II SA/Go 432/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził częściową nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie wymagań dla spalarni zwłok zwierzęcych, uznając wymóg 500m odległości od budynków mieszkalnych za nadmierny i nieproporcjonalny.
Skarżący, wspólnicy spółki cywilnej, zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w części dotyczącej wymogu lokalizacji spalarni zwłok zwierzęcych w odległości 500 m od budynków mieszkalnych. Sąd administracyjny uznał ten wymóg za istotne naruszenie prawa, stwierdzając jego nieważność w zaskarżonej części. Sąd argumentował, że wymóg ten jest nieproporcjonalny, arbitralny i nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa ochrony środowiska, naruszając tym samym zasady konstytucyjne.
Sprawa dotyczyła skargi wspólników spółki cywilnej na uchwałę Rady Miejskiej, która określała wymogi dla przedsiębiorców ubiegających się o zezwolenie na prowadzenie schronisk, grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych. Kluczowym elementem zaskarżenia był ustęp 1 punkt 6 załącznika nr 3 do uchwały, który stanowił, że grzebowisko lub spalarnia zwłok zwierzęcych i ich części może być zlokalizowana w odległości 500 m od budynków mieszkalnych. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów materialnego prawa, w tym Konstytucji RP, wskazując na wadliwą wykładnię przepisów, arbitralność wymogu oraz naruszenie wolności gospodarczej. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił argumentację skarżących. Stwierdził, że wymóg 500 m odległości od budynków mieszkalnych, choć wprowadzony w celu ochrony zdrowia i środowiska, jest nadmierny i nieproporcjonalny, zwłaszcza w kontekście przepisów ustawy Prawo ochrony środowiska, które nie klasyfikują spalarni zwłok zwierzęcych jako przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko. Sąd uznał, że uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem art. 7 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, naruszając zasady konstytucyjne takie jak zasada państwa prawnego, proporcjonalności i wolności gospodarczej. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego przepisu uchwały w części obejmującej ustęp 1 punkt 6 załącznika nr 3. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania sądowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, rada gminy może określić wymogi dotyczące lokalizacji spalarni zwłok zwierzęcych, jednak wymóg ten musi być proporcjonalny i zgodny z prawem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wymóg 500 m odległości od budynków mieszkalnych jest nadmierny i nieproporcjonalny, naruszając zasady konstytucyjne, mimo że przepisy prawa ochrony środowiska nie klasyfikują spalarni jako przedsięwzięcia znacząco oddziałującego na środowisko.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (18)
Główne
u.c.p.g. art. 7 § ust. 3
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach
Rada gminy określa, w drodze uchwały, wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części. Sąd uznał, że wymóg odległości 500m od budynków mieszkalnych wykracza poza tę delegację w sposób nieproporcjonalny.
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
u.s.g. art. 91 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu gminy, może zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada państwa prawnego, zasada zaufania obywatela do państwa i prawa.
Konstytucja RP art. 7 § ust. 1 pkt 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organizacja samorządu terytorialnego.
Konstytucja RP art. 20
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wolność gospodarcza.
Konstytucja RP art. 21
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenie wolności gospodarczej.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw.
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym art. 4 § ust. 1 i 2
Regulacje dotyczące planowania przestrzennego.
ZTP art. 143 § § 14 ust. 2
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Przepisy przejściowe w aktach prawnych.
P.o.ś. art. 3 § pkt 39
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Definicja środowiska.
P.o.ś. art. 3 § pkt 11
Ustawa Prawo ochrony środowiska
Definicja oddziaływania na środowisko, w tym na zdrowie ludzi.
Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko art. 71 § ust. 2
Wymóg uzyskania decyzji środowiskowej.
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko § § 3 pkt 76
Grzebowiska zwłok zwierzęcych jako przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wymóg 500 m odległości od budynków mieszkalnych jest nadmierny, nieproporcjonalny i arbitralny. Uchwała narusza zasady konstytucyjne, w tym zasadę państwa prawnego, proporcjonalności i wolności gospodarczej. Skarżący posiadają interes prawny do zaskarżenia uchwały.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Rady Miejskiej, że wymóg 500 m jest uzasadniony ochroną zdrowia i środowiska oraz zapobieganiem konfliktom lokalnym. Argumentacja Rady Miejskiej, że skarżący nie posiadają interesu prawnego, a jedynie faktyczny i ekonomiczny.
