III SA/Gl 277/25

III SA/Gl 277/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Drogi publiczne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1218
art. 7 ust. 1 i art. 22 ust. 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. sp. k. w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 22 stycznia 2025 r. nr 2401-IOA.4823.51.2024.JŁ w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 22 stycznia 2025r. nr 2401-IOA.4823.51.2024.JŁ Dyrektor Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w K. (dalej: Naczelnik) z 23 września 2024 r. znak [...], mocą której nałożono na K. Sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej: Spółka) jako przewoźnika karę pieniężną w kwocie 20.000 zł z tytułu niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi poprzez niedokonanie zgłoszenia przewozu towarów przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 16 lutego 2024r. na przejściu granicznym [...] zatrzymano do kontroli zestaw pojazdów - ciągnik o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...], przewożący odpad o kodzie 15 01 01 tj. opakowania z tektury i papieru tranzytem z Czech do Niemiec przez terytorium RP. Według odczytu z kamer ANPRS pojazd przekroczył granicę o 10:44. Kierowca skontaktował się z właścicielem firmy przewozowej, który potwierdził, że Spółka nie dokonała zgłoszenia w systemie SENT, ponieważ nie wiedziała, że w przypadku tranzytu towar musi być objęty takim zgłoszeniem. O godz. 11:12, w systemie PUESC utworzono zgłoszenie [...] z podpiętym urządzeniem [...]. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół nr [...]
Postanowieniem z 10 kwietnia 2024 r. Naczelnik wszczął z urzędu postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy SENT.
Pismem z 29 kwietnia 2024 r. zwrócił się do Spółki o przesłanie oryginału lub uwierzytelnionej kopii zamówienia, kontraktu lub faktury dotyczącej dostawy w postaci zużytej tektury falistej, nadesłanie dowodów potwierdzających, że towar został dostarczony do P., wskazanie przyczyn nieprzesłania do rejestru zgłoszenia przewozu odpadu przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju oraz wskazanie, czy istnieją okoliczności potwierdzające ważny interes Spółki, uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z 9 marca 2017r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 1218 z późn. zm.; dalej: ustawa SENT).
W odpowiedzi Spółka przesłała żądane dokumenty wraz z dokumentami finansowymi potwierdzającymi dochód osiągnięty w latach 2022-2024. Wskazała, że przyczyną nieprzesłania do rejestru zgłoszenia przewozu towaru był brak możliwości dokonania zgłoszenia w systemie elektronicznym wynikający z niemożliwości zalogowania się do systemu. Jej pojazdy wielokrotnie wykonywały przewóz towarów podlegających zgłoszeniu do rejestru. Kierowca został powiadomiony o konieczności zatrzymania pojazdu w oczekiwaniu na zarejestrowanie w systemie zgłoszenia z uwagi na problemy techniczne. Nie doszło do tego jedynie dlatego, że po przekroczeniu granicy pojazd został zatrzymany przez funkcjonariuszy jeszcze przed pierwszym parkingiem umożliwiającym postój. Ponadto wobec braku zgłoszenia przewozu do rejestru nie powstała żadna szkoda. Uzasadnione jest zatem odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, ponieważ istnieją ku temu przesłanki.
Z załączonego zeznania podatkowego za 2022r. wynika, że Spółka osiągnęła przychód 15 792 484,41 zł i wykazała dochód 763 164,97 zł. W 2023 r. Spółka wypracowała przychód w wysokości 16 019 837,41 zł i wykazała stratę w wysokości 370 102,35 zł. Spółka przekazała także rachunek zysków i strat na koniec kwietnia 2024 r., gdzie przychody netto wyniosły 5 866 812,94 zł, a strata netto wyniosła 283 744,07 zł.
Utworzone w trakcie kontroli zgłoszenie [...] zostało poddane kontroli przez [...] Urząd Celno-Skarbowy w G. 19 lutego 2024 r. o godz. 11:30. Kontrola nie wykazała żadnych nieprawidłowości.
W oparciu o tak zebrany materiał dowodowy Naczelnik stwierdził, że w sprawie jest przewóz rozpoczynający się na terytorium kraju członkowskiego i kończący się na terytorium drugiego kraju członkowskiego. Ma zatem miejsce przewóz z art. 7 ust. 1 ustawy SENT. Nadawcą towaru była F. z siedzibą w N., a odbiorcą P. z siedzibą w B.
Zlecenie przewozu zostało przekazane Spółce przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Zlecenie obejmowało przewóz makulatury z tektury falistej w ilości 13,6 [LDM], 24 000,0 kg. Załadunek odbył się 16 lutego 2024 r. w F.., [...], [...]. Rozładunek miał miejsce 19 lutego 2024 r. w P., [...], [...]. Wartość zlecenia określono na 950 EUR.
Zgodnie z danymi zawartymi w zgłoszeniu SENT, Aneksie VII i innych dokumentach, np. dokumencie z ważenia, wykonanego przez odbiorcę – P., dostawa obejmowała przewóz towaru o kodzie 150101, tj. opakowania z papieru i tektury w ilości 22660,0 kg. Zgodnie z Aneksem VII towar miał być dostarczony do P., mającego status instalacji odzysku. Na przesłanym przez Spółkę dokumencie C. potwierdziła odbiór towaru.
Analizując dane zawarte w systemie Karta2 Naczelnik stwierdził, że wobec Spółki nie były prowadzone żadne postępowania w przedmiocie naruszenia przepisów ustawy SENT.
Naczelnik przeanalizował również dane w systemach PUESC oraz CKD, z których wynika, że w okresie od 1 stycznia 2024 r. do 26 lipca 2024 r. Spółka dokonała 122 zgłoszeń SENT, w tym 45 z nich zostało poddane kontroli. Tylko w trakcie kontroli będącej podstawą tego postępowania stwierdzono nieprawidłowości.
Z tego Naczelnik wywiódł, że Spółka jest doświadczonym przewoźnikiem i posiada wiedzę o konieczności dokonania zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju. Spółka miała obowiązek zatrzymania pojazdu i dokonania zgłoszenia przed przekroczeniem granicy Polski, a nie tuż za nią. Zgodnie z danymi systemu PUESC, 16 lutego 2024 r. rejestr działał poprawnie.
/V
Al
Natomiast analiza danych w rejestrze zgłoszeń, informacje z protokołu kontroli, jak i wyjaśnienia Spółki prowadzą do wniosku, że nie dokonała stosownego zgłoszenia przed wjazdem na terytorium kraju. Tym samym nie wypełniła obowiązku, nałożonego w art. 7 ust. 1 ustawy SENT. Z tego powodu zastosowanie ma art. 22 ust. 1 pkt. 1 ww. ustawy, czyli nałożenie kary pieniężnej w wysokości 20 000 zł.
W wyjaśnieniach z 21 maja 2024 r. Spółka wykazując swój ważny interes, uzasadniający odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej wskazała trudną sytuację finansową. Tymczasem z przesłanych przez Spółkę zeznań CIT-8 oraz rachunku zysków i strat, pomimo wzrastającej wysokości przychodów (15 792 484,41 zł w 2022 r. i 16 019 837,41 zł w 2023 r.) w 2023 r. Spółka poniosła stratę w wysokości 370 102,25zł. W okresie od stycznia do kwietnia 2024 r. koszty działalności operacyjnej przewyższały przychody netto ze sprzedaży o 283 744,07 zł.
Naczelnik podkreślił, że o istnieniu ważnego interesu przewoźnika decydują obiektywne kryteria i nie można go utożsamiać z subiektywnym odczuciem przewoźnika, że jego sytuacja uzasadnia zastosowanie ulgi. Nie każdy jednak interes przewoźnika uzasadnia odstąpienie od wymierzenia kary, lecz tylko taki, który można ocenić jako "ważny". W sytuacji Spółki kara pieniężna stanowi jedynie znikomy odsetek osiągniętego przychodu za rok 2023. Wobec tego nie sposób dopatrywać się istnienia przesłanki, przemawiającej za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej ze względu na ważny interes przewoźnika. Sam fakt wykazania w zeznaniu podatkowym straty, przy wielomilionowych przychodach, nie świadczy więc o braku możliwości uregulowania kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT. Ponadto Spółka nie wskazała na istnienie innych okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenie kary pieniężnej z powodu ważnego interesu przewoźnika.
Pozostaje bez wpływu na sprawę okoliczność, że Spółka prowadzi działalność zgodnie z prawem oraz czy konkretne uchybienie przewoźnika może skutkować uszczupleniem dochodów podatkowych budżetu państwa. W art. 22 ust. 3 ustawy SENT ustawodawca nie powiązał odstąpienia od nałożenia kary z narażeniem Skarbu Państwa na uszczuplenie należnych podatków, czy prowadzenie działalności jako takiej zgodnie z prawem.
W sprawie dokonane przez Spółkę wykroczenie w postaci niedokonania rejestracji zgłoszenia przed rozpoczęciem przewozu w kraju, było poważnym naruszeniem obowiązków, nałożonych ustawą SENT. Będąc doświadczonym przewoźnikiem, dokonującym wielu zgłoszeń w procedurze SENT, świadomie Spółka przekroczyła granicę Polski. Nie ma w tym świetle znaczenia, że kierowca został poinformowany o konieczności oczekiwania na dokonanie zgłoszenia na pierwszym parkingu na terytorium Polski, gdyż zgodnie z założeniami ustawy SENT pojazd ten wraz z towarem nie miał prawa znaleźć się na terytorium kraju bez uprzedniego dokonania zgłoszenia.
Naczelnik podkreślił przy tym, że rozstrzygnięcia w sprawach ewentualnego nałożenia kary pieniężnej mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte w tym przepisie sformułowanie "może". Oznacza to, że w wypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu lub interesem publicznym, instytucja odstąpienia od nałożenia kary może zostać zastosowana, jeżeli występują pewnego rodzaju zdarzenia lub okoliczności, które organ administracji podatkowej w indywidualnej przypadku uzna za zasługujące na uwzględnienie z podanego wyżej powodu. Naczelnik nie znalazł podstaw do uznania, że za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej przemawia w tym przypadku ważny interes publiczny. W odniesieniu do interesu publicznego wzięto bowiem pod uwagę, z jednej strony, rodzaj naruszenia przepisów ustawy SENT i jego znaczenia dla całego systemu wspierania walki z potencjalnymi oszustwami podatkowymi, a z drugiej - zasady sprawiedliwości nakazujące równe traktowanie wszystkich sprawców takich naruszeń. Dla porządku wskazać również należy, że sytuacjami wypełniającymi przesłankę "interesu publicznego" byłyby te, które zupełnie uniemożliwiłyby prawidłowe wypełnienie obowiązków z ustawy o SENT (np. niedostępność rejestru). Takich w sprawie nie ustalono.
W przedmiotowej sprawie nie można stwierdzić, że naruszenie nastąpiło w wyniku błędu. Spółka była świadoma braku zgłoszenia w systemie SENT. Niedokonanie zgłoszenia SENT nie można zaliczyć więc do oczywistych omyłek.
Od tej decyzja Spółka wniosła odwołanie.
W jej uzasadnieniu Spółka przedstawiła stan faktyczny sprawy. Jednocześnie wskazała, że przyczyną niezgłoszenia przewozu był brak możliwości zalogowania się do systemu. Kierowca został powiadomiony o konieczności zatrzymania pojazdu, jednakże po przekroczeniu granicy pojazd został zatrzymany przez funkcjonariuszy jeszcze przed pierwszym parkingiem umożliwiającym postój.
Spółka wskazała, że wskutek braku zgłoszenia nie powstała żadna szkoda. Wobec tego uzasadnionym było odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej.
Na poparcie swojego stanowiska Spółka podała stosowane orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Po ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego DIAS utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W jej uzasadnieniu przedstawił mające zastosowanie w sprawie przepisy prawne.
Stwierdził, że dokonany przez Spółkę (jako przewoźnik) przewóz towaru przypisany do kodu 15 01 01 podlegał zgłoszeniu do systemu SENT. Obowiązek ten Spółka zrealizowała dopiero w trakcie przeprowadzonej 16 lutego 2024 r. kontroli.
Dalej DIAS podał, że przywołane przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że w razie stwierdzenia ich naruszenia, uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący przewóz odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. W związku z powyższym powołane przez Spółkę okoliczności spowodowane problemami z zalogowaniem nie mają znaczenia. Na poparcie tego stanowiska Spółka nie okazała żadnych dowodów ani w jakikolwiek sposób tych okoliczności nie uprawdopodobniła. Poza tym z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w tym czasie nie zostały odnotowane jakiekolwiek nieprawidłowości w dostępności systemu SENT.
DIAS podkreślił, że jeżeli kierowca został przez Spółkę poinformowany o ww. problemach, to powinien był się zatrzymać przed przekroczeniem granicy z Polską. To, że tego nie zrobił nie zwalnia Spółki z odpowiedzialności.
Mając na uwadze powyższe DIAS uznał, że uzasadnionym było stwierdzenie przez Naczelnika naruszenie przez Spółkę obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, który zagrożony jest karą pieniężną w kwocie 20.000 zł (art. 22 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy).
Analiza danych w złożonych przez Spółkę deklaracjach rocznych (CIT-8) nie wykazała, że po zasadnym jest odstąpienie od nałożonej kary pieniężnej ze względu na jej interes. W ocenie DIAS o dostępności środków finansowych świadczą uzyskiwane przychody - z tytułu świadczonych usług, bądź sprzedawanych towarów, a nie zysk (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności - a te w Spółce są wysokie. Działalność gospodarcza może przynosić niskie dochody czy nawet stratę podatkową, ale nie jest to równoznaczne z brakiem uzyskiwania w ogóle środków finansowych. Strata, mająca znaczenie dla rozliczeń podatkowych, nie oznacza realnego braku środków finansowych, które są pochodną uzyskiwanych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Pominięcie zatem przychodów, tak jak tego oczekiwałaby Spółka i dokonanie oceny sytuacji materialnej przez pryzmat wykazanej za 2023 r. straty jest nieuprawnione.
Ponadto na podstawie złożonych przez Spółkę sprawozdań finansowych za lata 2021-2023 DIAS stwierdził, że jej sytuacja finansowa jest stabilna. Zobowiązania znajdują pokrycie w aktywach, Spółka posiada również środki finansowe w kasie i na rachunkach oraz znaczny majątek trwały.
Oznacza to, że Spółka jest w stanie zapłacić nałożoną karę pieniężną. Stanowi ona 0,125% przychodu osiągniętego za 2023 r., a zatem kwota ta nie jest niemożliwa do zapłaty i nie zmieni znacząco sytuacji finansowej Spółki w taki sposób, aby była zmuszona do wyzbycia się majątku trwałego lub brakowało środków na bieżącą działalność gospodarczą.
DIAS zaznaczył, że wpłata wymierzonej kary pieniężnej zawsze stanowi dodatkowe obciążenie finansowe dla zobowiązanego, jednakże niedogodność ta - spowodowana w istocie niezgodnym z prawem działaniem Spółki - nie może być traktowana w kategorii ważnego interesu przewoźnika.
Ponadto z prowadzeniem działalności zawsze wiąże się ryzyko gospodarcze. W związku z tym zadaniem przedsiębiorcy jest takie jej prowadzenie aby podejmowane decyzje skutecznie redukowały mogące powstać negatywne konsekwencje. Skarb Państwa nie może bowiem ponosić skutków zaistniałych niepowodzeń.
Konieczność prawidłowego wypełniania obowiązków nałożonych ustawą o SENT jest powszechnie znana podmiotom, do których jest kierowana. Spółka prowadzi licencjonowaną działalność w zakresie międzynarodowego transportu drogowego towarów od 7 grudnia 2022 r. Jako profesjonalny przedsiębiorca zajmujący się obrotem towarami wrażliwymi ma nie tylko dysponować stosowną wiedzą na temat swoich obowiązków, ale również zapewnić ich prawidłowe wykonanie.
W ocenie DIAS w przedmiotowej sprawie nie zachodzi również przesłanka odstąpienia od nałożenia kary ze względu na interes publiczny. Zebrany materiał dowodowy nie wskazuje, iż Spółka nie jest w stanie zapłacić kary pieniężnej. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji, gdy zobowiązany jest w stanie ją uiścić pozostawałoby w sprzeczności z interesem publicznym, który wymaga by przypadające budżetowi należności były płacone we właściwych wielkościach i we właściwym czasie. Ponadto niecelowe jest przenoszenie na ogół społeczeństwa konsekwencji braku staranności podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w wypełnianiu jego obowiązków - co miało miejsce w analizowanej sprawie. Brak zgłoszenia danych do systemu SENT nie stanowi o małej wadze naruszenia, bądź drobnego uchybienia.
W ocenie DIAS Spółka dopuściła się naruszenia, które godzi w sens i cel ustawy SENT, tzn. zakłóca typowanie w analizie ryzyka i wyklucza rzeczywistą kontrolę nad przewozem ładunku objętego szczególną uwagą i nadzorem, a w konsekwencji uniemożliwia kontrolę obrotu towarami wrażliwymi. Tymczasem w interesie publicznym jest, aby system monitoringu i kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, bez możliwości omijania go, a także by podmioty trudniące się przewozem towarów wrażliwych dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków, także biorąc pod uwagę konsekwencje swoich naruszeń. Wymierzona w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna za naruszenie art.7 ust. 1 ustawy SENT nie jest dotkliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne do osiągnięcia celów ustawy, a tym samym odmowa odstąpienia od ukarania nie jest sprzeczna z interesem publicznym, w tym z tworzącą go zasadą proporcjonalności.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Spółka zaskarżyła decyzję z powodu jej niezgodności z prawem, a to w związku z naruszeniem:
- art. 22 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2a w związku z art. 10a ust. 1, art. 26 ust. 1 i 2 oraz ust. 4a i 5 ustawy SENT poprzez uznanie, że w sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że Spółka jako przewoźnik nie wywiązał się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że Spółka dopełniła wszelkich starań zmierzających do wywiązania się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem, a przyczyną braku zgłoszenia przewozu był brak możliwości zalogowania się do systemu,
- art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej przez Spółkę decyzji organu I instancji, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że istnieją przesłanki do uchylenia przedmiotowej decyzji i umorzenia postępowania w sprawie.
- art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż w sprawie nie występuje przypadek znikomej wagi stwierdzonego naruszenia umożliwiającego organowi poprzestanie na zastosowaniu pouczenia,
- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego rozpatrzenia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela,
- art. 207 Ordynacji podatkowej, poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego niezbędnego do prawidłowego rozpatrzenia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela.
Wobec powyższego Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako niezgodnej z przepisami prawa i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi.
W uzasadnieniu skargi Spółka zawarła dalszą argumentację przestawionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Badając legalność zaskarżonych decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przedmiotem kontroli jest decyzją DIAS z 22 stycznia 2025r. nr 2401-IOA.4823.51.2024.JŁ utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika z 23 września 2024 r. znak [...], mocą której nałożono na Spółkę jako przewoźnika karę pieniężną w kwocie 20.000 zł z tytułu niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy SENT poprzez niedokonanie zgłoszenia przewozu towarów przed rozpoczęciem przewozu na terytorium kraju.
Przedstawienie przyczyn, które legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od wskazania, że stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji przedstawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. Zbędne jest ponowne jego przedstawienie w tej części uzasadnienia. Sąd za zasługujące na akceptacje uznaje, co do zasady, stanowiska organów pierwszej i drugiej instancji przytoczone powyżej.
Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy SENT, w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Następnie w ust. 2 pkt 1 w/w określone zostały dane, które w zgłoszeniu należy podać. Podkreślenia wymaga, że wyznacza obowiązek rejestracyjny przewoźnika w przypadku przewozu towarów przez terytorium kraju (RP), jeżeli zaczyna się on i kończy w innym państwie - członkowskim lub trzecim (tzw. tranzyt). Ponadto – co wynika z art. 10 ust. 3 ustawy SENT - kierujący, w momencie rozpoczęcia przewozu towaru, jest obowiązany posiadać numer referencyjny zgłoszenia, ewentualnie dokument zastępujący zgłoszenie i potwierdzenie przyjęcia dokumentu zastępującego zgłoszenie albo dokument, o którym mowa w art. 3 ust. 7.
W kontrolowanej sprawie nie jest sporne, że na Spółkę nałożono karę pieniężną z tytułu niedopełnienia obowiązku określonego w art. 7 ust. 1 ustawy SENT, tj. przesłania do rejestru zgłoszenia przewozu towaru (w rzeczonej sprawie odpadów) tranzytem. Nie budzi także wątpliwości, że kierowca pojazdu nie wykonał dyspozycji zawartej w art. 10 ust. 3 ustawy SENT.
Sporną jest natomiast kwestia zasadności nie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy SENT ze względu na wykazany przez Spółkę interes i interes publiczny.
Według bowiem art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1 -2a. z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Wprowadzona w przytoczonym przepisie instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej jest nie tylko wyrazem tendencji ustawodawcy do łagodzenia odpowiedzialności administracyjnoprawnej (wyrok WSA w Gliwicach z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 130/21). Zwolnienie z kary jest uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania (wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).
Wymaga podkreślenia, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez odpowiedzialne podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tzw. wrażliwych towarów. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej ma natomiast charakter fakultatywny i uznaniowy (wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).
Należy tutaj zwrócić uwagę, że użycie słowa "ważny" akcentuje wyjątkowy charakter interesu przewoźnika i wiąże się z wystąpieniem nadzwyczajnych okoliczności, które mogą go uzasadniać (wyrok WSA w Lublinie z 18 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 588/19). O istnieniu ważnego interesu przewoźnika, uprawiającego do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, w każdym przypadku inne, uwzględniające różnorodne aspekty sprawy. Przy czym użycie słowa "ważny", podkreśla wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na tenże interes (wyrok WSA w Olsztynie z 8 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 572/18; wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21). Pojęcia ważnego interesu dłużnika ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej. Pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo bowiem, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i rodziny, trzeba jednak mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanych, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, czy też - w konsekwencji z koniecznością sięgania po pomoc społeczną (wyrok WSA w Białymstoku z 11 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 330/19; wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).
Innego rodzaju dobra ujmowane są w pojęciu interesu publicznego, które przede wszystkim utożsamiane jest z zaufaniem obywatela do organów państwa. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy (wyrok WSA w Lublinie z 18 lutego 2020r., sygn. akt III SA/Lu 588/19; wyrok WSA w Gliwicach z 10 sierpnia 2021r., sygn. akt III SA/Gl 554/21).
DIAS przedstawił w zaskarżonej decyzji obszerne ustalenia i rozważania nie tylko co do okoliczności faktycznych sprawy i jej kwalifikacji prawnej, ale także zbadał możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Sąd podziela przedstawioną argumentację i zajęte w tym przedmiocie stanowisko.
W niniejszej sprawie niewątpliwie nie mamy do czynienia z ważnym interesem Spółki, który uzasadniałby odstąpienie od nałożenia kary. Z danych zawartych w zeznaniu CIT-8 oraz rachunku zysków i strat, wynika, że Spółka osiągnęła przychody w wysokości 15 792 484,41 zł w 2022 r. i 16 019 837,41 zł w 2023 r. W roku 2023 Spółka poniosła stratę w wysokości 370 102,25zł. W okresie od stycznia do kwietnia 2024 r. koszty działalności operacyjnej przewyższały przychody netto ze sprzedaży o 283 744,07 zł. Wobec tego słusznie DIAS uznał, że Spółka jest w stanie zapłacić nałożoną karę pieniężną. Ponadto Spółka nie powołała przy tym innych okoliczności, które uniemożliwiałyby jej poniesienie kary za stwierdzone naruszenie. Sąd podzielił stanowisko organu, że powstały stan faktyczny nie jest skutkiem ponadprzeciętnych okoliczności.
W ocenie Sądu w sprawie nie zachodzi przypadek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej uzasadniony interesem publicznym. Należy podkreślić, że w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT, czy też uchybień formalnych. Jednakże zdaniem Sądu racje mają orzekające w sprawie organy, że tego rodzaju naruszenia nie stwierdzono w zaistniałej sprawie. W dniu 16 lutego 2022r. nie doszło bowiem do "uchybienia formalnego" lub "nieistotnej omyłki", bowiem niedokonanie zgłoszenia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o SENT, stanowiło poważne naruszenie zasad monitorowania, uniemożliwiające realizację celów ustawy SENT, czyli wykonania kontroli przewozu. Nie wykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy SENT wypacza cel tej ustawy. Brak zgłoszenia w systemie SENT nie pozwala bowiem monitorować całej trasy przejazdu, a tym samym ustalić którędy nastąpił przejazd towaru, czy odbyły się postoje i czy nie nastąpił przeładunek towaru. Przekazywanie danych, o których mowa wyżej daje organom możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów oraz umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów biorących udział w przewozie towarów wrażliwych i rodzaju wykonywanego przewozu. Stąd też stwierdzony brak dokonania zgłoszenia przewozu odpadów do systemu SENT uniemożliwiło organom monitorowanie przewozu towaru wrażliwego i kontrolę łańcucha dostaw, a w efekcie prawidłową kontrolę obowiązków podatkowych związanych z tego rodzaju towarem. Takie zachowania nie mogą być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym, skoro stanowią jedne z najpoważniejszych naruszeń tej ustawy.
Przypomnieć należy, że przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Każdy zatem z podmiotów obowiązany jest w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem, zaś w sytuacji nieprzestrzegania przepisów prawa winien mieć świadomość konsekwencji, a przede wszystkim sankcji, które są istotnym elementem ustawy SENT uruchamianym w przypadku naruszenia przyjętych zasad.
Spółka jako profesjonalny przedsiębiorca powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na niego przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach.
Zatem w przypadku naruszenia obowiązku wynikającego z art. 7 ust. 1 ustawy SENT, organy winny uwzględniać instytucję odstąpienia od kary w wyjątkowych sytuacjach, gdyż naruszenie tego rodzaju godzi w istotę i podstawowe cele powołanej ustawy. Celem tej ustawy jest zapewnienie maksymalnie skutecznego monitoringu towarów, a wskazany wymóg należy do narzędzi służących tej skuteczności, z tych względów w interesie publicznym leży zapewnienie jego przestrzegania. W sprawie niniejszej taka wyjątkowa sytuacja nie miała miejsca.
W świetle powyższego, Sąd stwierdza, że w warunkach niniejszej sprawy organy obu instancji dokonały w pełni właściwej wykładni art. 24 ust. 3 ustawy o SENT w zakresie przesłanek odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie wymierzona kara pieniężna za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla Spółki dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności na podstawie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT.
Ponadto "jednostkowe" naruszenie obowiązku, wynikającego z powołanej ustawy uzasadnia nałożenie kary w ramach prewencji oraz zdyscyplinowania firmy, aby w przyszłości nie dopuściła się niedbałości przy realizacji przepisów ustawy SENT (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt II GSK 182/19; wyrok WSA w Opolu z 24 sierpnia 2023r., sygn. akt II SA/Op 217/23).
Podnieść także należy, że sądy administracyjne, starają się podchodzić do konstrukcji odpowiedzialności regulowanej ustawą SENT i przewidzianego jej przepisami automatyzmu kar w sposób refleksyjny, kierunkowany określoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej zasadą proporcjonalności, w szczególności w aspekcie współmierności zastosowanej kary względem celu i funkcji, którym służy ustawa SENT. Stanowisko takie prezentowane jest jednak w sprawach, w których trudno znaleźć jakiekolwiek sensowne argumenty za akceptacją automatyzmu karania, jak i wysokości nakładanych kar. Chodzi przede wszystkim o sprawy, w których dopuszczono się błędów formalnych lub omyłek takich jak (np. tzw. literówki w numerach rejestracyjnych pojazdów) albo oczywiste niedokładności (np. brak jedynie numeru listu przewozowego itp.). Taki kierunek aktywizmu sądów wojewódzkich znajduje oparcie w orzecznictwie NSA (przykładowo wyrok NSA z 1 lipca 2021 r., sygn. akt II GSK 145/21, a także WSA w Białymstoku z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 870/22; wyrok WSA w Opolu z 24 sierpnia 2023r., sygn. akt II SA/Op 217/23). W niniejszej sprawie występuje zupełnie inna sytuacja, a mianowicie doszło do poważnego naruszenia, które niweczy sens ustawy, do kraju zostały wwiezione de facto nierejestrowane odpady.
Zdaniem Sądu organy przeprowadziły wystarczające postępowanie dowodowe, pozwalające w oparciu o zgromadzony materiał wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Wbrew twierdzeniom Spółki dokonana przez organy ocena materiału dowodowego nie była dowolna, co skutkuje uznaniem, że podnoszone w skardze zarzuty są nietrafione i nie zasługują na uwzględnienie.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zastosowania ww. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Z art. 26 ust. 5 ustawy SENT wynika jednoznacznie, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie SENT do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego. Zasady odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej zostały kompleksowo uregulowane w ustawie SENT.
Ponadto art. 10a ust. 1 w związku z art. 22 ust. 2a tejże ustawy (dotyczące przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych pojazdu) nie miały zastosowania w sprawie, w związku z czym podniesione w tym zakresie zarzuty są bezpodstawne.
Podsumowując należy stwierdzić, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Mając to na uwadze skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
-----------------------
14/14