 2005 roku, z którego wynika iż miało to miejsce około roku 1995. W ocenie Sądu, data powstania spornego ogrodzenia, wbrew stanowisku organu II instancji wyrażonym w decyzji z dnia [...] października 2005 roku ma istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej. Wskazać bowiem należy, iż wyrokiem z dnia 18 października 2006 roku w sprawie P 27/05 ( ogłoszonym w dniu 25 października 2006 roku - Dz. U. Nr 193 poz. 1430 ) Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż przepis art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw ( Dz. U. Nr 80 , poz. 718 ) w zakresie w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku, do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo iż pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia [...] lipca 2003 roku jest niezgodny z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji. Tym samym wyrokiem Trybunał orzekł też o niezgodności z Konstytucją art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane ( Dz. U. Nr 93, poz. 888 ) w zakresie w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 roku , do budowy obiektu budowlanego lub jego części , mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia [...] lipca 2003 roku, jest niezgodny z art. 32 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji . W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż zgodnie Prawem budowlanym z dnia 7 lipca 1994 roku - w jego pierwotnym brzmieniu – obowiązywała wynikająca z art. 48 tego prawa zasada, że sankcją za wybudowanie obiektu budowlanego bez wymaganego zezwolenia ( lub zgłoszenia ) była rozbiórka obiektu. Jednocześnie art. 49 ust. 1 przewidywał wyjątek od tej zasady stanowiąc, iż nie można orzec nakazu rozbiórki jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego. Na właścicielu spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Dopiero gdy go nie uzyskał zachodziła podstawa do orzeczenia rozbiórki. Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 roku o zmianie ustawy prawo budowlane ( która weszła w życie od 24 grudnia 1997 roku – Dz.U. 1997r., Nr 111, poz. 726 ze zm. ) zmieniła treść przepisu art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w taki sposób, iż właściwy organ nie mógł orzec rozbiórki jeżeli upłynęło 5 lat od dnia ukończenia budowy obiektu budowlanego, a jego istnienie nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kolejna zmiana przepisów Prawa budowlanego dotyczących sankcji z tytułu samowoli budowlanej dokonana została ustawą z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy prawo budowlane i zmianie niektórych ustaw ( Dz.U z 2003 r. , Nr 80. poz. 718 ). Ustawodawca złagodził wówczas sankcje za samowolę budowlaną, wprowadzając możliwość legalizacji budowy prowadzonej bez wymaganego pozwolenia jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W razie spełnienia łącznie tych przesłanek właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie zaświadczenia organu właściwego w sprawach ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu o zgodności obiektu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, oraz dokumentów składanych z wnioskiem o pozwolenie na budowę. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie nałożonych obowiązków wydaje decyzję o rozbiórce. Natomiast inwestor, który spełnił wymienione obowiązki występuje z wnioskiem o wydanie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. W dalszym toku postępowania właściwy organ ustala też wysokość opłaty legalizacyjnej i wydaje decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego zobowiązując w niej do uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Te nowe regulacje prawne, ogłoszone w Dzienniku Ustaw z dnia 10 maja 2003 roku, weszły w życie od 11 lipca 2003 roku. W myśl art. 7 ust. 1 tej ustawy nowelizującej do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy , a nie zakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy dotychczasowe z zastrzeżeniem ust 2 . Analizując regulacje ust. 2 art. 7 Trybunał wskazał, że wynika z nich iż osoby, które pod rządami przepisów obowiązujących przed dniem 11 lipca 2003 roku spełniały warunki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu mogły przed tym dniem ubiegać się o takie pozwolenie bez wnoszenia opłat legalizacyjnych. Jeżeli jednak osoby te nie wystąpiły o wydanie stosownego pozwolenia lub też postępowanie w tej spawie nie zakończyło się decyzją ostateczną, to stosuje się nowe regulacje. W rezultacie osoby takie mogą się ubiegać o zatwierdzenie projektu budowlanego pod warunkiem wniesienia opłaty legalizacyjnej, co wobec znacznej wysokości takich opłat oznacza pogorszenie sytuacji prawnej takich osób . Trybunał wskazał w związku z tym na okoliczność, iż wprawdzie wskazane regulacje złagodziły dotychczasowe unormowania, to jednak w przypadku osób, które do 11 lipca 2003 roku spełniały przesłanki określone w przepisie art. 49 ustawy – w brzmieniu obowiązującym do tego dnia - nowe regulacje wprowadziły zmiany na ich niekorzyść. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed 11 lipca 2003 roku wyodrębniło sytuację prawną właścicieli, którzy wybudowali obiekt bez wymaganego zezwolenia i spełniali łącznie dwa warunki: 1. istnienie obiektu nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym 2. od dnia zakończenia budowy upłynęło 5 lat . Zdaniem Trybunału, wszystkie podmioty , które przed 11 lipca 2003 roku spełniały te warunki powinny być potraktowane według jednakowej miary w zakresie możliwości legalizacji samowoli budowlanej . Tymczasem w przepisach przejściowych tj. w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 23 marca 2003 roku ustawodawca wprowadził zróżnicowanie podmiotów podobnych mających tę samą cechę wspólną , wyodrębniając wśród nich dwie kategorie : podmioty wobec których wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie i podmioty wobec których nie wydano takiej decyzji. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego przyjęte przez ustawodawcę kryterium etapu procedury administracyjnej nie pozostaje w racjonalnym związku z celem i treścią rozważanych regulacji materialnoprawnych i narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa. W świetle omówionego wyroku Trybunału Konstytucyjnego uznać należy, iż w stosunku do obiektów budowlanych, w przypadku których pięcioletni termin od zakończenia ich budowy upłynął do dnia [...] lipca 2003 roku, kwestia sankcji związanych z samowolą budowlaną powinna być oceniana w oparciu o przepis art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 roku . Powstaje w związku z tym konieczność odpowiedzi na pytanie jaki wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wywiera wskazany wyrok Trybunału. Otóż podkreślić trzeba przede wszystkim, iż zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. W świetle powołanej normy konstytucyjnej nasuwa się wniosek, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest co do zasady powinność uchylenia takiej decyzji. Zgodnie z przepisem art. 145a kpa można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (par. 1), oraz że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ( par. 2). Tak więc podnoszona okoliczność orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny o niekonstytucyjności danego aktu prawnego ( podstawy decyzji administracyjnej ) jest z woli ustawodawcy samodzielną podstawą wznowieniową. Stosownie natomiast do 145 par. 1 pkt 1 lit. b ppsa decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem - jak wykazano - powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanką wznowieniową ), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji ( wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 1999 II SA 1027/99 LEX nr 46809, wyrok NSA z 2 września 1999 IV SA 1360/97 LEX 47852 , wyrok NSA z dnia 25 października 1999 II SA 1294/99 LEX 46246 ). Jednocześnie też wskazać należy, iż dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 par. 1 pkt 1 lit. b ppsa nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145a następuje tylko na żądanie strony ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 2002 roku III RN 200/01 OSNAP 2003 / 24/582 ). Mając na uwadze powyższe okoliczności orzeczono jak w sentencji wyroku Stosownie do art. 152 ppsa orzeczono też, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracyjny zobowiązany będzie dokonać ustaleń – również z uwzględnieniem dowodów zaoferowanych przez skarżącego - w zakresie dokładnej daty wzniesienia spornego ogrodzenia, a w przypadku ustalenia, iż od zakończenia jego budowy do dnia [...] lipca 2003 roku upłynął okres 5-letni uwzględnić stan prawny wynikający z przytoczonego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI