II SA/GO 396/20

II SA/Go 396/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek
Michał Ruszyński
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 1695/21 - Wyrok NSA z 2022-10-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1186
art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4 art. 51 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - tekst jedn.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazu doprowadzenia do stanu poprzedniego wiatrołapu oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie przez J.C. jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2020 r., którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2020 r., którą na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, ust. 7 w zw. z art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4, ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm., aktualny t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333) nakazano J.C. doprowadzenie do stanu poprzedniego wiatrołapu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na terenie działki nr [...] poprzez wykonanie określonych w tej decyzji robót budowlanych, sprowadzających się do dokonania rozbiórki dobudowanej przez stronę skarżącą do istniejącego wiatrołapu pomieszczenia łazienki.
Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W dniu [...] czerwca 2013 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził kontrolę w sprawie przebudowy przez J.C. stanowiącego jej własność lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na terenie działki o nr ewidencyjnym [...]. W trakcie oględzin J.C. oświadczyła, że lokal nr 2 nabyła na własność na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2010r. sygn. akt [...] przysądzającego własność powyższego lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość wraz z udziałem wynoszącym 2190/1000 w nieruchomości wspólnej, tj. we współwłasności gruntu, znajdującego się pod budynkiem, stanowiącego działkę gr. o nr [...] wraz z częściami budynków i urządzeniami niesłużącymi wyłącznie do użytku właścicieli wyodrębnionych lokali. Lokal mieszkalny w dniu nabycia był w bardzo złym stanie, wymagał odnowienia. Roboty remontowe polegały na odnowieniu ścian, wykonaniu podłóg, urządzeniu łazienki (wydzielona z wiatrołapu), wymianie 1 okna i dokończeniu robót elewacyjnych, które rozpoczął poprzedni właściciel. Pani C. wykonała w/w roboty w latach 2010-2011. Po wykonanym remoncie lokal został dostosowany do obecnie istniejących warunków mieszkaniowych. Organ ustalił, że jakość wykonanych robót nie budzi zastrzeżeń. Zamiar wykonania robót remontowych nie został zgłoszony do właściwego organu architektoniczno-budowlanego.
Pismem z dnia [...] września 2013 r. organ powiatowy zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przebudowy (modernizacji) lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku położonym na działce nr [...]. Jednocześnie pismem tym organ I instancji zawiadomił o wyznaczeniu na dzień [...] września 2013 r. terminu kontroli w przedmiotowej sprawie.
W trakcie oględzin drugi ze współwłaścicieli M.K. oświadczył do protokołu, że nie pamięta, kiedy roboty budowlane w lokalu nr 2 zostały wykonane. Jednocześnie przedłożył do wglądu opinię z dnia [...] sierpnia 2004 r. sporządzoną przez H.M. na potrzeby postępowania toczącego się przed sądem powszechnym o sygn. akt [...]. Na stronie 8 opinii widnieje opis lokalu nr 2, w skład którego wchodzi wiatrołap o powierzchni 10,37 m2. Na planie sytuacyjno-wysokościowym widnieje dopisek wykonany przez uprawnionego geodetę P.W. - podane są wymiary 5,26-3,05 - dokonany dnia 1 czerwca 2012 r. Na rzucie opinii widnieją wymiary wiatrołapu 2,7+-2,78m. Natomiast z pomiarów z natury zewnętrzne wymiary wynoszą około 5,26 x 3,05m. Organ ustalił, że budynek mieszkalny zamieszkały przez 3 rodziny to budynek parterowy, podpiwniczony, z poddaszem użytkowym. Konstrukcja tradycyjna, murowana, dach mansardowy, kryty dachówką cementową. M.K. oświadczył, że chce rozbiórki części wiatrołapu, który został przez J.C. rozbudowany. Natomiast J.C. oświadczyła, że w 2010 roku nabyła prawo do lokalu. W tym samym roku wykonała ocieplenie wiatrołapu i pokrycia dachu. W środku wykonała łazienkę.
W dniu [...] maja 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję, którą powołując się na art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakazał J.M.C. rozbiórkę samowolnie rozbudowanego wiatrołapu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na terenie działki nr [...] oraz uporządkowanie w/w terenu, w terminie do dnia 31 grudnia 2014 r.
Powyższa decyzja organu I instancji została uchylona w trybie art. 138 § 2 k.p.a. decyzją WINB z dnia [...] sierpnia 2014 r. W ocenie organu odwoławczego, w sprawie nie ustalono prawidłowo kręgu stron postępowania. Mianowicie, T.P., współwłaściciel budynku położonego na działce nr [...] zmarł, a nie podjęto działań w celu ustalenia jego następców prawnych, którym powinien przysługiwać przymiot stron postępowania.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy PINB podjął działania mające na celu ustalenie stron postępowania, to jest spadkobierców po zmarłym T.P.. Ponadto pismem z dnia [...] lutego 2016 r. organ powiatowy zwrócił się do Urzędu Miasta o udzielenie informacji, czy Wydział Urbanistyki i Architektury Urzędu Miasta w latach 2004-2011 wydał pozwolenie na budowę (ewentualnie przyjął zgłoszenie zamiaru wykonania robót budowlanych) dla przedmiotowej inwestycji. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] marca 2016 r., Kierownik Referatu Architektury i Budownictwa w Wydziale Urbanistyki i Architektury poinformował, że przeprowadzona w wydziale szczegółowa analiza rejestrów nie wykazała, by we wskazanym przedziale czasowym, to jest w latach 2004-2011, dla przedmiotowej działki prowadzone było jakiekolwiek postępowanie administracyjne w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Nie odnotowano również faktu zgłoszenia robót budowlanych na wskazanej nieruchomości. Również w odniesieniu do wskazanych w piśmie podmiotów, to jest J.M.C., M.C. oraz J.C. nie stwierdzono, by którakolwiek z wymienionych osób występowała do tutejszego organu z jakimkolwiek wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia robót budowlanych na terenie miasta [...].
W dniu [...] kwietnia 2016 r. PINB wydał decyzję, którą powołując się na art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nałożył ponownie na J.M.C. obowiązek rozbiórki samowolnie rozbudowanej części wiatrołapu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na terenie działki nr [...] oraz uporządkowanie w/w terenu.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. WINB uchylił w całości decyzję organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu WINB wskazał, że z sentencji decyzji nie wynikało jednoznacznie, czy obowiązkowi rozbiórki podlegała cała dobudowa - wiatrołap przynależny do lokalu mieszkalnego nr 2, czy też jedynie jego część. Zdaniem organu, należało szczegółowo określić, jakie elementy tego obiektu i o jakich wymiarach podlegają rozbiórce. Ponadto wątpliwości organu budziło, czy stan faktyczny wyczerpywał dyspozycję art. 48 ustawy Prawo budowlane, a co za tym idzie - czy organ I instancji zastosował w niniejszej sprawie prawidłowy tryb postępowania. Mianowicie brak było ustaleń organu odnośnie tego, na czym polegała "rozbudowa" wiatrołapu, to znaczy czy w jej wyniku powstała samodzielna pod względem technicznym i funkcjonalnym substancja budowlana w postaci odrębnej części budynku, czy też część budynku - wiatrołap, który nie stanowi samodzielnej części obiektu, a jego użytkowanie możliwe jest wyłącznie przy jednoczesnym użytkowaniu pozostałej części budynku mieszkalnego.
Ponownie rozpatrując sprawę PINB w dniu [...] sierpnia 2016 r. przeprowadził oględziny lokalu mieszkalnego stanowiącego własność skarżącej, w tym wiatrołapu. W trakcie czynności kontrolnych ustalił, że ściany wiatrołapu zostały wymurowane z cegły pełnej, a następnie docieplone styropianem, zaś dach pokryty jest onduliną na łatach drewnianych. J.C. oświadczyła do protokołu, że po nabyciu, lokalu wykonała remont generalny, nie rozbudowując jednak wiatrołapu. Do protokołu dołączone zostały cztery oświadczenia osób złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej przez E.B., W.K., H.K. i H.K., iż "(...) w okresie od 2011 r. do 2011 r. prowadzone były prace remontowe lokalu mieszkalnego nr 2, polegające na przebudowie i powiększeniu dotychczasowego wiatrołapu - ganka wejściowego do w/w lokalu". Do protokołu dołączona została także sporządzona przez PINB dokumentacja fotograficzna oraz szkic sytuacyjny, w którym przedstawiono aktualne wymiary, układ pomieszczeń znajdujących się w wiatrołapie i jego sposób skomunikowania z pozostałymi pomieszczeniami lokalu mieszkalnego.
W dniu [...] lutego 2017 r. PINB wydał decyzję, którą powołując się na art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, kolejny raz nałożył na J.M.C. obowiązek rozbiórki samowolnie rozbudowanej części (o wymiarach zewnętrznych: długość 1,84m i szerokości 3,08m) wiatrołapu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na terenie działki nr [...].
Decyzja powyższa została uchylona w trybie instancyjnym na podstawie
art. 138 § 2 k.p.a. w wyniku rozpatrzenia odwołania J.C., decyzją WINB z dnia [...] kwietnia 2017 r. Uzasadniając decyzję kasacyjną organ odwoławczy stwierdził, że PINB, rozstrzygając przedmiotową sprawę skoncentrował się na problemie odległości spornej rozbudowy od ogrodzenia. Natomiast dla sprawy zasadnicze znaczenie ma przede wszystkim kwestia dotycząca ustaleń organu I instancji, co do zakresu wykonanej inwestycji, gdyż prawidłowe zidentyfikowanie zakresu wykonanych robót budowlanych pozwala na ich właściwą kwalifikację z punktu widzenia zarówno obowiązku uzyskania pozwolenia albo konieczności zgłoszenia, określenie wymogów technicznych jakie muszą spełniać oraz zastosowanie właściwej procedury legalizacyjnej z art. 48 bądź art. 49b albo z art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zdaniem WINB, w dalszym ciągu nie wynikało na czym polegała "rozbudowa" wiatrołapu, to znaczy czy w jej wyniku powstała samodzielna pod względem technicznym i funkcjonalnym substancja budowlana w postaci odrębnej części budynku, czy też część budynku - wiatrołap, który nie stanowi samodzielnej części obiektu, a jego użytkowanie możliwe jest wyłącznie przy jednoczesnym użytkowaniu pozostałej części budynku mieszkalnego. Ponadto przed wdrożeniem postępowania legalizacyjnego w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. w odniesieniu do określonej części obiektu budowlanego, powstałej w wyniku rozbudowy tego obiektu, organ nadzoru budowlanego powinien w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, czy obiekt ten - wiatrołap - w jego pierwotnej formie (w stanie istniejącym przed rozbudową) powstał legalnie.
Rozpatrując ponownie sprawę, w dniu [...] maja 2018 r. PINB wydał postanowienie, którym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nałożył na J.C. obowiązek dostarczenia w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia ekspertyzy technicznej dotyczącej samowolnie rozbudowanej części przedmiotowego wiatrołapu.
W dniu 1 października 2018 r. J.C. przedłożyła wymaganą ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę legitymującą się stosownymi uprawnieniami i zaświadczeniem o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Autor ekspertyzy wskazał, że wiatrołap stanowi obecnie całość konstrukcyjną z istniejącym budynkiem. Natomiast rozbiórka części dobudowanej wiatrołapu spowoduje poważną ingerencję w konstrukcję wiatrołapu i w konstrukcję istniejącego budynku wielorodzinnego oraz wymagać będzie: budowy nowej ściany szczytowej wraz z nowym fundamentem i wykonania przebudowy dachu. Ponadto pogorszy znacznie funkcjonalność tej części budynku.
Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. PINB wydał decyzję, którą powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 1 i ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał J.M.C. doprowadzenie do stanu poprzedniego wiatrołapu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na terenie działki nr [...], poprzez wykonanie wskazanych w sentencji decyzji szczegółowo opisanych prac dotyczących odłączenia instalacji wodnej, kanalizacyjnej i elektrycznej w pomieszczeniu łazienki, usunięcie (rozbiórkę) fragmentu dachu nad samowolnie rozbudowaną częścią wiatrołapu (o wymiarach zewnętrznych: długość 1,84m i szerokości 3,08 m); wyburzenie (rozebranie) ściany działowej pomiędzy wiatrołapem a pomieszczeniem łazienki po uprzednim demontażu drzwi wraz z ościeżem, wykonaniu ściany szczytowej z cegły pełnej w odległości 2,70m licząc od wewnętrznej strony ściany wejściowej, tj. w miejscu, w którym znajdowała się uprzednio, wykonania ławy fundamentowej w przypadku jej braku, wykonanie wieńca o wskazanych parametrach technicznych, wyburzenie dawnej ściany szczytowej i części ściany podłużnej do miejsca wykonania nowej ściany szczytowej, połączenie konstrukcji dachu z wieńcem oraz uzupełnienie tynku na ścianie budynku mieszkalnego w miejscu połączenia wyburzonej ściany dachu.
Powyższa decyzja PINB została uchylona w trybie instancyjnym na podstawie art. 138 § k.p.a. decyzją WINB z dnia [...] sierpnia 2019 r. Uzasadniając decyzję kasacyjną organ odwoławczy wskazał, że organ powiatowy w dalszym ciągu nie ustalił, czy obiekt ten – wiatrołap, w jego pierwotnej formie (w stanie istniejącym przed rozbudową) powstał legalnie, w tym czy ewentualna samowola budowlana dotyczy całego wiatrołapu, czy też jego części, w której usytuowana jest łazienka. Nie ustosunkował się do podniesionego w przedłożonej ekspertyzie technicznej stwierdzenia, że rozbudowany obecnie wiatrołap stanowi całość konstrukcyjną z lokalem mieszkalnym nr 2, a tym samym nie dokonał oceny, czy istnieje możliwość dokonania rozbiórki bez wpływu na konstrukcję pozostałej części budynku. Stwierdził także naruszenie art. 40 § 2 k.p.a., albowiem mimo ustanowienia w niniejszej sprawie przez M.K. pełnomocnika w osobie radcy prawnego, co miało miejsce [...] czerwca 2017 r., zarówno decyzja organu I instancji, jak i pisma procesowe nie były doręczane wskazanemu pełnomocnikowi.
W dniu [...] maja 2020 r. PINB wydał decyzję, którą powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, nakazał J.C. doprowadzenie do stanu poprzedniego wiatrołapu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na terenie działki nr [...], poprzez wykonanie następujących robót budowlanych:
- odłączenie instalację wodnej, kanalizacyjnej i elektrycznej w pomieszczeniu łazienki,
- usunięcie (rozbiórkę) fragmentu dachu nad samowolnie rozbudowaną częścią wiatrołapu (o wymiarach zewnętrznych: długość 1,84m i szerokość 3,08m) po uprzednim demontażu urządzeń znajdujących się w pomieszczeniu,
- wyburzenie (rozebranie) ściany działowej pomiędzy wiatrołapem a pomieszczeniem łazienki po uprzednim demontażu drzwi wraz z ościeżem,
- wykonanie ściany szczytowej z cegły pełnej w odległości 2,70m licząc od wewnętrznej strony ściany wejściowej, tj. w miejscu w którym znajdowała się uprzednio (w sytuacji braku fundamentu należy uprzednio wykonać ławę fundamentową o przekroju 30 x 30cm z betonu C16/20 zbrojonego stalą zbrojeniową A-IIIN RB500 w rozstawie: pręty główne podłużne 4#12, poprzeczne #6 co 30cm. Pręty główne podłużne zakotwić w ścianie budynku mieszkalnego i w ławie fundamentowej ściany podłużnej wiatrołapu za pomocą kotew chemicznych, długość zakotwienia zgodnie z zaleceniami producenta),
- wykonanie wieńca o przekroju 24 x 15cm z betonu C16/20 zbrojonego stalą zbrojeniową A-IIIN RB500 w rozstawie: pręty główne podłużne 4#12, poprzeczne #6 co 20-25cm. Pręty główne podłużne zakotwić w ścianie budynku mieszkalnego i w wieńcu ściany podłużnej wiatrołapu za pomocą kotew chemicznych (długość zakotwienia zgodnie z zaleceniami producenta),
- wyburzenie dawnej ściany szczytowej i części ściany podłużnej do miejsca wykonania nowej ściany szczytowej, o której mowa w pkt 4 decyzji, wraz z wieńcem i ławami fundamentowymi,
- połączenie konstrukcji dachu z wieńcem, uzupełnienie pokrycia dachu wraz z dostosowaniem systemu odprowadzenia wód opadowych (rynna),
- uzupełnienie tynku na ścianie budynku mieszkalnego w miejscu połączenia wyburzonej ściany dachu.
W uzasadnieniu powyższej decyzji PINB, przedstawiając przebieg postępowania oraz ustalenia dokonane w sprawie wskazał, że budynek mieszkalny wielorodzinny wraz z wiatrołapem przynależnym do lokalu mieszkalnego nr 2 wybudowany został w 1939 roku (dane z wypisu z kartoteki budynków). Zdaniem PINB, znaczny upływ czasu (około 80 lat), a także ówczesna sytuacja polityczna w Europie (w roku zakończenia budowy wybuchła II Wojna Światowa), jak również ówczesna geopolityczna przynależność tego terenu (tj. do Rzeszy Niemieckiej), utrudniają pozyskanie planów budowy przedmiotowego budynku. Niemniej, na podstawie informacji pozyskanych z mapy z 1964 roku, mając na uwadze zaledwie około dwudziestoletni okres po zaprzestaniu działań wojennych, PINB przyjął, że wiatrołap w kształcie sprzed rozbudowy powstał w dacie budowy całego budynku, tj. w 1939 roku. Datę tę potwierdza również okoliczność, że inne strony postępowania nie podważają legalności wiatrołapu w kształcie sprzed samowolnej rozbudowy (w tym przez strony niewyrażające zgody na legalizację i żądające rozbiórki wiatrołapu o część samowolnie rozbudowaną).
Dalej organ wskazał, że rozbudowy wiatrołapu (o dodatkowe pomieszczenie, w którym urządzono łazienkę) dokonano między 2004 rokiem, tj. po dacie sporządzenia opinii z dnia [...] sierpnia 2004 r. na potrzeby sprawy toczącej się przed sądem powszechnym prowadzonej pod sygnaturę sygn. akt [...] przez biegłego sądowego H.M., a 2011 rokiem. Organ podkreślił, że przedmiotowy wiatrołap został rozbudowany o pomieszczenie łazienki o wymiarach około: 1,86 x 3,05m i powierzchnię około 5,67m2 (w 2004 roku, tj. przed dokonaniem rozbudowy, wiatrołap posiadał następujące parametry techniczne: wymiary wewnętrzne 2,70m x 2,78m, wymiary zewnętrzne: 3,05 x 3,40m, powierzchnia 10,37m2).
Z uwagi na fakt, iż wiatrołap stanowi obecnie całość konstrukcyjną z istniejącym budynkiem PINB stwierdził, iż w sprawie konieczne jest zastosowanie procedury określonej w art. 50-51 Prawa budowlanego. Organ wskazał również, że przedmiotowa rozbudowa nie spełnia warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki - nie jest zachowana wymagana odległość od granicy działki, to jest 3m w przypadku ściany bez otworów okiennych lub drzwiowych bądź 4m w sytuacji ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi (§ 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) - odległość narożników wiatrołapu od ogrodzenia wynosi 1,85m i 1,04m. Dodatkowo w ścianie zewnętrznej od strony sąsiedniej działki budowlanej zlokalizowane jest okno, którego likwidacja nie doprowadzi do stanu zgodnego z przepisami techniczno- budowlanymi. Ponadto PINB stwierdził, że w związku z brakiem zgody na legalizację rozbudowanej części budynku ze strony współwłaściciela działki nr [...] – M.K., niemożliwe będzie dostarczenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, wymaganego do zalegalizowania obiektu budowlanego. W związku z powyższym organ uznał za zasadne wydanie decyzji nakazującej wykonanie określonych robót budowlanych celem doprowadzenia przedmiotowej części obiektu do stanu poprzedniego.
Odwołanie od powyższej decyzji PINB z dnia [...] maja 2020 r. wniosła J.C., w treści którego wyjaśniła, że lokal w dniu nabycia był w bardzo złym stanie technicznym i nie nadawał się do zamieszkania. W związku z tym konieczne było wykonanie remontu całego mieszkania i wiatrołapu. Z uwagi na to, iż w mieszkaniu nie było wody, kanalizacji oraz łazienki, wygospodarowała ona trochę miejsca w wiatrołapie i tam też zrobiła łazienkę. W ocenie skarżącej, nawet po dokonaniu rozbiórki wiatrołapu, w dalszym ciągu nie będą spełnione warunki odnośnie odległości od ogrodzenia. Skarżąca wskazała również, że wcześniej cały teren oraz posiadłość obok należały do jednej rodziny, która po pewnym czasie podzieliła ją na części bez uznania jakichkolwiek przepisów budowlanych.
Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. WINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, po przedstawieniu zarówno dotychczasowego przebiegu postępowania, jak i ustaleń dokonanych przez organ I instancji, WINB, powołując się na art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane uznał, że wykonane przez skarżącą, a zakwestionowane przez organ roboty stanowią rozbudowę wiatrołapu, który został powiększony o dodatkowe pomieszczenie, jakim jest urządzona łazienka. Fakt rozbudowy wynika przede wszystkim z porównania ustaleń zawartych w opinii z dnia [...] sierpnia 2004 r. sporządzonej przez biegłego sądowego z dziedziny budownictwa H.M. na zlecenie Sądu Rejonowego w sprawie sygn. akt [...] z ustaleniami dokonanymi przez organ powiatowy podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2016 r. Fakt ten potwierdza również dowód ze szkicu sporządzonego na mapie sytuacyjnej dołączonej do w/w opinii z odręczną adnotacją geodety P.W. o rozbudowie przybudówki o około 7m2, według stanu na 1 czerwiec 2012 r. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wykonanie powyższych robót budowlanych wymagało uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, albowiem wskazane roboty nie zostały wymienione w katalogu robót nie wymagających pozwolenia, o których mowa w art. 29-30 powołanej ustawy. Zarówno skarżąca, jak i poprzedni właściciele nie legitymowali się taką decyzją. Wykonywanie robót budowlanych w powyższym zakresie bez wymaganego pozwolenia stanowi natomiast przypadek, o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Zasadnie organ powiatowy przyjął, że rozbudowa wiatrołapu o dodatkowe pomieszczenie, podlegało reżimowi ustawy Prawo budowlane z 1994 roku. Z materiału dowodowego wynika, że pomieszczenie łazienki powstało w okresie 2004-2012. Nie ma istotnego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, kto w powyższym okresie dokonał rozbudowy wiatrołapu. Przeniesienie własności nieruchomości (prawa zbywalnego) spowodowało, że J.C., jako nabywca lokalu mieszkalnego nr 2 w budynku mieszkalnym na terenie działki nr [...] wstąpiła w miejsce ewentualnego inwestora z mocy prawa. Nakaz rozbiórki jest obowiązkiem o charakterze nieosobistym, wynika z faktu władztwa nad określoną rzeczą. Jako nabywca lokalu mieszkalnego J.C. przyjęła na siebie wszelkie prawa i obowiązki z nim związane, w tym również wynikające z niedopełnienia przez inwestora jego budowy obowiązków wynikających z ustawy Prawo budowlane, tj. bez uzyskania pozwolenia na budowę. O ile w świetle art. 52 Prawa budowlanego zobowiązanym do poniesienia kosztów dokonania czynności, o których mowa w art. 48, 49b, 50a i 51 w trakcie budowy obiektu budowlanego jest inwestor, to po wybudowaniu obiektu zobowiązanym staje się z reguły właściciel obiektu budowlanego. Dalej organ odwoławczy uznał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, to jest z ekspertyzy technicznej rozbudowy wiatrołapu do lokalu mieszkalnego nr 2, sporządzonej na żądanie organu powiatowego wynika, że wiatrołap stanowi obecnie całość konstrukcyjną z istniejącym budynkiem. Z tego względu omawiana samowolna rozbudowa wypełnia dyspozycję przepisów art. 50 i art. 51 Prawa budowlanego, które w sprawie organ powiatowy zastosował. Jednocześnie WINB uznał, że wiatrołap w kształcie sprzed rozbudowy powstał w dacie budowy całego budynku, tj. w 1939 roku i brak jest podstaw do przyjęcia, że powstał on w warunkach samowoli budowlanej. Jako podstawę prawną wydanej decyzji z uwagi na fakt, że objęte przedmiotem kontroli roboty budowlane wchodzące w zakres samowoli budowlanej zostały już wykonane, organ powołał art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Dyspozycja zawarta w w/w przepisie uprawnia organ do wydania decyzji, którą nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych (co w stosunku do prac już wykonanych nie znajduje zastosowania) bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzję taką wydaje się wyjątkowo, jedynie w sytuacji, gdy organ ustali, że nie ma możliwości doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem wykonywanych bądź już wykonanych robót budowlanych, o czym mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 tej ustawy. Innymi słowy, gdy brak jest technicznej i prawnej możliwości doprowadzenia danego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem w drodze decyzji, o których mowa w pkt 2 i 3 ust. 1 art. 51 Prawa budowlanego (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.02.2013r. sygn. akt II OSK 1877/11). Roboty te wykonano z naruszeniem wskazanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji PINB z dnia [...] maja 2020 r. przepisu techniczno-budowlanego i to w sposób nie dający możliwości naprawy, tj. § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422). Konieczność wydania rozstrzygnięcia na podstawie tego przepisu wynika z okoliczności, że odległość narożników wiatrołapu od ogrodzenia wynosi 1,85m i 1,04m. Dodatkowo w ścianie zewnętrznej od strony sąsiedniej działki budowlanej zlokalizowane jest okno. Powyższe powoduje, że nie jest zachowana wymagana odległość od granicy działki, to jest 3m w przypadku ściany bez otworów okiennych lub drzwiowych bądź 4m w sytuacji ściany z otworami okiennymi lub drzwiowymi (§12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie).
Dalej organ odwoławczy podniósł, że istotą postępowania, o którym mowa w art. 51 Prawa budowlanego jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, co należy rozumieć jako stan, w którym wykonane roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami Prawa budowlanego. Jednym zaś z warunków wykonywania robót budowlanych zgodnie z prawem jest wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 4 ustawy). Wskazując na uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt II OPS 2/10), organ uznał, że skoro w postępowaniu dotyczącym legalizacji obiektu wybudowanego samowolnie inwestora obciąża obowiązek wykazania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 48 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego), to taki sam warunek musi być spełniony, aby mogło nastąpić doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50-51. W postępowaniu naprawczym powyższa okoliczność jest ustalana na zasadach ogólnych, polegających na przedstawieniu przez stronę dokumentów stwierdzających tytuł prawny do nieruchomości, który wskazuje na jej uprawnienie do wykonania robót budowlanych (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 grudnia
2017 r., sygn. akt II OSK 517/17). Z ustaleń organu powiatowego wynika, że samowolnie wykonane roboty budowlane zostały zrealizowane na terenie działki nr [...], stanowiącej współwłasność, co oznacza, że rozporządzanie rzeczą wspólną oraz inne czynności, które przekraczają zakres zwykłego nią zarządu, wymagają zgody wszystkich współwłaścicieli, o czym stanowi art. 199 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm.). Dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd rzeczą wspólną, w tym przypadku w/w nieruchomością, a zatem podjęcie procesu inwestycyjnego na nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności (bez względu na to czy roboty budowlane wymagają zgłoszenia, czy też pozwolenia na budowę) wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. Zdaniem organu, z akt sprawy nie wynika, aby J.C. taką zgodę współwłaścicieli uzyskała, jak też nie wynika, aby przedłożyła orzeczenie sądu powszechnego taką zgodę zastępującego. W związku z powyższym okolicznościami organ uznał, że nie jest możliwe zalegalizowanie samowolnie wykonanych przedmiotowych robót budowlanych, co obligowało organ do wydania decyzji nakazującej doprowadzenie wiatrołapu do stanu poprzedniego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, poprzez wykonanie robót budowlanych wymienionych w decyzji organu instancji.
Skargę na powyższą decyzję WINB złożyła J.C., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 29 ust. 2 pkt 1) i 1a) w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2a) oraz art. 3 pkt 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że wykonane przez skarżącą prace o charakterze remontowym w ramach wiatrołapu lokalu mieszkalnego w [...] nie tylko mieściły się w definicji pojęcia "robót budowlanych", ale i wyczerpywały znamiona kryteriów warunkujących rozpoczęcie takich prac od uzyskania pozwolenia na budowę, względnie zgłoszenia zamiaru robót budowlanych, podczas gdy w rzeczywistości wykonywane przez nią prace remontowe nie nosiły znamion robót budowlanych, ograniczały się nie jak błędnie to określają organy obu instancji do rozbudowy o dodatkowe pomieszczenie, ale do adaptacji istniejącego pomieszczenia wiatrołapu na przeznaczenie lokalizacji łazienki, w konsekwencji takie prace remontowe nie noszą znamion robót budowlanych, a także nie jest warunkiem ich prowadzenia uzyskiwanie decyzji o pozwoleniu na budowę, względnie zgłoszenia zamiaru prowadzenia takich robót;
b) art. 48 ust. 1-5, art. 49 ust. 1-5 oraz art. 49b ust. 1-7 ustawy Prawo budowlane poprzez błędne uznanie, że przewidziana tymi przepisami procedura tzw. legalizacji samowoli budowlanej nie ma zastosowania w niniejszej sprawie (w kontekście stwierdzenia organów obu instancji, że konieczne było dla danych prac uzyskanie pozwolenia na budowę, względnie zgłoszenia zamiaru wykonywania robót budowlanych), z oparciem się na dwie bezzasadne przesłanki, tj.:
- stwierdzenia, że wykonane prace nie odpowiadają wymaganiom technicznym z uwagi na zbyt bliską odległość granic budynku od granicy działki - przy czym przesłanka ta pomija całkowicie fakt, że istniejące granice budynku nawet w przypadku "przywrócenia stanu poprzedniego" nie będą spełniały tych norm technicznych, a nadto, że pozostałe ściany budynku (nie tylko związane z lokalem nr 2) nie spełniają obecnie tego kryterium, podczas gdy możliwa jest procedura legalizacji tego stanu rzeczy poprzez uzyskanie stosownego odstępstwa w ramach decyzji określającej warunki zabudowy dla działki nr [...], którą można uzyskać zgodnie z art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane lub art. 49b ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo budowlane,
- stwierdzenia, że skarżąca nie posiada zgody na dysponowanie nieruchomością (działka nr [...]) na cele budowlane - przy czym przesłanka ta została wyprowadzona z całkowicie gołosłownego stwierdzenia, że rozbudowie sprzeciwia się jeden ze współwłaścicieli, M.K., przy czym stanowisko takie organów I i II instancji nie zostało poparte jakimkolwiek materiałem dowodowym, poza przytoczeniem przez organ I instancji, że "Pan M.K. nie wyraża zgody na legalizację rozbudowy i żąda jej rozbiórki" - nie wiadomo jednak kiedy i w jaki sposób to oświadczenie miało być złożone i czy jest aktualne (postępowanie w tej sprawie trwa od 2013 r.), a nadto organy obu instancji nie dały skarżącej choćby szansy na uzyskanie i złożenie stosownego oświadczenia, w trybie np. wezwania z zakreśleniem terminu;
c) art. 50 ust. 1-5 oraz art. 51 ust. 1-7 ustawy Prawo budowlane poprzez ich błędne zastosowanie w niniejszej sprawie, polegające na przyjęciu, iż na ich podstawie jedynym możliwym rozstrzygnięciem kończącym postępowanie jest zobowiązanie skarżącej do podjęcia określonych działań w ramach nakazania jej doprowadzenia do stanu poprzedniego wiatrołapu przynależnego do lokalu mieszkalnego nr 2 budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego na terenie działki o numerze ewidencyjnym [...], podczas gdy w rzeczywistości podjęcie tych działań jest nie tylko bezzasadne, ale i niemożliwe techniczne do przeprowadzenia;
d) § 12 ust. 1 pkt 3) i 4) w zw. z § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez ich niezastosowanie i całkowite pominięcie w rozważaniach w ramach decyzji zarówno wydanych w I jak i II instancji - w zakresie faktu, iż przedmiotowa nieruchomość przy ul. [...] stanowi zabudowę zagrodową, na którą składają się budynek mieszkalny (z 3 lokalami), szereg budynków gospodarskich oraz część wspólna gruntów o charakterze działkowo-użytkowym, a w konsekwencji, że dla tej nieruchomości warunki techniczne dopuszczają prawo dokonywania odstępstw od podstawowych parametrów odległości zabudowań od granicy działki, które mogą być także sankcjonowane w ramach miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, względnie w ramach indywidualnych decyzji ustalających warunki zabudowy;
2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy przez organ II instancji w całości decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego - wskazanych powyżej, jak i prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. a więc powinna podlegać uchyleniu w trybie art. 138 § 2 k.p.a.,
b) art. 6, art. 7, art. 7a, art. 7b, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a., polegające na wydaniu zaskarżonej decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem przepisów procedury, w szczególności poprzez pobieżną analizę stanu faktycznego w kontekście stanu prawnego, która w najdalej idących zastrzeżeniach sprowadza się do niemal całkowitego pominięcia wniosków kluczowej w niniejszej sprawie ekspertyzy technicznej sporządzonej przez inż. S.B. w dniu [...] września 2018 r., która przesądza jednoznacznie, że w obecnym kształcie wiatrołap przynależny do lokalu mieszkalnego przy ul. [...] stanowi obecnie całość konstrukcyjną z istniejących budynkiem, a także, że rozbiórka części dobudowanej wiatrołapu spowoduje poważną ingerencję w konstrukcję nie tylko samego wiatrołapu, ale także w konstrukcję istniejącego budynku wielorodzinnego, w związku z czym biegły rzeczoznawca stawia jednoznaczną tezę, że nie zaleca rozebrania części dobudowanego wiatrołapu, jednocześnie oceniając, że jest on w dobrym stanie technicznym, a elementy nośne w pełni przenoszą obciążenie istniejące, a tym samym konstrukcja ta co do zasady może podlegać tzw. legalizacji w razie uznania takiej konieczności.
