II SA/Go 425/05

II SA/Go 425/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-12-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Ireneusz Fornalik
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Maria Bohdanowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Bohdanowicz, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.), Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Protokolant, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 07 grudnia 2005 przy udziale sprawy ze skargi L.F. na Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania odwoławczego w sprawie wrunków zabudowy i zagospodarowania terenu Uchylono zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] znak [...] Wójt Gminy, na podstawie art.104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 59 ust. 1, art. 60 ust. 1, 2 i 4, art. 61 ust. 1, art. 63 ust. 2 i 4. art. 64 ust. 1 i art. 65 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717), po rozpatrzeniu wniosku "M-R" Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2004 r., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na zabudowie rekreacyjnej z obiektami towarzyszącymi na działkach nr ewid. gruntów [...], położonych przy ul. [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożył L.F., reprezentowany przez radcę prawnego M.W., zarzucając jej naruszenie przepisu art. 6, art. 7 i art. 10 § 1 oraz art. 81 Kpa przez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, do których to naruszeń doszło poprzez niezawiadomienie strony o wystąpieniu do właściwych organów o uzgodnienia, a także niezawiadomienie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tym zakresie, co skutkuje wadliwością postępowania dowodowego. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 106 §1 Kpa w zw. z art. 53 ust. 5 i art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez nieuzyskanie wymaganego przepisami prawa stanowiska Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody.
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. Nr 142, poz. 1591 z późn.zm.), art. l i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856) w związku z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn.zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania Administracyjnego, umorzyło postępowanie odwoławcze.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z przepisem art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z kolei art. 127 Kpa stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W ocenie organu drugiej instancji L.F. stroną w sprawie nie jest, gdyż sprawa nie dotyczy jego praw ani obowiązków, a jedynie może dotyczyć interesów faktycznych. Stwierdzono także, że w odwołaniu pełnomocnik skarżącego na żaden taki interes nie wskazuje, ograniczając się jedynie do wykazania uchybień formalnych postępowania naruszających prawa strony postępowaniu, ale prawa nie przysługujące L.F..
Jednocześnie organ wskazał, że prawo postępowania administracyjnego zna pojęcie osoby zainteresowanej, której przysługuje prawo ochrony jej interesów faktycznych w odrębnym trybie uregulowanym w Kpa tj. trybie skargowo-wnioskowym. Zdaniem organu drugiej instancji, taką osobą jest odwołujący się.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył L.F. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. o warunkach zabudowy, oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego zastosowanie wobec skarżącego, który posiada interes prawny w występowaniu w sprawie, a tym samym posiada przymiot strony,
2. art. 28 Kpa poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący nie jest stroną w sprawie w sytuacji gdy jest on właścicielem działki sąsiadującej z działką na której zlokalizowana ma być inwestycja, która oddziaływać będzie negatywnie również na jego działki (immisje zapachów, hałasu oraz ograniczenie widoku i dostępu światła słonecznego),
3. art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez uniemożliwienie skarżącemu ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób.
W uzasadnieniu skargi wskazano, iż zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych, natomiast art. 54 pkt 2 lit. d stanowi, że decyzja o warunkach zabudowy określa m.in. wymagania dotyczące ochrony interesów osób trzecich. Skarżący, podkreślając analogiczność uregulowań dotyczących ochrony interesów osób trzecich w poprzednio obowiązującej ustawie z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (art. 3 i art. 42 ust. 1 pkt 5) wskazał, iż na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego jednolita linia orzecznictwa NSA przyznawała w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy status strony właścicielowi gruntu sąsiadującego z gruntem, na którym realizowana miała być inwestycja.
Na potwierdzenie powyższej tezy skarżący przytoczył uchwałę składu 5 sędziów NSA w Warszawie z dnia 25 września 1995 r. sygn. akt VI SA 13/95, ONSA 1995/4/154 oraz orzeczenia NSA dotyczące ochrony osób trzecich na wstępnym etapie procesu inwestycyjnego, w ramach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Wskazując na fakt posiadania interesu strony w postępowaniu skarżący wskazał także, że planowana inwestycja na nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej będzie ujemnie oddziaływać na jego nieruchomość, co jest jednoznaczne z naruszeniem jego interesu prawnego. Inwestycja ma obejmować 68 domków o funkcji mieszkalnej użytkowanych całorocznie oraz 2 budynków typu bungalow (2 kondygnacje, wymiary 22/30m), budynku restauracji i budynku klubowego, W związku z powyższym, zdaniem skarżącego inwestycja o takim charakterze będzie niekorzystnie oddziaływać na jego nieruchomość m.in. w związku z działaniem budynku gastronomicznego, immisją zapachów, zwiększonym znacznie hałasem związanym z dostawą produktów spożywczych. Ponadto wskazano, że wysokość planowanych budynków spowoduje ograniczenie przenikania na działkę sąsiednią światła słonecznego oraz znaczne ograniczenie widoku.
Ponadto skarżący podniósł także, że inwestycja planowana jest na terenie Parku Krajobrazowego, którego istotną częścią jest istniejące zadrzewienie. Decyzja dopuszcza wycinkę drzew kolidujących z inwestycją, co z uwagi na jej rozmiar znacząco wpłynie na układ zieleni i nasłonecznienie nieruchomości skarżącego. L.F. wskazał, że decyzja została wydana z pominięciem uzgodnienia z wojewódzkim konserwatorem przyrody, mimo iż wskazywał on na konieczność uzupełnienia dokumentacji sprawy o szczegółowy projekt urządzenia zieleni.
L.F. wywodzi, że powyższe oddziaływania należy oceniać z uwzględnieniem charakteru nieruchomości wyjściowej, jak i należących do niego nieruchomości, znajdującej się w miejscowości turystycznej, z przeznaczeniem turystyczno-rekreacyjnym. Ponadto skarżący podtrzymał zarzuty sformułowane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.
Odpowiadając na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 roku - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów. Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawowe znaczenie w niniejszej sprawie stanowi kwestia, czy skarżący może mieć przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na zabudowie rekreacyjnej z obiektami towarzyszącymi na działkach położonych przy ul. [...], a więc czy na tym etapie inwestycji ma on interes prawny, rozumiany jako interes oparty na przepisach prawa materialnego.
W skardze skarżący swój interes prawny wywodził z faktu, iż jego działki sąsiadują z planowaną inwestycją, z której w szczególności budynek restauracji powodować będzie niekorzystne oddziaływanie w postaci immisji hałasu, zapachów. Ponadto skarżący wskazał, na utratę walorów widokowych w związku z wycinką drzew oraz ograniczenie przenikania promieni słonecznych. Zdaniem Sądu stanowi to określenie interesu prawnego L.F..
Mieć interes prawny znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby.
Z uwagi na charakter zabudowy terenu i przeznaczenie rekreacyjne nieruchomości skarżącego oraz położenie na terenie Parku Krajobrazowego, zdaniem Sądu planowana inwestycja w zakresie usytuowania w jej pobliży budynku restauracji może negatywnie oddziaływać na nieruchomość skarżącego, zatem ma on interes prawny w ochronie rekreacyjnego charakteru swej nieruchomości i prawa do swobodnego korzystania z niej i rozporządzania zgodnie ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem,
Art. 54 pkt 2 lit. d w zw. z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717) zapewnia ochronę interesów osób trzecich w postępowaniach dotyczących ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. W ocenie Sądu zapewnia on ochronę interesów właścicieli działek sąsiednich, a także może w określonych okolicznościach stanowić podstawę do ochrony uzasadnionych interesów właścicieli działek położonych dalej, zobowiązując do badania tego interesu w każdym indywidualnym przypadku. Zależy to od stopnia uciążliwości oraz zasięgu oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie.
Przez pojęcie tzw. osoby trzeciej należy bowiem rozumieć osobę mającą nie tylko interes faktyczny w określonej zabudowie sąsiedniego terenu, ale przede wszystkim taką, która wykaże, że ma interes prawny do wystąpienia z właściwym żądaniem. Podnieść przy tym należy, iż źródłem tego interesu prawnego są przepisy prawa cywilnego dotyczące prawa własności (art. 140 Kc).
Zarzuty zawarte w skardze oraz materiał dowodowy zebrany w sprawie wykazały, że projektowana rozbudowa narusza interesy prawne skarżącego. Gdyż może negatywnie oddziaływać na działki sąsiednie z nią graniczące.
Nie można podzielić poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, sprowadzającego się do twierdzenia, że skoro strona skarżąca mimo, że jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości, w związku z niewykazaniem swojego interesu prawnego w odwołaniu od decyzji o warunkach zabudowy, o nie ma przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, a jedynie ma interes faktyczny. Pogląd ten pozostaje bowiem w sprzeczności z tezą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 września 1995 r. (IV SA 13/95 - ONSA 1995, z. 4, poz. 154), według której stronami postępowania administracyjnego o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu mogą być również właściciele (wieczyści użytkownicy) sąsiednich działek. Taka zaś sytuacja występuje w tej sprawie, gdyż strona skarżąca jest właścicielem działki sąsiedniej z działką, której dotyczy decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Należy przy tym zgodzić się ze stanowiskiem wyrażony w uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały, że istnienie przymiotu strony po stronie właściciela nieruchomości sąsiedniej jest uzależnione od tego, czy projektowana inwestycja może oddziaływać ujemnie na jego nieruchomość, co jest równoznaczne z naruszeniem interesu prawnego.
Jednocześnie Sąd, podziela pogląd skarżącego, iż uchwała ta zachowała aktualność w obecnie obowiązującym stanie prawnym.
Nie bez znaczenia dla umożliwienia ochrony interesów strony wobec inwestycji planowanej na nieruchomości graniczącej z nieruchomością stanowiąca jego własność, na wstępnym etapie postępowania jest także fakt, iż na skutek nowelizacji ustawy Prawo budowlane, ustawodawca ograniczył krąg osób, którym przysługuje przymiot strony na dalszym etapie realizacji zamierzonej inwestycji - czyli uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym bardziej wnikliwie należy zatem badać istnienie interesu prawnego podmiotu żądającego ochrony swych praw w postępowaniu w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy.
Nieprawidłowo więc organ odwoławczy przyjął, że skarżący nie może być uznany za stronę toczącego się postępowania administracyjnego, czy dopuścił się naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy także zważyć, wbrew stanowisku organu drugiej instancji, iż organ pierwszej instancji wszczynając postępowanie administracyjne uznał skarżącego za stronę postępowania (vide treść zawiadomienia o wszczęciu postępowania k. 17). Jednocześnie Sąd podziela prezentowany w doktrynie oraz orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym o charakterze strony postępowania nie decyduje uznanie organu pierwszej instancji, lecz spełnienie ustawowych przesłanek określonych w art. 28 Kpa.
Rozpoznając ponownie i rozstrzygając niniejsza sprawę organ odwoławczy winien rozpoznać merytorycznie odwołanie strony przedmiotowego postępowania – L.F., w szczególności z uwzględnieniem realizacji praw strony postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji oraz w uzasadnieniu decyzji odnieść się szczegółowo do zarzutów wobec decyzji tego organu.
Z tych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.), uchylił zaskarżoną decyzję.
Jednocześnie na podstawie art. 200 oraz art. 205 ww. ustawy. Sąd zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postępowania, tj. wpisu od skargi w wysokości 500 zł oraz kosztów zastępstwa procesowego w tym wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 240 zł. (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 z późn.zm.) i 15 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.