II SA/Go 439/25

II SA/Go 439/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jarosław Piątek
Krzysztof Rogalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Dnia [...] marca 2025 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wpłynął wniosek Z.S. o umorzenie w całości, wraz z odsetkami, należności alimentacyjnych wypłaconych na rzecz syna wnioskodawcy B.S. We wniosku strona powołała się na trudną sytuację materialną i zdrowotną, ubóstwo, załączając zaświadczenie o niepełnosprawności, decyzję MOPS o przyznaniu zasiłku z tytułu niepełnosprawności, zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji.
W toku wszczętego postępowania organ I instancji przeprowadził w dniu [...] marca 2025 r. wywiad środowiskowy, w wyniku którego ustalono, iż Z.S. jest osobą bierną zawodowo, nie pracuje, nie podejmuje prac dorywczych; od marca 2023 r. do listopada 2027 r. ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności, korzysta ze świadczeń pomocy społecznej (zasiłek stały – 1.015,43 zł. wraz z opłacaną składką na ubezpieczenie zdrowotne, dotacja mieszkaniowa – 297,57 zł, udział w Programie FEPŻ), dokonuje wpłat (w przeważającej kwocie 200,00 zł) na poczet powstałego zadłużenia, za wyjątkiem października i listopada 2022 r. oraz września i października 2023 r. Od [...] stycznia 2025 r. dłużnik osiągnął wiek emerytalny. W związku z tym wystosował do zakładów pracy wnioski o wydanie odpowiednich dokumentów celem przeliczenia emerytury, tłumacząc powyższe niewiedzą, brakiem świadomości o istnieniu możliwości wcześniejszego złożenia dokumentów w tym celu.
Decyzją z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Prezydenta Miasta [...], na podstawie art. 2 pkt 10, art. 27 ust. 1 i ust. 1a, art. 30 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 438, dalej u.p.o.u.a.) odmówił Z.S. umorzenia zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości 18.594,50 zł plus odsetki ustawowe w wysokości 2.241,35 zł na dzień [...] maja 2025 r.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż zadłużenie wnioskodawcy z tytułu wypłaconych świadczeń, na dzień orzekania wynosi 18.594,50 zł – należność główna oraz 2.241,35 zł – odsetki ustawowe. Łącznie kwota do spłaty wynosi 20.835,85 zł. Świadczenie z funduszu alimentacyjnego w dalszym ciągu jest wypłacane na wniosek wierzyciela, co powoduje wzrost zadłużenia, nawet przy systematycznych wpłatach dłużnika, które miesięcznie nie stanowią nawet 50 % zasądzonych alimentów. Wnioskodawca jako rodzic jest zobowiązany do utrzymania dziecka. Powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania przez dłużnika jest następstwem zaniechania płacenia alimentów ustalonych wyrokiem sądowym. Fakt wypłaty świadczeń z budżetu państwa nie zwalnia dłużnika z obowiązku alimentacji na rzecz osoby uprawnionej. Nie wywiązując się z zobowiązań dłużnik miał świadomość, że jego zadłużenie będzie wzrastać, co wiąże się z koniecznością spłaty tych należności wraz z odsetkami. Po uzyskaniu świadczeń emerytalnych jego sytuacja materialna ulegnie poprawie, co da większe możliwości spłaty zadłużenia. W sprawie nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Na skutek wniesienia przez Z.S. odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż rozstrzygnięcie organu I instancji zawiera błędy formalne, które nie mają wpływu na jego merytoryczną treść. Rozstrzygnięcie to nie zawierało tytułu "decyzja", jednak brak ten niekoniecznie oznacza, że akt nie jest decyzją. Decydująca jest treść aktu, a nie jego nazwa. Rozstrzygnięcie to zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.). Zatem należy uznać je za decyzję administracyjną. Decyzja ta nie zawierała nadto pouczenia o przysługującym od niej odwołaniu, o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się go. Jest to dodatkowe naruszenie art. 107 § 1 k.p.a., co jednak nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż strona wniosła odwołanie w terminie.
Odnośnie meritum sprawy Kolegium wywiodło, iż w myśl art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Omawiana decyzja jest tzw. decyzją uznaniową, a organ nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w przypadku stwierdzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności. Nie oznacza to jednak, że jest to decyzja dowolna. W przypadku kontroli decyzji zapadłej w granicach uznania administracyjnego rolą organu odwoławczego jest zbadanie, czy organ I instancji dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie, a także czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia. Nadto decyzja ta musi być wyczerpująco uzasadniona.
Instytucja umorzenia należności z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. stanowi wyjątek od zasady z art. 27 ust. 1 tej ustawy, przewidującej obowiązek zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego organowi wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Wyjątkowy charakter umorzenia tych należności zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Ponoszenie wydatków na codzienne utrzymanie nie nadaje sytuacji strony charakteru wyjątkowego lub nadzwyczajnego na tle innych dłużników alimentacyjnych.
Niewątpliwie sytuacja wnioskodawcy jest trudna, niemniej jednak dłużnik alimentacyjny jest co do zasady osobą borykającą się z problemami finansowymi, dlatego też samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź nawet nieuzyskiwanie dochodów, nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Wszelkiego rodzaju zwolnienia z tego obowiązku mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, a nie rozszerzający, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, a alimenty służą ochronie dobra dziecka. Fakt wypłaty przez państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego z tytułu zasądzonych alimentów nie zwalnia dłużnika z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych.
Jak wskazało Kolegium – wnioskodawca utrzymuje się z przysługującego mu z tytułu opieki nad matką świadczenia pielęgnacyjnego. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zamieszkuje wspólnie z matką. Na mieszkanie przyznana jest dotacja mieszkaniowa, w okresie od marca do sierpnia 2025 r. wynosząca 297,57 zł. Korzysta też ze świadczeń innych pomocy społecznej (zasiłek stały – 1.015,43 zł. wraz z opłacaną składką na ubezpieczenie zdrowotne, udział w Programie FEPŻ). Fakt wypłaty świadczeń z budżetu państwa nie zwalnia dłużnika z obowiązku alimentacji na rzecz osoby uprawnionej. Nadto według ustaleń organu I instancji od [...] stycznia 2025 r. dłużnik osiągnął wiek emerytalny. W związku z powyższym uprawniony jest on do świadczenia emerytalnego. Nawet o ile przyjąć, że na dzień wydania orzeczenia jego możliwości spłaty należności alimentacyjnych są ograniczone, to po uzyskaniu świadczeń emerytalnych sytuacja materialna dłużnika ulegnie poprawie, co da większe możliwości do spłaty powstałego zadłużenia. Realna perspektywa poprawy sytuacji życiowej strony stanowi przeszkodę do uwzględnienia wniosku – działanie takie powodowałoby bowiem przerzucenie kosztów wychowania dzieci skarżącej na ogół obywateli. Instytucja umorzenia należności stosowana jest w wypadkach szczególnych, kiedy trudna sytuacja rodzinna, majątkowa czy finansowa strony jest wynikiem okoliczności niezależnych od strony i nie rokuje poprawy. Organ rozpoznający wniosek o umorzenie zaległości powinien mieć na względzie nie tylko obecną sytuację dłużnika, ale również perspektywę zmiany tej sytuacji. W podobnej jak odwołujący trudnej sytuacji finansowej znajduje się zdecydowana większość dłużników alimentacyjnych. Możliwe do przezwyciężenia trudności nie mogą decydować o trwałym uwolnieniu od zobowiązań z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych. Samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź nawet nieuzyskiwanie dochodów, nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych.
Pomimo wykazanych wcześniej uchybień formalnych (nie mających wpływu na ważność decyzji). W ocenie Kolegium organ I instancji prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny sprawy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu swojej decyzji. Kolegium nie stwierdziło naruszenia przepisów prawa procesowego czy też naruszenia przepisu prawa materialnego. Wprawdzie w dniu 15 kwietnia 2025 r. organ wystosował na podstawie art. art. 10 § 1 k.p.a. do strony pismo, w którym wezwał ją do stawiennictwa w ciągu 7 dni nie pouczając wprost o prawie do wypowiedzenia się co do całości zebranych dowodów i materiałów w toczącym się postępowaniu, jednak z pozbawieniem strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym mamy do czynienia tylko wtedy, gdy uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących stronie praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z wyżej opisaną sytuacją.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Z.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem.
Zakwestionował m.in. błędną formę decyzji organu I instancji, brak pouczenia o prawie wniesienia od niej odwołania, szereg błędów w toku postępowania przed organem I instancji, m.in. posłużenie się formularzem wywiadu środowiskowego sporządzonego na potrzeby przyznania mu świadczeń z pomocy społecznej, błędne ustalenie, iż jest osobą bierną zawodowo, nie pracuje i nie podejmuje prac dorywczych – przy czym celem wykazania stanu przeciwnego skarżący załączył skierowanie do Centrum Integracji Społecznej w [...] z [...] sierpnia 2022 r. oraz opinię pracownika socjalnego, stwierdzającą że jest osobą zaangażowaną w poszukiwanie pracy. Oświadczył, iż jego niepełnosprawność istnieje od [...] maja 2021 r., zaś orzeczenie o stopniu niepełnosprawności 05-R i 07-S obowiązuje do [...] sierpnia 2029 r. Załączył orzeczenie z dnia [...] marca 2024 r. i jego korektę z [...] sierpnia 2024 r. Oba dokumenty zostały złożone w MOPS w [...] zaraz po ich wydaniu. Zakwestionował nadto prawidłowość ustalenia, iż dokonał wpłat na poczet zadłużenia za wyjątkiem października i listopada 2022 r. oraz września i października 2023 r. Załączył dowody 12 wpłat za 2022 r. oraz 12 wpłat za 2023 r. Potwierdzenie tych wpłat znajduje się w aktach MOPS. Aby dokonywać tych wpłat, zrezygnował z zakupu książek, odzieży, sam kleił rozpadające się buty, kupował tańsze zamienniki leków i składał prośby o skierowania do magazynu żywności. Wyjaśnił, że nie składał wniosku o przeliczenie emerytury i emerytury nie pobiera. Zakwestionował również prawidłowość stwierdzenia Kolegium, jakoby prowadził gospodarstwo domowe wspólnie z matką, wyjaśniając jednocześnie, iż zmarła ona 23 lata temu, na dowód czego przedłożył akt zgonu. Wydane w sprawie decyzje organów zawierają rażącą nieprawdę.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...], utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] maja 2025 r. nr [...] o odmowie umorzenia Z.S. zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w wysokości w wysokości 18.594,50 zł plus odsetki ustawowe w wysokości 2.241,35 zł na dzień [...] maja 2025 r.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie decyzji stanowił art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 438 ze zm.). W myśl tego przepisu organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 30 ust. 3). Omawiana decyzja stanowi rozstrzygnięcie oparte na uznaniu administracyjnym.
W odniesieniu do przytoczonej regulacji należy zwrócić uwagę, iż zwrot należności alimentacyjnych wypłaconych z funduszu alimentacyjnego jest zasadą, natomiast instytucja umorzenia postępowania, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności jest odstępstwem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Wszelkiego rodzaju zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego mają charakter wyjątkowy i powinny być interpretowane w sposób ścisły, gdyż obowiązek ten ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców, zaś alimenty służą realizacji dobra dziecka, które jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Fakt wypłaty przez państwo świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji wobec własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego powoduje przerzucenie na ogół społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. Nadto dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych od niego na rzecz osoby uprawnionej alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych.
Należy również zwrócić uwagę, iż ze względu na charakter decyzji uznaniowej jej sądowa kontrola obejmuje m.in. ocenę, czy organy administracji uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z 8 maja 2002 r., SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302). Kontrola sądu obejmuje zatem prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji, w tym prawidłowość przeprowadzonego postępowania dowodowego oraz wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy administracji w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.
W rozpatrywanej sprawie organy administracyjne obydwu instancji dokonały prawidłowej wykładni regulacji stanowiącej materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. Sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że każdy dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi – co organy orzekające w niniejszej sprawie wzięły pod uwagę. Sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika ubiegającego się o umorzenie wypłaconych osobie uprawnionej należności alimentacyjnych musi go wyróżniać spośród innych dłużników z tego tytułu – co w niniejszej sprawie nie miało miejsca i co prawidłowo organy również dostrzegły – albowiem (jak już wyżej wskazano) dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą, wobec której egzekucja należności alimentacyjnych okazała się bezskuteczna i nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych od niego alimentów.
Organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń oraz oceny w zakresie obecnej sytuacji skarżącego. Jak wynika z przedłożonej wraz ze skargą dokumentacji, jest on osobą legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, ze wskazaniem odpowiedniego zatrudnienia w warunkach chronionych (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane do [...] listopada 2027 r.). W okresie toczącego się postępowania poprzedzającego wydane w sprawie decyzje pozostawał bez zatrudnienia, jak wskazywał w toku postępowania – z powodów zdrowotnych – cierpi na schorzenia ortopedyczne, kardiologiczne oraz neurologiczne – boreliozę. Utrzymuje się z pomocy społecznej (zasiłek stały – 1.015,43 zł. wraz z opłacaną składką na ubezpieczenie zdrowotne, dotacja mieszkaniowa – 297,57 zł, udział w Programie FEPŻ). Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu własnościowym o powierzchni 41 m². Zadłużenie skarżącego z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń alimentacyjnych na datę wydania decyzji organu I instancji wynosiło 18.594,50 zł – należność główna oraz 2.241,35 zł – odsetki ustawowe, łącznie 20.835,85 zł. Egzekucja obciążających go należności alimentacyjnych okazała się bezskuteczna.
Tytułem tego zadłużenia systematycznie dokonuje wpłat w wysokości 200 zł.
Podnoszone przez skarżącego zarzuty kwestionujące prawidłowość postępowania dowodowego oraz ustaleń faktycznych poczynionych przez organy nie miały wpływu na wynik sprawy. Nie miało znaczenia, że organ I instancji w toku niniejszego postępowania posłużył się kwestionariuszem wywiadu środowiskowego sporządzonego na potrzeby przyznania pobieranych przez skarżącego świadczeń z pomocy społecznej, skoro kwestionariusz ten przedstawiał sytuację materialną oraz życiową skarżącego w zakresie niezbędnym do rozpatrzenia niniejszej sprawy, według stanu aktualnego w dacie wniesienia wniosku o umorzenie należności alimentacyjnych (jak wynika z akt, wniosek ten wpłynął do organu I instancji 17 marca 2025 r. , zaś kwestionariusz wywiadu środowiskowego jest opatrzony datą [...] marca 2025 r.). Nadto skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, a nie – jak stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji, wraz z matką. Analiza treści kwestionariusza wywiadu wskazuje, iż Kolegium błędnie odczytało informacje w nim zawarte. Gospodarstwo domowe ze swoją matką prowadzi bowiem nie skarżący, lecz B.S. – osoba uprawniona do alimentów. Jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy w kontekście całokształtu sytuacji skarżącego. Znaczenia dla wyniku sprawy nie miała również kwestia prawidłowości dokonanej przez organ oceny, czy skarżący w 2022 r. oraz 2023 r. dokonywał wpłat na poczet zadłużenia z pominięciem dwóch miesięcy w roku kalendarzowym, czy też czynił to systematycznie we wszystkich miesiącach – skoro miesięczna wpłata 200 zł nie pokrywała nawet 50% miesięcznej kwoty zasądzonych alimentów (500 zł). Wpływu na wynik sprawy nie miał nadto brak pouczenia w decyzji organu I instancji o przysługującym od niej odwołaniu w sytuacji, gdy skarżący wniósł odwołanie w ustawowym terminie 14 dni od daty doręczenia tego rozstrzygnięcia.
Co istotne natomiast, sytuacja dochodowa dłużnika, o której mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., jest pojęciem szerszym niż pojęcie dochodu i przy jej ocenie należy mieć na uwadze nie tylko sam dochód aktualnie uzyskiwany przez dłużnika, lecz również możliwy do uzyskania. Dla oceny przesłanek umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego istotna jest nie tylko okoliczność, czy dłużnik aktualnie może wywiązać się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, ale i to, czy w przyszłości dłużnik będzie mógł spłacać dług alimentacyjny. W tym kontekście organy orzekające w sprawie prawidłowo zwróciły uwagę, iż w styczniu 2025 r. skarżący osiągnął wiek emerytalny. Po uzyskaniu świadczenia emerytalnego jego sytuacja materialna ulegnie poprawie, z czym wiązać się będą większe możliwości spłaty powstałego zadłużenia. Realna perspektywa poprawy sytuacji życiowej strony stanowi przeszkodę do uwzględnienia wniosku – gdyż powodowałoby to przerzucenie kosztów utrzymania uprawnionego do alimentów dziecka skarżącego na ogół obywateli – co w okolicznościach niniejszej sprawy byłoby całkowicie niezasadne.
Podsumowując, materiał dowodowy został w niniejszej sprawie zgromadzony w stopniu niezbędnym do jej rozstrzygnięcia, opisane wyżej uchybienia organów w ocenie tego materiału dowodowego nie miały wpływu na wynik sprawy, nadto organy orzekające w sprawie nie wykroczyły poza granice swobodnej oceny dowodów. Regulacje stanowiące materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji zostały poddane prawidłowej wykładni oraz prawidłowo zastosowane, przy czym organy nie przekroczyły przysługującego im z mocy art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. granic uznania administracyjnego.
Z tych wszystkich względów skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.