II SA/Go 407/21

II SA/Go 407/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-12-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek
Kamila Karwatowicz
Michał Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6166  Łowiectwo
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I OSK 683/22 - Wyrok NSA z 2023-04-20
Skarżony organ
Sejmik Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1683
art.27
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art.119 pkt 2, art.120, art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi T.S., K.S., E.S. i Stowarzyszenia [...] na uchwałę Sejmiku Województwa z dnia 23 listopada 2020 r., Nr XXV/352/20 w sprawie podziału województwa [...] na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii oddala skargi.
Uzasadnienie
Sejmik Województwa - powołując się na art. 18 pkt 20 ustawy
z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1668 ze zm. - dalej w skrócie: "u.s.w.") oraz art. 27 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2020 r., poz. 1683 - dalej w skrócie: "u.p.ł.") - podjął w dniu 15 grudnia 2020 r. uchwałę nr XXV/352/20, którą dokonał podziału województwa na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii, o których mowa w art. 26a ust. 1 u.p.ł. (§ 1). Graficzny przebieg granic obwodów łowieckich na mapie z przebiegiem graficznym wyłączeń o których mowa w art. 26 u.p.ł. zawiera załącznik nr 1 do powyższej uchwały (§ 2). Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym województwa z dnia 15 grudnia 2020 r. pod poz. 2933. Uchwała ta tworzy m.in. obwody łowieckie nr [...].
T.S., K.S. i E.S. złożyli skargę na powyższą uchwałę wraz załącznikami nr 1 i 2, na mocy których włączono do obwodów łowieckich: nr [...] nieruchomości gruntowe należące do skarżącej E.S. nr [...], położone w [...]; nr [...] nieruchomości gruntowe należące do skarżącego K.S. nr [...], położone w [...]; nr [...] nieruchomości gruntowe należące do skarżącego T.S. nr [...], położone w [...].
Skarżący podkreślili, że zaskarżona uchwała narusza ich interes prawny poprzez naruszenie ich prawa własności do wspomnianych gruntów oraz faktycznie pozbawiając ich prawa do korzystania i posiadania przedmiotowych nieruchomości.
Jednocześnie zarzucili zaskarżonej uchwale naruszenie:
– prawa materialnego poprzez nieuwzględnienie przy ich uchwalaniu przepisów art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U nr 16, poz. 93 - dalej w skrócie: "K.c."), art. 21 ust 1 oraz art. 64 Konstytucji RP, co spowodowało objęcie nieruchomości skarżących obwodami łowieckimi i ograniczyło ich prawo własności niezgodnie z prawem;
– art. 2 Konstytucji RP, z którego wynika tzw. "ochrona praw nabytych",
tzn. poprzez ponowne włączenie do obwodów łowieckich nieruchomości skarżących, pomimo faktu, iż były one już wyłączone na mocy wyroku sądowego oraz art. 8 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż ignoruje i działa wbrew prawomocnemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. z 28.09.2017 r. o sygn. akt II SA/Go 585/17, na mocy którego nieruchomości skarżących już zostały wyłączone z obwodów łowieckich.
Skarżący wskazali, że w sprawie nie zachodzi przesłanka negatywna z art. 58 § 1 pkt 5a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a."), gdyż uchwała narusza interes prawny skarżących, to jest ich prawo własności. Przepis szczególny, tj. art. 27a ust. 1 u.p.ł., przyznający właścicielowi od województwa odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę z tytułu objęcia nieruchomości obwodem łowieckim - nie pozbawia skarżących interesu prawnego
w wyłączeniu ich nieruchomości z obwodu łowieckiego, gdyż dotyczy on tylko szkody - i to ograniczonej do szkody rzeczywistej (z wyłączeniem lucrum cessans) - wyrządzonej przez gospodarkę łowiecką w majątku właścicieli. Natomiast utracone korzyści oraz szkody niemajątkowe (opisane szczegółowo w uzasadnieniu) nie zostały przez ustawodawcę zrekompensowane właścicielom, zatem w tym zakresie nadal posiadają oni interes prawny w wyłączeniu swoich nieruchomości z obwodu łowieckiego.
Mając powyższe na uwadze, skarżący - na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. - wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej obwodów łowieckich nr [...] oraz o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
Powyższa skarga została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Go 407/21.
Skargę na uchwałę Sejmiku Województwa z dnia 15 grudnia 2020 r. nr XXV/352/20 złożyło także Stowarzyszenie [...]. W skardze skarżące Stowarzyszenie wskazało, że zaskarżona uchwała obejmuje, wbrew jej woli, działki będące własnością skarżącego, tj. : działkę nr [...], działkę nr [...], działkę nr [...], działkę nr [...] oraz działki ewidencyjne [...].
Skarżące Stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały w zakresie objęcia przez nią ww. działek.
W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że nie kwestionuje co do zasady możliwości objęcia przez Sejmik Województwa gruntów odwodu łowieckiego wbrew woli właściciela tych gruntów, a nawet wbrew wyraźnemu wnioskowi właściciela, jednak zaskarżonej uchwale zarzuca, że nieproporcjonalnie ogranicza ona prawo własności Stowarzyszenia - ogranicza możliwość pełnej realizacji zamiarów Stowarzyszenia co do jego gruntów. Zdaniem skarżącego w przedmiotowym przypadku gospodarkę łowiecką w odwodzie łowieckim można z powodzeniem realizować z wyłączeniem gruntów skarżącego Stowarzyszenia.
Powyższa skarga została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Go 451/21.
Odpowiadając na skargę złożoną przez T.S., K.S. i E.S., pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Organ wskazał, że zaskarżona uchwała na dzień dzisiejszy nie obowiązuje. Uchwała miała nabrać mocy obowiązującej począwszy od 01.04.2021 r. jednak ustawą z dnia 25.02.2021 r. - zmieniającą ustawę o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020.586) wprowadzono zmiany i art 7 otrzymał brzmienie; "Art. 7. 1. Uchwały, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, dokonujące nowych podziałów województw na obwody łowieckie i zaliczenia tych obwodów do poszczególnych kategorii, o których mowa w art. 26a ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, zostaną wydane do dnia 31 grudnia 2021 r. 2. Podziały województw na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do poszczególnych kategorii dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują ważność do dnia 31 marca 2022 r". Z tego względu na dzień dzisiejszy nieruchomości skarżących nie weszły w skład obwodów łowieckich, stąd nie może być mowy o naruszaniu praw właścicielskich. Ponadto organ wskazał, że ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw wprowadzono zmiany - będące m.in. wynikiem uznania przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 lipca 2014 (sygn. akt P 19/13) art. 27 ust 1 prawa łowieckiego za niezgodny z Konstytucją. W związku z wyrokiem wprowadzono do ustawy art. 27b zgodnie z którym będący osobą fizyczną właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości wchodzącej w skład obwodu łowieckiego może złożyć oświadczenie o zakazie wykonywania polowania na tej nieruchomości w formie pisemnej (ust. 1). Zakaz wykonywania polowania na danej nieruchomości jest prawem osobistym właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości, który złożył oświadczenie, i wygasa najpóźniej z chwilą jego śmierci. Oświadczenie o zakazie wykonywania polowania lub cofnięcie oświadczenia o zakazie wykonywania polowania składa się przed starostą. Starosta jest zobowiązany do nieodpłatnego poświadczania własnoręczności podpisu właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości wchodzącej w skład obwodu łowieckiego na oświadczeniu lub cofnięciu oświadczenia. W obecnej sytuacji prawnej, skarżący mają zapewnioną ochronę prawną, dlatego ww. uchwała Sejmiku Województwa nie narusza ich praw. Jeżeli zatem skarżący nie zgadzają się na objęcie ich nieruchomości obwodem łowieckim - to wystarczy że złożą odpowiednie oświadczenie przez Starostą i ich prawo własności w żaden sposób nie będzie ograniczane przez zaskarżoną uchwałę.
Odpowiadając na skargę Stowarzyszenia [...], pełnomocnik organu wnosząc o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wyjaśnił że skarżące Stowarzyszenie nie przestawiło numerów z ksiąg wieczystych potwierdzających prawo do ww. nieruchomości. Sejmik Województwa - jak zaznaczono - nie jest w stanie we własnym zakresie dokonać powyższych ustaleń. Co istotne - wg posiadanych danych nie istnieje nieruchomość nr [...]. Ponadto skarżący wnoszą skargę na uchwałę wskazując prawo własności innych działek niż w piśmie z dnia [...].10.2020 r. Nie wymieniono tam nieruchomości z [...], a jednocześnie wskazano działki [...], oraz nieruchomość [...].
Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Go 451/21 Sąd - na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. - zarządził o połączeniu sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt II SA/Go 407/21 ze skargi T.S., K.S. i E.S. i prowadzeniu połączonych spraw pod sygnaturą II SA/Go 407/21.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która obejmuje również orzekanie, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
Przedmiotem kontroli Sądu, na skutek skargi T.S., K.S., E.S. oraz Stowarzyszenia [...], stała się uchwała Sejmiku Województwa z dnia 23 listopada 2020 r.. Nr XXV/352/20 w sprawie podziału województwa na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii.
Stosownie do art. 90 ust. 1 u.s.w., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie
z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego. Nie ulega wątpliwości Sądu, że przesłanki konieczne zaskarżenia opisanego wyżej aktu do sądu administracyjnego, o których mowa w podanym przepisie, zostały spełnione w niniejszej sprawie. Niesporny jest charakter zaskarżonej uchwały jako aktu prawa miejscowego oraz to, że skarżący wykazali naruszenie własnego interesu prawnego, skoro będące ich własnością nieruchomości włączono na podstawie uchwały do obwodów łowieckich.
Odnosząc się w tym miejscu do stanowiska organu zawartego w odpowiedzi na skargi odnośnie nieobowiązywania - zdaniem organu - zaskarżonej uchwały, albowiem zgodnie z treścią art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 lutego 2021 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy - Prawo łowieckie oraz niektóre inne ustawy - podziały województw na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich
do poszczególnych kategorii dokonane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy zachowują ważność do dnia 31 marca 2022 r., wyjaśnić należy, że przepis ten jest przepisem o typowo temporalnym charakterze, statuującym ważność uchwał podjętych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Przepis ten nie dotyczy jednak sytuacji gdy przed jego wejściem w życie została podjęta uchwała przez właściwy organ o uchyleniu uprzednio obowiązującej uchwały (z taką sytuacja mamy do czynienia w niniejszej sprawie) i co istotne zaskarżona uchwała przesłana została Wojewodzie, ogłoszona została w Dzienniku Urzędowym województwa i weszła w życie w dniu 1 kwietnia 2021 r. Sąd mógł zatem dokonać oceny legalności zaskarżonej uchwały.
Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżonej uchwały w kontekście zarzutów sformułowanych w skargach wskazać należy, że podstawę wydania zaskarżonej uchwały stanowił art. 27 u.p.ł., który reguluje sposób tworzenia obwodów łowieckich na gruntach danego województwa. Zgodnie z art. 27 w ust. 1 u.p.ł., podziału na obwody łowieckie oraz zaliczenia obwodów łowieckich do kategorii, o których mowa w art. 26a ust. 1, a także zmiany granic obwodu lub zmiany zaliczenia obwodu do kategorii dokonuje w obrębie województwa sejmik województwa, w drodze uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego. Projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, przygotowuje marszałek województwa (art. 27 ust. 2). W myśl. art. 27 ust. 3 ustawy, projekt uchwały, o której mowa w ust. 1, zawiera: 1) numer obwodu łowieckiego; 2) przebieg graficzny na mapie oraz słowny opis granic obwodu łowieckiego: 3) przebieg graficzny na mapie wyłączeń, o których mowa w art. 26; 4) powierzchnię całkowitą obwodu łowieckiego; 5) powierzchnię obwodu łowieckiego po uwzględnieniu wyłączeń, o których mowa w art. 26, z podziałem na powiaty i gminy; 6) powierzchnię gruntów leśnych, z podziałem na gminy; 7) zaliczenie obwodu łowieckiego do jednej z kategorii, o których mowa w art. 26a ust.1. Jak wynika z art. 27 ust. 4 u.p.