Godne uwagi sformułowania
wymóg zachowania odległości 500 m od budynków mieszkalnych jawi się nie tyle jako arbitralne, co zbyt dalece idące, nieracjonalne i nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał
Skład orzekający
Michał Ruszyński
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Jaśkiewicz
sędzia
Krzysztof Rogalski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla oceny proporcjonalności i racjonalności wymogów lokalizacyjnych w aktach prawa miejscowego, zwłaszcza w kontekście ochrony środowiska i wolności gospodarczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji lokalizacji spalarni zwłok zwierzęcych, ale może być stosowane analogicznie do innych uciążliwych działalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa miejscowego i jego zgodności z Konstytucją, a także praktycznych aspektów prowadzenia działalności gospodarczej związanej z ochroną środowiska. Pokazuje, jak sądy weryfikują uchwały samorządowe pod kątem ich proporcjonalności i zgodności z prawem.
“Czy 500 metrów odległości od domu to za dużo dla spalarni zwierząt? WSA stwierdza nieważność uchwały.”
Sektor
ochrona środowiska
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 432/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2024-10-03 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-08-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Jacek Jaśkiewicz Krzysztof Rogalski Michał Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6168 Weterynaria i ochrona zwierząt 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Inne Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 399 art. 7 ust. 3 Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.) Dz.U. 2024 poz 935 art. 147 § 1, art. 200, art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant Sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi D.O. i M.K. - wspólników spółki cywilnej "[...]" s.c. na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w sprawie: wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt, a także grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części na terenie Gminy [...] I. stwierdza nieważność załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały w części obejmującej ustęp 1 punkt 6 II. zasądza od Miasta [...] solidarnie na rzecz skarżących D. O. i M. K. - wspólników spółki cywilnej "[...]" s.c. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Na sesji w dniu [...] r. Rada Miejska w [...] (dalej: Rada) podjęła uchwałę nr [...] w sprawie: wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt, a także grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części na terenie Gminy [...]. W ust. 1 pkt 6 załącznika nr 3 do ww. uchwały postanowiono, że grzebowisko lub spalarnia zwłok zwierzęcych i ich części może być zlokalizowana w odległości 500 m od budynków mieszkalnych (mierzonej jako najkrótszy odcinek od granicy terenu rzeczywiście zajętego pod prowadzenie przedmiotowej działalności). Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z [...] r., pod poz. [...]. W piśmie z dnia [...] r. D. O. i M. K. - wspólnicy spółki cywilnej "[...]" s.c. (dalej: skarżący), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawną, zaskarżyli powyższą uchwałę w części, tj. w zakresie ust. 1 pkt 6 jej załącznika nr 3. Zaskarżonym przepisom uchwały skarżący zarzucili naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: 1) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Konstytucja RP) w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 4 i art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399, dalej: u.c.p.g.) w zw. z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2023 r., poz. 977), poprzez: - niewłaściwą wykładnię ww. przepisów, prowadzącą do uznania, że uchwała w sprawie wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia na prowadzenie grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części może określać wymóg lokalizowania spalarni zwłok zwierzęcych i ich części w konkretnej odległości od zabudowy mieszkaniowej - w niniejszym przypadku "tylko w odległości 500 m od budynków mieszkalnych" - podczas, gdy przepis art. 7 ust. 3 u.c.p.g. umocowuje rady gminy do uregulowania przedmiotowej materii, a zasady wzajemnego rozmieszczenia terenów o różnym przeznaczeniu regulowane są w aktach planowania przestrzennego; - w konsekwencji wadliwej wykładni przepisów, o których mowa powyżej, wprowadzenie w ust. 1 punkt 6 załącznika nr 3 do uchwały wymagania odnoszącego się nie do przedsiębiorcy ubiegającego się o zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie spalarni zwłok zwierzęcych i ich części, lecz do lokalizacji miejsca prowadzenia przedmiotowej działalności w określonej odległości od budynków mieszkalnych, co wykracza poza delegację ustawową zawartą w art. 7 ust. 3 u.c.p.g. i świadczy o wadliwości wydanej uchwały w zaskarżonym zakresie, uzasadniającej wyeliminowanie jej przepisów z obrotu prawnego. Ewentualnie, w razie nie podzielenia przez Sąd ww. zarzutu i uznania, że w uchwale, o której mowa w art. 7 ust. 3 u.c.p.g., rada gminy może określić wymogi, co do lokalizacji spalarni zwłok zwierzęcych i ich części, zaskarżonym przepisom uchwały zarzucili naruszenie: 2) art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 4 i art. 7 ust. 3 u.c.p.g., poprzez: - wprowadzenie w uchwale wymogu w zakresie lokalizacji spalarni zwłok zwierzęcych i ich części w określonej odległości od budynków mieszkaniowych w sposób arbitralny, nieznajdujący żadnego racjonalnego uzasadnienia, w tym w szczególności w uwarunkowaniach społecznych, czy środowiskowych występujących na terenie Gminy – [...], co potwierdzają jednoznacznie: - lakoniczne uzasadnienie do projektu uchwały, które nie wyjaśnia, dlaczego akurat wysoce rygorystyczny parametr 500 metrów od zabudowy mieszkaniowej został uznany za odległość bezpieczną, - okoliczności towarzyszące podejmowaniu uchwały, które świadczą o tym, że jedynym celem wprowadzenia dodatkowego, dotychczas nie obowiązującego w gminie, warunku uzyskania zezwolenia na prowadzenie spalarni zwłok zwierzęcych i ich części, wprost artykułowanym podczas podejmowania kwestionowanej uchwały, było doprowadzenie do sytuacji, w której inwestycja skarżących realizowana zgodnie z ostatecznym i prawomocnym pozwoleniem na budowę, na etapie wydawania którego weryfikowana była zgodność lokalizacji inwestycji z przepisami prawa, w tym aktami prawa miejscowego, zostanie uznana za niezgodną z uchwałą na kolejnym etapie realizacyjnym, tj. na etapie uzyskiwania zezwolenia na prowadzenie działalności; - sformułowanie wymogu dotyczącego odległości miejsca prowadzenia działalności od zabudowy mieszkaniowej: - w sposób uniemożliwiający w istocie prowadzenie na terenie gminy działalności wymagającej zezwolenia poprzez użycie w uchwale sformułowania "może być zlokalizowana tylko w odległości 500 m"- zamiast użycia określenia abstrakcyjnego np. "co najmniej w odległości 500" - co czyni spełnienie tak skonstruowanego wymogu niemożliwym do wypełnienia w praktyce, - w sposób niezrozumiały z uwagi na przyjęte w uchwale zasady obliczania ww. odległości, które wskazują wyłącznie punkt od którego odległość jest wyznaczana bez wskazania punktu do którego jest ona wyznaczana (zgodnie z uchwałą odległość mierzona jest "jako najkrótszy odcinek od granicy terenu rzeczywiście zajętego pod prowadzenie przedmiotowej działalności"), co nie pozwala na jednoznaczne rozstrzygnięcie, czy punktem do którego odległość jest wyznaczana jest granica terenu zajętego pod zabudowę mieszkaniową, czy sam budynek mieszkalny (choć i tu powstaje wątpliwość, czy chodzi o elewację budynku, czy jego najdalej wysunięty element architektoniczny); 3) art. 20, 21 i 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez istotne ograniczenie wolności gospodarczej nie mające umocowania w ustawie, ale także nie wynikające z ważnego interesu publicznego, któremu w okolicznościach danej sprawy należało przypisać pierwszeństwo przed prawnie chronionymi interesami indywidualnymi przedsiębiorców; 4) §14 ust. 2 w zw. z §143 załącznika do Rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r., poz. 283, dalej: ZTP) w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niewprowadzenie do uchwały przepisów przejściowych, w sytuacji gdy reguluje ona dziedzinę spraw uprzednio unormowanych uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] r. w sprawie wymagań jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt oraz grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części na terenie Gminy [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2015 r., poz. 617). Przedmiotowe naruszenie miało charakter rażący z uwagi na towarzyszące mu naruszenie praw słusznie nabytych skarżących oraz ich interesów w toku, czego organ miał pełną świadomość przy podejmowaniu kwestionowanych przepisów uchwały. Z uwagi na powyższe skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności uchwały w zaskarżonej części oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę Rada wniosła o jej oddalenie. W ocenie Rady skarżący wykazując naruszenie swojego interesu prawnego, powołując się na fakt, że w dniu [...] r złożyli do Prezydenta Miasta [...] wniosek o niezwłoczne wydanie zezwolenia na prowadzenie spalarni zwierząt, nie wskazali, że dopiero prowadzą budowę krematorium dla zwierząt, która to inwestycja nie została zrealizowana i nie jest zakończona. Powyższe powoduje, iż skarżący nie posiadają infrastruktury do prowadzenia działalności polegającej na prowadzeniu spalarni zwłok zwierzęcych i ich części a tym samym nie mają możliwości uzyskania zezwolenia na prowadzenie tego rodzaju działalności. Sama możliwość ubiegania się o wydanie takiego zezwolenia nie wyczerpuje definicji interesu prawnego, a jedynie świadczy o istnieniu interesu faktycznego. Zaskarżona uchwała nie została podjęta w tracie postępowania administracyjnego wszczętego powyższym wnioskiem, zatem interes skarżących jest faktyczny i ekonomiczny ale nie prawny i nie uzasadnia legitymacji skargowej skarżących. Ponadto za chybione należy uznać twierdzenie skarżących, iż w oparciu o dotychczas obowiązującą uchwałę z [...] r. skarżący mogliby przystąpić do użytkowania inwestycji i uzyskać zezwolenie na prowadzenie działalności. Jak już wskazano wyżej, inwestycja skarżących jest w trakcie realizacji, nie została dopuszczona do użytkowania przez właściwe organy nadzoru budowlanego i możliwość prowadzenia działalności w zakresie spalarni zwłok zwierzęcych i ich części jest chwilę złożenia skargi jedynie hipotetyczna. W ocenie Rady wprowadzając w zaskarżonej uchwale wymóg zachowania określonej odległości od budynków mieszkalnych, nie przekroczono normy kompetencyjnej wyrażonej w art. 7 ust. 3 u.c.p.g. Wprowadzając wymóg określony w ust. 1 pkt 6 załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały, organ administracji publicznej uznał, zapis 500 metrów jest kompromisem między potrzebami przedsiębiorcy, który prowadzi taką działalność a potrzebami mieszkańców. Celem wprowadzenia w trybie art. 7 ust. 3 u.c.p.g. wymogów dotyczących tego rodzaju działalności może być m.in. chęć minimalizacji ewentualnych konfliktów lokalnych, jednak kierując się takim kryterium organ gminy winien wziąć pod uwagę również interes inwestora i w sposób racjonalny wyważyć jego oczekiwania z oczekiwaniami lokalnej społeczności. Tak też uczynił organ administracji publicznej w niniejszej sprawie wskazując w uzasadnieniu uchwały iż " działalność polegająca na prowadzeniu spalarni zwłok zwierzęcych i ich części może powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a także środowiska i przyrody w szczególności w przypadku awarii lub nieprawidłowego jej działania. Zatem ważny interes publiczny polegający na ochronie wartości ustawowo chronionych jak życie i zdrowie ludzkie i ochrona środowiska i przyrody, zapobieżenie lokalnym konfliktom na tle prowadzenia grzebowiska / spalarni oraz potencjalnym uciążliwościom, które niesie za sobą funkcjonowanie grzebowiska i spalarni uzasadniają wprowadzenie wymogu ogrodzenia terenu działalności grzebowiska i spalarni i ich odległości od budynków mieszkalnych". Zatem wprowadzenie zapisu o odległości spalarni zwłok zwierzęcych i ich części od budynków mieszkalnych nie jest przekroczeniem delegacji ustawowej do określenia wymagań jakie powinien spełniać przedsiębiorca, który ubiega się o takie zezwolenie. Wprowadzenie wymogu zachowania odległości 500 m wynikało z rozważenia takich przepisów jak rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze, którego §3 pkt 2 stanowi, " Odległość od granicy cmentarza ujęć wody o charakterze zbiorników wodnych, służących jako źródło zaopatrzenia sieci wodociągowej w wodę do picia i potrzeb gospodarczych, nie może być mniejsza niż 500 m." Biorąc pod uwagę, iż zabudowa mieszkaniowa na terenie Gminy - Miasta [...], w dużej części to zabudowa jednorodzinna z własnym ujęciem wody, a będąca przedmiotem zaskarżenia uchwała odnosi się nie tylko do działalności związanej z prowadzeniem spalarni zwłok zwierzęcych i ich części ale także grzebowiska dla zwierząt, ustanowienie odległości 500 m, było w pełni uzasadnione z uwagi na ochronę zdrowia i życia mieszkańców. Rada nie podzieliła także zarzutu naruszenia art. 20, 21 i 22 w zw. z art 31 ust. 3 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola, o której mowa w art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2024 r., poz. 1267). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 609 ze zm., dalej: u.s.g.), stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie do u.s.g., gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą to być naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Jednak i tu brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. W judykaturze za istotne naruszenie prawa uznaje się takiego rodzaju naruszenia jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały o określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury podjęcia uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały może więc nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym. Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowił ust. 1 pkt 6 załącznika nr 3 do uchwały Rady z dnia [...]r. nr [...] w sprawie: wymagań, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie ochrony przed bezdomnymi zwierzętami, prowadzenia schronisk dla bezdomnych zwierząt, a także grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części na terenie Gminy [...]. Nie było kwestionowane na gruncie przedmiotowej sprawy, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Zawiera bowiem normy generalne i abstrakcyjne, ponieważ nie jest adresowana do imiennie określonych osób, zaś jej abstrakcyjność wyraża się w możliwości wielokrotnego stosowania. Skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Przepis ten stanowi, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu skarżący legitymują się interesem prawnym, który uprawniał ich do wywiedzenia skargi, bowiem w [...] r. uzyskali decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenie na budowę, na działce nr [...] i [...], budynku usługowego – krematorium zwierząt domowych oraz kolumbarium wraz ze zbiornikiem na urny (decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...]), a zatem już w [...] r. rozpoczęli procedurę uzyskania pozwolenia (oczywiście nie zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części), niezbędną do prowadzenia na ich nieruchomościach działalności polegającej na budowie krematorium oraz kolumbarium. Bez wątpienia zatem zaskarżone postanowienie uchwały wprowadziło ograniczenia uniemożliwiające prowadzenie tej działalności. Innymi słowy kwestionowana uchwała rodzi negatywne skutki dla sfery prawnomaterialnej skarżących, uniemożliwiając im realizację uprawnień. Zaskarżona uchwała podjęta została na podstawie art. 7 ust. 3 u.c.p.g. Zgodnie z jego treścią, rada gminy określa, w drodze uchwały, wymagania, jakie powinien spełniać przedsiębiorca ubiegający się o uzyskanie zezwolenia w zakresie grzebowisk i spalarni zwłok zwierzęcych i ich części. Sąd podziela wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 1 marca 2016 r., II OSK 36/16 (orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA) pogląd, że w ramach kompetencji prawodawczej, wynikającej z art. 7 ust 3 u.c.p.g. rada gminy na zasadzie lex specialis może określić wymogi dotyczące cech i właściwości terenu grzebowiska, jego ukształtowania, odległości grzebowiska bądź spalarni od zabudowań mieszkaniowych, zakładów produkujących żywność, itd. Stanowisko to znalazło aprobatę w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych (np. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2018 r., II SA/Po 2/18, CBOSA). Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w rozpoznawanej sprawie, bowiem zgodnie z załącznikiem nr 3 ust. 1 pkt 6 do zaskarżonej uchwały, grzebowisko lub spalarnia zwłok zwierzęcych i ich części może być zlokalizowana w odległości 500 m od budynków mieszkalnych (mierzonej jako najkrótszy odcinek od granicy terenu rzeczywiście zajętego pod prowadzenie przedmiotowej działalności). Z protokołu posiedzenia Rady z dnia [...] r., nr [...], a przede wszystkim z uzasadnienia do zaskarżonej uchwały wynika, iż celem wprowadzenia wymogu określonego w załączniku nr 3 ust. 1 pkt 6 do zaskarżonej uchwały, a więc odległości 500 m grzebowiska lub spalarni zwłok zwierzęcych i ich części od budynków mieszkalnych, jest zapewnienie ochrony zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska. W ocenie Rady działalność polegająca na prowadzeniu spalarni zwłok zwierzęcych i ich części może powodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, a także środowiska i przyrody w szczególności w przypadku awarii lub nieprawidłowego jej działania. Zatem - jak wskazała Rada - ważny interes publiczny polegający na ochronie wartości ustawowo chronionych jak życie i zdrowie ludzkie i ochrona środowiska i przyrody, zapobieżenie lokalnym konfliktom na tle prowadzenia grzebowiska i spalarni oraz potencjalnym uciążliwościom, które niesie za sobą funkcjonowanie grzebowiska i spalarni, uzasadniają wprowadzenie wymogu odległości od budynków mieszkalnych. Odnosząc się do powyższej argumentacji wskazać należy, że zgodnie z art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2024 r., poz. 54, dalej: P.o.ś.) przez środowisko rozumie się ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Stosownie zaś do art. 3 pkt 11 P.o.ś. przez oddziaływanie na środowisko rozumie się również oddziaływanie na zdrowie ludzi. Podkreślenia wymaga, że przy ocenie, czy dane przedsięwzięcie może niekorzystnie oddziaływać na środowisko naturalne, czy też nie, rozstrzygające znaczenie ma to, czy ma ono status przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2024 r., poz. 1112, dalej: ustawa środowiskowa). Przepisy ustawy środowiskowej wyodrębniły dwa rodzaje przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, tj. przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko oraz przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. W wydanym na podstawie art. 60 ustawy środowiskowej rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm., dalej: rozporządzenie), a więc także na zdrowie ludzi, spalarni zwłok zwierzęcych i ich części nie ujęto jako przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko (jedynie grzebowiska zwłok zwierzęcych ujęto jako przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko - § 3 pkt 76 rozporządzenia). W konsekwencji powyższego realizacja spalarni zwłok zwierzęcych i ich części nie wymaga uzyskania decyzji środowiskowej (art. 71 ust. 2 ustawy środowiskowej). Zatem - w ocenie Sądu - w świetle przepisów ustawy środowiskowej, przedsięwzięcie w postaci spalarni zwłok zwierzęcych jest przedsięwzięciem o zdecydowanie ograniczonym, w pełni przewidywalnym wpływie na środowisko. Tym samym nałożenie w zaskarżonej uchwale wymogu zachowania odległości 500 m od budynków mieszkalnych jawi się nie tyle jako arbitralne, co zbyt dalece idące, nieracjonalne i nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi - zwłaszcza z zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) a także zasadą wolności gospodarczej (art. 20 i 22 Konstytucji). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że ust. 1 pkt 6 załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały, wprowadzający wymóg zachowania odległości grzebowiska lub spalarni zwłok zwierzęcych od zabudowań mieszkalnych w wymiarze 500 m, wydany został z istotnym naruszeniem art. 7 ust. 3 u.c.p.g. Stąd też Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność załącznika nr 3 do zaskarżonej uchwały w części obejmującej ust. 1 pkt 6. Orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt II wyroku) znajduje podstawy w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi (300 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocniczki skarżących, będącej radczynią prawną, w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI