II SA/Go 399/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2025-11-06
NSAAdministracyjneŚredniawsa
dotacjefinanse publicznenieodpłatna pomoc prawnaumowa dotacyjnawykorzystanie środkówzwrot dotacjinaruszenie warunków umowypodmioty trzeciekontrolarozliczenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Fundacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, ze względu na naruszenie przez Fundację warunków umowy dotyczących powierzenia realizacji zadań podmiotom trzecim.

Fundacja zaskarżyła decyzję o zwrocie dotacji w wysokości 60 060 zł, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Sprawa dotyczyła realizacji umowy o powierzenie prowadzenia punktu nieodpłatnej pomocy prawnej. Fundacja zawarła umowę z kancelarią prawną, która miała realizować zadanie, co zdaniem organów stanowiło naruszenie art. 16 ust. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, gdyż umowa nie zezwalała na powierzenie zadań podmiotom trzecim. Sąd uznał, że Fundacja nie wykazała prawidłowego wydatkowania środków i oddalił skargę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę Fundacji [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty o ustaleniu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 60 060,00 zł do zwrotu. Sprawa dotyczyła realizacji umowy z Powiatem [...] na prowadzenie punktu nieodpłatnej pomocy prawnej w 2023 roku. Fundacja zawarła umowę z kancelarią prawną "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerska, która miała realizować zadanie, co zdaniem organów stanowiło naruszenie art. 16 ust. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, ponieważ umowa nie zawierała zezwolenia na powierzenie realizacji części zadań podmiotom trzecim. Fundacja nie wykazała również, na jakie cele zostały wydatkowane środki przekazane kancelarii, zasłaniając się tajemnicą przedsiębiorstwa. Sąd uznał, że Fundacja dopuściła się naruszenia warunków umowy, nie wykazała prawidłowego wydatkowania środków i oddalił skargę, podtrzymując decyzję o zwrocie dotacji wraz z odsetkami.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli umowa dotacyjna nie zezwala na takie powierzenie, a beneficjent nie wykaże prawidłowego wydatkowania środków przez podmiot trzeci.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że naruszenie art. 16 ust. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, polegające na powierzeniu zadań podmiotowi niebędącemu stroną umowy, stanowi podstawę do zwrotu dotacji, zwłaszcza gdy beneficjent nie wykaże, na jakie cele zostały wydatkowane środki przekazane podmiotowi trzeciemu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

d.p.p.w. art. 16 § ust. 4

Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Zadanie publiczne nie może być realizowane przez podmiot niebędący stroną umowy, chyba że umowa ta zezwala na wykonanie określonej części zadania przez taki podmiot.

u.f.p. art. 252 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami.

Pomocnicze

u.f.p. art. 126

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

u.f.p. art. 252 § ust. 5

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Zwrotowi podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.

u.f.p. art. 252 § ust. 6 pkt 1

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

Dotacja podlega zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.

k.p.a. art. 10 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez Fundację art. 16 ust. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie poprzez powierzenie realizacji zadań podmiotowi trzeciemu, który nie był stroną umowy. Brak wykazania przez Fundację, na jakie cele zostały wydatkowane środki przekazane podmiotowi trzeciemu (kancelarii prawnej).

Odrzucone argumenty

Argumentacja Fundacji, że naruszenie warunków umowy przy wydatkowaniu środków z dotacji nie przesądza o wykorzystaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Argumentacja Fundacji, że zadania zostały zrealizowane przez wskazane osoby, a środki zostały przeznaczone na cel zadania publicznego. Wniosek dowodowy o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, które zdaniem sądu były spóźnione i wykraczały poza ramy postępowania.

Godne uwagi sformułowania

zadanie publiczne nie może być realizowane przez podmiot niebędący stroną umowy, chyba że umowa ta zezwala na wykonanie określonej części zadania przez taki podmiot ciężar wykazania prawidłowości wydatkowania środków pochodzących z dotacji spoczywa na beneficjencie nie mieści się w tym natomiast naruszenie procedur obowiązujących na podstawie umowy o udzielenie dotacji, ale w sprawie chodzi o coś innego niż zachowanie wydatkowania środków zgodnie z procedurami.

Skład orzekający

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

przewodniczący

Jacek Jaśkiewicz

sprawozdawca

Jarosław Piątek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących powierzania realizacji zadań publicznych podmiotom trzecim w ramach umów dotacyjnych oraz obowiązków beneficjenta w zakresie wykazywania prawidłowego wydatkowania środków publicznych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji naruszenia warunków umowy dotacyjnej w kontekście ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu rozliczania dotacji publicznych i odpowiedzialności beneficjentów za prawidłowe wydatkowanie środków, co jest istotne dla organizacji pozarządowych i jednostek samorządu terytorialnego.

Fundacja musi zwrócić 60 tys. zł dotacji. Sąd wskazuje na kluczowe naruszenie umowy.

Dane finansowe

WPS: 60 060 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 399/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-11-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jacek Jaśkiewicz /sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Symbol z opisem
6531 Dotacje oraz subwencje z budżetu państwa, w tym dla jednostek samorządu terytorialnego
Hasła tematyczne
Finanse publiczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1327
art. 16 ust. 4
Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 1530
art. 126, art. 252 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Fundacji [...] z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości kwoty dotacji przypadającej do zwrotu oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia[...] marca 2025 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Fundację I. z siedzibą w [...] (skarżąca, Fundacja) utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2024 r., nr [...] w sprawie ustalenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 60.060,00 zł przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu [...] przez Fundację I. oraz określenia terminu naliczania odsetek należnych od tej kwoty, liczonych jak dla zaległości podatkowych, od dnia przekazania dotacji.
1.1. Stan sprawy był następujący: dnia [...] listopada 2022 r. Powiat [...] zawarł z Fundacją umowę nr [...] w sprawie powierzenia do prowadzenia jednego punktu nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenianie odpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej w powiecie w 2023 r. Umowa zawarta została po przeprowadzeniu otwartego konkursu na podstawie art. 16 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 1327, aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2025r. poz. 338;dalej d.p.p.w.). Umowa przewidywała udzielanie nieodpłatnej pomocy prawnej i świadczenia nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego przez adwokata lub radcę prawnego dyżurującego w punkcie zlokalizowanym w Starostwie Powiatowym w [...]. Dyżury miały być pełnione w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. Łączna wartość zadania wynosiła 91.020,00 zł i kwota ta obejmowała również dotację w kwocie 64.020,00 zł, którą Powiat [...] zobowiązał się przekazać Fundacji w 12 miesięcznych ratach.
Integralną część umowy stanowiła oferta złożona przez Fundację w toku konkursu. W ofercie Fundacja wskazała m.in. osoby, które będą realizowały zadanie, w tym adwokatów, radców prawnych i doradców obywatelskich, jak również mediatorów należących do ośrodka mediacyjnego prowadzonego przez Fundację.
W dniu 13 grudnia 2022 r. Fundacja zawiadomiła Starostwo [...], iż prawnicy i doradcy wskazani w ofercie nie będą mogli realizować umowy, natomiast do Fundacji zgłosiła się radca prawny M. Z., która zadeklarowała gotowość prowadzenia punktu w [...], a następnie realizowała dyżury przez 2023 r. informując co miesiąc Starostwo o liczbie udzielonych porad i godzinach dyżurowania.
W dniu 29 stycznia 2024 r. Fundacja złożyła sprawozdanie z wykonania zadania. Jak wynika z dokumentów załączonych do sprawozdania, w dniu [...] grudnia 2022 r. Fundacja zawarła z kancelarią S. i L. Kancelaria Adwokatów spółka partnerska z siedzibą w [...] umowę na wykonywanie zadania publicznego polegającego na realizacji w 2023 r. zadań w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej na terenie Powiatu [...], Wynagrodzenie przysługujące kancelarii z tego tytułu ustalono na kwotę 5.005,00 zł miesięcznie.
Ponadto w dniu [...] grudnia 2022 r. Fundacja zawarła umowę z Kancelarią Radcy Prawnego M. Z., która to umowa również dotyczyła realizacji w 2023 r. zadań w zakresie udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej na terenie Powiatu [...]. Umowa ta nie przewidywała wynagrodzenia dla wykonawcy za świadczone usługi.
Do sprawozdania załączono ponadto 12 faktur wystawionych Fundacji przez "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerska na łączoną kwotę 60.60,00 zł (12 x 5 005,00 zł). Faktury zostały wystawione tytułem nieodpłatnej pomocy prawnej, poradnictwa obywatelskiego i mediacji w Powiecie [...].
1.2. W maju i czerwcu 2024 r. przeprowadzona została kontrola prawidłowości realizacji omawianego zadania przez Fundację i w toku tej kontroli Fundacja wezwana została do przedłożenia dowodów wypłaty wynagrodzenia radcy prawnemu M. Z.. Jak wynika z udzielonej odpowiedzi, Fundacja posiadała zawartą umowę ze "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerska, natomiast rozliczenia tej kancelarii z innymi wykonawcami objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa i Fundacja nie dysponuje informacjami w tym zakresie.
Zawiadomieniem z dnia [...] września 2024 r. Starosta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie, w którym wskazał przedmiot postępowania oraz dokumenty kontroli i zawarł pouczenie, o którym mowa w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej k.p.a.). W odpowiedzi skarżąca złożyła pismo z dnia [...] września 2024 r., w którym zawnioskowała o przeprowadzenie dowodu z dokumentów kontroli Fundacji przeprowadzonych przez Starostwo Powiatowe w Z. [...] oraz Starostwo Powiatowe w W. celem wykazania prawidłowości, rzetelności wykorzystania dotacji zgodnie z jej przeznaczeniem.
Następnie wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] września 2024 r. ustalił kwotę dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 60.060,00 zł wraz z odsetkami.
Zdaniem organu I instancji dotacja udzielona Fundacji była dotacją celową, która nie mogła zostać wydatkowana na inne cele, niż wskazane w umowie. Jak wynika z treści art. 126 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1530; dalej u.f.p.) udzielone dotacje podlegają szczególnym zasadom rozliczenia, a obowiązek przedstawienia dowodów wydatkowania dotacji zgodnie z przeznaczeniem spoczywa na podmiocie dotowanym. Zgodnie z treścią art. 16 ust. 4 d.p.p.w., zadanie publiczne nie może być realizowane przez podmiot niebędący stroną umowy, chyba że umowa ta zezwala na wykonanie określonej części zadania przez taki podmiot. W ocenie organu umowa między stronami nie przewidywała możliwości powierzenia wykonania zadania podmiotowi trzeciemu i tym samym środki przeznaczone na realizację zadania Fundacja przekazała podmiotowi, który nie wykonywał zadania publicznego –"S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerska.
1.3. W odwołaniu od decyzji Fundacja wskazała m.in., że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem naruszenie warunków umowy przy wydatkowaniu środków z dotacji na zadania objęte umową o udzielenie dotacji nie przesądza o wykorzystaniu dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Istotne jest natomiast, czy dotacja została przeznaczona na cel przewidziany w umowie dotacyjnej. W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że zadania w zakresie udzielania nieodpłatnych porad prawnych, nieodpłatnych porad obywatelskich oraz nieodpłatnej mediacji zostały zrealizowane. Nie jest przy tym prawdą, że zadania te realizowała wyłącznie radca prawny M. Z., albowiem zadania z zakresu mediacji realizował adw. J. S., który legitymował się wymaganymi uprawnieniami. Ponadto w ramach umowy Fundacja zrealizowała również działania o charakterze edukacyjnym i promocyjnym, zapewniała pomoc specjalistów z różnych dziedzin prawa, wydala poradniki itp. Fundacja jako organizacja pożytku publicznego nie jest w stanie sama (bezpośrednio) zrealizować zadania i musi posiłkować się wiedzą i doświadczeniem prawników.
1.4. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że przepis art. 16 ust. 1 d.p.p.w. przewiduje, że organizacje pozarządowe lub podmioty wymienione w art. 3 ust. 3, przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego w trybach, o których mowa w art. 11 ust. 2, zobowiązują się do wykonania zadania publicznego w zakresie i na zasadach określonych w umowie odpowiednio o wsparcie realizacji zadania publicznego lub o powierzenie realizacji zadania publicznego, sporządzonej z uwzględnieniem art. 151 ust. 2 i art. 221 ust. 3 u.f.p. oraz przepisów niniejszej ustawy, a organ administracji publicznej zobowiązuje się do przekazania dotacji na realizację zadania. Dalej, że przez dotacje należy rozumieć dotację w rozumieniu art. 127 ust. 1 pkt 1 lit. e oraz art. 221 u.f.p.
Kolegium wskazało, że szczególny charakter środków finansowych przekazywanych w ramach dotacji polega na tym, że środki te mogą być wykorzystane wyłącznie na określony cel i na realizację konkretnego zadania. Środki z dotacji przekazane beneficjentom na podstawie umowy nie tracą publicznego charakteru, gdyż beneficjent nie staje się ich właścicielem, a jedynie dysponentem środków publicznych przyznanych z budżetu państwa na realizację ściśle określonego celu. Ten szczególny charakter dotacji przyznanych ze środków publicznych nakłada na podmiot dotowany obowiązek prawidłowego rozliczenia otrzymanych środków.
Kolegium stwierdziło, że po zawarciu umowy Fundacja poinformowała Starostwo, że osoby, które miały świadczyć nieodpłatną pomoc prawną i nieodpłatne poradnictwo obywatelskiego mają inne zajęcia i zadanie to w imieniu Fundacji będzie realizowała r.pr. M. Z., natomiast usługi w zakresie nieodpłatnej mediacji świadczyć miał adw. J. S. z ośrodka mediacji prowadzonego przez Fundację.
Zdaniem Kolegium działanie Fundacji w tym zakresie stanowiło naruszenie art. 16 ust. 4 d.p.p.w., zgodnie z treścią którego zadanie publiczne nie może być realizowane przez podmiot niebędący stroną umowy, chyba że umowa ta zezwala na wykonanie określonej części zadania przez taki podmiot (umowa z [...] listopada 2022 r. nie zawierała takiego zezwolenia).
Odnosząc się do kwestii czy to naruszenie może być rozumiane jako wykorzystanie dotacji przez Fundację niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., (co stanowi podstawę żądania zwrotu dotacji wraz z odsetkami) Kolegium przyjęło, że wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem polega w szczególności na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona, natomiast w pojęciu tym nie mieści się naruszenie procedur obowiązujących na podstawie umowy o udzielenie dotacji. Jak podkreślono ocena w tym zakresie wymaga jednoznacznego ustalenia, na co właściwie środki z dotacji zostały wydatkowane. Tymczasem Fundacja nie wykazała w jaki sposób (na jakie cele) wydatkowane zostały środki przekazane "S. i L. Kancelaria Adwokatów", albowiem Kancelaria ta odmówiła udzielenia informacji w tym zakresie zasłaniając się tajemnicą przedsiębiorstwa.
W tym stanie faktycznym należało zdaniem Kolegium przyjąć, że skoro w odniesieniu do tego podmiotu Fundacja nie wykazała, w jaki sposób środki z dotacji zostały wydatkowane przez ten podmiot, to powstały przesłanki do wydania orzeczenia o zwrocie dotacji jako wydatkowanej niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Podkreślono, że ciężar wykazania prawidłowości wydatkowania środków pochodzących z dotacji spoczywał na Fundacji.
Kolegium wskazało, że dotacja podlega zwrotowi wraz z odsetkami liczonymi od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem (art. 252 ust. 6 pkt 1 u.f.p.).
Jako be znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy Kolegium uznało argumentację zawartą w odwołaniu Fundacji dotyczącą wykonania przez Fundację w ramach umowy zawartej z Powiatem [...] innych czynności, związanych przede wszystkim z działalnością edukacyjną i promocyjną, gdyż nie było to objęte dotacją.
2. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu do tutejszego sądu Fundacja wniosła o uchylenie w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2025 r. oraz uchylenie w całości decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2024 r., nr [...]. Nadto o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.
W skardze zawarto wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do niniejszej skargi, ponieważ są one niezbędne do wyjaśnienia okoliczności istotnych i nie spowodują nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, a mianowicie trzech umów zawartych między Fundacją a "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerską z siedzibą w [...], Fundacją a M. Z. oraz między "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerską z siedzibą w [...] a M. Z.. Ponadto 12 faktur wystawionych przez M. Z. oraz historii rachunku o nr [...], za okres od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. na okoliczności wykorzystania przez skarżącą środków pieniężnych otrzymanych tytułem dotacji, przyznanej umową z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...], zgodnie z jej przeznaczeniem, tj. na zrealizowanie zadania publicznego w postaci powierzenia do prowadzenia jednego punktu nieodpłatnej pomocy prawnej lub świadczenie nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego oraz edukacji prawnej w powiecie [...] w 2023 roku.
Jak podkreślono we wniosku materiał dowodowy istotny dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie został wyczerpująco zgromadzony, z naruszeniem art. 77 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. "to jednak nie eliminuje to możliwości zgodnego z prawem rozstrzygnięcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a.Nie ulega bowiem wątpliwości, że zadanie publiczne zostało przez skarżącą zrealizowane za pomocą S. i L. Kancelaria Adwokatów spółki partnerskiej oraz M. Z., która ponadto otrzymała całość umówionego wynagrodzenia w zamian za obsługę punktu NPP/NPO nr [...] w powiecie [...]. A zatem środki dotacji przekazanej skarżącej zostały w całości przeznaczone na zrealizowanie powierzonego jej zadania publicznego, zaś S. Ś. wydał wadliwą decyzję, która może i powinna zostać uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po uprzednim uwzględnieniu niniejszej skargi.
Wskazano też, że co do pozostałych zarzutów naruszenia prawa skarżąca podniesie je w uzupełnieniu skargi.
3. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji (k. 35-36 akt sądowych). W odniesieniu do wniosków dowodowych podniesiono, że są spóźnione i rzeczą sądu nie jest prowadzenie postępowania dowodowego w ta obszernym zakresie.
4. W piśmie z dnia[...] października 2025 r. (k. 102-107) pełnomocnik skarżącej uzupełniła zarzuty skargi podnosząc w szczególności, że wniosek dowodowy nadaje się do uwzględnienia i powołując szeroko wyimki z orzecznictwa dotyczącego art. 133 § 1 oraz 106 § 4 p.p.s.a. W argumentacji powołano się także na zasady doświadczenia życiowego na okoliczność tego, że trudno jest przyjąć, że wykonywanie świadczeń przez "Pana S. i Panią M. Z." przez cały rok 2023 mogło następować bez jakiejkolwiek zapłaty na ich rzecz. Następnie w piśmie tym zawarto literalną treść wnioskowanych dokumentów, ponowną argumentację dotyczącą możliwości uwzględnienia wniosków dowodowych przez organ w ramach autokontroli oraz polemikę ze stanowiskiem, że ciężar wykazania prawidłowego wydatkowania przyznanych środków ciąży na skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
5. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
6. Materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie decyzji był przepis art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., zgodnie z którym, dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. W art. 252 ust. 5 u.f.p. ustawodawca przyjął, że zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
Zgodzić należy się z Kolegium, że pojęcie "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem", o którym mowa w art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. polega w szczególności na zapłacie, ze środków pochodzących z dotacji, za inne zadania niż te, na które dotacja była udzielona. Nie mieści się w tym natomiast naruszenie procedur obowiązujących na podstawie umowy o udzielenie dotacji, ale w sprawie chodzi o coś innego niż zachowanie wydatkowania środków zgodnie z procedurami. Mianowicie zgodnie z art. 16 ust. 4 d.p.p.w. zadanie publiczne nie może być realizowane przez podmiot niebędący stroną umowy, o której mowa w ust. 1, chyba że umowa ta zezwala na wykonanie określonej części zadania przez taki podmiot. Orzecznictwo dotyczące walidacji naruszenia procedur nie bazuje na stanie faktycznym, w którym przepis art. 16 ust. 4 ma zastosowanie.
7. Przedmiotowa umowa takiego zezwolenia nie zawiera (§ 4 umowy przewidujący taką możliwość został skreślony, k. 118 akt administracyjnych). Dla jasności (bo skarżąca powołuje się na to, że na bieżąco informowała organ o realizacji zadań przez podmioty niebędące stroną umowy) – jej § 14 wprost stanowi, że wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności (k. 119 akt administracyjnych), czego nie dostrzegły organy, ale co tym bardziej potwierdza ich stanowisko. Takiej możliwości nie zawierają także szczegółowe warunki realizacji umowy stanowiące załącznik nr 2 (k.113-115 akt administracyjnych). Jeśli nawet Fundacja, jako osoba prawna, świadczyła pomoc prawną przez osoby fizyczne posiadające stosowne kwalifikacje (radców prawnych, adwokatów nie będących jej członkami), to powinna zawrzeć to w treści umowy lub formalnie zgłosić potrzebę wprowadzenia takiej (pisemnej) zmiany do umowy.
