II SA/Go 390/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2010-06-30
NSAAdministracyjneWysokawsa
prawo administracyjnekarta pojazduopłatyzwrot nadpłatyprawo unijneTWEniekonstytucyjnośćrozporządzenieruch drogowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził bezskuteczność czynności Starosty i nakazał zwrot części opłat za wydanie kart pojazdu, uznając pobraną kwotę 500 zł za niezgodną z prawem.

Skarżący domagał się zwrotu części opłaty za wydanie kart pojazdu, twierdząc, że pobrana kwota 500 zł była zawyżona i niezgodna z prawem unijnym oraz krajowym. Starosta odmówił zwrotu, powołując się na obowiązujące przepisy. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną, stwierdzając bezskuteczność czynności organu i nakazując zwrot nadpłaty w wysokości 425 zł za każdą kartę.

Sprawa dotyczyła skargi M.G. na czynność Starosty z dnia [...] r. w przedmiocie zwrotu części opłat za wydanie 135 kart pojazdu. Skarżący domagał się zwrotu nadpłaty w wysokości 57.375,00 zł, wskazując na niezgodność przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z prawem krajowym (Konstytucją RP, ustawą Prawo o ruchu drogowym) oraz prawem unijnym (art. 90 TWE). Organ odmówił zwrotu, argumentując, że opłaty wynikały z obowiązujących przepisów. Sąd administracyjny, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego (U 6/04) oraz orzecznictwo NSA i ETS (C-134/07), uznał, że przepis rozporządzenia był niezgodny z prawem od momentu jego wejścia w życie, a pobrana opłata w wysokości 500 zł była zawyżona. Sąd stwierdził bezskuteczność czynności Starosty i nakazał zwrot skarżącemu kwoty 425 zł za każdą z 135 kart pojazdu, a także zasądził zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, opłata była niezgodna z prawem krajowym (Konstytucją RP, ustawą Prawo o ruchu drogowym) oraz prawem unijnym (art. 90 TWE).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis rozporządzenia określający wysokość opłaty był niezgodny z ustawą Prawo o ruchu drogowym, Konstytucją RP (art. 92 ust. 1, art. 217) oraz art. 90 TWE, ponieważ opłata była zawyżona i nie odzwierciedlała rzeczywistych kosztów, a także naruszała zasadę niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku UE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

inne

Przepisy (11)

Główne

u.p.r.d. art. 77 § ust. 1, 2, 3, 4 pkt 2 i ust. 5

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym

Przepisy te regulowały obowiązek wydania karty pojazdu i delegację do określenia wysokości opłat, która została przekroczona przez rozporządzenie.

p.p.s.a. art. 146 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania przez sąd administracyjny o stwierdzeniu bezskuteczności czynności organu.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Pomocnicze

rozp. MI z 28.07.2003 art. 1 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu

Przepis ten określał opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości 500 zł, która została uznana za niezgodną z prawem.

Konstytucja RP art. 92 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis dotyczący zgodności rozporządzeń z ustawami.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Przepis dotyczący nakładania danin publicznych.

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada legalności.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa.

k.p.a. art. 77 § § 1 i § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prawdy obiektywnej i kompletności materiału dowodowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia z art. 90 akapitem pierwszym TWE (zasada niedyskryminacji). Niezastosowanie art. 10 TWE (zasada lojalności). Niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego.

Godne uwagi sformułowania

przepis był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania określenie przez Trybunał innego, niż wynikającego z bazowej reguły walidacyjnej, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego nie wiąże sądu administracyjnego sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE opłata, którą należy zapłacić w danym państwie członkowskim za wydanie pierwszej karty pojazdu, która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.

Skład orzekający

Marzenna Linska - Wawrzon

przewodniczący

Aleksandra Wieczorek

sędzia

Michał Ruszyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat za karty pojazdów, zgodność rozporządzeń z ustawami i prawem UE, kompetencje sądów administracyjnych w zakresie kontroli konstytucyjności aktów wykonawczych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów dotyczących opłat za karty pojazdu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat administracyjnych i ich zgodności z prawem, z silnym aspektem prawa unijnego i konstytucyjnego. Pokazuje, jak sądy administracyjne mogą korygować wadliwe przepisy wykonawcze.

Czy płaciłeś za kartę pojazdu za dużo? Sąd administracyjny wyjaśnia!

Dane finansowe

WPS: 57 375 PLN

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 390/10 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2010-06-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2010-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Aleksandra Wieczorek
Marzenna Linska - Wawrzon /przewodniczący/
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6039 Inne, o symbolu podstawowym 603
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Sygn. powiązane
I OSK 1731/10 - Wyrok NSA z 2011-02-09
Skarżony organ
Starosta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność aktu wydanego na podstawie przepisów szczególnych
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 108 poz 908
art. 77 ust 1, 2, 3, 4 pkt 2 i ust 5
Ustawa z dnia  20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 146 § 1 i 2, art. 200, art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M.G. na czynność Starosty z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części opłat za wydanie kart pojazdu I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności, II. uznaje obowiązek Starosty dokonania zwrotu M.G. części opłat w wysokości po 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych za każdą z niżej wymienionych kart pojazdu: 1. z dnia [...] r. nr [...], 2. z dnia [...] r. nr [...], 3. z dnia [...] r. nr [...], 4. z dnia [...] r. nr [...], 5. z dnia [...] r. nr [...], 6. z dnia [...]r. nr [...], 7. z dnia [...] r. nr [...], 8. z dnia [...] r. nr [...], 9. z dnia [...] r. nr [...], 10. z dnia [...] r. nr [...], 11. z dnia [...] r. nr [...], 12. z dnia [...] r. nr [...], 13. z dnia [...] r. nr [...], 14. z dnia [...] r. nr [...], 15. z dnia [...] r. nr [...], 16. z dnia [...] r. nr [...], 17. z dnia [...] r. nr [...], 18. z dnia [...] r. nr [...], 19. z dnia [...] r. nr [...], 20. z dnia [...] r. nr [...], 21. z dnia [...] r. nr [...], 22. z dnia [...] r. nr [...], 23. z dnia [...] r. nr [...], 24. z dnia [...] r. nr [...], 25. z dnia [...] r. nr [...], 26. z dnia [...] r. nr [...], 27. z dnia [...] r. nr [...], 28. z dnia [...] r. nr [...], 29. z dnia [...] r. nr [...], 30. z dnia [...] r. nr [...], 31. z dnia [...] r. nr [...], 32. z dnia [...] r. nr [...], 33. z dnia [...] r. nr [...], 34. z dnia [...] r. nr [...], 35. z dnia [...] r. nr [...], 36. z dnia [...] r. nr [...], 37. z dnia [...] r. nr [...], 38. z dnia [...] r. nr [...], 39. z dnia [...] r. nr [...], 40. z dnia [...] r. nr [...], 41. z dnia [...] r. nr [...], 42. z dnia [...]r. nr [...], 43. z dnia [...] r. nr [...], 44. z dnia [...] r. nr [...], 45. z dnia [...] r. nr [...], 46. z dnia [...] r. nr [...], 47. z dnia [...] r. nr [...], 48. z dnia [...] r. nr [...], 49. z dnia [...] r. nr [...], 50. z dnia [...] r. nr [...], 51. z dnia [...] r. nr [...], 52. z dnia [...] r. nr [...], 53. z dnia [...] r. nr [...], 54. z dnia [...] r. nr [...], 55. z dnia [...] r. nr [...], 56. z dnia [...] r. nr [...], 57. z dnia [...] r. nr [...], 58. z dnia [...] r. nr [...], 59. z dnia [...] r. nr [...], 60. z dnia [...] r. nr [...], 61. z dnia [...] r. nr [...], 62. z dnia [...] r. nr [...], 63. z dnia [...] r. nr [...], 64. z dnia [...] r. nr [...], 65. z dnia [...] r. nr [...], 66. z dnia [...]r. nr [...], 67. z dnia [...] r. nr [...], 68. z dnia [...] r. nr [...], 69. z dnia [...] r. nr [...], 70. z dnia [...] r. nr [...], 71. z dnia [...] r. nr [...], 72. z dnia [...] r. nr [...], 73. z dnia [...] r. nr [...], 74. z dnia [...] r. nr [...], 75. z dnia [...] r. nr [...], 76. z dnia [...] r. nr [...], 77. z dnia [...] r. nr [...], 78. z dnia [...] r. nr [...], 79. z dnia [...] r. nr [...], 80. z dnia [...] r. nr [...], 81. z dnia [...] r. nr [...], 82. z dnia [...] r. nr [...], 83. z dnia [...] r. nr [...], 84. z dnia [...] r. nr [...], 85. z dnia [...] r. nr [...], 86. z dnia [...] r. nr [...], 87. z dnia [...] r. nr [...], 88. z dnia [...] r. nr [...], 89. z dnia [...]r. nr [...], 90. z dnia [...] r. nr [...], 91. z dnia [...] r. nr [...], 92. z dnia [...] r. nr [...], 93. z dnia [...] r. nr [...], 94. z dnia [...] r. nr [...], 95. z dnia [...] r. nr [...], 96. z dnia [...] r. nr [...], 97. z dnia [...] r. nr [...], 98. z dnia [...] r. nr [...], 99. z dnia [...] r. nr [...], 100. z dnia [...] r. nr [...], 101. z dnia [...] r. nr [...], 102. z dnia [...] r. nr [...], 103. z dnia [...] r. nr [...] 104. z dnia [...] r. nr [...], 105. z dnia [...] r. nr [...], 106. z dnia [...] r. nr [...], 107. z dnia [...] r. nr [...], 108. z dnia [...] r. nr [...], 109. z dnia [...] r. nr [...], 110. z dnia [...] r. nr [...], 111. z dnia [...] r. nr [...], 112. z dnia [...] r. nr [...], 113. z dnia [...] r. nr [...], 114. z dnia [...] r. nr [...], 115. z dnia [...]r. nr [...] 116. z dnia [...] r. nr [...], 117. z dnia [...] r. nr [...], 118. z dnia [...] r. nr [...], 119. z dnia [...] r. nr [...], 120. z dnia [...] r. nr [...], 121. z dnia [...] r. nr [...], 122. z dnia [...] r. nr [...], 123. z dnia [...] r. nr [...], 124. z dnia [...] r. nr [...], 125. z dnia [...] r. nr [...], 126. z dnia [...] r. nr [...], 127. z dnia [...] r. nr [...], 128. z dnia [...] r. nr [...], 129. z dnia [...] r. nr [...], 130. z dnia [...] r. nr [...], 131. z dnia [...] r. nr [...], 132. z dnia [...] r. nr [...], 133. z dnia [...] r. nr [...], 134. z dnia [...] r. nr [...], 135. z dnia [...] r. nr [...], III. zasądza od Starosty na rzecz M.G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego M.G. zwrócił się do Starosty o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania części opłaty za wydanie 135 kart pojazdów i zwrot nadpłaconej kwoty w wysokości 57.375,00 zł.
Pismem z [...] marca 2010 r. organ odmówił dokonania zwrotu nadpłat wskazując, iż wszelkie opłaty pobierane przy rejestracji pojazdów i ich wysokość, w tym również opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł wynikały z obowiązujących w dniu rejestracji pojazdów przepisów prawa. Wskazał, że na podstawie art. 77 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, póz. 908 ze zm.), minister właściwy ds. transportu określa w drodze rozporządzenia wysokość opłat za kartę pojazdu. W rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. nr 137, póz. 1310) określona została opłata za wydanie karty w wysokości 500 zł przy pierwszej rejestracji pojazdu, sprowadzonego z zagranicy indywidualnie przez jego właściciela na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którą pobierał organ rejestrujący. Podkreślił przy tym, że nie jest rolą organu rejestrującego rozstrzyganie, czy obowiązujące przepisy, które regulują zasady postępowania organów są zgodne z Konstytucją lub normami prawa międzynarodowego. Wskazano także na odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. (U 6/04, OTK-A 2006/1/3), terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu § 1 ust. 1 wymienionego rozporządzenia do dnia 1 maja 2006 r.
Pismem z [...] marca 2010 r. pełnomocnik skarżącego wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.
Na powyższe wezwanie Starosta nie odpowiedział.
W skardze wniesionej z zachowaniem terminu zarzucono:
I. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie przepisu art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a,
II. naruszenie prawa materialnego poprzez:
1. zastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji, w której:
a) powołany przepis rozporządzenia jest niezgodny z przepisem art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym jak i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP,
b) powołany przepis rozporządzenia jest niezgodny z art. 90 akapitem pierwszym Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, albowiem uiszczone przez skarżącego opłaty za wydanie kart pojazdu są objęte zakazem z powołanego art. 90 akapitu pierwszego TWE, a to od chwili wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, to jest od 1 maja 2004 r.,
2. niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 90 akapit 1 TWE, który należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, którą należy zapłacić w danym państwie członkowskim za wydanie pierwszej karty pojazdu, która to opłata jest w praktyce nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w państwie pobierającym opłatę używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany,
3. niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy przepisu art. 10 TWE – proklamującego zasadę lojalności, która obliguje państwo członkowskie do zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z TWE, a w szczególności związanie Państwa Polskiego "acquis communautaire" – w tym wykładnią i stosowaniem prawa wspólnotowego, wynikającą z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości,
4. niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego z której wynika, że krajowy organ władzy stosując prawo jest zobowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową – a w stanie faktycznym sprawy sprzeczny z art. 90 akapit 1 TWE – przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
W oparciu o te zarzuty wniesiono o:
1. stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz stwierdzenie obowiązku Starosty do zwrotu części opłat za wydanie 135 kart pojazdów pobranych ponad kwotę wynikającą z art. 77 ust. 3 w zw. z ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym,
2. zasądzenie kosztów w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych oraz kosztów dwóch opłat skarbowych (2x17 zł) od przedłożonych dokumentów pełnomocnictwa (w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym).
Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie była dokonana przez Starostę odmowa zwrotu części opłat uiszczonych przez skarżącego za wydanie 135 kart pojazdów. Podstawą prawną do określenia wysokości opłaty za kartę pojazdu stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia. W myśl art. 77 ust. 1 tej ustawy, producent lub importer nowych pojazdów jest obowiązany wydać kartę pojazdu dla każdego pojazdu samochodowego wprowadzonego do obrotu handlowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu, kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ust. 2 pkt 2 cyt. przepisu ustawodawca zamieścił delegację dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w drodze rozporządzenia, wysokości opłat za kartę pojazdu, zastrzegając, że w rozporządzeniu należy uwzględnić znaczenie tych dokumentów dla rejestracji pojazdu oraz wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów (ust. 5). W wykonaniu powyższej delegacji Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz.U. Nr 137 poz. 1310). Przewidywało ono w § 1 ust. 1, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł. Rozporządzenie to zostało uchylone rozporządzeniem Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z dniem 15 kwietnia 2006 r., które w § 1 określa, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pobiera się opłatę w wysokości 75 zł.
Wyrokiem z 17 stycznia 2006 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt U 6/04 orzekł, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym i z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że rozporządzenie traci moc obowiązującą z dniem 1 maja 2006 r.
Kwestią wstępną dla przedmiotu kontroli przeprowadzanej w niniejszej sprawie było rozważenie dopuszczalności skierowania żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu na drogę administracyjną. Tryb ten został zaaprobowany w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r. (l OPS 3/07), w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r., jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W uchwale podkreślono, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, rozstrzyganej przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej. Zatem obowiązek uiszczenia opłaty ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa. Organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego odnosząc się do żądania zwrotu opłaty za kartę pojazdu organ odnosi się do obowiązku wynikającego z przepisów prawa, a więc podejmuje akt lub czynność, które nie są decyzją lub postanowieniem. Skarga do sądu administracyjnego opiera się więc na art. 3 § 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej : p.p.s.a. Droga ta jest dopuszczalna obok możliwości dochodzenia roszczenia przed sądem powszechnym (por. uchwała SN z dnia 16 maja 2007 r., III CZP 35/07).
Przy takiej konstrukcji uprawnienia strony konieczne było wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 52 § 3 p.p.s.a., czyli poprzedzenie skargi wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności.
Wskazany wymóg w niniejszej sprawie został dopełniony.
Kwestia pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu była przedmiotem powołanego już wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 stycznia 2006 r. W uzasadnieniu Trybunał wskazał, iż niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi - ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.
Rozważając skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w związku z zastosowanym przez niego zabiegiem polegającym na czasowym odroczeniu terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, stwierdzić należy, przepis był niekonstytucyjny od samego początku jego obowiązywania. Odnosząc to do kompetencji sądu administracyjnego trzeba zważyć, iż z art. 178 Konstytucji RP wywodzi się samodzielność sądownictwa administracyjnego w ocenie konstytucyjności prawa stanowionego aktami wykonawczymi do ustaw. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie istnieje zgodność poglądów o uprawnieniu do takiej kontroli stosowania prawa (uchwała NSA z 30 października 2000 r., OPK 13/00, ONSA z 2001 r. , Nr 2, poz. 63 oraz wyrok składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 stycznia 2006 r, l OPS 4/05, ONSAiWSA nr 2, poz. 39). To uprawnienie sądów nie pozostaje w kolizji z rolą Trybunału Konstytucyjnego. W przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą różnica polega na tym, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał, podczas gdy stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym (por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., l OSK 418/08). Tym samym określenie przez Trybunał innego, niż wynikającego z bazowej reguły walidacyjnej, momentu utraty mocy obowiązującej przepisu wykonawczego nie wiąże sądu administracyjnego (J. Trzciński, Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007 r., P 10/07, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2008, nr 1; także J. Trzciński, R. Hauser: Prawotwórcze znaczenie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Warszawa 2008, s. 70 i 85; wyrok NSA z dnia 26 maja 2009 r, II OSK 290/09, LEX nr 505239; wyrok NSA z dnia 21 maja 2009 r., II OSK 179/09, LEX nr 507638, wyrok NSA z dnia 5 maja 2009 r., II OSK 71/09, LEX 507812; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07, LEX nr 357511).
Zarzut skargi naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6 k.p.a (zasady legalności), art. 7 k.p.a (zasady uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli), art. 8 k.p.a (zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa), art. 77 przez nie zebranie całego materiału dowodowego oraz zarzut naruszenia prawa materialnego przez zastosowanie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie opłat za kartę pojazdu, okazał się zatem uzasadniony.
Uzasadnione okazały się także pozostałe zarzuty skargi dotyczące niezastosowania przepisów Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE).
Skarżący zasadnie wskazał na sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z art. 90 akapit pierwszy TWE. Podkreślenia wymaga, że postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego
przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot i Europejski Bank Centralny. Art. 90 TWE stanowi zaś, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 (Lex nr 354541). W orzeczeniu tym Trybunał orzekł, że sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE. Trybunał stwierdził też, że art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany.
Z powyżej wskazanych przyczyn orzecznictwo sądów administracyjnych rozstrzyga przedmiotowe zagadnienie jednolicie przyjmując, iż czynność polegająca na odmowie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu narusza prawo jako wydana bez podstawy prawnej (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., l OSK 52/07; wyrok NSA z dnia 24 lutego 2009 r., l OSK 418/08; wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2008 r., III SA/Łd 88/08; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2009 r., II SA/Ol 389/09; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 listopada 2009 r., II SA/Po 420/09; wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 lipca 2009 r., III SA/Lu 228/09).
Konsekwencją uznania przepisu rozporządzenia za niekonstytucyjny, w dacie jego zastosowania przez organ, jest stwierdzenie, że w świetle obowiązujących przepisów prawa strona miała obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu wyłącznie w wysokości uwzględniającej kryteria wynikające z art. 77 ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Podkreślenia wymaga, że obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu ma charakter publicznoprawny, wynikających z przepisów prawa materialnego administracyjnego. W konsekwencji sprawa zainicjowana wnioskiem skarżącego, o zwrot części tej opłaty, bezspornie dotyczy jego obowiązku publicznoprawnego mającego swe źródło we wskazanych wyżej przepisach.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 17.02.2010 r., I OSK 589/09 i I OSK 590/09 wskazał, iż skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność organu (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a) ma prawo żądać, aby sąd orzekł o istnieniu lub nieistnieniu tego obowiązku. Innymi słowy sąd powinien uznać obowiązek organu administracji w tym zakresie.
Z uwagi więc na uiszczenie przez skarżącego opłaty w kwocie przewyższającej kwotę odpowiadającą regulacji ustawowej, należało uznać obowiązek Starosty dokonania zwrotu skarżącemu części opłat w wysokości po 425 zł za każdą ze 135 kart pojazdu.
Wobec powyższego, na mocy art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a, Sąd orzekł jak w pkt I. i II. sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 240 zł, oraz koszty opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym w kwocie 17 zł. Sąd nie zasądził kosztów opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa złożonego w postępowaniu administracyjnym. W świetle bowiem cytowanych przepisów zwrot kosztów dotyczy tylko postępowania sądowoadministracyjnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI