II SA/GO 40/25

II SA/Go 40/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 104
art. 2 pkt 6 lit. a, art. 3 ust. 1,  art. 21 ust. 1, ust. 3, art. 26 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 1587
art. 3 ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 898
§ 1 pkt 7
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania  drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2025 r. sprawy ze skargi B. spółki komandytowej z siedzibą we [...] na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniach [...] października 2023 r. na Terminalu Towarowych Odpraw Celnych w [...] funkcjonariusze [...] Urzędu Celno-Skarbowego przeprowadzili kontrolę zestawu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...], którym przewoźnik [...] z [...], przewoził z Niemiec do Polski, zestawem ciężarowym boksy drewniane i części plastikowe (uszkodzone, połamane, niekompletne części karoserii samochodowych), o łącznej wadze brutto 4.000,00 kg. W toku kontroli ustalono, że kierujący w/w zestawem pojazdów, przed wjazdem na terytorium Polski, nie posiadał numeru referencyjnego SENT. Odbierającym w/w towar był podmiot [...] Spółka z o.o. Spółka komandytowa we [...].
W wyniku rewizji częściowej stwierdzono części karoserii do samochodów z tworzyw sztucznych zapakowane w skrzynie drewniane. Części były uszkodzone, połamane i niekompletne. W związku z wątpliwościami co do rodzaju przewożonego ładunku, po dokonaniu oględzin wykonano dokumentację fotograficzną, skontaktowano się z Wojewódzkim Inspektorem Ochrony Środowiska w [...] i wysłano wniosek o ocenę towaru.
Zgodnie z opinią WIOŚ z [...] października 2023 r. przewożony towar to odpad, nie niebezpieczny, sklasyfikowany na liście zielonej pod kodem 160119 i europejskim katalogiem odpadów EU3011. W związku z przedłożonymi przez Stroną wyjaśnieniami i dokumentami, które miały potwierdzić, że przewożony towar nie jest odpadem pracownicy WIOŚ osobiście dokonali oględzin towaru sklasyfikowanego jako odpad i sporządzili dodatkową dokumentację fotograficzną.
Po otrzymaniu informacji z WIOŚ w [...], sporządzono formularz informacji o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w [...].
Transport wraz z przewożonym towarem funkcjonariusze zabezpieczyli na parkingu strzeżonym. Środek transportu wraz z odpadem decyzją GIOŚ został wyprowadzony poza obszar Rzeczypospolitej Polskiej dnia [...] stycznia 2024 r.
Postanowieniem z dnia [...] r. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. wszczął z urzędu wobec w/w Spółki postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku przesłania do rejestru SENT zgłoszenia przewozu towaru i uzyskania numeru referencyjnego dla tego zgłoszenia.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r., w odpowiedzi na postanowienie o wszczęciu postępowania, Spółka wniosła o odstąpienie od nałożenia kary, załączając faktury zakupu, wydruk korespondencji mailowej z [...] w [...] w Niemczech oraz potwierdzenie zamówienia. Spółka wyjaśniła m.in., iż kilka lat temu nawiązała współpracę z w/w przedsiębiorstwem niemieckim, przynajmniej raz w tygodniu zamawia telefonicznie lub poprzez przeznaczoną do tego stronę internetową towary pełnowartościowe pierwszej klasy. W zatrzymanym transporcie przewożone były kupione przez Spółkę pełnowartościowe towary pierwszej klasy oraz towary kategorii B czyli towary oczywiście także nowe, przeznaczone do dalszej odsprzedaży, pochodzące ze zwrotów lub z uszkodzeniami magazynowymi czy też transportowymi. Nigdy nie zdarzyła się sytuacja by przyjechał towar nie nadający się do dalszej sprzedaży, był mocno uszkodzony lub tym bardziej byłby czymś, co choćby przypominałoby odpad. Spółka nigdy też nie kupowała, nie zamawiała i nie transportowała jakichkolwiek odpadów.
Z uwagi na zaufanie do sprzedawcy poparte wieloma wcześniejszymi zamówieniami, nikt z przedstawicieli Spółki nie był obecny podczas załadunku w/w towaru. Spółka maila od dostawcy potwierdzającego, że transportowane i sprzedawane przez przedsiębiorstwo [...] towary nie są odpadami, a towarami klasy B, uszkodzonymi w transporcie lub podczas ich magazynowania. Z protokołu wynika, że masa ładunku wynosi 4.000 kg. Liczba załadowanych przedmiotów może wynosić 500 sztuk części. Były to towary nowe, nie lakierowane, z tworzywa sztucznego. Przede wszystkim zderzaki, a także wzmocnienia przednie, grille, nadkola. Żadna z części nie zawierała substancji oleistych. Aktualnie Spółka jest w trakcie pracy na zleconymi przepisów wspólnotowych oraz krajowych zarówno niemieckich jak i polskich dotyczących prawidłowego transportu części motoryzacyjnych, aby uniknąć podobnej sytuacji w przyszłości.
Pismem nr [...] z [...] maja 2023 r. organ wezwał Spółkę do przedłożenia umowy kupna i faktury zakupu części samochodowych przewożonych [...] października 2023 r. Fakturę Spółka przesłała [...] maja 2024 r.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...]. odstąpił od nałożenia na [...] Spółka z o.o. Spółkę komandytową we [...] kary pieniężnej w kwocie 20.000 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał m.in., iż ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi nakłada na podmioty przewożące tzw. towary "wrażliwe" na i przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, obowiązek dokonania zgłoszenia takiego przewozu do elektronicznego rejestru oraz jego uzupełniania i aktualizacji. W art. 3 ust. 2 ustawy przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania, wraz z określającymi je pozycjami Nomenklatury Scalonej wraz z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki czy rodzaju opakowań I jednostkowych. Katalog towarów wrażliwych został rozszerzony wydanym w związku z art. 3 ust. 11 ustawy SENT, obowiązującym w dacie kontroli rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, (Dz.U. z 2022 r., poz. 898). Do tego katalogu należą m.in. odpady, co wynika z § 1 pkt 7 tego rozporządzenia. Z kolei w myśl art. 6 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi.
Spółka nie dokonała zgłoszenia SENT co do przewożonego [...] października 2023 r. z Niemiec do Polski towaru klasyfikowanego do kodu systemowego 0005, czym w ocenie organu naruszyła art. 6 ust. 1 ustawy SENT. Zgodnie z fakturami zakupu transportowanego towaru przedstawionymi w trakcie kontroli łączna wartość zakupionych części wynosi 3.437.13 EUR, tj. 15.747,23 zł brutto, natomiast 46% wartości brutto to 7.151,73 zł. Kara pieniężna za stwierdzone naruszenie nie mogła wynosić mniej niż 20.000 zł, co wynika z treści art. 21 ust. 1 ustawy SENT. Jednocześnie na podstawie art. 21 ust. 3 w związku z art. 26 ust. 3 pkt 2 tej ustawy organ odstąpił od nałożenia na Spółkę kary pieniężnej. Wyjaśnienia Spółki wskazują bowiem , iż niedokonanie zgłoszenia towaru w systemie SENT nie było działaniem świadomym i celowym, a wynikało z niewystarczającej wiedzy.
Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Zostały przy tym tak ukształtowane, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywne stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym decyzją właściwego naczelnika urzędu celno-skarbowego są bowiem niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy SENT wiąże obowiązek zgłoszenia przewozu z podmiotem odbierającym i to on bezpośrednio odpowiada za jego dokonanie zgodnie z art. 6 ustawy SENT.
