II SA/Go 417/24

II SA/Go 417/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 59 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 497
art. 24 ust. 4 i ust. 5b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi I. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] roku, znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz strony skarżącej I. M.kwotę [...] zł ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...]:[...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako - kpa), w związku z art. 18 oraz art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm., dalej jako - u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., po rozpatrzeniu zażalenia I. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej jako - NUS) nr [...] z [...] kwietnia 2024 r., w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...]:
- z [...] marca 2008 r. o numerach [...],
-z [...] listopada 2008 r. o numerach [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej jako - DIAS) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia DIAS wskazał, że NUS przyjął do realizacji tytuły wykonawcze z [...] marca 2008 r. o numerach: [...]; z [...] marca 2008 r. o numerach: [...] oraz z [...] listopada 2008 r. o numerach: [...], które zostały wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] na zaległości I. M. z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za listopad i grudzień 2006 r., styczeń 2007 r., od lipca 2007 r. do września 2007 r., od marca 2008 r. do lipca 2008 r.; z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za październik 2006 r. i grudzień 2006 r., styczeń 2007 r., od czerwca 2007 r. do września 2007 r., od marca 2008 r. do lipca 2008 r.
W toku postępowania egzekucyjnego w dniach [...] września 2012 r., [...] stycznia 2012 r. i [...] stycznia 2013 r., przy udziale I. M. NUS spisał protokół o stanie majątkowym Zobowiązanej. Z akt sprawy wynika, że [...] marca 2013 r. Zobowiązana złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek za okres od września 2006 r. do września 2008 r. W związku ze złożonym wnioskiem wierzyciel wystąpił o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia przedmiotowego podania. Postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r. NUS zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie w.w. tytułów. W związku z wnioskami wierzyciela postanowieniem z [...] sierpnia 2016 r. NUS podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. Następnie zawiadomieniem z [...] grudnia 2023 r. organ dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanej w V. S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone Zobowiązanej [...] grudnia 2023 r. W dniu [...] grudnia 2023 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło podanie I. M. zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne", do podania załączono kserokopię pisma Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z [...] września 2023 r. dotyczącego rozliczenia konta I. M. po dokonanej wpłacie z [...] sierpnia 2023 r. W treści podania Zobowiązana podniosła zarzut przedawnienia wierzytelności ponad kwotę [...] zł. Skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny wszczął postępowanie zmierzające do wyegzekwowania kwoty [...] zł. O dokonaniu czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Strona została zawiadomiona [...] grudnia 2023 r. Z doręczonego zawiadomienia wynikało, że nie zostały uwzględnione wpłaty dokonane na poczet egzekwowanych zaległości w dniach: [...] sierpnia 2023 r. w kwocie [...] zł oraz [...] sierpnia 2023 r. w kwocie [...] zł. Po rozliczeniu konta na dzień [...] września 2023 r. ZUS ustalił niedopłatę za okres od marca 2008 r. do lipca 2008 r. oraz ubezpieczenia zdrowotnego za okres 06 - 09/2007 r. oraz 03 - 07/2008 r., wskazując łączne zadłużenie w wysokości [...] zł. Natomiast z doręczonego zawiadomienia o zajęciu wynikało, że ZUS dochodzi kwoty w łącznej wysokości [...] zł.
W piśmie z [...] stycznia 2024 r., na wezwanie NUS, Zobowiązana sprecyzowała, że jej podanie z [...] grudnia 2023 r. stanowi wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wniosek o zawieszenie do czasu rozpoznania wniosku o umorzenie.
Pismem z [...] grudnia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] poinformował organ egzekucyjny o uregulowaniu przez I. M. należności objętych tytułami wykonawczymi o nr: [...]. W związku z powyższym organ egzekucyjny ograniczył wysokość egzekwowanych należności objętych zajęciem rachunku bankowego do kwoty w łącznej wysokości [...] zł, wyliczonej na dzień [...] stycznia 2024 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] postanowieniem z [...] stycznia 2024 r. nie wyraził zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz postanowieniem z [...] lutego 2024 r. nie wyraził zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując, że należności objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.
W związku z wątpliwościami dotyczącymi prawidłowości doręczenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] odpisów tytułów wykonawczych z [...] listopada 2018 r. od numeru [...] do nr [...] NUS zwrócił się do ZUS o przekazanie dowodu doręczenia przedmiotowych tytułów wykonawczych. W dniu [...] marca 2024 r. do organu egzekucyjnego wpłynęły kserokopie potwierdzeń doręczenie ww. tytułów wykonawczych. Ponadto Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z [...] kwietnia 2024 r. poświadczył, że przesyłka z [...] listopada 2008 r. nr R [...] kierowana do I. M. zawierała odpisy tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]. Wskazana przesyłka została doręczona Zobowiązanej [...] grudnia 2008 r. w trybie art. 44 § 4 kpa. Ponadto wskazał, że w aktach sprawy znajdują się poświadczone kopie wskazanej przesyłki oraz że Zobowiązana na żadnym etapie postępowanie nie podnosiła, że odpisy wskazanych tytułów wykonawczych nie zostały Jej doręczone.
Postanowieniem z [...] kwietnia 2024 r. NUS umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone z majątku I. M. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]. Przedmiotowe postanowienie zostało doręczone Zobowiązanej [...] kwietnia 2024 r.
W dniu [...] kwietnia 2024 r, do Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęło zażalenie I. M. na ww. postanowienie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu Zobowiązana wniosła o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie kolejnych tytułów wykonawczych z [...] marca 2008 r. oraz z dnia [...] listopada 2008 r. Zarzucając wydanemu postanowieniu naruszenie:
1. art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż w sprawie nastąpiło zawieszenie biegu terminów przedawnienia,
2. art. 4 pkt 2 w zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wartości z dnia 10 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.) przez zastosowanie przesłanek uniemożliwiających umorzenie postępowań egzekucyjnych w niniejszej sprawie z pominięciem międzynarodowego prawa stanowiącego zasady państwa prawa oraz zakazu dyskryminacji z i zakazowi pracy przymusowej oraz obowiązkowi ochrony osób niepełnosprawnych i starszych.
W uzasadnieniu Strona zarzuciła przedawnienie wskazując, że w razie stwierdzenia przedawnienia roszczeń prowadzone postępowanie musiałoby zostać umorzone. Następnie podniosła, że organ nie powiązał terminów przedawnienia z zaległościami za poszczególne okresy rozliczeniowe i datami ich wymagalności ograniczając się do wskazania dwóch okresów tj. tytuły wykonawcze z [...] marca 2008 r. oraz z [...] listopada 2008 r., w sposób globalny z pominięciem poszczególnych kwot zobowiązania, co jest nieczytelne i nie poddające się weryfikacji. Strona podniosła, że "nie przypomina sobie, ażeby [...] marca 2008 r. doręczono tytuł wykonawczy, a o kolejnych wskazanych (doręczenie zastępcze oraz doręczenie B) nic jej nie wiadomo". Zatem kluczowe dla sprawy jest udowodnienie, że pierwsza czynność zmierzająca do wyegzekwowania należności z tytułu składek była skuteczna, bowiem skutkuje ona zawieszeniem biegu terminu przedawnienia i zawieszenie trwa do zakończenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie Strony doręczenia tytułów wykonawczych były nieskuteczne, a tym samym nie mogły skutkować zawieszeniem biegu terminów przedawnia.
W związku z wniesionym zażaleniem organ drugiej instancji wystąpił do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o uzupełnienie akt sprawy o dokumenty potwierdzające doręczenie odpisów tytułów wykonawczych z [...] listopada 2008 r. o numerach [...] do [...] oraz kserokopii upomnień poprzedzających wystawienie tytułów wykonawczych. W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] pismem z [...] czerwca 202024 r. przesłał kserokopie poświadczone za zgodność z oryginałem upomnień. Natomiast, co do potwierdzenia doręczenia odpisów tytułów wykonawczych wskazał, że znajdują się one aktach sprawy.
Następnie DIAS wyjaśnił, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany m. in. przepisu art. 59 ww. ustawy regulującego kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nowelizacja w ww. zakresie weszła w życie 30 lipca 2020 r. W myśl art. 13 ust. 1 ww. nowelizacji, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. Postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zostało bowiem wszczęte przed ww. datą. Organ przytoczył treść art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.) oraz zauważył, że NUS odmawiając umorzenia postępowania egzekucyjnego powołał się na art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r. Stosownie do tego przepisu postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Powołując nieprawidłową podstawę prawną rozstrzygnięcia organ egzekucyjny dokonał oceny w zakresie przedawnienia egzekwowanego obowiązku, co stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego określoną w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r., a zatem uwzględnił właściwy stan prawny sprawy.
DIAS wskazał, że w sprawie zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia stanowi okoliczność, czy należności składkowe z tytułu ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego Zobowiązanej objęte wymienionymi tytułami wykonawczymi obejmującymi zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okresy: od czerwca 2007 r. do września 2007 r., od marca 2008 r. do lipca 2008 r. oraz składek na ubezpieczenie społeczne od marca 2008 r. lipca 2008 r., istniały i nie uległy przedawnieniu. W ww. zakresie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 497 ze zm.). Organ wyjaśnił, że z dniem 1 stycznia 2012 r, na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, zmieniono treść art. 24 ust. 4 ww. ustawy (tzw. ustawy systemowej). Skrócony został okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Z kolei przepis art. 24 ust, 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W przedmiotowej sprawie bieg terminu przedawnienia spornych należności składkowych na ubezpieczenie zdrowotne za okresy: od czerwca 2007 r. do września 2007 r., od marca 2008 r. do lipca 2008 r. oraz na ubezpieczenie społeczne od marca 2008 r. lipca 2008 r rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., a zatem dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe znaczenie ma przepis art. 27 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, tzw. ustawy deregulacyjnej. Zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. W ust. 2 powołanego artykułu ustawodawca zastrzegł jednak, że jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. W przedmiotowej sprawie najstarsze zaległości składkowe Zobowiązanej dotyczą składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za lipiec 2008 r., których termin płatności przypadał na dzień 18 sierpnia 2008 r., a tym samym uległyby one przedawnieniu z dniem 18 sierpnia 2013 r. Powołując się na orzecznictwo sądowe organ wskazał, że czynnością która przerywa bieg terminu przedawnienia jest niewątpliwie doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1210/21 stwierdził, że "przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. Sb SysUbSpołU, należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 EgzAdmU) nie można zatem uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych."
Mając na uwadze powyższe oraz ustalony w sprawie stan faktyczny DIAS stwierdził, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynikające z tytułów wykonawczych o numerach: [...] nie uległy przedawnieniu, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony. Z analizy akt sprawy wynika, że zawieszenie biegu terminu przedawniania do poszczególnych tytułów przedstawia się następująco:
1) Tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc sierpień 2007 r., z terminem płatności przypadającym na 16 lipca 2007 r., został wystawiony [...] marca 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 22 listopada 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] listopada 2007 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 19 marca 2008 r.,
2) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc lipiec 2007 r., z terminem płatności przypadającym na 16 sierpnia 2007 r., został wystawiony [...] marca 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 22 listopada 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] listopada 2007 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 19 marca 2008 r.,
3) Tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc sierpień 2007 r. z terminem płatności przypadającym na 17 września 2007 r., zostawał wystawiony [...] marca 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 22 listopada 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] listopada 2007 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 19 marca 2008 r.,
4) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc wrzesień 2007 r. z terminem płatności przypadającym na 15 października 2007 r., został wystawiony [...] marca 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 22 listopada 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] listopada 2007 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 19 marca 2008 r.,
5) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu
składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc marzec 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 15 kwietnia 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.,
6) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc kwiecień 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 15 maja 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.,
7) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc maj 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 16 czerwca 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.,
8) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc czerwiec 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 15 lipca 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.,
9) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu
składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc lipiec 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 18 sierpnia 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.,
10) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu
składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc marzec 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 15 kwietnia 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.,
11) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc kwiecień 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 15 maja 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.,
12) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc maj 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 16 czerwca 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.,
13) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc czerwiec 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 15 lipca 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.,
14) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc lipiec 2008 r., z terminem płatności przypadającym na 18 sierpnia 2008 r., został wystawiony [...] listopada 2008 r. po uprzednim doręczeniu zobowiązanej 3 października 2008 r. upomnienia nr [...] z [...] września 2008 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło 11 grudnia 2008 r.
Wobec powyższego organ stwierdził, że zarzut przedawnienia jest bezzasadny. W celu wyegzekwowania tych zaległości Wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze w wyżej wskazanych datach, a organ egzekucyjny podjął na ich podstawie czynności egzekucyjne bezpośrednio zmierzające do wyegzekwowania dochodzonych należności i postępowanie to nie zostało zakończone. Ponadto wymagalność należności wynikających z ww. tytułów wykonawczych potwierdził Wierzyciel w piśmie z [...] lutego 2024 r.
Objęte w.w. tytułami wykonawczymi zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od czerwca 2007 r. do września 2007 r. oraz od marca 2008 r. do lipca 2008 r. stały się wymagalne odpowiednio 16 lipca 2007 r. i 18 sierpnia 2008 r. Wobec tego bieg 5-letniego terminu przedawnienia ww. należności rozpoczął się odpowiednio 17 lipca 2007 r. oraz 19 sierpnia 2008 r. Zdarzenie w postaci doręczenia Zobowiązanej odpisów ww. tytułów wykonawczych, które nastąpiło 19 marca 2008 r. i 11 grudnia 2008 r. a zatem przed upływem 5 letniego terminu przedawnienia, skutkowało w związku z tym zawieszeniem biegu tego terminu. Jak już wskazano wyżej, zgodnie z art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, a tym samym bieg terminu przedawnienia pozostaje zawieszony. Zatem zarzut Żalącej, iż ww. należności uległy przedawnieniu jest bezzasadny.
Organ podniósł, że Zobowiązana kwestionuje doręczenie odpisów tytułów wykonawczych zarówno 19 marca 2008 r. jak i doręczenie zastępcze, które zdaniem organu nastąpiło 11 grudnia 2008 r. Zdaniem Żalącej nie doręczono jej odpisów tytułów wykonawczych, natomiast o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawiadomiony został jedynie B, a nie Żaląca. Zatem nie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi co oznacza, że zaległości nimi objęte uległy przedawnieniu, więc brak jest podstaw do ich dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej.
W związku z podniesionym zarzutem organ drugiej instancji dokonał analizy dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a potwierdzających doręczenie Zobowiązanej odpisów tytułów wykonawczych. Dyrektor Oddziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...] przystępując do egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych m.in. o numerach [...], zawiadomieniami z [...] marca 2008 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanej w banku B. S.A. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanej za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w dniu 19 marca 2008 r. Z analizy zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka nr [...] zawierającą m.in. zawiadomienia o zajęciu oraz odpisy ww. tytułów wykonawczych została odebrana 19 marca 2008 r. przez I. M. Fakt doręczenia odpisów wskazanych tytułów wykonawczych został odnotowany w części "H - potwierdzenie odbioru" tytułu wykonawczego. Następnie Dyrektor Oddziału Zakład Ubezpieczeń Społecznych w [...] przystępując do egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych [...] listopada 2008 r. o numerach [...], zawiadomieniami z [...] listopada 2008 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanej również w banku B. S.A. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zostało przesłane do banku za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. i zostało doręczone [...] grudnia 2008 r. Natomiast do Zobowiązanej w tym samym dniu tj. [...] listopada 2008 r. za pośrednictwem placówki Poczty Polskiej S.A. została nadana przesyłka za zwrotnym potwierdzeniem odbioru o numerze [...]. Przedmiotowa przesyłka nie została odebrana przez Zobowiązaną i po podwójnym jej awizowaniu w dniach [...] listopada 2008 r. i [...] grudnia 2008 r. została zwrócona do nadawcy, ze skutkiem jej doręczenia w trybie zastępczym tj. w trybie art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ drugiej instancji po dokonaniu analizy przedmiotowej przesyłki oraz okoliczności sprawy stwierdził, że w aktach sprawy znajdują się dowody potwierdzające doręczenie przedmiotowych odpisów tytułów wykonawczych zobowiązanej w dniu [...] grudnia 2008 r. Przesyłka zwierająca zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego Zobowiązanej wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych została skierowana do Zobowiązanej w dniu [...] listopada 2008 r. Następnie w związku z jej nieodebraniem przez adresata, została zwrócona do nadawcy. W aktach sprawy znajduje się kserokopia przedmiotowej przesyłki z datą jej wpływu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...][...] grudnia 2008 r. Organ wskazał, że znajdujący się w aktach sprawy dowód nie wskazuje jakie dokumenty znajdowały się w przedmiotowej przesyłce, jednakże okoliczności sprawy oraz chronologia przebiegu postępowania oraz zapisy w części "H" tytułów wykonawczych pozwalają na stwierdzenie, że ich doręczenie nastąpiło we wskazanej dacie 11 grudnia 2012 r. Organ odwoławczy stwierdził, że doręczenie w.w. tytułów wykonawczych nastąpiło zgodnie z art. 44 Kpa. Zatem należy stwierdzić, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony kolejno z dniem 18 marca 2008 r. i 11 grudnia 2008 r.
Ponadto organ drugiej instancji zauważył, że podczas czynności poborcy skarbowego tj. sporządzania protokołu o stanie majątkowym w dniach [...] września 2012 r., [...] stycznia 2012 r. i [...] stycznia 2013 r. skarżąca nie kwestionowało wysokości zaległości czy też nie podnosiła braku doręczenia odpisów tytułów wykonawczych Jednocześnie Zobowiązana [...] marca 2013 r. wystąpiła do wierzyciela z wnioskiem o umorzenie zaległości w tytułu nieopłaconych składek za okres od września 2006 r. do września 2008 r. i na tym etapie również nie został podniesiony zarzut przedawnienia egzekwowanych należności w związku z brakiem doręczenia odpisów ww. tytułów wykonawczych.
Na powyższe postanowienie DIAS z dnia [...].06.2024r. I. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. zarzucając organowi naruszenia:
- błędy w ustaleniach faktycznych, tj. brak stwierdzenia przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne za lata 2007-2008;
- błędne interpretowanie art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.), w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne poprzez przyjęcie, że w dniu [...] grudnia 2008r. nastąpiło doręczenie tytułów wykonawczych wystawionych [...] listopada 2008 r. o numerach [...], które zawiesiło bieg terminu przedawnienia,
- art. 81a k.p.a. poprzez jego niezastosowanie,
- art. 7, art. 9, art. 77§1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i błędną ocenę materiału zgromadzonego w sprawie, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonym postanowieniu całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, a dodatkowo zinterpretowanie stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony żalącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony.
Jednocześnie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia NUS nr [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r., umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku stwierdzenia podstaw do jego umorzenia oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ przyjął fikcję doręczenia tytułów wykonawczych z [...] listopada 2008r. pomimo wskazania w treści uzasadnienia spornej decyzji, iż " Należy zauważyć, że znajdujący się w aktach sprawy dowód nie wskazuje jakie dokumenty znajdowały się w przedmiotowej przesyłce, jednakże okoliczności sprawy oraz chronologia przebiegu postępowania oraz zapisy w części "H" tytułów wykonawczych pozwalają na stwierdzenie, że ich doręczenie nastąpiło we wskazanej dacie [...] grudnia 2012 r". Skarżąca poddała pod wszelką wątpliwość wskazaną chronologię, przy faktycznym braku dokumentacji pozwalającym fikcję doręczenia zastosować. Zarzuciła również dowolne przyjmowanie przez organ odwoławczy daty doręczenia zastępczego tj. [...] grudnia 2008 r. oraz [...] grudnia 2012 r. (str. 15/17).
Zdaniem skarżącej z uzasadnienia spornej decyzji wynika, iż organ rentowy nie posiada materiału dowodowego na którym ową fikcję doręczenia opiera, natomiast skarżąca powyższe doręczenie kwestionuje. Wobec powyższego nie można dowolnie przyjmować, iż stosownie do zapisów art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia został zawieszony od podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony (to jest od [...] grudnia 2008 r., względnie [...] grudnia 2012 r.), do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej powyższy argumentacja narusza zasadę rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony unormowaną art. 81a k.p.a. oraz zasadę zaufania do władzy publicznej.
Skarżąca wskazała ponadto, że dokonując w 2023 r. dwóch wpłat w łącznej wysokości [...] zł. zaspokoiła w całości należność zabezpieczoną hipoteką umowną. Kolejno wystąpiła do organu rentowego o wyrażenie zgody na wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej. Zatem spór co do wysokości zobowiązania powstał dopiero w 2023 r., gdyż ubezpieczona była przekonana, iż całość zobowiązania względem organu rentowego wynosi [...] zł. Skarżąca w całości kwestionuje kwotę rozliczenie konta na dzień [...] września 2023 r. wskazującego zadłużenie w wysokości 8.396,33 zł., gdyż w jej ocenie powyższa kwota uległa przedawnieniu. W ocenie Skarżącej wszelkie roszczenia organu ponad kwotę [...] zł. są bezzasadne, a ich dochodzenie w drodze postępowania egzekucyjnego jest działaniem nieuprawnionym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie DIAS o utrzymaniu w mocy postanowienia NUS o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Dokonując kontroli zaskarżonych w sprawie postanowień w pierwszej kolejności wskazać należy, iż postępowanie egzekucyjne, o którego umorzenie wnosi strona skarżąca zostało wszczęte na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w 2008 r., a zatem w sprawie znalazły zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 z późn. zm.) do postępowań wszczętych na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niezakończonych przed dniem 30 lipca 2020 r. stosuje się przepisy dotychczasowe.
Przesłanki umorzenia postępowania zostały określone w sposób enumeratywny w art. 59 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu przed dniem 30 lipca 2020 r.), zgodnie z którym umarza się postępowanie egzekucyjne w całości albo w części w przypadku:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Nadto zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie to nie może być prowadzone i że przyczyny niedopuszczalności egzekucji mają trwały, a nie przejściowy charakter. Należy przy tym wskazać, że w ramach postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny bada jedynie czy zachodzą przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. lub w innych przepisach.
Odnosząc powyższe ogólne rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że strona skarżąca jako podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazywała na brak doręczenia stronie tytułów wykonawczych oraz przedawnienie roszczeń.
Wobec powyższego podnieść należy, iż kwestia przedawnienia należności z tytułu składek została uregulowana w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zauważyć przy tym trzeba, że rozważania organu dotyczące stanu prawnego, w tym jego zmian, w zakresie przepisów regulujących przedawnienie dochodzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są prawidłowe. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, iż w podobnej kwestii wypowiadał się już Sąd Najwyższy. W uchwale z dnia 2 lipca 2008 r., II UZP 5/08 Sąd Najwyższy, z uwagi na brak przepisów intertemporalnych wskazał, że dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 z późn. zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych. Z kolei w uchwale z dnia 8 lipca 2008 r. I UZP 4/08 Sąd ten wskazał, że do składek na ubezpieczenia społeczne należnych i nieprzedawnionych przed dniem 31 grudnia 2002 r. należy stosować przepis art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074), którą wprowadzono 10 letni okres przedawnienia należności z tytułu składek. W analizowanej sprawie prawidłowo przyjęto, że zastosowanie znajduje art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w wersji obowiązującej na datę wydania zaskarżonego postanowienia. W myśl wskazanego przepisu należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zgodnie z art. 24 ust. 5b bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że z tytułu nieopłaconych składek wobec ZUS Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] wystawił wobec skarżącej 24 tytuły wykonawcze, przy czym 14 z nich wystawionych zostało z datą [...] marca 2008 r., natomiast pozostałe 10 wystawione zostały z datą [...] listopada 2008 r. W sierpniu 2023 r. na poczet powyższych zaległości wobec ZUS skarżąca dokonała wpłaty w kwocie [...] zł. Skutkiem dokonanej spłaty było częściowe umorzenie postępowania egzekucyjnego, tj postępowania prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr. od [...] do [...] (por. postanowienie NUS z dnia [...] kwietnia 2024 r.). W pozostałej części, w wyniku rozpoznaniu wniosku skarżącej, organ odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie pozostałych tytułów wykonawczych.
Jak wyżej wskazano jako przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżąca wskazywała na brak doręczenia stronie tytułów wykonawczych oraz wynikające stąd przedawnienie roszczeń.
Odnosząc się do powyższego zagadnienia wskazać należy, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2200/18, LEX ). Jak bowiem wynika z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Upomnienie ma na celu skłonienie zobowiązanego do wykonania obowiązku bez wszczynania postępowania egzekucyjnego, w którym to dopiero stosuje się środki egzekucyjne (por. wyrok NSA z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 1361/16, LEX nr 2495109). Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. W orzecznictwie sądowo - administracyjnym zgodnie przyjmuje się, że "zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego (...). Nie ulega (...) wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego, czyli czynności sensu stricte egzekucyjnych, podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z uruchomieniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Lu 107/22 i podobnie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 288/21 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Go 798/20).
Mając powyższe na uwadze, w badanej sprawie zasadnicze znaczenie ma ustalenie daty podjęcia przez organ egzekucyjny pierwszej czynności, która stosowanie do treści art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zmierzała do wyegzekwowania należności ZUS, o której zobowiązana została zawiadomiona, gdyż czynność ta powodowała skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia roszczeń. Wskazać zatem należy, że wbrew twierdzeniom organu analiza akt sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, że pierwszą czynnością o której wyżej mowa było wystawienie i doręczenie skarżącej tytułów wykonawczych z [...] listopada 2008 r. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie daty doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] listopada 2008 r. Jako datę doręczenia tytułów wykonawczych organ przyjął datę 11 grudnia 2009 r. Ustalenie wskazanej daty nastąpiło w oparciu o tryb przewidziany w art. 44 kpa, który to przepis, stosownie do odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a., znajduje zastosowanie również w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Przywołany przepis art. 44 kpa przewiduje tzw. fikcję doręczenia, trzeba jednak mieć na uwadze, że dla przyjęcia iż doszło do doręczenia przesyłki, pomimo braku jej faktycznego przekazania adresatowi, konieczne jest spełnienie określonych czynności, które mogą zostać zweryfikowane w oparciu o adnotacje dokonane przez doręczyciela na kopercie lub zwrotnym potwierdzeniu odbioru. W szczególności chodzi o wskazanie dat kolejnych zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w określonym urzędzie, miejsca pozostawienia zawiadomień oraz przyczynę braku doręczeń przesyłki adresatowi. Aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w drodze tzw. fikcji doręczenia należy dysponować kopertą z naklejonym zwrotnym potwierdzeniem odbioru, na której znajdą się stosowne pieczęcie i podpisy doręczyciela przy pierwszym i drugim awizowaniu oraz data zwrotu pisma (z podpisem pracownika podejmującego próbę doręczenia przesyłki i datą zwrotu). Dodatkowo konieczną jest adnotacja doręczyciela ze wskazaniem gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka. Kolejne czynności z tym związane winny znaleźć odzwierciedlenie na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru.
Z adnotacji poczynionych na kopercie zawierającej przesyłkę, której adresatem była I. M., jak również dowodu doręczenia tej przesyłki (k - 83 akt administracyjnych) w badanej sprawie powyższe warunki wynikające z art. 44 kpa nie zostały spełnione. Przede wszystkim ze względu na brak opisania zawartości przesyłki zawartej w danej kopercie brak jest podstaw do stwierdzenia, że zawierała ona w.w. tytuły wykonawcze, a okoliczności tej nie da się również wywieźć z pozostałego materiału dowodowego. Wprawdzie z akt sprawy wynika, że w dniu 3 grudnia 2008 r. doręczono B. we Wrocławiu zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego oraz tytuły wykonawcze z dnia [...] listopada 2008 r. o nr [...] jednak okoliczności tej nie można uznać za wystarczającą do przyjęcia, że omawiana przesyłka adresowana do skarżącej zawierała przedmiotowe tytuły wykonawcze. Zdarzenie powodujące skutek w postaci zawieszenia biegu przedawnienia winno być stwierdzone w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, tymczasem w badanej sprawie - w omawianym zakresie - przerwanie biegu przedawnienia na skutek doręczenia tytułów wykonawczych z [...] listopada 2008 r. oparto na domniemaniu zaistnienia określonego zdarzenia. Ponadto należy zwrócić uwagę, że dowód doręczenia powyższej przesyłki adresowanej do skarżącej nie spełnia wymogów z art. 44 § 2 kpa, ponieważ nie zawiera wszystkich elementów wymaganych dla przyjęcia, że doręczenia nastąpiło w trybie tzw. fikcji doręczenia, na druku doręczenia nie zamieszczono bowiem daty i podpisu doręczyciela.
W tym miejscu zauważyć należy, że ponieważ ustawodawca łączy z instytucją doręczenia zastępczego daleko idące skutki dla adresata przesyłki a instytucja ta oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej polegającej na uznaniu, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie musiało mieć miejsca, w orzecznictwie wskazuje się, że warunkiem przyjęcia przez organ owej fikcji prawnej jest dysponowanie niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że wszystkie przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Ze względu na sygnalizowane skutki prawne ustawodawca przewidział więc w art. 44 k.p.a. sekwencję czynności, których dokonanie przez operatora pocztowego pozwala na przyjęcie, że przy podjęciu próby doręczenia przesyłki dochowano należytej staranności w zakresie poinformowania adresata o przesyłce, miejscu jej przechowywania i terminie odbioru. Oznacza to, że dla przyjęcia, że nastąpiło doręczenie zastępcze niezbędne jest wykonanie przez operatora wszystkich przewidzianych w art. 44 k.p.a. czynności. W związku z tym, w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sama wzmianka o awizowaniu, nawet dwukrotnym, przesyłki nie jest wystarczająca, aby uznać, że doręczenie było zgodne z prawem (por.m.in. postanowienia NSA z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 935/11 i I OSK 937/11, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1158/14, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt III SA/Gd 1174/21). W sytuacji, gdy strona kwestionuje doręczenie dokonane w trybie art. 44 k.p.a przyjęcie przez organ fikcji prawnej tego doręczenia wymaga dysponowaniem, niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem niewątpliwie jest zwrotne potwierdzenie odbioru, które musi zawierać pełną informację, że adresat został zawiadomiony - także powtórnie - zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu jego pozostawienia oraz o terminie, w jakim przesyłka może być odebrana, z datą i podpisem doręczyciela (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 820/21). Aby bowiem zwrotne poświadczenie odbioru stanowiło miarodajny dowód, musi odpowiadać rygorom art. 44 2 k.p.a. Jak wyjaśnił NSA: "Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. O ile z przepisu tego nie wynika obowiązek umieszczania na kopercie przesyłki pocztowej miejsca pozostawienia "awizo", o tyle skonkretyzowanie przez ustawodawcę miejsc i kolejności ich zastosowania dla pozostawienia "awizo" wymaga uzyskania przez nadawcę przesyłki dowodu poprawności zastosowania art. 44 § 2 k.p.a." (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 886/18, z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. II GSK 226/21 dostępny w CBOSA). Poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym do ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego. Potwierdza on zatem skuteczność doręczenia zastępczego (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2022 r., sygn. akt I FSK 110/18, CBOSA).
Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, zalegające w aktach administracyjnych zwrotne potwierdzenie odbioru (k - 83 akt administracyjnych) nie potwierdza, że spełnione zostały wymagania wynikające z art. 44 § 2 k.p.a.
W ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym raz jeszcze powtórzyć należy, że aby uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona w trybie doręczenia zastępczego należy dysponować dowodem doręczenia, tj. zwrotnym poświadczeniem odbioru na której będą pieczęcie i podpisy pracownika poczty przy pierwszym i drugim awizowaniu oraz data zwrotu pisma - podobnie - z podpisem pracownika podejmującego próbę doręczenia przesyłki i datą zwrotu. Dodatkowo musi znajdować się adnotacja pracownika poczty ze wskazaniem gdzie zostało umieszczone awizo i gdzie złożona została przesyłka." (tak NSA w wyroku z dnia 17 listopada 2020 r., I OSK 780/19, LEX nr 3280390, z dnia 16 października 2012 r., II GSK 1758/11, ONSAiWSA 2014, Nr 1, poz. 7).
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że wadliwie opisany dokument potwierdzenia doręczenia, nie był wystarczający do uznania, że przesyłka adresowana do skarżącej została skutecznie doręczone w trybie art. 44 k.p.a. Analizując niniejszą sprawę należało mieć na uwadze daleko idące skutki przyjęcia fikcji doręczenia.
W tym stanie sprawy stanowisko organu w kwestii zawieszenia biegu terminu przedawnienia na skutek wystawienia i doręczenia skarżącej tytułów wykonawczych z dnia [...] listopada 2008 r. nie znajduje oparcia w zgormadzonym w sprawie materiale dowodowym. Jak wyżej podniesiono w myśl art. 24 ust. 5b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zawieszenie biegu przedawnienia następuje przez czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia rachunku bankowego, bądź inna czynność egzekucyjna. Z akt sprawy wynika, że w toku postępowania organ podejmował czynności egzekucyjne o takim charakterze, rolą organu będzie zatem zbadanie wpływu podejmowanych czynności na bieg terminu przedawnienia należności ZUS wynikających z nieopłaconych składek.
Z tych też względów zarzuty skargi okazały się zasadne.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., zaskarżone postanowienie zostało uchylone. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.