II SA/GO 415/05

II SA/Go 415/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazów z zakresu nadzoru sanitarnego Oddala skargę
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 z późn.zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz.U. Nr 63, poz. 634 z późn.zm.) oraz § 5 pkt 1 i 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze (Dz.U. Nr 104, póz. 1096), nakazał właścicielowi M.B. zapewnić w obiekcie wodę bieżącą ciepłą i zimną wraz z odpływem do kanalizacji, w terminie do dnia [...] listopada 2004 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że przeprowadzona w dniu [...] sierpnia 2004 r. kontrola sanitarna w Punkcie Małej Gastronomi, wykazała brak w obiekcie wody bieżącej ciepłej i zimnej, co niezgodne jest z § 5 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 kwietnia 2004 r.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M.B. wskazując, że zgodnie z ww. przepisem w zakładzie jest zapewniona armatura z bieżącą zimną i ciepłą wodą, a w rozporządzeniu nie zawarto wymagania aby cała instalacja wodna była podłączona do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej. W punkcie gastronomicznym dostępna jest odpowiednia ilość umywalek i w ocenie skarżącego wszystkie warunki do prowadzenia działalności gastronomicznej zostały spełnione.
Decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektora Sanitarny, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeku postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że podstawą faktyczną wydania decyzji było stwierdzenie, podczas kontroli w dniu [...] sierpnia 2004 r., że obiekt, w którym prowadzi się produkcję kurczaków z rożna, nie spełnia wymogów higieniczno-sanitarnych ze względu na brak bieżącej wody zimnej i ciepłej oraz brak prawidłowego odprowadzenia ścieków do kanalizacji sanitarnej.
Przywołując art. 27 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (Dz.U. Nr 63, póz. 634 z późn.zm.) organ wskazał, iż produkcję żywności wolno prowadzić, jeżeli zostaną spełnione wymagania w zakresie właściwej jakości zdrowotnej, w tym wymagania dotyczące pomieszczeń, urządzeń oraz ich lokalizacji, a stan zdrowia osób biorących udział w produkcji będzie odpowiadał wymaganiom określonym w przepisach o chorobach zakaźnych i zakażeniach. Ponadto szczegółowe wymagania higieniczno sanitarne określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze, który w przepisach § 4 - 6 i § 23 wprowadza wymóg wykonania w zakładzie kanalizacji, wyposażenia pomieszczenia produkcyjnego w umywalkę z ciepłą i zimną wodą bieżącą oraz zapewnienie sanitariatów.
W ocenie organu nadzoru sanitarnego drugiej instancji wymagania te w obiekcie należącym do M.B. nie zostały spełnione, gdyż brak jest w nim instalacji wodno-kanalizacyjnej odpowiadającej wymaganiom określonym w ww. rozporządzeniu. Ustalono, że w pomieszczeniu zamontowany jest zbiornik na wodę donoszoną z mieszkania prywatnego w 5-cio litrowych pojemnikach plastikowych, natomiast pod zlewozmywakiem ustawione jest otwarte wiadro, w którym gromadzone są nieczystości płynne. Na tej podstawie organ uznał, że ścieki nie są odprowadzane w sposób niezagrażający zanieczyszczeniem żywności zarówno bezpośrednio jak i pośrednio. Rozwiązanie takie stwarza, zdaniem organu odwoławczego, duże ryzyko dla zdrowia konsumentów zwłaszcza, iż podstawowym surowcem wykorzystywanym w tym obiekcie są surowe kurczaki, które mogą być zakażone drobnoustrojami chorobotwórczymi.
M.B., reprezentowany przez radcę prawnego E.G., zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Zarzucając orzeczeniu obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie § 4-6 i § 23 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań higieniczno sanitarnych w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Skarżący nie zgodził się z argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazując, że organ dopuścił się błędu w ocenie stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zdaniem skarżącego, nie prowadzi on działalności gastronomicznej, do której miałyby zastosowanie wymogi określone w przywołanych przepisach prawnych, dotyczących pomieszczeń zakładu prowadzonego w budynku. Skarżący bowiem prowadzi działalność w tymczasowym kiosku-kontenerze, do którego ma zastosowanie przepis § 19 przytoczonego rozporządzenia, nie przewidujący obowiązku podłączenia umywalek do kanalizacji w obiektach tymczasowych. Jako dowód przedstawiono kopię pisma Urzędu Miejskiego z dnia [...] stycznia 1999 r. znak [...]. Ponadto podniesiono także, ze w trakcie kontroli skarżący przedstawił dokument o możliwości dostępu pracowników do sanitariatu w pobliskiej restauracji.
Odpowiadając na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, iż w jego ocenie obiekt należący do M.B. z uwagi na charakter prowadzonej w nim działalności, spełnia cechy zakładu, odpowiadające definicji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, w rozumieniu której zakładem jest: "miejsce wykonywania działalności w zakresie produkcji lub obrotu żywnością na wszystkich lub wybranych etapach tej działalności...".
Organ podtrzymał stanowisko w sprawie wymogów sanitarnych, które winien spełniać zakład, zgodnie z przepisami §§ 4, 5, 6 i 23 rozporządzenia z dnia 26 kwietnia 2004 r. Organ nie podzielił także zawartego w skardze poglądu, zgodnie z którym przedmiotowy obiekt spełnia wymogi § 19 ww. rozporządzenia. Zdaniem organu odwoławczego obiekt ten nie spełnia jednocześnie dwóch warunków tzn. nie jest ruchomy i tymczasowy, tak jak namioty, stoiska handlowe, środki transportu do sprzedaży obwoźnej, obiekty używane okazjonalnie w celach cateringowych oraz automaty do sprzedaży. Ponadto wskazano, że od 1999 r. przedmiotowy obiekt posiada stałą lokalizacje przy [...], skarżący prowadzi działalność od 2002 r., a wcześniej od 1999 r. w tym obiekcie była prowadzona działalność handlowa przez PPH "A" EM A. i A.K..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia l lipca 2005 roku - zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem l lipca 2005 r. stal się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Skarga nie może być uwzględniona, albowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu, iż została ona wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja podjęta została po prawidłowo przeprowadzonej analizie materiału dowodowego, a dokonana ocena prawna stanu faktycznego jest zgodna z obowiązującymi przepisami.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn.zm.), zgodnie z którym w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień.
Wymagania w zakresie jakości zdrowotnej żywności, produkcji i obrotu oraz wymagania dotyczące przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie środkami spożywczymi oraz materiałami i wyrobami przeznaczonymi do kontaktu z żywnością w celu zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej żywności oraz zasady przeprowadzania urzędowej kontroli żywności uregulował ustawodawca w przepisach ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ww. ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji publicznej) produkcję żywności, dozwolonych substancji dodatkowych lub innych składników żywności oraz materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością lub obrót nimi wolno prowadzić, jeżeli zostaną spełnione wymagania w zakresie właściwej jakości zdrowotnej żywności, w tym wymagania dotyczące pomieszczeń, urządzeń oraz ich lokalizacji, a stan zdrowia osób biorących udział w produkcji lub obrocie żywnością będzie odpowiadał wymaganiom określonym w przepisach o chorobach zakaźnych i zakażeniach.
Zgodnie z definicją ustano wioną przez ustawodawcę w art. 3 ust. 1 pkt 10 ww. ustawy "zakład'* to miejsce wykonywania działalności w zakresie produkcji lub obrotu żywnością, na wszystkich lub wybranych etapach tej działalności, począwszy od przygotowania do wprowadzenia do obrotu gotowych produktów pierwotnych aż do oferowania do sprzedaży lub dostarczania żywności końcowemu konsumentowi, odpłatnie lub nieodpłatnie
Z kolei, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w przepicie art. 33 ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, rozporządzeniem z dnia 26 kwietnia 2004 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze (Dz.U. Nr 104, poz. 1096) Minister Zdrowia ustalił szczegółowe wymagania higieniczno-sanitarne dotyczące zakładów i ich wyposażenia a także warunki sanitarne oraz wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji i w obrocie środkami spożywczymi (...) mając na względzie obowiązujące w Unii Europejskiej wymagania zapewnienia bezpieczeństwa żywności oraz bezpieczeństwa sprzedaży artykułów niebędących środkami spożywczymi w zakładach sprzedających żywność. Wymagania te dotyczą w szczególności:
1) stanu technicznego budynków, pomieszczeń i instalacji,
2) jakości wody, pary wodnej, lodu i powietrza,
3) gromadzenia i przechowywania odpadów z żywności,
4) narzędzi, urządzeń i wyposażenia zakładu,
5) osób wykonujących prace przy produkcji i w obrocie żywnością.
Organy nadzoru sanitarnego zobowiązane są do kontrolowania spełniania określonych w przepisach powszechnie obowiązujących wymogów przez zakłady, w tym między innymi wymogów w zakresie zapewnienia odpowiedniego stanu technicznego i wymagań sanitarnych (§ 2 ww. rozporządzenia). W myśl przepisów § 4-6 i § 23 ww. rozporządzenia zakład musi posiadać kanalizację dostosowaną do jego potrzeb, zaprojektowaną i wykonaną zgodnie z przepisami prawa budowlanego w taki sposób, aby uniknąć ryzyka zanieczyszczenia żywności. W zakładzie należy także zainstalować odpowiednią ilość umywalek, przeznaczonych do mycia rąk w miejscach, gdzie jest to konieczne ze względu na proces produkcji lub obrotu, z których każdą wyposaża się w armaturę z bieżącą zimną i ciepłą wodą oraz środki do mycia rąk i ich higienicznego suszenia. Przepisy wymagają także zainstalowanie odpowiedniej ilości ustępów z bieżącą wodą podłączonych do kanalizacji, spełniających warunki wskazane w § 6 rozporządzenia. Ponadto w § 23 określono sposób magazynowania odpadów, a także nakaz odprowadzania ścieków w sposób niepowodujący zanieczyszczenia żywności, zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio.
W przedmiotowej sprawie na podstawie przeprowadzonego postępowania administracyjnego organy nadzoru sanitarnego stwierdziły, że w prowadzonym przez skarżącego punkcie małej gastronomii położonym w [...], nie zapewniono umywalki z bieżącą ciepłą i zimną wodą wraz z podłączeniem do kanalizacji. Zakład wyposażono jedynie w wodę donoszoną w plastikowych pięciolitrowych pojemnikach z mieszkania prywatnego, która jest podgrzewana w zbiorniku elektrycznym, z odpływem do niezabezpieczonego otwartego wiadra usytuowanego pod zlewozmywakiem (szafka bez drzwi), bez odprowadzenia do kanalizacji. Ustalono jednocześnie, że pracownik korzysta z ubikacji w pobliskim barze. W zakładzie stwierdzono także brak opracowanej i wdrożonej instrukcji BHP (protokołu z kontroli z dnia [...] maja 2004 r. wraz z arkuszem oceny sianu sanitarnego, protokół z dnia [...] sierpnia 2004 r., protokół kontroli sprawdzającej z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...]).
Na podstawie cytowanych wyżej przepisów organy Inspekcji Sanitarnej uznały, że w zakładzie naruszono wymagania higieniczne i zdrowotne, zatem na podstawie przepisów wskazanych w zaskarżonej decyzji zobowiązano osobę prowadząca zakład do usunięcia we wskazanym terminie stwierdzonych naruszeń poprzez zapewnienie w obiekcie wody bieżącej ciepłej i zimnej, wraz z odpływem do kanalizacji.
Sąd w całości podziela stanowisko organów administracji publicznej wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu nadzoru sanitarnego pierwszej instancji, iż wobec stwierdzonych bezspornie nieprawidłowości należało zobowiązać skarżącego do usunięcia uchybień, poprzez zapewnienie spełniania przez zakład wprowadzający do obrotu środki spożywcze (kurczaki) wszystkich wymaganych przepisami prawa wymagań higieniczno-sanitarnych. Powszechnie znany jest fakt, jak ważnym jest zapewnienie właściwych środków higienicznych przy produkcji żywności, zwłaszcza z użyciem surowego mięsa drobiowego. Dlatego też ustawodawca szczegółowo uregulował podstawowe wymagania higieniczno-sanitarne mające uchronić konsumentów od nadmiernego ryzyka zanieczyszczenia żywności, które może doprowadzić do zagrożenia zdrowia, a nawet życia wielu osób. Nie budzi także wątpliwości, iż szczególnie istotne jest zapewnienie, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, umywalki z bieżącą ciepłą i zimną wodą oraz z odprowadzeniem do kanalizacji, gdyż jest to konieczne do wyeliminowania zagrożenia zanieczyszczenia wprowadzanej do obrotu żywności.
Tych warunków nie spełnia zakład prowadzony przez M.B., co w sprawie jest bezsporne.
Nie jest zasadny, zgłoszony w skardze zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację i błędne zastosowanie § 4, § 5, 6 i § 23 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2004 r. w sprawie wymagań higieniczno-sanitarnych w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze. Zdaniem skarżącego nie prowadzi on działalności gastronomicznej, do której przepisy te w miałyby zastosowanie, gdyż dotyczą one pomieszczeń zakładu prowadzonego w budynku, podczas gdy on prowadzi działalność w tymczasowym kiosku - kontenerze, do którego ma zastosowanie przepis § 19 ww. rozporządzenia, nie stanowiący obowiązku podłączenia umywalek do kanalizacji w obiektach tymczasowych.
Przepis § 19 ust. 1 wskazuje, że: "Obiekty ruchome i tymczasowe, takie jak: namioty, stoiska handlowe, środki transportu do sprzedaży obwoźnej, obiekty używane okazjonalnie w celach kateringowych oraz automaty do sprzedaży muszą być tak usytuowane, zaprojektowane, wykonane i utrzymane w czystości oraz sprawności, aby uniknąć ryzyka zanieczyszczania żywności oraz uniemożliwić dostęp szkodnikom." Cytowany przepis o charakterze wyjątku, który nie może być interpretowany rozszerzające, ustanowił dla pewnego rodzaju obiektów, z uwagi na ich specyfikę (tj. tymczasowość, mobilność, ułatwioną częstą zmianę miejsca położenia), a przez to utrudnione dostosowanie ich do ogólnych wymagań ustanowionych ww. aktem prawnym, złagodzone wymagania sanitarno-higieniczne (§ 19 ust. 2), które jednakże muszą zapewnić uniknięcie ryzyka zanieczyszczenia żywności.
Na podstawie analizy akt sprawy należy podzielić stanowisko organu, że prowadzony przez skarżącego punkt małej gastronomii przy [...], nie jest obiektem ruchomym i tymczasowym, w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu rozporządzenia z dnia 26 czerwca 2004 r.
Dołączone do skargi oraz pisma procesowego z dnia [...] marca 2005 r. dokumenty - pismo o przyjęciu zawiadomienia o zakończeniu budowy przedmiotowego obiektu z [...] stycznia 1999 r. jako tymczasowego kiosku handlowego wraz z przyłączem energetycznym, kserokopie umów najmu nr [...] i [...] zawartych pomiędzy gminą a skarżący, a także kopia dowodu rejestracyjnego seria [...] wraz z polisa nr [...], nie dają podstaw do przyjęcia, że przedmiotowy obiekt małej gastronomii jest obiektem tymczasowym i ruchomym. Sam fakt określenia charakteru obiektu jako tymczasowego w rozumieniu przepisów prawa budowlanego oraz stwierdzenie, że jest to przyczepa (dowód rejestracyjny, polisa ubezpieczenia) tylko wykorzystywana jako tymczasowy pawilon handlowy, nie czyni tego zakładu gastronomicznego obiektem tymczasowym i ruchomym, w rozumieniu wprowadzania w nim do obrotu w określonym miejscy środków spożywczych. Przedmiotowy zakład nie jest obiektem o takim charakterze jak: namioty, stoiska handlowe, środki transportu do sprzedaży obwoźnej, obiekty używane okazjonalnie w celach kateringowych oraz automaty do sprzedaży, które ze swej istoty zmieniają miejsca sprzedaży, czy też są składane i rozkładane okresowo,.
Słusznie organ w odpowiedzi na skargę wywodzi, że w przedmiotowym obiekcie działalność handlowa prowadzona jest od 1999 r., w tym przez skarżącego od 2002 r. Jednocześnie w postępowaniu nie wskazano, żeby obiekt ten był przenoszony z miejsca na miejsce chociażby okresowo, wręcz przeciwnie strona skarżąca wskazała nawet, że koła
zdjęto z uwagi na możliwość kradzieży. Także na rozprawie pełnomocnik skarżącego oświadczył, że według jego wiedzy obiekt ten nie jest przenoszony w inne miejsca.
Skoro skarżący prowadzi w przedmiotowym obiekcie, posadowionym w stałym miejscu (wyposażonym w przyłącze energetyczne), ciągłą działalność gospodarczą w zakresie związanym z obróbką i wprowadzaniem do obrotu środków spożywczych, nie może powołując się na zminimalizowane wymogi higieniczno-sanitarne przewidziane dla obiektów tymczasowych i ruchomych, zaniechać dostosowania prowadzonego zakładu do wymagań higieniczno-sanitarnych niezbędnych dla właściwego zabezpieczenia wprowadzanej do obrotu żywności od ryzyka jej zanieczyszczenia.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest uchybień, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, skarga podlega oddaleniu, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, póz. 1270, zm. Dz.U. z 2004 r. Nr 162, póz. 1692). Jednocześnie należy wskazać, iż wobec oddalenia skargi, zgodnie z przepisem art. 200 a contrario ww. ustawy, skarżącemu nie przysługuje zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.