Po wniesieniu przez Spółkę odwołania, decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną organu I instancji stwierdzając, iż kierujący kontrolowanym pojazdem rozpoczął przewóz towaru na terytorium Polski bez wymaganego numeru referencyjnego SENT, co stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy SENT i co do zasady skutkuje sankcją określoną w art. 21 ust. 1 tej ustawy. Stąd też zaistniały przesłanki do wszczęcia wobec Spółki jako podmiotu, na który przepisy tej ustawy nakładają obowiązek zgłoszenia przewozu w systemie SENT, postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej. Nakładanie kar pieniężnych na podstawie ustawy SENT ma zaś charakter zobiektywizowany i nie jest uzależnione od stanu świadomości podmiotu dokonującego naruszenia.
W odpowiedzi na zawartą w odwołaniu argumentację Spółki, iż nie zostało dostatecznie wyjaśnione, czy przewożony towar był odpadem, czy też nie (w ocenie Spółki dostarczane elementy były towarami nowymi, nie lakierowanymi, z tworzywa sztucznego – zderzaki, wzmocnienia przednie, grille, nadkola, większość z nich posiadała uszkodzenia typu magazynowego, powstałe w magazynach lub w transporcie od producentów, ewentualnie pośredników, ze zwrotów, zaś kontrolujący, po otwarciu jednej skrzyni i pobieżnych oględzinach nie byli w stanie stwierdzić, jakie uszkodzenia, odkształcenia, pęknięcia mógł mieć towar, ani też czy takowe uszkodzenia powstały przed załadunkiem, czy po załadunku w trakcie transportu) organ odwoławczy wyjaśnił, iż kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy SENT zgodnie z § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z 25 kwietnia 2022 r., dotyczył bowiem przewozu towarów innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a ustawy SENT, tj. odpadów w rozumieniu ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2022 r. poz. 699), które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz.Urz. DE L 190 z 12 lipca 2006, str. 1, z późn. zm.), bez względu na ich ilość w przesyłce. Każde przemieszczenie odpadów do Polski objęte jest systemem monitorowania, z wyłączeniem przypadków wskazanych w rozporządzeniu Ministra Finansów z 25 kwietnia 2022 r. Stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo i na podstawie całokształtu materiału dowodowego.
Z protokołu kontroli z [...] października 2023 r. wynika, że inspektorzy WIOŚ z [...] osobiście dokonali oględzin towaru i sporządzili dodatkową dokumentację fotograficzną. Zgodnie z ich opinią przewożony towar to odpad sklasyfikowany na liście zielonej pod kodem 16 0119 i europejskim katalogiem odpadów EU3011. Ocena w przedmiocie klasyfikacji odpadu przeprowadzona przez inspektora WIOŚ ma charakter dokumentu urzędowego, co wynika z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Została sporządzona przez organ w ramach ustawowo określonej kompetencji, posiadający wiedzę specjalistyczną w danej dziedzinie i stanowi dowód w sprawie. Ocena ta znalazła potwierdzenie w piśmie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] stycznia 2024 r.
Jednocześnie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji co do odstąpienia w niniejszej sprawie od nałożenia na Spółkę kary pieniężnej w oparciu o art. 21 ust. 3 ustawy SENT, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy, co oznacza, iż odstąpienie to jest równoznaczne z udzieleniem Spółce pomocy publicznej de minimis w wysokości 20.000 zł.
Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...][...] Spółka z o.o. Spółka komandytowa we [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie:
1) art.3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach poprzez błędną klasyfikację części samochodowych, zatrzymanych [...] października 2023 r., nabytych przez Spółkę od [...] jako odpady z tworzyw sztucznych;
2) § 1 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż przewożony ładunek nabyty przez Spółkę od [...] stanowił odpady tworzyw sztucznych, kod odpadu 16 01 19,
3) art. 21 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1, art. 3 ust. 11, art. 21 ust. 3 oraz art. 26 ust. 1, 2, 3 pkt 2 i ust. 5 ustawy SENT poprzez niewłaściwe ustalenie, iż przewożony ładunek spełniał definicję odpadu tworzyw sztucznych, kod odpadu 16 01 19;
4) art. 25 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów poprzez brak określenia w ustawowym terminie sposobu zagospodarowania skontrolowanego ładunku i bezpodstawne uznanie w dniu [...] października 2023 r. przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, iż skontrolowany ładunek obejmował części karoserii samochodowych z tworzyw sztucznych :uszkodzone, połamane, niekompletne sklasyfikowane pod kodami 16 0119 oraz EU3011 z załącznika III do Rozporządzenia WE 1013/2006 wbrew oświadczeniu nadawcy i odbiorcy towaru, iż transportowane elementy części samochodowych są nowe i nigdy nie używane;
5) art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach i rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów poprzez błędną definicję i zaklasyfikowanie części samochodowych, nabytych przez Spółkę od [...], jako odpad;
6) przepisów Dyrektywy nr 2006/12/WE, zastąpionej Dyrektywą 2008/98/WE poprzez nieprawidłowe zaklasyfikowanie transportowanych części samochodowych, nabytych przez Spółkę od [...], jako odpad;
7) art. 2a, art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 197 § 1 i art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 2 oraz art. 7 Konstytucji Rrzeczypospolitej Polskiej poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, naruszający zasadę legalizmu, prawdy obiektywnej oraz zasadę in dubio pro tributario;
8) art. 145 § 1 pkt 1 lit.c. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 7 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz ograniczenie postępowania dowodowego jedynie do sporządzenia dokumentacji fotograficznej, która obejmowała tą samą uszkodzoną część samochodową na kilku zdjęciach, co wprowadza w błąd w zakresie ilości uszkodzonych części, otwarcia wyłącznie jednej ze skrzyń transportowanego towaru, pominięcia dowodów w postaci oświadczeń strony niemieckiej, wyjaśnień skarżącego, dokumentacji zakupu części samochodowych, pominięcia sposobu pakowania i etykietowania części samochodowych zaklasyfikowanych przez organ jako odpady, co skutkowało dokonaniem dowolnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia;
9) błąd w ustaleniach faktycznych, który stał się podstawą wadliwej decyzji, iż transportowane w dniu [...] października 2023 r. części samochodowe były "uszkodzone, połamane, niekompletne", podczas gdy części samochodowe w skontrolowanym pojeździe były częściami nowymi, nieużywanymi, nie pochodzącymi z demontażu i zabezpieczonymi w skrzyniach drewnianych na czas transportu.
Podnosząc powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Materialną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 104, dalej ustawa SENT). W myśl art. 2 pkt 6 lit. a tej ustawy przez podmiot odbierający należy rozumieć osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, prowadzącą działalność gospodarczą, dokonującą wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, importu towarów lub nabycia towarów w przypadku dostawy towarów w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2022 r. poz. 931 z późn. zm.). W myśl art. 3 ust. 1 tej ustawy system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Jednocześnie w art. 3 ust. 11 ustawy SENT przewidziano możliwość określenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia dodatkowych towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego. W myśl § 1 pkt 7 rozporządzenia systemem tym objęty jest przewóz towarów innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a ustawy SENT, będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L190 z 12 lipca 2006 r., z późn. zm.) bez względu na ich ilość w przesyłce. Według art. 6 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy SENT w przypadku niewykonania obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 albo art. 6 ust. 1, odpowiednio na podmiot wysyłający albo podmiot odbierający nakłada się karę pieniężną w wysokości 46% wartości brutto towaru przewożonego podlegającego obowiązkowi zgłoszenia, nie niższej niż 20 000 zł.
Istota sporu w niniejszej sprawie koncentrowała się wokół tego, czy przewożone opisanym na wstępie środkiem transportu w drewnianych skrzyniach, poddane kontroli części samochodowe, stanowiły odpady, a co za tym idzie, czy ich przewóz na terytorium Polski podlegał obowiązkowi zgłoszenia w systemie SENT.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587) przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Przepis ten stanowi implementację art. 3 pkt 1 dyrektywy nr 2008/98/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz.Urz.UE.L z 2008 r. poz. 312, s. 3). Pojęcie "pozbycie się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób niż nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakwalifikowanie substancji lub przedmiotu jako "odpadów" wynika przede wszystkim z zachowania posiadacza i ze znaczenia terminu "pozbywać się" (wyrok z 4 lipca 2019 r., Tronex, C 624/17, EU:C:2019:564, pkt 17 i przytoczone tam orzecznictwo). W odniesieniu do pojęcia "pozbywać się" z utrwalonego orzecznictwa wynika również, że należy je interpretować z uwzględnieniem celu dyrektywy 2008/98, którym zgodnie z motywem 6 tej dyrektywy jest zmniejszenie negatywnych skutków wytwarzania odpadów i gospodarowania nimi dla zdrowia ludzi i środowiska. Pojęcie to wymaga również wykładni w świetle art. 191 ust. 2 TFUE, który stanowi, że polityka Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska stawia sobie za cel wysoki poziom ochrony i opiera się w szczególności na zasadach ostrożności i działania zapobiegawczego. Wynika z tego, że wyrażenia "pozbywać się", a zatem i pojęcia "odpadów" w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98, nie można interpretować w sposób zawężający. Pojęcie "pozbywać się" obejmuje zarówno "odzysk", jak i "unieszkodliwianie" danej substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 15 i pkt 19 dyrektywy 2008/98. Z orzecznictwa TSUE wynika także, że to, czy dany przedmiot lub substancja stanowi "odpad" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, należy ustalić w świetle wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem celu tej dyrektywy i jej skuteczności, która nie powinna zostać naruszona. Konkretne okoliczności mogą zatem stanowić wskazówkę występowania działania polegającego na pozbywaniu się, zamiaru pozbycia się lub zobowiązania do pozbycia się substancji lub przedmiotu w rozumieniu art. 3 pkt 1 dyrektywy 2008/98. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że pojęcie odpadów nie wyklucza substancji i przedmiotów, które mogą zostać ponownie gospodarczo wykorzystane. System nadzoru i gospodarowania ustanowiony dyrektywą 2008/98 ma bowiem na celu objęcie swoim zakresem wszystkich przedmiotów i substancji, których ich właściciel się pozbywa, nawet jeżeli mają one wartość handlową i są gromadzone z powodów handlowych do celów recyklingu, regeneracji lub ponownego wykorzystania (zob. podobnie wyroki: z 24 czerwca 2008 r., Commune de Mesquer, C 188/07, EU:C:2008:359, pkt 40; z 3 października 2013 r., Brady, C 113/12, EU:C:2013:627, pkt 42 i przytoczone tam orzecznictwo). W wyroku z 14 października 2020 r. w sprawie C-629/19 TSUE ponadto orzekł, iż należy zwrócić szczególną uwagę, czy dany przedmiot lub substancja nie są już przydatne dotychczasowemu właścicielowi, a więc czy przedmiot lub substancja stanowią obciążenie, którego posiadacz zamierza się pozbyć. Gdy taka sytuacja rzeczywiście ma miejsce, istnieje ryzyko, że posiadacz pozbędzie się danego przedmiotu lub substancji, które do niego należą, w sposób mogący szkodzić środowisku, w szczególności porzucając, wysypując lub unieszkodliwiając je w niekontrolowany sposób. Taki przedmiot lub substancja, wchodząc w zakres pojęcia "odpadów" w rozumieniu dyrektywy 2008/98, podlegają przepisom tej dyrektywy, co oznacza, że odzyskiwania lub unieszkodliwiania przedmiotu lub substancji należy dokonać bez zagrażania zdrowiu ludzi oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. W związku z tym stopień prawdopodobieństwa ponownego wykorzystania towaru, substancji lub produktu bez wstępnego przetwarzania stanowi istotną przesłankę ich kwalifikacji jako odpad. Przepisy dyrektywy 2008/98 dotyczą bowiem zapewnienia, by czynności odzyskiwania i unieszkodliwiania odpadów były wprowadzane w życie bez zagrożenia dla zdrowia ludzi oraz bez stosowania procesów lub metod, które mogłyby szkodzić środowisku. Uwzględniając obowiązek dokonania wykładni rozszerzającej pojęcia "odpadów" należy uznać, że dotyczy jedynie sytuacji, w których ponowne wykorzystanie takiego towaru lub substancji jest nie tylko możliwe, ale i pewne, bez konieczności poddania w tym celu uprzedniemu procesowi odzyskiwania odpadów, o którym mowa w załączniku II do dyrektywy 2008/98. W kontekście tych rozważań TSUE konsekwentnie podkreśla, że to organy krajowe są właściwe do oceny okoliczności faktycznych rozpoznawanej przez nich sprawy i ustalenie, czy posiadacz przedmiotu lub substancji rzeczywiście miał zamiar ich "pozbycia się". W świetle powyższych rozważań nie ulega zatem wątpliwości, że sformułowana wyżej definicja odpadu jest definicją szeroką i musi ulegać doprecyzowaniu na gruncie poszczególnych stanów faktycznych (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2023 r., III OSK 1120/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się, że pozbyciem się przedmiotu, w rozumieniu ustawy z 2012 r. o odpadach, jest również jego przekazanie (zbycie) innemu podmiotowi, który będzie go wykorzystywał w inny, zasadniczo odmienny od dotychczasowego sposób. Odpadami mogą być więc także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu i mogące być w związku z tym przedmiotem transakcji handlowej jako dobro o określonej wartości ekonomicznej.
W sprawie jest bezspornym pozostaje, że strona skarżąca jako podmiot odbierający nie dokonała zgłoszenia przewozu odpadów w systemie SENT. W trakcie kontroli nie przedstawiono dokumentów dotyczących przewozu odpadów. W ocenie Sądu organy zasadnie podzieliły stanowisko Inspektora WIOŚ, iż przedmiotem przewozu były odpady, nie niebezpieczne, sklasyfikowane na liście zielonej pod kodem 160119.
Treść opinii WIOŚ z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w pełni potwierdza prawidłowość oceny prawnej przewożonego towaru, dokonanej przez organy orzekające w niniejszej sprawie. W piśmie tym[...]WIOŚ stwierdził m.in., iż jak wykazały oględziny przedmiotowej naczepy i ocena ładunku, elementy plastikowe (części samochodowe) były przewożone w drewnianych skrzyniach. Większość części była załadowana do skrzyń w sposób chaotyczny, bez żadnego zabezpieczenia przed uszkodzeniami. Duża ilość części była uszkodzona, ubrudzona, niekompletna. W ocenie WIOŚ wskazany towar stanowił odpad, co wyraźnie potwierdziła zgromadzona dokumentacja zdjęciowa i nie nadaje się do ponownego użycia, zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Również dokumentacja fotograficzna sporządzona przez inspektorów WIOŚ w trakcie przeprowadzonych przez nich oględzin, potwierdza prawidłowość oceny prawnej organów – części samochodowe były przewożone w sposób nieuporządkowany, chaotyczny, bez żadnego zabezpieczenia, były one nie tylko popękane czy połamane na wiele fragmentów, niektóre także zanieczyszczone ziemią oraz resztkami roślin, jak również zostały poddane działaniu sił, które spowodowały ich skręcenie lub odkształcenie. Jednocześnie liczba części znajdujących się w opisanym wyżej stanie w sposób jednoznaczny przeczy podniesionemu w skardze zarzutowi, jakoby sporządzona dokumentacja fotograficzna obejmowała tę samą uszkodzoną część samochodową na kilku zdjęciach.
Opisywane wyżej uszkodzone części samochodowe stanowiły zatem odpad. W orzecznictwie wyjaśniono, że nawet następcza, potencjalna użyteczność danych substancji lub przedmiotów – których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany – nie jest przesłanką wyłączającą je spod kwalifikowania ich, jako odpadów (zob. wyroki NSA z 22 czerwca 2023 r., II GSK 265/20, z 16 stycznia 2015 r., II OSK 1463/13). Nie zmienia wskazanej kwalifikacji okoliczność ewentualnej błędnej realizacji zamówienia czy też błędnej kwalifikacji przez kontrahenta skarżącej Spółki przewożonego towaru jako części nowych, nieuszkodzonych. Przepisy ustawy SENT, m.in. jej art. 21 ust. 1, przewidują co do zasady obligatoryjną sankcję za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Do jej zastosowania wystarczające jest samo popełnienie stypizowanego przez przepis prawa materialnego czynu, bez względu na winę podmiotu odpowiedzialnego lub osób działających w jego imieniu lub na jego rzecz. Tego rodzaju okoliczności mogą ewentualnie stanowić podstawę roszczeń cywilnoprawnych, związanych z nieprawidłowym wykonaniem łączącej strony umowy, czy też ze skutkami niewykonania zobowiązania (art. 471 k.c.). Nie wpływają natomiast na ocenę prawidłowości dokonanej przez organy kwalifikacji prawnej przewożonego towaru.
Podobnie na prawidłowość tej oceny nie wpływa podnoszony przez stronę skarżącą fakt ewentualnego przewozu kontrolowanym środkiem transportu również części nowych. Wydane na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 3 ust. 11 ustawy SENT, obowiązujące w dacie przewozu, rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 898) w § 1 pkt 7 przewiduje, iż systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów jest objęty przewóz towarów innych niż wymienione w art. 3 ust. 2 pkt 1-3a ustawy SENT, będących jednocześnie odpadami w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, które podlegają przepisom rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów – co należy podkreślić w kontekście powyższego zarzutu – bez względu na ich ilość w przesyłce. Oznacza to, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w pełni uzasadniał dokonaną przez organy kwalifikację prawną opisanych wyżej uszkodzonych części jako odpadów, a w konsekwencji zastosowanie przepisów ustawy SENT. Nie było zatem konieczności poddawania szczegółowym oględzinom każdej z przewożonych części (o łącznej wadze brutto wraz ze skrzyniami 4.000 kg).
Niezasadny okazał się również zarzut ograniczenia postępowania dowodowego jedynie do sporządzenia dokumentacji fotograficznej (obejmującej w ocenie strony tę samą uszkodzoną część samochodową na kilku zdjęciach). Poza dokumentacją fotograficzną – wbrew zarzutom strony obszerną – oraz oględzinami przeprowadzonymi przez funkcjonariuszy [...] Urzędu Celno-Skarbowego udokumentowanymi w formie protokołu, organy orzekające w sprawie oparły się także m.in. na opinii WIOŚ w [...] z dnia [...] października 2023 r., wydanej po przeprowadzeniu dodatkowych oględzin przewożonego ładunku również przez inspektorów WIOŚ, a także pisma Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z dnia [...] stycznia 2024 r. Dokumenty te mają charakter dokumentów urzędowych, zaś wymienione tu organy posiadają specjalistyczną wiedzę w zakresie swoich ustawowych kompetencji.
Organy dokonały prawidłowych wyliczeń odnośnie wysokości kary pieniężnej na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy SENT wskazując, iż wysokość tej kary nie mogła być niższa niż 20.000 zł. Jednocześnie organy odstąpiły od nałożenia na Spółkę wskazanej kary pieniężnej w oparciu o art. 21 ust. 3 ustawy SENT, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3 ustawy, przy czym odstąpienie to jest równoznaczne z udzieleniem Spółce pomocy publicznej de minimis w wysokości 20.000 zł. Zastosowanie wobec skarżącej Spółki odstąpienia od nałożenia powyższej kary pieniężnej nie było przez Sąd kwestionowane.
W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również innych naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy bądź nieobiektywny. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p.
Z przedstawionych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.