II SA/GO 39/24

II SA/Go 39/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-03-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek /przewodniczący sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Dziedzic
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2024 r. sprawy ze skargi S.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną m. in. na podstawie art. 17 ust. 1-1b i 3-3d, art. 24 ust. 2a i 4, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej jako u.ś.r.),Burmistrz Miasta i Gminy [...] odmówił przyznania S.N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad babcią J.N. na okres od 1 września 2023 r. do odwołania. W uzasadnieniu swego stanowiska organ I instancji na wstępie przedstawił przebieg postępowania, wskazując, iż dnia 12 października 2023 r. S.N. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad babcią J.N. Do wniosku dołączyła kserokopię orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności babci, obowiązek informacyjny oraz oświadczenie, z którego wynika, że J.N. jest wdową, jej rodzice nie żyją oraz posiada ona tylko jedno orzeczenie o niepełnosprawności. Wnioskodawczyni wskazała, że babcia ma jednego syna, będącego jej ojcem – I.N., który mieszka wraz z matką wnioskodawczyni w Niemczech, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, aktualnie jest osobą bezrobotną, poszukującą pracy i nie jest w stanie opłacać opieki nad matką. S.N. dodała, że sprawuje opiekę nad babcią od momentu jej powrotu do domu ze szpitala po przebytych dwóch udarach mózgu, tj. od 5 września 2023 r.Ponadto nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, nie ma ustalonych uprawnień emerytalno-rentowych, jest zarejestrowana w urzędzie pracy, nie prowadzi działalności gospodarczej ani gospodarstwa rolnego, nie jest też uprawniona do świadczeń opiekuńczych.
Dalej organ I instancji wskazał, iż pismem nr z [...] października 2023 r. wezwał I.N. do złożenia wyjaśnień w sprawie ustalenia możliwości wywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego wobec matki J.N. Dnia 25 października 2023 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] wpłynęło oświadczenie I.N., z którego wynika, że od lipca 2023 r. przebywa na zasiłku chorobowym w Niemczech ze względu na niezdolność do pracy, nie posiada uprawnień emerytalno-rentowych. Prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. I.N. wskazał, że z matką utrzymuje kontakt głównie telefoniczny, odwiedzają raz w miesiącu na kilka dni, w związku z czym zna sytuację zdrowotną matki. Oświadczył, że nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma możliwości sprawowania bezpośrednio opieki nad matką, ponieważ od 20 lat mieszka w Niemczech i tam jest zameldowany. Wskazał też, że nie ma możliwości opłacać opieki nad matką, ani partycypować w kosztach tej opieki ze względu na wysokie koszty utrzymania i obecnie niższe dochody. Dnia [...] października 2023 r. w miejscu zamieszkania osoby wymagającej opieki został przeprowadzony rodzinny wywiad środowiskowy, na podstawie którego ustalono, że S.N. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z 8-letnim synem oraz babcią. J.N. choruje na nadciśnienie, migotanie przedsionków, w sierpniu 2023 r. przeszła dwa udary, które spowodowały, że jest osobą całkowicie leżącą i zależną od osób trzecich. Ustalono, że strona udziela wsparcia babci przez całą dobę. Opieka polega na: kontrolowaniu wysokości ciśnienia i poziomu glikemii, przygotowywaniu posiłków i dbaniu o higienę. Potwierdzono, że sprawowana przez wnioskodawczynię opieka nad babcią uniemożliwia podjęcie zatrudnienia.
Następnie organ I instancji przytoczył stan prawny wskazując, iż zgodnie z
art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ww. ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.Dalej organ I instancji wskazał, iż jak świadczą dokumenty zgromadzone w sprawie, babcia strony, J.N., legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z [...] r. nr [...]). Na podstawie powołanego dokumentu ustalono, że powstanie niepełnosprawności oraz stopień znaczny datuje się od 81. roku życia. Zatem, wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r. przesłanka determinująca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie została spełniona. Burmistrz wskazał też, iż rozpatrując sprawę strony przeanalizował także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W ocenie organu I instancji wyrok ten nie może mieć jednak wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, ponieważ w wyroku tym Trybunał wskazał wyraźnie, że skutkiem wejścia wyroku w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Wyrok ten, choć orzekł o niekonstytucyjności art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie zmienił sytuacji prawnej osób, które nie spełniają zawartych w tym przepisie przesłanek. Wskazano, że poprawienie stanu prawnego w tym zakresie należy wyłącznie do ustawodawcy. W związku z tym wydany przez Trybunał Konstytucyjny wyrok nie oznacza w żadnym razie, aby w obecnym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne mogło zostać przyznane osobie sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym dorosłym, który nie został dotknięty niepełnosprawnością w okresach życia wskazanych w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Zgodnie z art. 17 ust. 1 a powołanej ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionychorzeczeniem o w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak stanowi polskie prawodawstwo, krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a niesą krewnymi w linii prostej, natomiast stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (odpowiednio do art. 61 § 1 i 2 ustawy). Art. 129 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Z powyższych rozważań, zdaniem organu I instancji wynika, że krewnymi w linii prostej są odpowiednio: wstępni - czyli ojciec i matka, a także dziadek i babcia oraz zstępni, czyli dziecko (w pierwszym stopniu), wnuk i wnuczka (w drugim stopniu). Uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego dalsza osoba - w stosunku bliskości do wymagającego opieki - uzyska dopiero w sytuacji, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, tj. gdy takiej osoby nie będzie albo gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad potrzebującym. Świadczenie to nie jest skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej kategorii osób. To nie rodzina decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie, a decyduje o tym przepis prawa. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego - w przypadku ustalenia uprawnień dla innej osoby niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, zdeterminowane jest spełnieniem wszystkich kryteriów dookreślonych w art. 17 ust. 1a u.ś.r. Z akt sprawy wynika, że mąż oraz rodzice J.N. nie żyją, jednakże jest osoba spokrewniona z ww. w pierwszym stopniu, a mianowicie syn J.N., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Nadto obowiązku alimentacyjnego ciążącego na krewnych bliższych stopniem nie można zrzec się, czy przenieść na inną osobę zobowiązaną do alimentacji w dalszej kolejności nawet za zgodą takiej osoby. Zatem świadczenie pielęgnacyjne w pierwszej kolejności przysługuje - odpowiednio do sytuacji strony – I.N., bowiem to na nim w pierwszej kolejności ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki i w ocenie organu może sprawować opiekę nad matką. Strona jako wnuczka J.N. jest z nią spokrewniona w drugim stopniu i obowiązek alimentacyjny strony wobec babci powstaje, gdy nie ma dzieci babci lub dzieci te legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodzi.Organ nie zakwestionował, że J.N. wymaga stałej opieki osoby drugiej i że to strona tę opiekę sprawuje. Jednakże przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny (zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.) uwarunkowane jest spełnieniem dodatkowych warunków m.in. wykluczeniem osóbspokrewnionych w pierwszym stopniu z tego obowiązku ze względu na to, że legitymują sięorzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem organu I instancji w żaden sposób nie można wykluczyć syna J.N. z kręgu osób, które mogą sprawować opiekę nad matką, nie można bowiem przyjąć, że odległe miejsce zamieszkania stanowi przesłankę uniemożliwiającą sprawowanie opieki nad matką. Ponadto organ stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż niepełnosprawność J.N. powstała, gdy ukończyła ona 81. rok życia.
Od powyższej decyzji S.N. złożyła w ustawowym terminie odwołanie, w którym nie zgodziła się z rozstrzygnięciem Burmistrza.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył treść przepisów, mających jego zdaniem zastosowanie w sprawie, tj.
art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 1b u.ś.r., a następnie uznał za błędne stanowisko organu I instancji, iż strona nie spełnia warunku określonego w art. 17 ust. 1b ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia - bowiem Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo doświadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, nie wywołuje więc skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, tj. utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego, powoduje jednak konieczność takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Stosując wskazany wyżej sposób wykładni w odniesieniu do art. 17 ust. 1b ustawy należy stwierdzić, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1 b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Następnie Kolegium wskazało, że zgodnie z treścią art. 128 K.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W myśl art. 129 § 1 K.r.o. obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (§ 1). Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (§ 1). W analizowanej sprawie, ze względu na treść przytoczonych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz K.r.o., powstała wątpliwość, czy obowiązujący stan prawny dopuszcza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego S.N. - jako osobie spokrewnionej w drugim stopniu w sobą wymagającą opieki (tj. babcią), w sytuacji, gdy osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (tj. syn) nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r.
Powołując się na stanowisko NSA wyrażone w uchwale z dnia 14 listopada 2022 r. sygn. akt I OPS 2/22 organ I instancji podkreślił, że ustawodawca zasadniczo (choć nie wyłącznie) wyznaczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę obowiązku alimentacyjnego. Ustawodawca odsyła w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyłącznie w zakresie dotyczącym kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. W ten sposób ustawodawca wyznaczył po części zakres podmiotowy ustawy, tj. osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny są uprawnione do ubiegania się o świadczenie. Z uwzględnieniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawodawca dokonał także podziału tych osób na spokrewnione w pierwszym stopniu i stopniu dalszym (zobowiązanych do alimentacji w pierwszej i dalszej kolejności), jak też uwzględnił pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie. Kolejność dostępu do świadczenia określona w art. 17 ust. 1a pkt 2 i art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r. jest zatem co do zasady zgodna z kolejnością realizowania się obowiązku alimentacyjnego i pod względem systemowymregulacja ta nie prowadzi do sprzeczności i nie narusza spójności systemowej. W konsekwencji NSA stwierdził, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Również w przypadku sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobom wymienionym w art. 17 ust. pkt 4 u.ś.r., jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uchwale zauważono, że limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu (por. uchwała NSA z dnia 14.11.2022 r. sygn. akt I OPS 2/22, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 07.12.2022 r. sygn. akt 11 SA/Go 454/22).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Kolegium wskazało, że bezspornym jest fakt, iż wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony przez S.N., która jest wnuczką wymagającej opieki J.N., a więc jest osobą zobowiązaną do alimentacji, przy czym jest krewną w stosunku do swojej babci w drugim stopniu w linii prostej. Ponadto w sprawie ustalono, że żyje osoba spokrewniona w pierwszym stopniu z J.N. tj. jej syn I.N.. W świetle powołanego art. 17 ust. 1 a ustawy, skoro niepełnosprawna J.N. ma dziecko, to przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dla strony, będącej jej wnuczką, mogłoby nastąpić wyłącznie w razie ustalenia, że dziecko to legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, iż brak jest okoliczności, które pozwoliłyby zaktualizować obowiązek alimentacyjny S.N. względem jej babci przed obowiązkiem alimentacyjnym syna J.N., które to osoby w pierwszej kolejności zobowiązane są do sprawowania opieki nad swoją matką. Syn J.N. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniem niepełnosprawności. Zdaniem organu podniesione w sprawie okoliczności takie jak odległość miejsca zamieszkania, czy też problemy zdrowotne nie stanowią obiektywnej przeszkody, niezależnej od osoby na której ciąży obowiązek alimentacyjny, do zapewnienia matce opieki. Są to przeszkody prawnie obojętne względem nałożonych przez ustawodawcę obowiązków w stosunku do osób najbliższych. Zgodnie z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych tylko legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności powoduje zwolnienie osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności i możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu w stosunku do osoby wymagającej opieki. Obowiązek alimentacyjny powstaje z mocy prawa, a nie z wyboru dokonanego w danej rodzinie przez jej członków. Okoliczności podniesione przez syna J.N., nie zwalniają go z obowiązku alimentacyjnego względem niepełnosprawnej matki.
Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, że w rozpoznawanej sprawie nie zaszły okoliczności, które pozwoliłyby na uznanie, że obowiązek alimentacyjny S.N. względem jej babci wyprzedza obowiązek alimentacyjny jej syna. To dzieci są bowiem w pierwszej kolejności zobowiązane do sprawowania opieki nad rodzicem. Skoro zatem strona nie jest osobą w pierwszej kolejności zobowiązaną do spełnienia obowiązku alimentacyjnego na rzecz swojej babci, to nie może skutecznie ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki.
S.N. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję SKO, w której zarzuciła:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, jego dowolną ocenę, niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy powodujące błędne ustalenie, że Skarżący nie ma prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na obciążenie obowiązkiem alimentacyjnym krewnego w bliższej kolejności (syna) przy jednoczesnym pominięciu, że I.N. nie ma możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec matki z uwagi na stan zdrowia oraz sytuację finansową,
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie
przepisu art. 132 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego niezastosowanie
i dokonanie wykładni przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych z pominięciem przesłanek od spełnienia, których zależy aktualizacja obowiązku alimentacyjnego osób z dalszego kręgu krewnych. W ocenie skarżącej, art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinien być interpretowany z uwzględnieniem art. 132 krio i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym przez Pana I.N. wobec matki J.N.
Na podstawie tak postawionych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżąca zaznaczyła, że I.N. od 20 lat mieszka na terytorium Niemiec i tam jest zameldowany. I.N. nie ma możliwości opieki nad matką, ani partycypowania w kosztach jej opieki ze względu na wysokie koszty tej opieki oraz niższe dochody spowodowane pogorszeniem stanu
zdrowia. Są to okoliczności, które mieszczą się w katalogu z przepisu art. 132 krio.
W ocenie skarżącej wykładnia przepisu art. 17 u.ś.r. z pominięciem treści przepisu art. 132 krio skutkuje naruszeniem przepisów prawa materialnego. Prawidłowa wykładnia cytowanych przepisów prowadzi do wniosku, że na gruncie niniejszej ustawy należy je analizować łącznie, tym bardziej, że ustawodawca w treści przepisu art. 17 u.ś.r. odwołuje się do pojęcia obowiązku alimentacyjnego. Jednocześnie nie można pomijać, że skoro na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego możliwe jest uchylenie się od zobowiązań alimentacyjnych z powodu stanu zdrowia lub sytuacji finansowej, tym bardziej możliwe to będzie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności
(art. 134 § 2 p.p.s.a.). Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu babką. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest ustawa z 28 listopada 2003 r.
o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej: u.ś.r.).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia
9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy czym świadczenie pielęgnacyjne, w myśl art. 17 ust. 1a u.ś.r. przysługuje osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W ocenie Sądu ustalony przez organy stan faktyczny nie budzi wątpliwości. J.N. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest wdową, posiada syna, który mieszka w Niemczech i nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Fakt sprawowania opieki przez skarżącą nad niepełnosprawną babką pozostaje także poza sporem. W sprawie bezsporne pozostaje, że skarżąca nie zalicza się do podmiotów, o których stanowi powyżej przywołany art. 17 ust. 1 pkt 1-3 u.ś.r. Skarżąca jest wnuczką J.N., czyli jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w drugim stopniu.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy w przypadku skarżącej spełniona została przesłanka przewidziana w art. 17 ust. 1a u.ś.r., tzn. czy skarżącej jako osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. Należy wskazać, na co zasadnie zwróciło uwagę SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w dniu 14 listopada 2022 r. na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, została podjęta uchwała siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I OPS 2/22 (www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA) o następującej treści:
1. "Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.);
2. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.)".
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu ww. uchwały podkreślił, że na mocy ustawy z 7.12.2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548) przepis art. 17 ust. 1a u.ś.r. otrzymał aktualne brzmienie, zgodnie z którym osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Na mocy tej nowelizacji ustawodawca zmienił zatem zasady dostępu do świadczenia osób innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki i zastąpił kryterium braku możliwości sprawowania opieki na sformalizowaną przesłankę legitymowania się przez rodziców, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, opiekuna faktycznego dziecka i osobę będącą rodziną zastępczą spokrewnioną, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonej w uzasadnieniu ww. uchwały, związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego regulującymi obowiązek alimentacyjny i przepisami regulującymi prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ma ograniczony charakter.
W szczególności przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunowi spoza kręgu osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności nie ma wpływu na ewentualny obowiązek alimentacyjny osób zobowiązanych w pierwszej kolejności. Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie dotyczy obowiązku alimentacyjnego i go nie potwierdza, choć samo świadczenie może stanowić źródło środków na pokrycie świadczeń alimentacyjnych, jeżeli osoba je pobierająca jest do nich zobowiązana. Związek między przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
i przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych znajduje swój wyraz w aspekcie podmiotowym. Ustawodawca zasadniczo (choć nie wyłącznie) wyznaczył krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przesłankę obowiązku alimentacyjnego. Co istotne, ustawodawca odsyła w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wyłącznie w zakresie dotyczącym kręgu osób obciążonych obowiązkiem alimentacyjnym. W ten sposób ustawodawca wyznaczył po części zakres podmiotowy ustawy, tj. osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny są uprawnione do ubiegania się o świadczenie.
Z uwzględnieniem przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ustawodawca dokonał także podziału tych osób na spokrewnione w pierwszym stopniu i stopniu dalszym (zobowiązanych do alimentacji w pierwszej i dalszej kolejności), jak też uwzględnił pierwszeństwo obowiązku alimentacyjnego małżonków względem siebie. Kolejność dostępu do świadczenia określona w art. 17 ust. 1a pkt 2 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r. jest zatem co do zasady zgodna z kolejnością realizowania
się obowiązku alimentacyjnego i pod względem systemowym regulacja ta nie prowadzi do sprzeczności i nie narusza spójności systemowej. Zauważyć jednak należy, że również w tym wymiarze regulacja ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest w pełni koherentna z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, i zawiera pewne własne rozwiązania, istotne ze względu na przedmiot jej regulacji. W art. 17 ust. 1a u.ś.r. prawo do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innych niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest wyprzedzane przez uprawnienie opiekuna faktycznego oraz osób będących rodziną zastępczą spokrewnioną, co w okolicznościach konkretnego przypadku może oznaczać, że pierwszeństwo w uzyskaniu świadczenia uzyskuje osoba, która nie jest na gruncie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zobowiązana do alimentacji w pierwszej kolejności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego regulacje te świadczą o tym, że odesłanie zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ma ograniczony charakter w tym znaczeniu, że nie daje podstaw w procesie wykładni do odwoływania się do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zakresie szerszym, niż to wynika z odesłania. Kontekst systemowy jest w tym zakresie ograniczony i brak jest w szczególności podstaw do przyjmowania, że stanowi go też art. 132 k.r.o., i przyjęte w nim przesłanki wyznaczające kolejność powstawania obowiązku alimentacyjnego. W kwestii kolejności dostępu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ustawodawca nie odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego,
a ustawa zawiera własną regulację, która nie jest aktualnie w pełni koherentna z modelem przyjętym w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, co bynajmniej nie świadczy o braku spójności systemowej, koherencja taka nie jest wszak konieczna – brak jest odesłania do stosowania przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w szerszym zakresie, a przedmiot regulacji obu aktów prawnych jest różny. Wskazując na osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki ustawa w szczególności nie wymaga, aby ich obowiązek alimentacyjny pod postacią obowiązku dostarczania środków utrzymania
się zrealizował, dotyczy to w szczególności podejmowania się opieki dorosłych osób niepełnosprawnych mających własne środki wystarczające na pokrycie kosztów utrzymania i opieki. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest w żadnym zakresie uzależnione od sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej wymagającej opieki, kwestie te nie są badane w postępowaniu, nie ma zatem podstaw, aby na wykładnię przepisów regulujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miały oddziaływać przesłanki z art. 132 k.r.o. regulujące kolejność realizowania
się obowiązku alimentacyjnego. Jak wskazał NSA w powołanej wyżej uchwale
w kwestii kryteriów i przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ustawa
o świadczeniach rodzinnych ma charakter autonomiczny i brak podstaw do przyjmowania, że art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) czy art. 17 ust. 1a u.ś.r. powinny być interpretowane z uwzględnieniem art. 132 k.r.o. i wskazanych w nim przesłanek odnoszących się do braku możliwości lub nadmiernych trudności w zadośćuczynieniu obowiązkom alimentacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powyższej uchwały przyjął także, że regulacja art. 17 ust. 1a i ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.
warunek legitymowania się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jako okoliczność uzasadniająca przyznanie świadczenia osobom zobowiązanym do alimentacji w dalszej kolejności, nie jest rozwiązaniem, które wymaga zakwestionowania ze względu na normy Konstytucji RP. Podkreślono, że rozbieżności w stosowaniu przepisu nie dotyczą rozumienia tekstu prawnego, spowodowanego jego niejednoznacznością i koniecznością poszukiwania normy prawnej w optymalny sposób realizującej zamiar prawodawcy, ale kwestii odstąpienia od jednoznacznego brzmienia przepisów i stosowania ich z pominięciem warunków wprost w nim wyrażonych, czyli z pominięciem fragmentu przepisu, który musiałby zostać uznany nie tyle ze zbędny, co za niedopuszczalny, rażąco naruszający Konstytucję RP, prowadzący do sprzeczności z chronionymi przez nią wartościami. W pozostałych przypadkach zastrzeżenia co do rozwiązań ustawowych mogą nosić jedynie charakter postulatów de lege ferenda pod adresem ustawodawcy, ewentualnie realizowanych na drodze inicjatywy ustawodawczej za pośrednictwem uprawnionych podmiotów. Wprowadzenie przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny do ubiegania się o przyznanie świadczenia socjalnego nie oznacza, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony rodziny i nie uwzględnia jej dobra, jak też nie udziela wsparcia rodzinom znajdującym się w trudnym położeniu ze względu na niepełnosprawność. Uwzględnienie kontekstu systemowego i celu ustawy oznacza wzięcie pod uwagę pełnego katalogu świadczeń opiekuńczych, na który składają się: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku świadczenia pielęgnacyjnego zasady dostępu do niego zostały określone z uwzględnieniem określonego pierwszeństwa osób zobowiązanych do alimentacji w pierwszej kolejności. Limitowanie dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium zobiektywizowane nie może również zostać uznane za rażące naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Kryterium to zapewnia dostęp do świadczenia wszystkim osobom będącym w takiej samej sytuacji faktycznej, nie ma ono także charakteru dyskryminującego i nie jest niemożliwe do spełnienia, udzielanie świadczenia nie jest oparte w konsekwencji o uznanie organu.
W motywach uchwały wskazano nadto, że regulując kryteria przyznawania świadczenia pieniężnego ze środków publicznych w trybie administracyjnym, ustawodawca był uprawniony do takiego skonstruowania przesłanek, które zapewniają ich konkretność i ograniczają sferę uznaniowości organu, co sprzyja zachowaniu równości i transparentności w udzielaniu świadczeń ze środków publicznych. Zastosowanie takiego zobiektywizowanego kryterium nie narusza
w oczywisty sposób wartości wiązanych z państwem prawnym, takich jak pewność prawa i przewidywalność rozstrzygnięć władzy publicznej w stosunku do obywatela.
Jak wynika natomiast ze stanu faktycznego niniejszej sprawy, wymagająca opieki babka skarżącej posiada syna, który nie legitymuje się orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym, wydane w sprawie decyzje uznać należy za prawidłowe, bowiem w sprawie nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1a u.ś.r. Dziecko J.N., a więc spokrewnione
z nią w pierwszym stopniu, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności
w stopniu znacznym. Wobec powyższego brak było podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego jako osobie spokrewnionej z J.N. w drugim stopniu. W świetle powołanej uchwały nie ma też wpływu na wynik niniejszej sprawy powoływana w skardze sytuacja materialna, zdrowotna syna J.N., czy też jego zamieszkanie za granicą (w Niemczech). Okoliczności te nie mogą być bowiem podstawą do uznania, że skarżącej należy się świadczenie pielęgnacyjne, gdyż podstawa taka nie wynika z przepisów u.ś.r. Istotne bowiem, jak wskazano wyżej, z punktu widzenia przepisów obowiązujących na dzień wydania zaskarżonej decyzji jest to, że dziecko J.N. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, jest bowiem legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności zgodnie z art. 17 ust. 1a u.ś.r. (zob. wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2023 r., I OSK 2256/22, wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2022 r., I OSK 135/123, CBOSA).
W kontekście cytowanej wyżej uchwały NSA i jej znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy w tym miejscu zaznaczyć, że stosownie do art. 269 § 1 p.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187
§ 1 i 2 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Z powołanego wyżej przepisu wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych. Istota owej mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd zaprezentowany w ww. uchwale NSA
z 14 listopada 2022 r., nie znalazł żadnych podstaw do zakwestionowania tego stanowiska i wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie art. 269
§ 1 p.p.s.a. i przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia.
W konsekwencji Sąd podzielił stanowisko SKO, że skarżącej nie mogło zostać przyznane świadczenie pielęgnacyjne, gdyż J.N. jako osoba wymagająca opieki posiada syna, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wprawdzie skarżąca wskazuje, iż to ona faktycznie sprawuje opiekę nad swoją niepełnosprawną w stopniu znacznym babką, bowiem jej dziecko nie jest w stanie zapewnić swojej matce właściwej opieki. Jak jednak wskazano powyżej, rzeczywiste niewypełnianie obowiązku opieki przez krewnych pierwszego stopnia nie jest przesłanką ustawową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dalszym krewnym osoby wymagającej opieki. Wymaga podkreślenia, że decyzja w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest ani decyzją uznaniową, ani też wydawaną w oparciu o tzw. zasady współżycia społecznego, lecz jest decyzją ściśle uzależnioną od konkretnej regulacji prawnomaterialnej (zob. wyrok NSA z 4 marca 2022 r., I OSK 1657/21, wyrok NSA z 22 października 2021 r., I OSK 712/21, CBOSA).
Skład orzekający w niniejszej sprawie nie stwierdził także, aby w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Organy orzekające w niniejszej sprawie niewątpliwie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. W świetle tych zasad organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie
z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.