II SA/Go 415/24

II SA/Go 415/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-10-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 113, art. 156
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Protokolant Sekr. sądowy Katarzyna Zarychta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2024 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej Gminy [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Starosta zezwolił wnioskodawcy – P.P. S.A. na usunięcie 358 sztuk drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] na wymienionych w decyzji działkach w odległościach: do 6 m od skrajnej szyny, do 6 m od dolnej krawędzi nasypu, do 6 m od zewnętrznej krawędzi rowów bocznych, do 6 m od górnej krawędzi przekopu. Pismem z dnia [...] marca 2023 r. P.P. S.A. wniósł o sprostowanie omyłki pisarskiej w ww. zezwoleniu dotyczącej liczby drzew na poszczególnych działkach (wskazano, iż zezwolenie obejmuje 358 sztuk drzew zgodnie z wnioskiem, z tym, że suma liczb cząstkowych na poszczególnych działkach w nim wymienionych jest mniejsza).
Postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) Starosta sprostował oczywisty błąd pisarski w punkcie 1 w/w decyzji wskazując, iż: "Było: 1. Zezwolić wnioskodawcy na usunięcie 358 sztuk drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] na działkach nr: [...], a winno być: 1. Zezwolić wnioskodawcy na usunięcie 358 sztuk drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] na działkach nr: [...]" Pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. Gmina reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia [...] w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew rosnących przy linii kolejowej oraz postanowienia z dnia [...] r., znak [...] w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w ww. decyzji. W części wniosku dotyczącej stwierdzenia nieważności postanowienia Gmina zaznaczyła, że sprostowanie co do liczby drzew na poszczególnych działkach objętych zezwoleniem dokonane zostało już po usunięciu drzew przez zarządcę infrastruktury kolejowej. Dokonane sprostowanie nie stanowi sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji w rozumieniu art. 113 ust. 1 k.p.a., lecz stanowi ingerencję w merytoryczną treść rozstrzygnięcia i potwierdza dodatkowo, że Starosta wydał zezwolenie z dnia [...] r. z rażącym naruszeniem art. 56 ust. 1 UTK, nie wiedząc w istocie, których drzew ono dotyczy. Liczba drzew na działce Gminy nr [...] została zmieniona bardzo istotnie - z 13 sztuk do 27 sztuk, a więc o 14 sztuk. Liczba 14 odpowiada 14 zabytkowym drzewom, które usunięto z alei lip.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], wydanym na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w zw. z art. 126 i art. 113 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności wskazanego wyżej postanowienia Starosty z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności omówił tryb nadzwyczajny postępowania administracyjnego, jakim jest postępowanie nieważnościowe, a następnie, powołując się na orzecznictwo sądowo administracyjne i literaturę, wskazał, że jeśli chodzi o przesłankę rażącego naruszenia prawa wyrażoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (przesłankę stwierdzenia nieważności orzeczenia), to w doktrynie i orzecznictwie podkreśla się. że nie każde naruszenie prawa będzie skutkowało koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji. Za rażąco naruszające prawo należy uznać takie rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, które pozostaje w wyraźnej sprzeczności z treścią normy prawnej będącej podstawą rozstrzygnięcia albo gdy w wyniku wydania decyzji powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania w praworządnym państwie. Dalej organ podniósł, iż z akt sprawy wynika, że w dniu 3 września 2020 r. do Starosty wpłynął wniosek P.P. S.A. o wydanie zezwolenia na wycinkę drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] na podstawie art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym oraz w związku z ciążącym na wnioskodawcy obowiązkiem przestrzegania przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 sierpnia 2008 roku w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie drzew i krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych pasów przeciwpożarowych. W załączonym do wniosku wykazie drzew wnioskowanych do wycinki wskazano m.in. lokalizację drzew w odniesieniu do hektometra linii kolejowej, przybliżone położenie w odniesieniu do nr działek, gatunek, obwód w cm oraz liczbę sztuk drzew rosnących na wskazanej działce.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Starosta decyzją z dnia [...] r., w pkt 1 zezwolił wnioskodawcy na usunięcie 358 sztuk drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...]. Dalej Kolegium wyjaśniło, że zgodnie art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przyjęta w art. 113 § 1 k.p.a. klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca i charakteryzuje się oczywistością. Stanowi ona więc granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania wyrażającą się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia. Wada merytoryczna nie jest bowiem oczywistą omyłką (pisarską) i nie podlega sprostowaniu w tym trybie. Zakres oczywistości danej wady powinien być zawsze oceniany indywidualnie na gruncie realiów rozpatrywanej sprawy. Jednakże w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano na granice i przedmiotowy zakres znaczenia "oczywistości omyłki". Za oczywiste omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. uważa się omyłki nie powodujące istotnej wadliwości orzeczenia organu, mogącego skutkować koniecznością eliminacji rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
W orzecznictwie niekwestionowany jest pogląd, że błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stan faktyczny ustalony w sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dalej organ, przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych podał, że oczywistość błędu czy omyłki polega na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności między myślą (zamierzeniem) wyrażoną przez organ administracji publicznej a doborem poszczególnych słów lub cyfr dla określenia niebudzących wątpliwości faktów. Widoczna omyłka może wiązać się z niewłaściwym użyciem np. wyrazu, widocznie mylną pisownią albo niezamierzonym opuszczeniem jednego lub więcej wyrazów. Taka sytuacja może się więc wiązać z tym, że w decyzji administracyjnej czy w postanowieniu wyrażono coś, co widocznie niezgodne jest z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ administracji publicznej, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy omyłkę pisarską. W rozpoznawanej sprawie sprostowanie dotyczyło pkt 1 rozstrzygnięcia decyzji Starosty wydanej dnia [...] r. zezwalającej na usunięcie 358 sztuk drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...], gdzie w wyszczególnieniu ilości drzew, które Starosta zezwolił do usunięcia na działce: [...], tj. nr [...] zamiast 13 szt. drzew winno być 27 szt. drzew; nr [...] zamiast 14 szt. drzew winno być 15 szt. drzew oraz na działce obręb [...] nr [...] zamiast 29 szt. drzew winno być 28 szt. drzew, a także na działce [...] nr [...] zamiast 69 szt. drzew winno być 63 szt. drzew. Mając na uwadze powyższe Kolegium uznało, że powyższe nieprawidłowości dopuszczalne były do sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Istotne w jest sprawie bowiem to, że zamiarem inwestora od początku było objęcie zezwoleniem na wycinkę drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] 358 szt. drzew, w tym na działce [...], tj. nr [...] - 27 szt. drzew; nr [...]15 szt. drzew, na działce: [...], tj. nr [...] 28 szt. drzew, na działce [...], tj. nr [...] 63 szt. drzew. Powyższe wynika ze znajdującego się w aktach sprawy załącznika do wniosku z dnia [...] września 2020 r. pn. "Wykaz drzew do wycinki - linia kolejowa nr [...]". W przekonaniu Kolegium popełniony błąd pisarski w decyzji Starosty wydanej dnia [...] r. nie jest omyłką istotną, zatem podlega sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. W realiach rozpoznawanej sprawy powyższe nie jest bowiem omyłką co do ustalenia prawa obowiązującego, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. W ocenie Kolegium Starosta nie wprowadził poprzez sprostowanie zmian merytorycznych do decyzji, tj. nie zmodyfikował praw i obowiązków stron postępowania, w którym wydał rozstrzygnięcie.
Następnie Kolegium podkreśliło, że zgodnie z dyspozycją art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały (pkt 5). Co do pierwszej z dwu wyżej wymienionych przesłanek nieważnościowych, w doktrynie i orzecznictwie przyjęło się powszechnie, iż rażąco wadliwie wydaną decyzje cechować winno to, że obraza przepisów, na podstawie których jest wydana jest oczywista (nie wynika z wadliwej wykładni), a jej skutki nie są akceptowalne w państwie prawa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji, jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, iż jeżeli nawet by przyjąć pogląd prawny, że skarżone postanowienie jest wadliwe, tj. w sposób prawnie niedopuszczalny ingeruje w merytoryczną treść decyzji, to trudno dopatrzeć się tu pierwszej ze wskazanych wyżej przesłanek, które uzasadniają stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia tj. oczywistości dokonania naruszenia przepisu, a tym bardziej dopatrzyć się wystąpienia przesłanki drugiej - skutku jakie postanowienie to w sferze prawnej wywołało, którego nie da się zaakceptować w państwie prawa.
W skardze do Sądu na postanowienie Kolegium Gmina, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła naruszenie następujących przepisów prawa materialnego i procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 156 ust. 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności postanowienia prostującego Starosty, mimo iż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego i rażącym naruszeniem prawa procesowego, które miało bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia;
2. art. 156 ust. 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym poprzez odmowę stwierdzenia nieważności postanowienia prostującego Starosty, mimo iż zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa materialnego i rażącym naruszeniem prawa procesowego, które miało bezpośredni wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż w trybie sprostowania doprowadzono do zmiany sentencji decyzji Starosty w części ustalającej liczbę drzew, na których wycięcie wydano zezwolenie (zamiast 13 sztuk wskazano na 27 sztuk), która to zmiana nie może zostać uznana za oczywistą omyłkę pisarską, wskutek czego postanowienie prostujące rażąco narusza prawo;
3. art. 113 § 1 k.p.a. poprzez rażąco błędną wykładnię pojęcia błędu pisarskiego i oczywistej omyłki, a w konsekwencji przyjęcie, że zmiana treści rozstrzygnięcia w postaci zwiększenia liczby drzew, co do których wyrażono zgodę na wycinkę jest oczywistą omyłką pisarską.
Na podstawie tak postawionych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia SKO odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty z dnia [...] r. oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik Gminy wskazał, że sprostowanie dotyczyć może wyłącznie błędu pisarskiego, błędu rachunkowego bądź innej oczywistej omyłki. W doktrynie i orzecznictwie utrwalony jest pogląd co do rozumienia tych pojęć. Mianowicie, błąd pisarski to widoczne, wbrew zamierzeniu organu administracji publicznej, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Natomiast inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Oczywistość błędu powinna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku. Sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Elementem niezbędnym uznania błędy czy omyłki za możliwą do sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. jest oczywistość, tak więc błąd pisarski winien być możliwy do zidentyfikowania bez prowadzenia analizy sprawy. Zdaniem strony skarżącej, zmiana liczby drzew, co do których zezwolono na wycinkę w żadnej mierze nie mieści się w pojęciu oczywistej omyłki ani błędu pisarskiego. Starosta postanowieniem prostującym, zmieniając sentencję zezwolenia, w niedopuszczalny sposób zmienił treść rozstrzygnięcia ostatecznej decyzji, czym rażąco naruszył prawo. Instytucja sprostowania decyzji nie może służyć weryfikacji i zmianie zasadniczej treści rozstrzygnięcia. Zwiększenie liczby drzew przeznaczonych do wycięcia nie może odbyć się przez sprostowanie zezwolenia na wycinkę, lecz jedynie przez złożenie nowego wniosku i przeprowadzenie nowego postępowania oraz wydanie nowej decyzji o zezwoleniu. W ocenie strony działanie Starosty polegające na sprostowaniu zezwolenia było niedopuszczalne i stanowi o rażącym naruszeniu prawa, a tym samym SKO miało obowiązek stwierdzić nieważność postanowienia prostującego.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone
w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej jako p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawę rozpatrzono na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Starosty z dnia [...] r. w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji Starosty z dnia [...] r.
w sprawie wydania zezwolenia wnioskodawcy na usunięcie 358 sztuk drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...].Przedmiotowa sprawa dotyczy trybu nadzwyczajnego, który jest dopuszczalnym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Cechą postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przedmiot tego postępowania ogranicza się wyłącznie do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy procesowej. Konsekwencją powyższego jest to, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest ograniczone do weryfikacji samej decyzji administracyjnej, z punktu widzenia wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1 do 7 k.p.a., z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie (por. B. Adamiak, Przedmiot postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PiP 2001, z. 8, s. 31 i n.). Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą winno być ustalenie, czy dana decyzja dotknięta została jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.,
a nie ponowne rozpoznanie sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyroki NSA: z dnia 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., nr 1, poz. 35 i z dnia 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, nr 23, s. 43 również wyrok NSA z dnia
5 sierpnia 2014 r., I OSK 11/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Zgodnie
z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się przepisy art. 156-159 k.p.a.