W złożonej odpowiedzi na skargę WINB wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, wykazała, że decyzja ta nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organu nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja WINB z dnia [...] lipca 2010 r., którą utrzymano w mocy opisaną wyżej decyzję PINB z dnia [...] maja 2020 r., którą nałożono na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1, ust. 7 w zw. art. 50 ust. 1 pkt 1 i 4, ust. 7 ustawy Prawo budowlane na skarżącą J.C. obowiązek doprowadzenia do stanu poprzedniego wiatrołapu przynależnego do lokalu nr 2 budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego przy ulicy [...] poprzez wykonanie robót budowlanych wymienionych w decyzji, sprowadzających się do rozbiórki powstałego w wyniku rozbudowy wiatrołapu pomieszczenia łazienki.
Organy nadzoru budowlanego przeprowadziły po stwierdzeniu przedmiotowej samowoli budowlanej postępowanie naprawcze w trybie art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Uznały bowiem, że w sytuacji , gdy na skutek samowolnie wykonanych robót budowlanych powstaje konstrukcja stanowiąca integralną część dotychczasowego budynku, której użytkowanie wiąże się z koniecznością jednoczesnego użytkowania już istniejącej substancji budowlanej (wcześniej powstałej) , w sprawie nie ma zastosowania art. 48 ust. ustawy Prawo budowlane , ale mają zastosowanie przepisy art. 50-51 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie powstała w wyniku rozbudowy wiatrołapu łazienka niewątpliwie jest związana z całym v lokalem mieszkalnym stanowiącym własność skarżącej, nie tylko pod względem konstrukcyjnym (trwałe związanie), ale funkcjonalnym ( wspólne wejście, poprawa warunków mieszkaniowych). Powyższe stanowisko znajduje oparcie między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2017r., sygn. akt II OSK 1750/15. Przeprowadzenie w tym trybie postępowania strona skarżąca nie zakwestionowała. W tym miejscu Wojewódzki Sąd Administracyjny pragnie zauważyć, że z uwagi na ustalenia niżej wskazane, wynik postępowania prowadzonego w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane zapewne byłby tożsamy.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji na wstępie należy stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego ustalono wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, z zachowaniem zasad przeprowadzania takiego postępowania określonych w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego.
Za bezsporne należy uznać, że właścicielem wskazanego lokalu mieszkalnego nr 2 jest skarżąca J.C., które jednocześnie jest współwłaścicielką nieruchomości części wspólnych i urządzeń budynku mieszkalnego jednorodzinnego, nie służących wyłącznie do użytku właścicieli lokali wyodrębnionych jako odrębne nieruchomości i co istotne - działki gruntu o nr [...], na której posadowiony jest budynek mieszkalny. Udział ten wynosi 2190/10000. Powyższe wynika zarówno z treści postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] maja 2010 r. w przedmiocie przysądzenia własności nieruchomości, jak i załączonych do akt sprawy wyciągów z rejestru gruntów dotyczących przedmiotowej nieruchomości, z których nadto wynika, że w budynku mieszkalnym są wyodrębnione 3 samodzielne lokale mieszkalne, stanowiące odrębne nieruchomości z przynależnymi udziałami w nieruchomości gruntowej. Nadto, w zgromadzonym przez organy nadzoru budowlanego materiale dowodowym znajduje w pełni potwierdzenie okoliczność, że rozbudowa wiatrołapu wchodzącego w skład lokalu mieszkalnego nr 2, stanowiącego własność skarżącej, polegająca na powiększeniu jego powierzchni zabudowy i urządzeniu w tej części łazienki nastąpiło w latach 2004-2011. Organy nadzoru budowlanego zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji szczegółowo wskazały, w oparciu o jakie dokumentu poczyniły to ustalenie. Pierwotne wymiary wewnętrzne wiatrołapu to 2,70m x 2,78m, co daje powierzchnię 7,50m2, a wymiary zewnętrzne to 3,05 x 3,40m, co daje powierzchnię zabudowy 10,37m2. Powyższe dane wynikają z opinii biegłego z dziedziny budownictwa H.M., sporządzonej w dniu [...] sierpnia 2004 r. na potrzeby postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym w sprawie o sygn. akt [...] w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości.
Z załączonego do opinii rzutu lokali mieszkalnych, usytuowanych w budynku mieszkalnym, przedstawiającej rozkład pomieszczeń wynika, że wiatrołap składa
się z jednego pomieszczenia o wymiarach o powierzchni 7,50m2. Natomiast pomiary wykonane przez pracowników organów nadzoru budowlanego w trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2016 r. wskazują, że wymiary powyższego wiatrołapu uległy zmianie odpowiadającej powierzchni łazienki. Nadto, do protokołu z tych oględzin dołączono oświadczenia czterech osób (E.B., W.K., H.K. i H.K.), które jednoznacznie stwierdziły, że w latach 2010-2011 J.C. wykonywała remont lokalu mieszkalnego, polegający między innymi na powiększeniu wiatrołapu wejściowego do w/w lokalu. Powyższe stwierdzenia znajdują nadto potwierdzenie w dołączonej do akt sprawy mapie sytuacyjnej z adnotacją geodety P.W. o rozbudowie wiatrołapu o około 7m2, czy też kopii mapy sytuacyjno – wysokościowej z 1982 roku, sporządzonej w oparciu o pomiary wykonane w latach 1964-1965 i uzupełnione w roku 1970, z której wynika, że wymiary wiatrołapu odbiegały w sposób istotny i zauważalny od aktualnych. Istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy jest również fakt, że rozbudowana część wiatrołapu - łazienka znajduje się w odległości od granicy z sąsiednią działką 1,85m i 1,04m. Dodatkowo w ścianie zewnętrznej tego pomieszczenia od strony z sąsiednią działką wykonano okno. Potwierdzają to zarówno ustalenia poczynione przez organ w trakcie przeprowadzonych oględzin, a następnie przedstawionych w sporządzonym z tej czynności protokole, sporządzonej dokumentacji fotograficznej, jak i z dołączonych do akt wyżej opisanej dokumentacji geodezyjnej – map sytuacyjnych.
Należy więc stwierdzić, że w powyższym zakresie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności znajdują potwierdzenie w przedstawionym materiale dowodowym, który został zgromadzony zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. i znajdującej rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a., a jego ocena odpowiada kryteriom określonym w art. 80 k.p.a. Strona skarżąca, kwestionując w tym zakresie poczynione ustalenia, nie przedstawiła innych dowodów pozwalających je podważyć, czy też stanowiących podstawę do przyjęcia odmiennych ustaleń. Nadto, zasadnie organy nadzoru budowlanego uznały, że zarówno skarżąca J.C., jak i poprzedni właściciel nieruchomości nie występowali z wnioskiem do organów architektoniczno-budowlanych o wydanie pozwolenia budowlanego na wykonanie powyższych robót budowlanych, ani też nie dokonywali ich zgłoszenia. Wynika to nie tylko z oświadczenia strony skarżącej, ale także z informacji udzielonej na wniosek organów przez Kierownika Referatu Architektury i Budownictwa w Wydziale Urbanistyki i Architektury w Urzędzie Miasta w piśmie noszącym datę [...] marca 2016 r.
Zasadnie organy nadzoru budowlanego przyjęły, że wykonane roboty budowlane przy wiatrołapie polegające na zwiększeniu jego powierzchni i urządzeniu dodatkowego pomieszczenia, które przeznaczono na łazienkę, stanowiło rozbudowę w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie art. 28 § 1 oraz 29-30 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do 2011 roku, czyli w okresie, kiedy roboty te były wykonywane, jak i w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, wymagały uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę. Roboty budowlane polegające na zwiększeniu powierzchni zabudowy budynku mieszkalnego nie były wymienione w art. 29-30 jako zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, czy wymagające tylko uprzedniego zgłoszenia.
Nie znajduje tym samym uzasadnienia podniesiony w skardze zarzut, iż wykonane roboty budowlane nie stanowiły rozbudowy w rozumieniu art. 3 pkt 7 ustawy, albowiem zdaniem skarżącej, sprowadzały się one tylko do adaptacji pomieszczenia wiatrołapu na łazienkę. Powyższe nie znajduje potwierdzenia w żadnym z dowodów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej, w tym dokumentacji geodezyjnej przedstawiającej wymiary wiatrołapu przed 2004 rokiem, a więc przed okresem, kiedy rozbudowa miała być wykonana oraz po tej dacie. Z dokumentacji tej jednoznacznie wynika, że wiatrołap został po tej dacie rozbudowany, co również znajduje potwierdzenie we wskazanych już oświadczeniach czterech osób dołączonych do protokołu oględzin z dnia [...] sierpnia 2016 r. W szczególności, wobec zwiększenia w wyniku wykonanych robót budowlanych powierzchni zabudowy wiatrołapu będącego częścią budynku, nie można mówić o pracach remontowych zdefiniowanych przez ustawodawcę w art. 3 pkt 8 ustawy Prawo budowlane, przez które należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych w istniejącym obiekcie budowlanym, polegające na odtworzeniu stanu pierwotnego, przy możliwości zastosowania innych materiałów budowlanych niż użyto w stanie pierwotnym. W niniejszej sprawie mamy bowiem do czynienia z robotami budowlanymi, w następstwie których nie nastąpiło odtworzenie stanu pierwotnego wiatrołapu, a jedynie zwiększenie jego powierzchni, czyli powstanie nowej, wcześniej nie istniejącej części tej zabudowy.
Zasadnie jest stanowisko organów, zgodnie z którym rozbudowa spornej części wiatrołapu nastąpiła na nieruchomości gruntowej stanowiącej przedmiot współwłasności, w którym to prawie strona skarżąca posiada udział wynoszący 2190/10000. Dokonanie zabudowy części nieruchomości, stanowiącej przedmiot współwłasności i to obiektem budowlanym mającym być w dyspozycji wyłącznie jednego z współwłaścicieli, jest czynnością przekraczająca zwykły zarząd, a tym samym zgodnie z art. 199 k.c. do jej wykonania wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Strona skarżąca nie przedstawiła w toku całego postępowania administracyjnego zgody udzielonej przez pozostałych współwłaścicieli trwającego od 2013 roku. Uczestnik postępowania M.K. wręcz oświadczył, że takiej zgody nie udzielił. Wbrew sugestiom zawartym w skardze, jego skuteczność nie jest ograniczona czasowo. To na stronie skarżącej ciąży wykazanie, że taka zgoda czy to została w sposób jednoznaczny udzielona, czy też stanowisko w przedmiocie jej odmowy zostało przez współwłaściciela zmienione. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko wynikające z uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r. (sygn. akt II OPS 2/10), że przepis art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązku złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Nie oznacza to jednak, że organy nadzoru budowlanego w postępowaniu naprawczym nie badają posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w toku podejmowanych przez siebie czynności. Wyłączenie wymogu złożenia oświadczenia w trybie art. 34 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane nie znosi obowiązku ustalenia przez organ, czy inwestor taki tytuł posiada w odniesieniu do wykonanych robót. Nie jest bowiem dopuszczalne zalegalizowanie robót budowlanych wykonanych z naruszeniem praw osób trzecich. Odmienne stanowisko spowodowałoby sytuacje, że podmiot dopuszczający się samowoli budowlanej byłby w korzystniejszej sytuacji od podmiotu realizującego inwestycję budowlaną z zachowaniem ograniczeń przewidzianych przez prawo budowlane w tym przez art. 34 ust. 2 ust. 4 pkt 2 powołanej ustawy.
Zasadnie organy ustaliły, że rozbudowa wiaty nastąpiła z naruszeniem normy wyrażonej w § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z tym przepisem ściany zewnętrzne budynków od strony sąsiedniej działki winny być zlokalizowane w odległości czterech metrów w przypadku, gdy w ścianie został umieszczony otwór okienny lub drzwiowy, a w przypadku ścian bez takich otworów prawodawca określił tą odległość na trzy metry. W niniejszej sprawie w rozbudowanej części wiatrołapu w ścianie od strony granicy z działką sąsiednią umieszczono otwór okienny. Nawet w przypadku jego braku nie ma możliwości zachowania wymaganej odległości, albowiem obecnie ściana zewnętrzna części rozbudowanej jest położona w odległości 1,85m i 1,04m od granicy. Należy podkreślić, że fakt, iż pozostała część wiaty - jej ściana zewnętrzna, jest usytuowana w mniejszej odległości nie usprawiedliwia - wbrew twierdzeniom zawartym w skardze – samowoli, stanowiącej przedmiot niniejszej sprawy. Z treści przepisów zamieszczonych w § 12 powołanego rozporządzenia wynika, że przepisy te obejmują trzy przypadki sytuowania budynku, w określonych w nich odległościach, z zachowaniem dodatkowych warunków. Wbrew stanowisku skarżącej, pojęcie "sytuowania budynku" należy rozumieć szeroko, a więc nie tylko jako budowę nowego budynku w całości, ale również jako rozbudowę istniejącego już budynku. Rozbudowa jest bowiem budową nowej części budynku już istniejącego. Powyższe potwierdza § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowiący, że przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli naziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także związanych z nimi urządzeń budowlanych. Budowa zaś - zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego - to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego. W konsekwencji, w § 2 rozporządzenia (m.in. rozbudowy i przebudowy istniejącego budynku). Stwierdzić zatem należy, że skoro przepis dopuszcza wybudowanie nowego budynku bezpośrednio przy granicy działki, to tym samym możliwa jest rozbudowa budynku do tej granicy. Mając na uwadze fakt, że samowola budowlana jest połączona nie tylko z brakiem zachowania odległości, o których mowa w § 12 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, ale także miała miejsce na nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności bez wymaganej zgody pozostałych współwłaścicieli, bezzasadny jest zarzut braku umożliwienia stronie w ramach postępowania naprawczego podjęcia czynności, mających na celu w oparciu o art. 9 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, uzyskania zgody na odstępstwo od norm techniczno-budowlanych.
Uwzględniając, że postępowanie naprawcze w niniejszej sprawie toczy się od maja 2013 roku, trudno przyjąć za uzasadniony zarzut, że organy uniemożliwiły skarżącej przedstawienie zgody pozostałych współwłaścicieli na wykonanie rozbudowy wiatrołapu o część usytuowaną na nieruchomości, stanowiącej przedmiot współwłasności. Strona nie wykazała nawet, że złożyła do sądu powszechnego wniosek o wyrażenie zgody na dokonanie takiej rozbudowy wobec sprzeciwu współwłaścicieli.
Zgodzić należy się co do zasady ze stanowiskiem strony skarżącej, że nakaz rozbiórki może obejmować cały obiekt lub jego część, jednakże nakaz rozbiórki części obiektu jest dopuszczalny wyłącznie w sytuacji, gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Należy zaznaczyć, że każda decyzja o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części powinna być wykonalna nie tylko prawnie, ale również technicznie. Nakaz rozbiórki może bowiem obejmować cały obiekt lub jego część, jednakże nakaz rozbiórki części obiektu jest dopuszczalny wyłącznie w sytuacji, gdy jest to część obiektu na tyle samodzielna, że może być rozebrana bez istotnej ingerencji w pozostałą część obiektu budowlanego. Orzekając rozbiórkę części budynku należy zatem brać pod uwagę wykonalność decyzji z punktu widzenia warunków technicznych, to jest możliwości dokonania rozbiórki bez istotnej ingerencji i zagrożenia bezpieczeństwa pozostałej części obiektu, która została wykonana zgodnie z prawem lub ewentualnie stanowi przedmiot odrębnego postępowania naprawczego (zob. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2017 r., II OSK 1413/15).
W niniejszej sprawie na żądanie organu skarżąca przedstawiła ekspertyzę techniczną dotyczącą stanu technicznego rozbudowanego wiatrołapu i jego konstrukcji, sporządzoną przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane. W ekspertyzie wskazano, że wiatrołap związany jest konstrukcyjnie z pozostałą częścią budynku, a rozbiórka dobudowanej części spowoduje poważną ingerencję w konstrukcję budynku mieszkalnego. Spowoduje konieczność wybudowania nowej ściany szczytowej wraz z nowym fundamentem, wymagana będzie przebudowę dachu. Spowoduje do znaczne koszty oraz zmniejszy funkcjonalność tej części budynku. Z powyższego wynika, jak zasadnie przyjęły organy nadzoru budowlanego, że z technicznego punktu widzenia rozbiórka spornej części wiatrołapu jest możliwa i mimo konieczności wykonania robót budowlanych opisanych w decyzji organu I instancji, gdy będą one wykonywanie z zachowaniem zasad bezpieczeństwa, nie spowodują one zagrożenia dla pozostałej części budynku. Sama wysokość kosztów, jakie strona będzie musiała ponieść w związku z koniecznością wykonania nakazanych robót budowlanych nie może przesądzać o legalizacji samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy uwzględni się okoliczności niniejszej sprawy tj. wykonanie rozbudowy na gruncie stanowiącym przedmiot współwłasności bez uprzedniego uzyskania zgody wszystkich współwłaścicieli oraz z naruszeniem
§ 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a dotyczące odległości od granicy z sąsiednia działką budowlaną. Należy wskazać, że zakres robót, jakie winna wykonać strona przywracając stan poprzedni, został określony przez organ nadzoru budowlanego, a więc organ zatrudniający osoby posiadające stosowne przygotowanie zawodowe pozwalające ocenić pod względem merytorycznym przedłożonym ekspertyzę, w tym pod kątem technicznych możliwości przeprowadzenia wymaganych robót rozbiórkowych. Kwestionując co do zasady stanowisko przedstawione przez organ co do możliwości przeprowadzenia tych robót, strona skarżąca nie wskazała, dlaczego powyższe założenie organu co do możliwości wykonania rozbiórki jest błędne. Zdaniem Sądu, same trudności związane z przeprowadzeniem robót rozbiórkowych i koszty z tym związane same przez się nie mogą przemawiać za dokonaniem legalizacji samowoli budowlanej. Wskazać również należy, że rozbudowana część wiatrołapu stanowi wyodrębnione pomieszczenie, w którym urządzono łazienkę. Tym samym jego rozbiórka nie ma wpływu na istniejące pomieszczenia w lokalu mieszkalnym.
Nie zasługuje również na uwzględnienie kolejny zarzut dotyczący pominięcia przez organy nadzoru budowlanego faktu, że w niniejszej sprawie rozbudowy dokonano w warunkach zabudowy zagrodowej. Jak wynika z § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, zabudowa zagrodowa to w szczególności budynki mieszkalne, budynki gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych lub ogrodniczych oraz w gospodarstwach leśnych. Z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby rozbudowy dokonano na terenie zabudowy zagrodowej. Z wyciągów z rejestru gruntów wynika natomiast, że jest to teren zabudowy mieszkaniowej. Nadto sam fakt, że na danej działce istnieje zabudowa mieszkalna oraz budynki gospodarcze nie jest wystarczający do przyjęcia, iż mamy do czynienia z zabudową zagrodową. Z definicji zawartej w § 3 ust. 3 rozporządzenia wynika, że zabudowa ta musi być powiązana z prowadzoną działalnością rolniczą lub leśną. Takiego powiązania w niniejszej sprawie nie wykazano. W zgromadzonym materiale dowodowy brak jest jakiejkolwiek wzmianki w tym przedmiocie. Podobnie takich dowodów nie przedstawiła strona w złożonej skardze, wskazując jedynie na występowanie budynków mieszkalnych i gospodarczych.
Mając na uwadze, że ustalony stan faktyczny w przedmiotowej sprawie w powiązaniu z przepisami prawa materialnego świadczył, iż nie zachodzi możliwość doprowadzenia podlegającej ocenie samowoli budowlanej do stanu zgodnego z prawem, zasadnie organy nałożyły na stronę obowiązek przywrócenia stanu poprzedniego wiatrołapu w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Ustalone okoliczności wskazują, że w niniejszej sprawie, z uwagi na brak zgody współwłaścicieli nieruchomości na wykonanie spornych robót budowlanych związanych z rozbudową oraz brak zachowania norm odległościowych, o których mowa w § 12 rozporządzenia uniemożliwiały doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, co jednocześnie uzasadniało odstąpienie od uprzedniego nałożenia na stronę obowiązków, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy.
Zdaniem Sądu, organu ustaliły w niniejszej sprawie wszystkie istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy. Przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z zachowaniem zasady określonej w art. 7, a znajdującej rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a. Dokonując tych ustaleń uwzględniły cały zgromadzony materiał dowodowy, który został poddany ocenie zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 k.p.a. W trakcie całego postępowania zapewniono stronie czynny udział, zawiadamiając ją o podejmowanych czynnościach, jak i zgromadzonym materiale dowodowym. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada warunkom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Organ przedstawił w nim nie tylko ustalono stan faktyczny, ale także wskazał w oparciu o jaki materiał dowodowy poczynił te ustalenia. Przedstawiono również podstawę prawną rozstrzygnięcia, dokonując prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że złożona skarga pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżona decyzja odpowiada prawu, co w oparciu o art. 151 p.p.s.a. uzasadnia jej oddalenie w całości.