ł., marszałek województwa powołuje zespół, który jest jego organem opiniodawczo-doradczym w zakresie przygotowania projektu uchwały, o której mowa w ust. 1. Skład zespołu określa art. 27 ust. 5 i 6 ustawy. Stosownie do art. 27 ust. 8 pkt 1 lit. a i b ustawy, marszałek województwa po przygotowaniu projektu uchwały, o której mowa w ust. 1, kolejno występuje o stosowne opinie i uzgodnienia. Po czym, zgodnie z pkt 2, wprowadza zmiany do projektu uchwały wynikające z rozpatrzenia opinii i dokonanych uzgodnień. Następnie, stosownie do art. 27 ust. 8 pkt 3, ogłasza przez umieszczenie na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego oraz przez obwieszczenie, a także w sposób zwyczajowo przyjęty w poszczególnych gminach objętych projektem uchwały, za pośrednictwem właściwych wójtów (burmistrzów, prezydentów miast), o sporządzeniu projektu uchwały oraz wyłożeniu jej do publicznego wglądu i umieszczeniu na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, na co najmniej 7 dni przed dniem wyłożenia i umieszczenia projektu uchwały na stronie Internetowej urzędu marszałkowskiego, wyznaczając w ogłoszeniu termin na składanie uwag do projektu uchwały, nie krótszy niż 21 dni od dnia wyłożenia i umieszczenia projektu uchwały na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego, oraz informując o formie i miejscu składania uwag. Dalej marszałek wykłada projekt uchwały do publicznego wglądu oraz umieszcza go na stronie internetowej urzędu marszałkowskiego na okres co najmniej 21 dni (art. 27 ust. 8 pkt 4), rozpatruje uwagi, o których mowa w pkt 3, w terminie nie dłuższym niż 45 dni od dnia upływu terminu ich składania (pkt 5), wprowadza zmiany do projektu uchwały wynikające z rozpatrzenia uwag, o których mowa w pkt 3, w szczególności przez oznaczenie na mapie przebiegu graficznego wyłączeń wynikających z tych uwag oraz powierzchni obwodu łowieckiego po uwzględnieniu tych wyłączeń (pkt 6). Zgodnie z art. 27 ust. 8 pkt 8 ustawy, marszałek przedstawia projekt uchwały sejmikowi województwa wraz z zestawieniem nieuwzględnionych uwag lub opinii. W świetle art. 27 ust. 9, uwagi do projektu uchwały, o której mowa w ust. 1, może wnieść każdy właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości objętej projektem uchwały. Uwagi te, stosownie do ust. 10, wnosi się w terminie wyznaczonym w ogłoszeniu, o którym mowa w ust. 8 pkt 3. Uwagi wniesione po terminie pozostawia się bez rozpatrzenia. Przy rozpatrywaniu uwag dotyczących wyłączenia nieruchomości z obwodu łowieckiego uwzględnia się szczególne właściwości nieruchomości lub prowadzonej na niej działalności, które istotnie utrudnią prowadzenie na niej gospodarki łowieckiej, albo - w przypadku objęcia nieruchomości obwodem łowieckim - spowodują konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na niej dotychczasowej działalności (art. 27 ust. 12). Podejmując uchwałę, o której mowa w ust. 1, sejmik województwa rozstrzyga jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu uchwały nieuwzględnionych przez marszałka województwa (art. 27 ust. 16 ustawy). Uchwała, o której mowa w ust. 1, obowiązuje od dnia wejścia w życie w niej określonego, jednak nie wcześniej niż po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w wojewódzkim dzienniku urzędowy (art. 27 ust. 17). Podlega również publikacji na stronie internetowej sejmiku województwa (art. 27 ust. 18).
Sąd stwierdził, iż z dokumentacji przedłożonej przez Sejmik do akt sprawy wynika, iż zaskarżona uchwała została podjęta z zachowaniem procedury ujętej
w art. 27 ustawy, a więc zgodnie z zasadami tworzenia obwodów łowieckich.
Nadto, zdaniem Sądu, tak podjęta uchwała, wbrew zarzutom skarg, uwzględnia normy wynikające z art. 140 K.c. oraz art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP.
Przepis art. 1 u.p.ł. stanowi, że łowiectwo, jako element ochrony środowiska przyrodniczego, w rozumieniu ustawy oznacza ochronę zwierząt łownych (zwierzyny) i gospodarowanie ich zasobami w zgodzie z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej. Należy w tym miejscu wskazać,
że Trybunał Konstytucyjny (dalej w skrócie: "TK") analizując zagadnienie związane
z możliwością tworzenia obwodów łowieckich na terenach stanowiących nieruchomości prywatne, odwołał się do przesłanek wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP uznając, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne
w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Na gruncie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w orzecznictwie TK wyprowadzono trzy przesłanki ograniczeń konstytucyjnych praw i wolności: przydatność, niezbędność oraz proporcjonalność sensu stricto. Analiza regulacji tyczących ochrony środowiska pozwoliła TK wyprowadzić wniosek o przydatności tworzenia obwodów łowieckich, obejmujących także nieruchomości prywatne, dla realizacji celu ustawodawcy jakim jest wypełnianie zadań z zakresu łowiectwa, tak jak rozumie je art. 1 u.p.ł - jako element ochrony środowiska przyrodniczego obejmującego ochronę zwierząt łownych, gospodarowanie ich zasobami w zgodzie
z zasadami ekologii oraz zasadami racjonalnej gospodarki rolnej, leśnej i rybackiej,
w tym dla prowadzenia gospodarki łowieckiej w przyjętym przez ustawodawcę modelu tej gospodarki. TK uznał także regulacje prawne pozwalające na tworzenie obwodów łowieckich obejmujących nieruchomości prywatne za spełniające przesłankę niezbędności w demokratycznym państwie. Podkreślił, że przesłanka
ta stawia przed ustawodawcą "wymóg stwierdzenia rzeczywistej potrzeby dokonania w danym stanie faktycznym ingerencji w zakres prawa bądź wolności jednostki" (wyrok TK z dnia 12stycznia 1999 r., P2/98), a mechanizm tworzenia obwodów łowieckich i związanych z tym ograniczeń prawa własności nieruchomości wchodzących w skład obwodów, uznał za uzasadniony koniecznością takiego ukształtowania gospodarki łowieckiej i obwodów łowieckich, które zapewnia najbardziej racjonalne gospodarowanie zasobami zwierzyny, uwzględniając cele oparte na wartości, jaką jest ochrona środowiska naturalnego. W szczególności celami tymi są zapewnienie odpowiedniej liczebności populacji zwierząt łownych
i zachowanie ich różnorodności, jak również uzyskiwanie możliwie wysokiej kondycji osobniczej poszczególnych gatunków zwierzyny, ale także dążenie do zmniejszenia skali szkód wyrządzanych przez zwierzęta łowne, przede wszystkim w uprawach rolnych, także na terenach nieruchomości prywatnych (wyrok TK z dnia 10 lipca 2014 r., P 19/13 (71/7/A/2014).
Analizując przepisy art. 26 i art. 27 u.p.ł., w brzmieniu tego ostatniego przepisu sprzed nowelizacji wywołanej ww. wyrokiem TK z dnia 10 lipca 2014 r., TK stwierdził, że art. 27 ust. 1 w związku z art. 26 jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim upoważnia do objęcia nieruchomości reżimem obwodu łowieckiego, nie zapewniając odpowiednich prawnych środków ochrony praw właściciela tej nieruchomości. W tym zakresie Trybunał stwierdził, że dotychczasowy mechanizm tworzenia obwodów łowieckich, biorąc pod uwagę całokształt ograniczeń będących skutkiem objęcia nieruchomości granicami obwodu łowieckiego, jest ukształtowany w sposób niespełniający przesłanki proporcjonalności sensu stricto. TK zauważył, że na wszystkie ograniczenia konstytucyjnie chronionego prawa własności, nakłada się dodatkowo niedostatecznie uregulowany obowiązek informacyjny wobec właścicieli, których nieruchomości należą do obwodu łowieckiego. Brak jakichkolwiek prawnych form udziału właścicieli nieruchomości w procesie tworzenia obwodów łowieckich obejmujących te nieruchomości oraz brak instrumentów prawnych umożliwiających właścicielom wyłączenie ich nieruchomości spod reżimu obwodu łowieckiego lub wyłączenie poszczególnych ograniczeń, jakie przewiduje prawo łowieckie, niezależnie od powodu, jakim uzasadniają to żądanie (ekonomiczny, światopoglądowy itd.), nie jest konieczne dla zapewnienia należytego poziomu ochrony środowiska, w szczególności zaś ochrony zwierzyny. TK podkreślił, że ochrona środowiska stanowi jedną z wartości uzasadniających ograniczenie konstytucyjnych praw i wolności. Niemniej jednak ograniczenia wprowadzane ze względu na ochronę środowiska powinny mieć charakter proporcjonalny do innych wartości konstytucyjnie chronionych. Taką wartością jest, zgodnie z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP, ochrona prawa własności, co rodzi konieczność zapewnienia właścicielom nieruchomości bardziej skutecznych środków ochrony, a zapewnienie takich środków nie wyklucza realizacji przewidzianego w prawie łowieckim celu społecznego w zakresie uprawiania myślistwa, kultywowania tradycji oraz krzewienia etyki i kultury łowieckiej (art. 3 pkt 4 u.p.ł.). TK wartościując konstytucyjny standard ochrony prawa własności i standard ochrony środowiska wskazał, iż standard ochrony środowiska jest współkształtowany m.in. przez art. 74 ust. 2 i 4 Konstytucji RP, który nakłada obowiązek ochrony środowiska na władze publiczne i zobowiązuje je do wspierania działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska,
a jednocześnie art. 86 Konstytucji RP nakłada taki obowiązek na każdego. Podstawowym spoiwem powyższych regulacji jest jednak art. 5 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju (wyrok TK z dnia 10 lipca 2014 r., P 19/13 (71/7/A/2014).
Analizując z kolei treść konstytucyjnego standardu ochrony prawa własności TK wskazał, iż norma prawna wynikająca z przepisów art. 26 i art. 27 u.p.ł.,
w brzmieniu przed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 651
ze zm.), jakkolwiek nie zapewniała odpowiedniej ochrony prawa własności
i nieproporcjonalnie w to prawo wkraczała, a przez to naruszała art. 64 ust. 1
w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust,, 3 Konstytucji RP, to jednak nie naruszała istoty prawa własności. TK przypomniał przy tym, że koncepcja istoty konstytucyjnego prawa lub wolności, mająca swe podstawy w językowej wykładni przepisów art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, opiera się na założeniu, że każde konstytucyjne prawo lub każda wolność, a zatem również prawo własności, zawierają w sobie pewien "rdzeń", bez którego w ogóle nie mogłyby istnieć. Rdzeń ten musi pozostawać wolny do ingerencji prawodawcy nawet wtedy, gdy działa on
w celu ochrony wartości wskazanych w art. 31 ust,, 3 lub w innym przepisie Konstytucji RP (wyrok TK z dnia 12 stycznia 2000 r., P 11/98). Tym samym TK podkreślił, iż o naruszeniu istoty konstytucyjnego prawa lub wolności można mówić tylko w wyjątkowych sytuacjach, natomiast podstawowym instrumentem oceny dopuszczalności ograniczeń jest zasada proporcjonalności (wyrok TK z dnia 8 października 2007 r., K 20/07; wyrok TK z dnia 10 lipca 2014 r., P 19/13 (71/7/A/2014). Zatem w ocenie TK to wyłącznie brak jakichkolwiek mechanizmów prawnych umożliwiających właścicielom nieruchomości wyrażenie woli
w przedmiocie włączenia ich gruntów do obwodów łowieckich i w konsekwencji nałożenia na nich określonych obowiązków, stanowił nieproporcjonalne naruszenie gwarantowanego konstytucyjnie i konwencyjnie prawa własności. Przy czym należy także mieć na uwadze, iż TK wyraźnie wskazał, iż przyjęcie takiego rozwiązania,
w którym utworzenie obwodu łowieckiego byłoby uzależnione od zgody każdego właściciela nieruchomości obejmowanej granicami takiego obwodu, wobec rozdrobnienia gruntów oraz niewielkiej powierzchni lasów prywatnych w stosunku do całego obszaru terenów leśnych, w wysokim stopniu utrudniałoby racjonalne realizowanie celów łowiectwa (art. 3 u.p.ł.). TK zwrócił jednocześnie uwagę, że znane są takie rozwiązania, które nie uzależniają nałożenia określonego reżimu od zgody właściciela, a jednocześnie przewidują inne środki prawne służące ochronie uzasadnionych interesów właściciela. W tym kontekście wskazał, że przepisy u.p.ł,
a w szczególności art. 27 ust. 1 w związku z art. 26 i u.p.ł., w ich dotychczasowym brzmieniu, nie przewidywały instrumentów umożliwiających ochronę interesów prawnych właściciela nieruchomości na wzór tych przewidzianych w art. 36 ustawy
z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U.
z 2020 r., poz. 293 ze zm.).
Mając na uwadze powyższe nie można zgodzić się ze skarżącymi,
iż zaskarżona uchwała narusza art. 140 K.c. w związku z art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP. Prawo własności, co zostało już wskazane wyżej, nie ma charakteru nieograniczonego. Potwierdza to również przepis art. 140 K.c. gdy wskazuje, że jest to prawo w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego.
W takich właśnie ramach właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać
z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa,
w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może także rozporządzać rzeczą. Utworzenie obwodu łowieckiego
i objęcie nim nieruchomości należących do skarżących, samo w sobie nie prowadzi zatem do naruszenia art. 140 K.c. oraz art. 21 ust. 1 i art. 64 Konstytucji RP,
a w szczególności nie podważa istoty przysługującego skarżącym prawa własności nieruchomości (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP), tym bardziej, że z okoliczności niniejszej sprawy, w tym także z tych przedstawionych przez skarżących w toku procedury podejmowania zaskarżonej uchwały, nie wynika że grunty skarżących (T.S., K.S., E.S. oraz Stowarzyszenia [...]) nie nadają się do celów prowadzenia gospodarki łowieckiej, a tylko w takim przypadku możliwe byłoby - zgodnie z art. 26 u.p.ł. - wyłączenie ich z odwodów łowieckich. Nadto skarżący nie wskazali szczególnych właściwości nieruchomości lub prowadzonej na nich działalności, które utrudniałyby prowadzenie na nich gospodarki łowieckiej, ani nie wskazali okoliczności, które – po objęciu nieruchomości obwodem łowieckim - spowodowałyby konieczność zaprzestania lub istotnego ograniczenia prowadzenia na nich dotychczasowej działalności.
Unormowanie art. 27 ust. 1 u.p.ł. niewątpliwie upoważniało Sejmik Województwa do podjęcia uchwały w przyjętym kształcie. W istocie ww. przepis wpływa na zakres prawa właścicieli nieruchomości, umożliwiając ich włączenie do obwodu łowieckiego mocą uchwały sejmiku województwa, jednakże nie jest to działanie bezprawne, bowiem w ocenie Sądu, spełnione zostały kryteria określone wart. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Należy także wskazać, że art. 27b ust. 1 u.p.ł. stanowi, że będący osobą fizyczną właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości wchodzącej w skład obwodu łowieckiego może złożyć oświadczenie
o zakazie wykonywania polowania na tej nieruchomości w formie pisemnej. Jednakże nie przysługuje wówczas właścicielowi takiej nieruchomości odszkodowanie za szkody wyrządzone przez łosie, jelenie, daniele, dziki i sarny
w uprawach i płodach rolnych, a wynika to z brzmienia art. 48 ust. 7 u.p.ł. Oświadczenie o zakazie wykonywania polowania lub cofnięcie oświadczenia
o zakazie wykonywania polowania składa się przed starostą. Starosta jest zobowiązany do nieodpłatnego poświadczania własnoręczności podpisu właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości wchodzącej w skład obwodu łowieckiego na oświadczeniu lub cofnięciu oświadczenia (art. 27b ust. 4 ww. ustawy). Ustawa przewiduje więc mechanizm ustanowienia zakazu wykonywania polowania na nieruchomości przez koło łowieckie. Według nowej regulacji u.p.ł. objęcie nieruchomości obwodem łowieckim nie narusza zatem w sposób niedopuszczalny gwarantowanego konstytucyjnie prawa własności.
Nie można także - w ocenie Sądu - zgodzić się z zarzutem T.S., K.S. i E.S. naruszenia art. 2 Konstytucji RP, z którego wynika tzw. "ochrona praw nabytych" tzn. przez ponowne włączenie do obwodów łowieckich nieruchomości skarżących, pomimo faktu, iż były one już wyłączone na mocy wyroku sądowego oraz art. 8 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż ignoruje i działa wbrew prawomocnemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie WIkp. z 28.09.2017 r. o sygn. akt II SA/Go 585/17, na mocy którego nieruchomości skarżących już zostały wyłączone z obwodów łowieckich. Wskazać bowiem należy, że wyeliminowanie z obrotu prawnego poprzedniej uchwały Sejmiku Województwa z dnia 11 lutego 2008 r. nr XIX/168/2008 w sprawie podziału województwa na odwody łowieckie z uwagi na istotne naruszenie prawa, co do zasady nie pozbawiało organu możliwości podjęcia kolejnej uchwały w tym przedmiocie. Jednocześnie stwierdzenie nieważności tej uchwały nie przyznawało skarżącym określonych uprawnień materialnoprawnych, których ochronę powinien gwarantować standard demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). Podjęcie zaskarżonej uchwały stało się tym bardziej możliwe, gdy uwzględni się zmianę stanu prawnego wywołaną ww. wyrokiem TK z dnia 10 lipca 2014 r. oraz ustawą z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 651 ze zm.).
Podsumowując, zdaniem Sądu, zarówno zastrzeżenia zgłoszone przez skarżących na etapie procedowania, czyli przed podjęciem zaskarżanej uchwały, jak
i zarzuty skargi, nie potwierdzają, iż zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym
naruszeniem prawa.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargi.
Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
W myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek
o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyli skarżący oraz organ.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, Sąd wyjaśnia, że przepisy p.p.s.a. (Dział V "Koszty postępowania". Rozdział 1 "Zwrot kosztów postępowania między stronami") ściśle określają sytuacje procesowe, w których stronie przysługuje zwrot kosztów postępowania, a sąd ma obowiązek o tych kosztach orzec. Stosownie do treści art. 199 p.p.s.a. na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami, zostały ściśle unormowane w przepisach art. 200, 201, 203 i 204 p.p.s.a., poprzez związanie orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami z tym, jakim orzeczeniem kończy się postępowanie sądowe. Zasadą jest zatem, zgodnie z treścią art. 199 p.p.s.a., że strony postępowania sądowoadministracyjnego ponoszą koszty związane ze swym udziałem w postępowaniu. Przepis ten zawiera podstawową regułę orzekania o kosztach sądowych, przewidującą iż koszty związane
z poszczególnymi czynnościami procesowymi ponosi osoba, która ich dokonała. Od tej zasady ustawodawca przewidział wyjątki w odmienny sposób regulujące kwestie związane ze zwrotem kosztów postępowania. Artykuł 200 p.p.s.a. określa zasadę zwrotu kosztów postępowania pierwszoinstancyjnego, i stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu
od organu, (...) zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zatem z treści wskazanych przepisów wynika, iż jedynie skarżącemu
i to w sytuacji uwzględnienia skargi przysługuje zwrot kosztów postępowania od organu. Natomiast zwrot kosztów postępowania stronie przeciwnej tj. organowi administracji publicznej w sytuacji oddalenia czy też odrzucenia skargi, nie przysługuje.