W sprawie jest sporne, czy postanowienie Starosty z dnia [...] r. w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego w decyzji Starosty z dnia [...] r. w sprawie wydania zezwolenia wnioskodawcy na usunięcie 358 sztuk drzew jest dotknięte wadą w postaci rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Należy wskazać, że przepisy nie definiują pojęcia rażącego naruszenia prawa, zawartego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Znaczenia tego terminu należy szukać w orzecznictwie i doktrynie. Orzecznictwo wskazuje, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnym ciężarze gatunkowym. Zgodnie z przeważającym poglądem judykatury i doktryny, o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na "rzucającej się w oczy" (prima facie) sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem stanowiącym jego podstawę prawną. Musi to być więc wada jednoznacznie ujmowana przez wszystkich. Przy czym w sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który nie wymaga stosowania szerokiej wykładni prawa, wielu metod i sposobów interpretacji. Chodzi więc o przepis niewywołujący rozbieżności w praktyce. Wreszcie skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. przykładowo: wyroki NSA: z dnia 18 lipca 1994 r., sygn. V SA 535/94, ONSA 1995, nr 2, poz. 910, z dnia 7 czerwca 2017 r., II OSK 2542/15, 13 lipca 2017 r., I OSK 2721/15, wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2018 r., I OSK 2323/16,CBOSA). Rażące naruszenie dotyczy przepisów prawa materialnego, jak i ustrojowych (kompetencyjnych) lub procesowych, o ile takie naruszenie procedury pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy, czyli przekłada się bezpośrednio na treść decyzji (zob. wyrok NSA z 13 września 2007 r., II OSK 1212/06, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 lipca 2016 r., IV SA/Po 100/16, CBOSA). W judykaturze dopuszcza się uznanie za rażące naruszenie prawa istotnych uchybień procesowych, ale tylko wówczas, gdy nie przeprowadzono żadnego postępowania dowodowego albo rozstrzygnięto o innej sprawie albo powołano się na nieistniejący przepis, czy jawnie uchybiono regułom postępowania (wyrok NSA z dnia 27 lutego 2020 r., I OSK 1720/18, CBOSA). Wady decyzji wymienione wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1 - 6 k.p.a. oraz wady nieważności wynikające z przepisów odrębnych mają charakter materialnoprawny. Ich występowanie powoduje skutek w postaci ułomnego stosunku prawnego. Istniejące wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy podmiotowe stosunku prawnego, jak i w jego przedmiot lub też w podstawę prawną (vide: wyrok NSA z dnia 30 lipca 2019 r., II OSK 1652/18, CBOSA). Wymaga podkreślenia, że rozstrzygający dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, jest stan faktyczny i stan prawny w dniu wydania tej decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1987 r., III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101, wyrok NSA z dnia 29 maja 2013 r., II OSK 267/12, wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2016 r.,
II OSK 2352/14, CBOSA). Oceny legalności decyzji, w stosunku do której toczy
się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności, dokonuje się zatem, co do zasady, tylko i wyłącznie na podstawie zamkniętego materiału dowodowego, tj. materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji podlegającej kontroli – takich, którymi dysponował organ wydając kwestionowaną decyzję. Problematykę sprostowania omyłek w decyzjach organu administracji publicznej reguluje art. 113 § 1 i 3 k.p.a. i jest to regulacja wyczerpująca i samodzielna. Uregulowana w w/w przepisie instytucja sprostowania zawartych w decyzjach oczywistych omyłek służy przywróceniu rzeczywistej woli organu, ilekroć zachodzi pewna niezgodność między rzeczywistą wolą tego organu a jej wyrażeniem na piśmie. Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. mogą być wyłącznie "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, natomiast za błąd pisarski uważa się widoczne, niezamierzone niewłaściwe użycie wyrazu, mylną pisownię, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu (por. wyroki NSA z: dnia 10 lutego
1994 r., SA/Kr 723/93, ONSA 1995/2/65, dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA863/00, Lex Nr 75522). Przy czym, wobec braku definicji ustawowej pojęcia "oczywistej omyłki", w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dotyczy ono błędów pisarskich lub rachunkowych łatwo zauważalnych, widocznych na "pierwszy rzut oka", niewymagających dodatkowych zabiegów myślowych, ustaleń lub obliczeń. Wady te winny mieć charakter techniczny, pozostający bez wpływu na treść wydanego rozstrzygnięcia, gdyż sprostowanie w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia, czy też ponownego merytorycznego, odmiennego rozpoznania sprawy. Inaczej mówiąc, sprostowaniu nie mogą podlegać błędy i omyłki istotne, odnoszące się do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego sprawy, jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. (por. wyrok NSA z 2 lutego 2022 r., II OSK 1657/20; wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2023 r. III FSK 1836/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej CBOSA). Podkreślenia wymaga, że istotną cechą błędu stanowiącą normę dopuszczalności sprostowania jest jego oczywistość. Może ona wynikać bądź z natury samego błędu, bądź też z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, treścią wniosku, czy też innymi okolicznościami. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami" (por. wyrok NSA z 20 lipca 2010 r., I OSK 323/10, CBOSA).
Należy wskazać, że Starosta postanowieniem z dnia [...] r. sprostował decyzję tegoż organu z dnia [...] r. w przedmiocie wydania zezwolenia na wycinkę drzew m.in. w zakresie liczby drzew podlegających usunięciu z działki nr [...] będącej własnością strony skarżącej (zamiast pierwotnie 13 sztuk wskazano 27 sztuk). Kolegium w zaskarżonym postanowieniu podnosi, że zamiarem inwestora od początku było objęcie zezwoleniem na wycinkę drzew rosnących przy linii kolejowej nr [...] 358 szt. drzew, w tym na działce [...], tj. nr [...] 27 szt. drzew; nr [...] 15 szt. drzew, na działce: [...], tj. nr [...] 28 szt. drzew, na działce [...], tj. nr [...] 63 szt. drzew. Powyższe wynika ze znajdującego się w aktach sprawy załącznika do wniosku z dnia [...] września 2020 r. pn. "Wykaz drzew do wycinki - linia kolejowa nr [...]". Z tych względów, zdaniem Kolegium, popełniony błąd pisarski w decyzji Starosty z dnia [...] r. nie jest omyłką istotną, zatem podlega sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie podziela powyższego stanowiska. Należy wskazać, ze dokument "Wykaz drzew do wycinki - linia kolejowa nr [...]", nie stanowi załącznika do decyzji Starosty z dnia [...] r. w przedmiocie wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Nadto w treści samego załącznika podana jest ogólna ilość drzew podlegających wycince (358), zaś określenie ilości drzew podlegających wycince na konkretnych działkach wymaga podjęcia czynności rachunkowych. W orzecznictwie zasadnie wskazuje się, że podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pozostaje możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia
27 lutego 2020 r., II SA/Rz 1447/19, CBOSA). Wskazać trzeba, że w analizowanej sprawie nie zachodzi również sytuacja polegająca przykładowo na tym, że w sentencji decyzji wskazano niewłaściwe oznaczenie liczby drzew podlegających wycięciu na określonej działce, a z uzasadnienia decyzji wynikałoby w sposób oczywisty, że prawidłowo liczba podlegających wycince drzew powinna być inna. W ocenie Sądu nie może budzić również wątpliwości, że liczba drzew wskazana w decyzji zezwalającej na jej wycięcie jest istotnym elementem stanu faktycznego, wpływającym na prawo własności skarżącej poprzez zwiększenie ograniczenia tegoż prawa. W konsekwencji,
w wyniku sprostowania decyzji doszło do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia. W realiach niniejszej sprawy nastąpiło sprostowanie błędu pisarskiego mającego charakter istotny, co jest niedopuszczalne w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu wskazane naruszenie posiada charakter rażący. Jak już wyżej wskazano naruszenie prawa jest rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią danego przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją wydaną na jego podstawie, tj. gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Wprawdzie
w sposób rażący można naruszyć jedynie przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu,
a art. 113 § 1 k.p.a. nie zawiera definicji legalnej oczywistej omyłki, ale już z samego potocznego rozumienia tego pojęcia wynika, że chodzi w nim o błąd pisarski lub rachunkowy albo inny błąd dostrzegalny "na pierwszy rzut oka", ewidentny, łatwo zauważalny i nie wymagający dodatkowych zabiegów myślowych, obliczeń czy ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2019 r., II OSK 2800/18, wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 marca 2020 r., II SA/Łd 36/19, CBOSA). Skoro organ zastosował rektyfikację w przypadku błędu pisarskiego, co do którego w ocenie sądu nie było uzasadnionych podstaw do potraktowania go jako oczywistej omyłki, uprawniony będzie wniosek, że doszło do rażącego naruszenia art. 113 § 1 k.p.a. Nie może budzić również wątpliwości, że postanowienie w przedmiocie sprostowania decyzji udzielającej zezwolenia na wycięcie drzew poprzez zwiększenie liczby drzew (o 14 sztuk) z zabytkowej alei objętej ochroną przyrody (wpis do rejestru zabytków) wywołało skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. W wyniku sprostowania decyzji doszło do zmiany merytorycznej treści rozstrzygnięcia i zwiększenia ograniczenia prawa własności strony skarżącej jako właściciela nieruchomości (dz. nr [...]), z której usunięto drzewa. Należy dodać, że sprostowanie decyzji nastąpiło już po dokonaniu wycinki drzew, a samo postanowienie w przedmiocie sprostowania decyzji nie wskazuje przesłanek uzasadniających zastosowanie trybu usuwania nieistotnych wad decyzji (art. 113 § 1 k.p.a.). Postanowienie prostujące błąd staje się integralną częścią decyzji merytorycznej. W tym kontekście należy dodać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyrokiem z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt: II SA/Go 416/24 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Starosty .z dnia [...] r. w przedmiocie wydania zezwolenia na wycinkę drzew.
W konsekwencji należy stwierdzić, że ocena dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest nieprawidłowa. Zdaniem Sądu odmawiając stwierdzenia nieważności postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki Kolegium dopuściło się naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 113 § 1 k.p.a.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Rozpoznając ponownie sprawę organ będzie związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w niniejszym uzasadnieniu (art. 153 p.p.s.a.).
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzono od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów w wysokości 680 zł na którą to kwotę składał się wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964).