Należy też mieć na uwadze to, że ze względu na charakter świadczenia (dotacja ze środków publicznych) jej przyznawanie i rozliczanie jest silnie sformalizowane. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w trakcie realizacji zadań skarżąca tylko sygnalizowała, że zadania te wykonuje radca prawny M.Z., nie podając informacji na temat wykonywania tych zadań przez "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerska w [...], co w gruncie rzeczy zamierzała wykazać dopiero przed sądem, bo tego dotyczą dołączone do skargi dokumenty. Dlatego należy się zgodzić się z oboma organami, że Fundacja dopuściła się naruszenia przepisu art. 16 ust. 4 d.p.p.w.
8. Dalej wskazać należy, że organy prawidłowo przyjęły, że przy rozliczaniu otrzymanej dotacji na beneficjencie ciąży obowiązek wykazania posiadaną dokumentacją, że dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2024 r., I GSK 387/20, CBOSA). Jest to zrozumiałe bowiem dotacja stanowi środki publiczne i stanowi korzyść dla beneficjenta. W takiej sytuacji w pełni racjonalne jest to, że rozliczając dotację na beneficjencie spoczywa obowiązek wykazania, że wydatkował ją zgodnie z przeznaczeniem (szczególnie w przypadku zgłaszanych w toku kontroli zastrzeżeń).
Ze stanu faktycznego sprawy wynika właśnie brak takiej aktywności. W reakcji na wszczęcie postępowania skarżąca nadesłała tylko protokoły z kontroli innych starostw, które nie dotyczą tego samego stanu faktycznego, co w niniejszej sprawie. Nie wiadomo też, czy umowy zawierane w tamtych sprawach były identyczne, jak w niniejszej i jakie zawarte tam postanowienia dotyczące realizacji zdań przez inne podmioty niż Fundacja.
9. Sąd nie podzielił zatem zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów prawa procesowego to jest art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Podkreślenia w tym względzie wymaga, że zakres postępowania dowodowego kierunkują normy prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie, a które wyżej omówiono. Stronie skarżącej umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji, z czego skorzystała - składając pismo procesowe. Wbrew zatem poglądowi skarżącej organy przeprowadziły postępowanie w niniejszej sprawie w sposób nienaruszający zasad wyrażonych w powołanych przepisach k.p.a.. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe i spełnia wymogi przewidziane dla tego dokumentu sprawozdawczego, bowiem organy w sposób niebudzący wątpliwości przytoczyły fakty istotne dla rozstrzygnięcia, wskazały w oparciu o jakie dowody je skonstruowały oraz dokonały ich oceny prawnej (subsumpcji) wyjaśniając dlaczego nie podzielono stanowiska i argumentacji skarżącej.
10. Odrębną kwestią jest wniosek dowodowy zawarty w skardze, który zdaniem sądu, ze względu na obszerność tego materiału oraz fakt, że mógł (powinien) być złożony najpóźniej przed wydaniem decyzji wykraczał poza ramy przewidziane art. 106 § 3 p.p.s.a. Nie ma jednak potrzeby szczegółowego rozważania tej kwestii, w tym orzecznictwa cytowanego w skardze i jej uzupełnieniu pochodzącego z różnych – innych stanów faktycznych. Wystarczające jest bowiem wskazanie, że okoliczność, którą strona skarżąca chce udowodnić czyli to, że pomoc prawną świadczyła "S. i L. Kancelaria Adwokatów" spółka partnerska w [...]" w ramach stosunków prawnych z M. Z. (która wystawiała faktury) tym bardziej potwierdza to, o czym była mowa wyżej w pkt. 7 i 8 niniejszego uzasadnienia, czyli naruszenie warunków umowy z dnia [...] listopada 2022 r.
11. Zasadnie zatem organy przyjęły, że zostały spełnione przesłanki zwrotu kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w wysokości 60.060 zł określając obowiązek tego zwrotu wraz odsetkami stosownie do przepisów prawa materialnego wskazanych w decyzji. W sprawie Sąd nie stwierdził też w kontrolowanych decyzjach innych uchybień w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Dlatego skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI