II SA/Go 444/24

II SA/Go 444/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-11-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic
Michał Ruszyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6330 Status  bezrobotnego
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 250
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 475
art. 33 ust. 4 pkt 4
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...]r., nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz adwokata P. W. kwotę [...] ([...]) złotych, powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. G. (skarżący) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r., nr [...] orzekającej o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] kwietnia 2024 r. na okres 270 dni z powodu niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i niepowiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa.
Stan sprawy opisany w decyzji był następujący: J. G. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] (PUP) w dniu [...] lutego 2024 r. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Pismem z dnia [...] marca 2024 r. został on wezwany do zgłoszenia się w PUP w dniu [...] kwietnia 2024 r. o godzinie 10:00 w celu przedstawienia propozycji pracy.
Fakt przyjęcia tego terminu do wiadomości strona potwierdziła własnoręcznym podpisem na wezwaniu. J. G. nie stawił się we wskazanym dniu i nie powiadomił organu w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, co spowodowało wydanie przez Starostę Powiatu [...] w dniu [...] kwietnia 2024 r. decyzji orzekającej o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 475 ze zm.)
Dalej organ podał, że "pierwsze niestawiennictwo miało miejsce z dniu [...].04.2014r. utrata statusu na 120 dni drugie niestawiennictwo miało miejsce w dniu [...].03.2015r. utrata statusu na okres 180 dni"
2. Decyzja Starosty Powiatu [...] została doręczona stronie w dniu [...] maja 2024 r. W dniu [...] maja 2024 r. J. G. wniósł odwołanie wnosząc o uchylenie decyzji i przywrócenie mu statusu osoby bezrobotnej. Podniósł, że "jakiś czas temu" został napadnięty i pobity na osiedlu. Wskazał, że był "kopany w głowę" i następstwem urazu głowy są zaniki pamięci, trudności z koncentracją, mówieniem i chodzeniem. Do odwołania skarżący dołączył e-skierowanie do poradni specjalistycznej - poradnia neurologiczna z dnia [...] kwietnia 2024r. oraz wyniki badań krwi.
3. Przy rozpatrywaniu odwołania Wojewoda zobowiązał skarżącego do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego fakt czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby, co uniemożliwiło mu stawienie się w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] w dniu wyznaczonej wizyty. W odpowiedzi skarżący nie przedstawił zwolnienia i wskazał, że nie ma ubezpieczenia zdrowotnego. Do pisma dołączył, między innymi, zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, że rozpoczął diagnostykę neurologiczną oraz skierowanie na tomografię.
Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda przytoczył treść przepisu art. 33 ust 3 i art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia wskazując, że J. G. wezwaniem zobowiązany do stawienia się w powiatowym urzędzie pracy w dniu [...] kwietnia 2024r. nie zgłosił się i nie poinformował w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa.
Podkreślił, że o przyczynach swojego niestawiennictwa skarżący poinformował dopiero w złożonym odwołaniu. Odnosząc się do twierdzeń i dokumentów zawartych w odwołaniu, zdaniem Wojewody, dokumentacja medyczna wskazuje na problemy zdrowotne strony, jednak, żaden z przedłożonych dokumentów nie wykazuje na niezdolność do pracy skarżącego w dniu obowiązkowej wizyty w urzędzie pracy.
Wojewoda podkreślił, że w przypadku niezdolności do pracy z powodu choroby lub opieki nad chorym członkiem rodziny, bezrobotny ma obowiązek w ciągu 7 dni dostarczyć zaświadczenie lekarskie potwierdzające tą niezdolność. Strona została o tym pouczona w dniu rejestracji zapoznając się z katalogiem praw i obowiązków osoby bezrobotnej zawartych w informacji dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy. Dokument ten strona podpisała i zobowiązała się do jego przestrzegania, a fakt ten potwierdziła własnoręcznym podpisem w dniu rejestracji.
Odnosząc się do twierdzenia strony dotyczącego braku ubezpieczenia zdrowotnego Wojewoda wskazał, że w kwestii ubezpieczenia zdrowotnego świadczenia opieki zdrowotnej mogą być też udzielone osobom innym niż ubezpieczone, posiadającym obywatelstwo polskie i miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do bezpłatnego leczenia może złożyć sama osoba zainteresowana (świadczeniobiorca), lub - w stanie nagłym - świadczeniodawca (np. szpital) niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Organem właściwym do złożenia wniosku jest wójt, (burmistrz lub prezydent miasta) gminy właściwej dla miejsca zamieszkania.
4. W skardze wniesionej do tutejszego sądu z zachowaniem terminu J. G. wniósł o uchylenie decyzji organów i przywrócenie mu statusu osoby bezrobotnej, podnosząc okoliczności wskazane już w odwołaniu.
5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
6. W piśmie procesowym ustanowionego z urzędu pełnomocnika skarżącego z dnia [...] października 2024 r. skarga została podtrzymana oraz uzupełniona o następujące zarzuty:
- naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., albowiem decyzje organów obu instancji nie spełniają standardów wynikających ze wskazanych przepisów. (zdaniem skarżącego organy nie zbadały należycie okoliczności niestawiennictwa skarżącego dnia [...] kwietnia 2024 r. w PUP, zgodnie z ciążącym na nich obowiązkiem, przy jednoczesnym zrównaniu przesłanki uzasadnionej przyczyny wyłącznie z niezdolnością do pracy);
- naruszenie art. 84 k.p.a. przez zaniechanie przez organ I, jak i II instancji zasięgnięcia dowodu z opinii biegłego, w sytuacji, w której ocena zdolności do pracy do stawiennictwa w wyznaczonym terminie do PUP [...] wymaga wiadomości specjalnych, co doprowadziło w niniejszej sprawie do wydania skarżonej decyzji, albowiem organ II instancji dokonał samodzielnej oceny złożonych dokumentów, wskazując, iż brak jest podstaw do uznania niestawiennictwa za usprawiedliwione.
W piśmie tym wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z opisanych tam dokładnie dokumentów - zaświadczenia lekarskiego, skierowania na badania diagnostyczne TKL głowy, zaświadczenia o rozpoczęciu diagnostyki neurologicznej, wyniku badania elektroencefalograficznego oraz wyniku badań głowy na okoliczność urazu głowy doznanego przez skarżącego w kwietniu 2024 r., i obiektywnych przyczyn uniemożliwiających mu stawiennictwo w wyznaczonym terminie, a także objawów jakie mają miejsce u skarżącego związanych z przebytym urazem głowy, uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa, utrzymującej się niezdolności do pracy skarżącego w związku z doznanym urazem głowy, braku poprawnego zbadania przesłanki uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa przez organ pierwszej instancji, braku poprawności decyzji wydanej w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej przez Skarżącego.
Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie w całości decyzji organu I oraz II instancji z uwagi na fakt, iż skarżona decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu, albowiem koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
7. Stosownie do treściart.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej i który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
8. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia, starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Przepis ten obliguje organ zatrudnienia do pozbawienia statusu bezrobotnego w związku z niespełnianiem warunków określonych w definicji bezrobotnego, zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, a mianowicie - warunku gotowości i zdolności do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Organ zatrudnienia, wyznaczając bezrobotnemu termin wizyty w powiatowym urzędzie pracy, nie tylko działa w celu aktywizacji bezrobotnego, której głównym celem jest znalezienie mu zatrudnienia, ale także weryfikuje jego gotowość i zdolność do podjęcia zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej. Zatem, samo pozostawanie bez pracy nie oznacza jeszcze, że osoba taka korzysta ze statusu bezrobotnego, bowiem konieczna jeszcze jest jej zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia.
Bezrobotny, zainteresowany uzyskaniem pracy, musi, więc, stawiając się w powiatowym urzędzie pracy, co jest jego obowiązkiem, wykazać swą dyspozycyjność, by organ zatrudnienia mógł ocenić jego gotowość i zdolność do podjęcia pracy. Terminy wizyt w powiatowym urzędzie pracy wyznaczane są przez organ zatrudnienia, o czym stanowi art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia, zaś bezrobotny potwierdza własnym podpisem fakt powiadomienia go o wizycie. Przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 przedmiotowej ustawy dopuszcza możliwość niestawiennictwa w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie, jednakże na bezrobotnym spoczywa wówczas obowiązek usprawiedliwienia niestawiennictwa, poprzez wskazanie uzasadnionej przyczyny w okresie 7 dni.
9. Przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia nie przewiduje, że bezrobotny musi udowodnić (udokumentować) przyczyny niestawiennictwa. Bezrobotny ma jedynie wskazać uzasadnioną przyczynę niestawiennictwa w wyznaczonym przez urząd terminie. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem, bezrobotny w okresie pobierania zasiłku obowiązany jest udokumentować niezdolność do pracy zaświadczeniem lekarskim w wymaganej formie, co wynika z art. 33 ust. 4 pkt 10 ustawy o promocji zatrudnienia. Wymóg taki nie dotyczy natomiast tych bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub stypendium. Mogą oni usprawiedliwić swoje niestawiennictwo w sposób mniej sformalizowany (por. wyroki NSA z dnia: 16 marca 2011 r., I OSK 2001/10 oraz 6 kwietnia 2017 r., I OSK 486/16).
Przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zawierają definicji użytego w art. 33 ust. 4 pkt 4 pojęcia "uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa". W orzecznictwie przyjmuje się, że uzasadnione przyczyny to okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu, na przykład nagła choroba, brak możliwości dojazdu z powodu przerw w komunikacji lub inne nagłe zdarzenie typu pożar, powódź. Za uzasadnione przyczyny nie uznaje się natomiast okoliczności powstałych tylko na skutek lekkomyślności czy niedbalstwa zainteresowanego. Uzasadniona przyczyna każdorazowo musi poddawać się weryfikacji. Ustalenie jej wystąpienia należy do organu prowadzącego postępowanie.
10. W niniejszej sprawie skarżący nie powiadomił organu w wyznaczonym terminie o przyczynie niestawiennictwa. Zrobił to dopiero w odwołaniu, przy czym zdaniem Wojewody dołączone do tego środka zaskarżenia dokumenty nie wykazywały twierdzeń skarżącego. Z punktu widzenia formalnego można zatem postawić skarżącemu zarzut naruszenia przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia.
W toku postępowania sądowego skarżący, przez pełnomocnika, przedstawił jednak dowody co najmniej uprawdopodobniające fakt wystąpienia w kwietniu 2024 r. (a więc w okresie objętym niezrealizowanym obowiązkiem obecności w PUP) zdarzenia skutkującego urazem głowy u strony i zarazem usprawiedliwiające fakt niedochowania przez stronę 7-dniowego terminu wymaganego dla usprawiedliwienia tej nieobecności. Z dokumentów lekarskich wynika bowiem, że uraz głowy pochodzi z kwietnia 2024 r., a jego następstwem są nieprawidłowe wyniki badań obrazowych ośrodkowego systemu nerwowego, zaburzenia procesów poznawczych i konieczność obserwacja w kierunku podejrzewanych zaburzeń.
11. Wzgląd na te okoliczności oraz ustrojowe funkcje sądu administracyjnego – jako gwaranta praw obywatelskich pozwolił sądowi zarówno na przeprowadzenie takich dowodów na etapie postępowania sądowego (w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a.), jak uznanie, że w tej indywidualnej i wyjątkowej sprawie pozbawienie skarżącego statusu bezrobotnego było co najmniej przedwczesne.
Sąd administracyjny nie posiada wiedzy specjalnej i możliwości proceduralnych, by dokonać pełnej weryfikacji tych dowodów, jednakowoż biorąc pod uwagę ich treść nie sposób jednoznacznie stwierdzić, że przyczyna niestawiennictwa w PUP w dniu [...] kwietnia 2024 r. była przez skarżącego zawiniona, jak też, że miał on możliwości powiadomienia organu o usprawiedliwionej przyczynie niestawiennictwa w urzędzie pracy w terminie 7 dni. Specyfika doznanego urazu i jego następstwa są w tej sprawie takie, że mogą tłumaczyć zarówno opóźnienie w reakcji na wszczęte przez organ postępowania, jak i to, że dopiero na etapie sądowym i to poprzez udział pełnomocnika skarżący mógł przedstawić dowody usprawiedliwiające jego zaniechania.
12. Z tych względów konieczne jest zastosowanie takich środków prawnych, które zagwarantują skarżącemu możliwość obrony przed zarzutem niedopełnienia obowiązków skutkujących utratą prawa podmiotowego. Konieczność wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego należy do organów (art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Ocena czy dana okoliczność została udowodniona może tu nastąpić dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
W świetle tego co wykazano w postępowaniu sądowym zebrany materiał dowodowy nie był pełny, a organy nie uwzględniły specyfiki doznanego przez skarżącego urazu, nie biorąc pod uwagę tego, że nie mógł on, przynajmniej czasowo, być potraktowany według standardowego miernika staranności przyjmowanego w tego typu sprawach.
13. Wskazane uchybienia procesowe, sprowadzające się do naruszenia przepisów art. 7, 8 § 1, 77 § 1 i 80 k.p.a., co najmniej mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a.) oraz, ze względu na specyfikę sprawy i konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego - uchylenie decyzji organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.).
W ponowionym postępowaniu organy będą związane przedstawioną wyżej oceną prawną, dokonają ustaleń na podstawie poszerzonej, wyżej opisanej dokumentacji lekarskiej (w razie potrzeby zwracając się do skarżącego o dalsze informacje i dokumenty) w celu ustalenia czy, mając na uwadze doznany przez skarżącego uraz głowy i jego konsekwencje, można jednoznacznie przyjąć, że obowiązki stawiennictwa i usprawiedliwienia nieobecności w wyznaczonym dniu wizyty nie zostały przez skarżącego zrealizowane z jego wyłącznej winy lub niedbalstwa. Jeśli takich ustaleń organy w sposób wymagany przepisami kodeksu postępowania administracyjnego nie wykażą, to w konsekwencji brak będzie podstaw do pozbawienia skarżącego statusu bezrobotnego z przyczyny wskazanej w uchylonych decyzjach.
14. O kosztach należnych pełnomocnikowi orzeczono w punkcie II wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).