II SA/GO 374/23

II SA/Go 374/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Jarosław Piątek /przewodniczący/
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6139 Inne o symbolu podstawowym 613
Hasła tematyczne
Ochrona środowiska
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2556
art. 113 ust. 2 pkt 1, art. 114  ust. 2, art. 115, art. 115 a ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - t.j.
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi D. P. S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r., nr [...], Starosta, na podstawie art. 115a ust. 1 i art. 378 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2022 r., poz. 2556 ze zm.) – dalej jako "P.o.ś", § 1 i 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz. U. z 2014 r., poz. 112) - dalej jako "rozporządzenie", art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", określił dla D S.A. z/s, której oddział znajduje się w [...] dopuszczalne poziomy hałasu przenikające poza teren zakładu położonego na terenie działki o nr ewid. [...] powstającego podczas pracy zakładu w następującej wysokości:
– dopuszczalny poziom hałasu w godz. 6.00-22.00 LAeq D = 50 dB (A);
– dopuszczalny poziom hałasu w godz. 22.00 do 6.00 LAeq N = 40 dB (A).
Powyższa decyzja zapadła na tle następującego stanu faktycznego:
Pismem z dnia [...].08.2021 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przekazał Staroście wyniki pomiarów hałasu wykonane w porze nocy [...] lipca 2021 r., emitowanego przez D S.A., której oddział znajduje się w [...] – dalej także jako "strona skarżąca" (działka o nr ewid. [...]). Przedmiotowe pomiary wykazały, że na terenie zabudowy, która sąsiaduje z przedmiotowym zakładem, występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu określonego w załączniku do rozporządzenia tabela 1 ust. 2 lit. a. Źródła hałasu pochodzą z agregatów lady i regału chłodniczego, wentylatorów klimatyzacji; prac gospodarczych pracowników sklepu (na zewnątrz budynku sklepu); transportu zewnętrznego (zaopatrzenie sklepu).
Wójt Gminy, w odpowiedzi na wezwanie Starosty, pismem z dnia [...] sierpnia 2021 r. znak: [...] przesłał informację, że działki o nr ewid.: [...] nie są objęte aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wójt wskazał faktyczne przeznaczenie poszczególnych działek w [...]:
– [...] - zabudowa mieszkaniowo-usługowa;
– [...] - droga publiczna gminna;
– [...] - użytek rolny, wydana decyzja o warunkach zabudowy w dniu [...] listopada 2017 r. dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną
i zagospodarowaniem terenu;
– [...] - użytek rolny, dla działki przed podziałem nieruchomości
(dz. nr [...]) została wydana decyzja o warunkach zabudowy w dniu [...] kwietnia 2018 r. dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, budowę infrastruktury towarzyszącej
wraz z zagospodarowaniem terenu oraz dopuszczeniem wydzielenia działek pod funkcje mieszkalne jednorodzinne;
– [...] - zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna;
– [...] - droga wojewódzka;
– [...] - użytki rolne, brak wydanej decyzji o warunkach zabudowy;
– [...] - użytek rolny, została wydana decyzja o warunkach zabudowy w dniu [...] czerwca 2018 r. dla inwestycji polegającej na budowie obiektu usługowego, budowie infrastruktury towarzyszącej wraz z zagospodarowaniem terenu, na działce o nr ewid. [...];
– [...] - zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna;
– [...] - droga wewnętrzna gminna.
W dniu [...] października 2021 r. dokonano oględzin terenu. W oględzinach uczestniczyli: I.T. - inspektor Biura Ochrony Środowiska Starostwa Powiatowego; D.D. - pracownik Urzędu Gminy; W.A. - specjalista do spraw technicznych D Spółka Akcyjna; S.P. - młodszy zastępca D Spółka Akcyjna, której oddział znajduje się w [...].
W trakcie oględzin stwierdzono, że sklep zlokalizowany na terenie działki [...] i działa od 2015 r., jest czynny 7 dni w tygodniu w następujących godzinach: poniedziałek - piątek 5.30-22.30, sobota 5:00-22.30 a w niedzielę 7.30-21.00. Pracownicy sklepu pracują na dwie zmiany. Na zmianie pracują 3-4 osoby. Ponadto ustalono, że podczas pracy na zapleczu stawiane są rolki, palety, wózki, wprowadzany jest towar na sklep. Na terenie zakładu poza budynkiem pracuje 5 agregatów, w tym 2 są do klimatyzacji a 3 do chłodnic. Agregaty pracują 7 dni w tygodniu po 24 godziny na dobę. Transport produktów odbywa się w dzień, w nocy przywożone jest tylko i wyłącznie mięso (koło godziny 4-5 nad ranem). Długość transportu zależy od ilości i rodzaju przywożonych produktów.
Przeprowadzone oględziny oraz informacje uzyskane od Wójta Gminy zdaniem organu I instancji wykazały, iż przeważającym rodzajem faktycznie zagospodarowanego sąsiedniego terenu jest teren zajęty przez zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Mając na uwadze powyższe oraz po analizie dokumentów i ustaleń dokonanych w trakcie oględzin terenu oraz postępowania administracyjnego, określono dopuszczalny poziom hałasu powodowany pracą zakładu (agregaty lady i regału chłodniczego, wentylatory klimatyzacji; prace gospodarcze pracowników sklepu na zewnątrz budynku sklepu; transport zewnętrzny - zaopatrzenie sklepu), na poziomie przewidzianym jak dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Wobec powyższego, Starosta wydał w dniu [...] listopada 2021 r. decyzję znak: [...], w której to określił dla strony skarżącej powstający podczas pracy zakładu dopuszczalny poziom hałasu w godz. 6.00 - 22.00 LAeqD- 50 dB (A); oraz dopuszczalny poziom hałasu w godz. 22.00 - 6.00 LAeqN 40 dB (A).
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła D Spółka Akcyjna. W odwołaniu wskazano m.in. że organ nie ustalił - w kontekście wymogów z art. 115 P.o.ś. - faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tych terenów, jak również poziomu hałasu, który do tych terenów dociera.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2022 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej SKO, organ odwoławczy) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji z uwagi na wadliwe ustalenie stron niniejszego postępowania. SKO ponadto podzieliło ustalenia Starosty, że nieruchomości, na które oddziałuje hałas z zakładu stanowią tereny zabudowy mieszkaniowej i są objęte ochroną akustyczną.
Starosta, zgodnie z uwagami zawartymi w decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2022 r., ponownie ustalił krąg stron niniejszego postępowania. Organ uznał, iż stronami postępowania są: zakład, który emituje hałas, właściciele sąsiednich terenów najbliższych nieruchomości gruntowych przylegających do zakładu położonego na terenie działki o nr ewid. [...], tj. właściciele działek o nr ewid.: [...] oraz właściciel działki o nr ewid. [...]. Do materiałów niniejszego postępowania został dołączona mapa ewidencyjna w skali 1:1000 sporządzona dla ww. działek.
Następnie w dniu [...] listopada 2022 r. dokonano oględzin terenu, w trakcie których stwierdzono, że sklep zlokalizowany na terenie działki [...] działa od 2015 r. jest czynny 6 dni w tygodniu w następujących godzinach: poniedziałek - piątek 5.30-22.30. sobota 5:00-22.30 a w niedzielę handlową 8.30- 20.00. Pracownicy sklepu pracują na dwie zmiany. Na zmianie pracują 3-4 osoby. Ponadto ustalono, że podczas pracy na zapleczu belowane są śmieci, pobierana jest woda dla warzywniaka, pobierane jest mięso z chłodni. Na terenie zakładu zamontowane są 4 klimatyzatory, 1 agregat od regału nabiałowego, 1 agregat od chłodni, 1 agregat od regału mięsnego oraz 1 agregat od lodówki napojowej. Agregaty pracują 7 dni w tygodniu po 24 godziny na dobę. Transport produktów odbywa się w dzień, w nocy przywożone jest mięso (koło godziny 2-3 nad ranem). Kierowcy transportu mięsnego posiadają klucz do sklepu i zaraz po przywiezieniu transport mięsny jest wykładany w sklepie. Sporadycznie, według pracowników sklepu transport produktów suchych odbywa się w nocy. Kierowcy transportu suchego nie posiadają klucza do sklepu, więc zobligowani są do postoju przed sklepem do godziny 06:00. Ponadto, klimatyzatory są włączane poniżej 18°C (na sklepie). Wyłączane są 30 minut przed zamknięciem sklepu. Do protokołu nie wniesiono uwag ani zastrzeżeń.
Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...] Starosta ustalił dla strony skarżącej dopuszczalne poziomy hałasu przenikające poza teren zakładu położonego na terenie działki o nr ewid. [...] powstającego podczas pracy zakładu w następującej wysokości:
– dopuszczalny poziom hałasu w godz. 6.00-22.00 LAeq D = 50 dB (A);
– dopuszczalny poziom hałasu w godz. 22.00 do 6.00 LAeq N = 40 dB (A).
W uzasadnieniu organ I instancji przywołał treść art. 115a ust. 1, art. 114 ust. 2 P.o.ś. oraz podał, że przeprowadzone oględziny oraz informacje uzyskane od Wójta Gminy wykazały, iż przeważającym rodzajem faktycznie zagospodarowanego sąsiedniego terenu jest teren zajęty przez zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Mając na uwadze powyższe oraz po analizie dokumentów i ustaleń dokonanych w trakcie oględzin terenu a także postępowania administracyjnego, określono dopuszczalny poziom hałasu powodowany pracą zakładu (agregat lady i regał chłodniczy, wentylatory klimatyzacji; prace gospodarcze pracowników sklepu na zewnątrz budynku sklepu; transport zewnętrzny - zaopatrzenie sklepu), na poziomie przewidzianym jak dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. W związku z powyższym, dopuszczalny poziom hałasu poza terenem zakładu nie może przekraczać dopuszczalnych poziomów hałasu 50 dB (A) w porze dnia (tj. od 6:00 do 22:00) i 40 dB (A) w porze nocnej (tj. od 22:00 do 6:00) - zgodnie z tabelą 1 ust. 2 a załącznika do rozporządzenia. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w dniu [...] grudnia 2020 r. przeprowadził pomiary hałasu w porze nocy. W niniejszej decyzji ustalono dopuszczalne poziomy hałasu w porze dnia i w porze nocnej, pomimo braku pomiaru hałasu w porze dnia.
Starosta podał, że w myśl art. 144 ust. 2 P.o.ś. eksploatacja instalacji powodująca emisję hałasu nie powinna powodować przekroczenia standardów jakości środowiska poza terenem, do którego prowadzący instalację ma tytuł prawny.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, D S.A., wnosząc o uchylenie decyzji organu pierwszej. Zaskarżanej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 115a ust. 3 P.o.ś. poprzez jego błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Ponadto strona podniosła, że szczególnie istotne jest prawidłowe ustalenie jakiego typu teren występuje w sąsiedztwie podmiotu emitującego hałas oraz jaki jest teren przeważający. Zdaniem strony, w niniejszej sprawie organ nie poczynił właściwych ustaleń w zakresie całego terenu sąsiedniego, będącego podstawą określenia dopuszczalnego poziomu hałasu. Jak wynika z informacji przekazanych przez Wójta Gminy, faktyczne zagospodarowanie i wykorzystanie sąsiednich terenów, które są przeważające w niniejszej sprawie, to tereny wykorzystywane rolniczo, a nie zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna. Natomiast fakt wydania decyzji o warunkach zabudowy nie może mieć żadnego wpływu na kwalifikację rodzaju terenu, albowiem inwestycja nie została zrealizowana. Dla terenów rolniczych nie określono wartości dopuszczalnych immisji hałasu w rozporządzeniu.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. ([...]) SKO, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 115a ust. 1 P.o.ś. oraz § 1 i § 2 rozporządzenia utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 115a ust. 1, art. 114 ust. 2 oraz art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś. oraz podał, że dopuszczalne wartości natężenia dźwięku uzależniono od sposobu zagospodarowania terenu. To, czy zmierzone wartości natężenia dźwięku można uznać za dopuszczalne lub przekroczone uzależnione jest od wartości dopuszczalnego poziomu hałasu. W ocenie SKO w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma zatem obszar, który należy uwzględnić ustalając faktyczne zagospodarowanie i wykorzystanie terenów sąsiednich o którym mowa w art. 115 P.o.ś. Zgodnie z art. 114 i 115 P.o.ś. sposób zagospodarowania terenu, a w ślad za tym dopuszczalne normy hałasu określa się w planach zagospodarowania przestrzennego. Decyzją wydaną w oparciu o przepis art. 115a P.o.ś. właściwy organ nie nakłada na zakład nowych obowiązków, lecz jedynie stwierdza, iż zakład w związku ze swoją działalnością emituje hałas, który poza terenem zakładu przekracza dopuszczalny poziom hałasu dla określonego terenu objętego prawną ochroną, o którym mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś. Organ stwierdza zatem pewien stan faktyczny i prawny, przyporządkowując konkretnemu zakładowi, określone w powołanym rozporządzeniu dopuszczalne normy hałasu, które muszą zostać spełnione poza zakładem.
SKO stwierdziło, iż przesłanką ww. decyzji jest ustalenie przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia faktu przekroczenia przez zakład dopuszczalnych poziomów hałasu. Przepis art. 115a ust. 1 P.o.ś. obliguje organ do wydania decyzji w przedmiocie dopuszczalnego poziomu hałasu w sytuacji przekroczenia określonych wskaźników bez względu na to czy przekroczenie miało charakter jednorazowy czy stały, a więc wystarczy jednorazowe przekroczenie norm, by mogła być wydana decyzja w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu. W ocenie organu odwoławczego zasada ta ma zastosowanie tylko wówczas, gdy pomiary zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy i w takich samych warunkach, a więc gdy ich wyniki są wiarygodne. W opinii SKO decyzja wydana na podstawie przepisu art. 115a P.o.ś. ma na celu ochronę otoczenia przed przekroczeniem przez dany podmiot dopuszczalnego poziomu hałasu. Powyższe uregulowania mają zastosowanie również w sytuacji, gdy tak jak w przedmiotowej sprawie na spornym terenie nie obowiązują ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wobec treści art. 115 P.o.ś. - zdaniem SKO - decydujące znaczenie ma ustalenie faktycznego zagospodarowania i wykorzystania terenów sąsiednich, z punktu widzenia zaliczenia ich do terenów o jakich mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś. W tym względzie, w ocenie SKO, organ I instancji prawidłowo ustalił, że w sąsiedztwie zakładu będącego źródłem hałasu występują w przeważającej większości tereny wykorzystywane pod zabudowę mieszkaniową. Kolegium zaznaczyło, że działki o nr ewid.: [...] nie są objęte aktualnym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Kolegium podało następnie faktyczne przeznaczenie ww. działek jakie zostało ustalone przez Starostę i stwierdziło, że faktyczne zagospodarowanie ww. działek tj. pod zabudowę mieszkalną determinuje objęcie ich dopuszczanymi poziomami hałasu w środowisku, a zatem ochroną przed hałasem. Biorąc powyższe pod uwagę, w przekonaniu SKO, przeważającym rodzajem terenu w sąsiedztwie D S.A., której oddział znajduje się w [...] są tereny przeznaczone pod zabudowę mieszkalną. W przedmiotowej sprawie istotne bowiem znaczenie ma obszar, który należy uwzględnić ustalając faktyczne zagospodarowania i wykorzystanie terenów sąsiednich o którym mowa w art. 115 P.o.ś. Z uwagi na brak uregulowań prawnych, jaki obszar należy uwzględnić rozpatrując kwestię faktycznego sposobu wykorzystania terenów organ I instancji przyjął jako sąsiednie tereny najbliższych nieruchomości gruntowych przylegających do zakładu położonego na terenie działki o nr ewid.: [...].
SKO uznało, że sposób wyznaczenia obszaru analizowanego przez organ I instancji poprzez wskazanie poszczególnych nr ewid. działek jest wystarczający do ustalenia czy w obszarze tym znajdują się tereny chronione akustycznie, tj. wymienione w art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś. SKO podzieliło rozważania Starosty w zakresie ustalenia nieruchomości, na które oddziałuje hałas z zakładu stanowią tereny zabudowy mieszkaniowej i są objęte ochroną akustyczną. Nie ma racji pełnomocnik odwołującej D S.A. twierdząc, że organ I instancji nie poczynił właściwych ustaleń w zakresie całego terenu sąsiedniego, będącego podstawą określenia dopuszczalnego poziomu hałasu. SKO wyjaśniło, że przepis art. 114 ust. 2 P.o.ś. ma zastosowanie wyłącznie do ustalenia terenu przeważającego spośród terenów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś. (tj. terenów objętych ochroną akustyczną), a nie spośród terenów o jakimkolwiek przeznaczeniu. Zidentyfikowanie istnienia w obszarze oddziaływania akustycznego jednego z terenów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś. oznacza, że to ten teren podlega ochronie i nie ma przy tym znaczenia, że w sąsiedztwie znajduje się obszar nie wymagający ochrony akustycznej, np. rolny, drogowy. Jeżeli teren, na który oddziałuje hałas, jest faktycznie zagospodarowany i wykorzystywany w ten sposób, że można zaliczyć go do kategorii wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś., to należy ustalić obowiązujące na tym terenie dopuszczalne poziomy hałasu określone w rozporządzeniu z 2007r. W ocenie SKO ustalenia organu I instancji co do występowania na obszarze oddziaływania hałasu terenu chronionego, tj. terenu zabudowy mieszkalnej są prawidłowe.
Zidentyfikowanie istnienia w obszarze oddziaływania akustycznego jednego z terenów wymienionych w art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś. oznacza, że to ten teren, w konkretnych granicach, podlega ochronie. Nie ma przy tym znaczenia, że w sąsiedztwie znajduje się obszar nie wymagający ochrony akustycznej, np. przemysłowy.
Organ odwoławczy stwierdził, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 115a P.o.ś. możliwe jest jedynie po stwierdzeniu przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu - w oparciu o wyniki pomiarów dokonanych zgodnie z obowiązującymi przepisami. W niniejszej sprawie pomiar hałasu z D S.A. zakładu zlokalizowanego w [...] został wykonany w dniu [...] lipca 2021 r. Na podstawie znajdującego się w aktach sprawy sprawozdania nr [...] (z pomiarów hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji lub urządzeń) z dnia [...] lipca 2021 r. wynika, że na terenie prawnie chronionym, w otoczeniu budynku mieszkalnego na dz. [...] w miejscu największego oddziaływania źródeł hałasu zakładu, stwierdzono wartość równoważnego poziomu dźwięku A, dla czasu odniesienia T. wyrażonego wskaźnikiem hałasu LAćq D (dB) na poziomie 49,4. Z kolei wartość równoważnego poziomu dźwięku A, dla czasu odniesienia T, wyrażonego wskaźnikiem hałasu LAcq n (dB) ustalono na poziomie 62.5. SKO akcentuje również, że z woli samego ustawodawcy pomiary wykonane przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska są wystarczającym dowodem potwierdzającym określone przekroczenia, a zarazem podstawą do wydania decyzji. Przedmiotowe pomiary zostały wykonane zgodnie z metodyką referencyjną określoną w ówcześnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz. U. z 2019 r. poz. 2286). W ocenie SKO powyższe pomiary dokonane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Centralne Laboratorium Badawcze Oddział, Pracownia nałożyły na Starostę obowiązek wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu. Przedmiotowe pomiary wykazały, że na terenie zabudowy, która sąsiaduje z przedmiotowym zakładem, występują przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu określonego w załączniku do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r., tabela 1 ust. 2 lit. a. Źródła hałasu pochodzą z: agregatów lady i regału chłodniczego, wentylatorów klimatyzacji: prac gospodarczych pracowników sklepu (na zewnątrz budynku sklepu); transportu zewnętrznego (zaopatrzenie sklepu). Zgodnie z art. 115a ust. 1 P.o.ś. należało wydać decyzję w sytuacji stwierdzenia ponadnormatywnej emisji. W ocenie SKO decyzja wydana na podstawie tego przepisu ma na celu ochronę otoczenia przed przekroczeniem przez dany podmiot dopuszczalnego poziomu hałasu. SKO przy tym całkowicie podzieliło prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że wystarczy jednorazowe przekroczenie tych poziomów, by mogła być wydana decyzja zgodnie z tym przepisem w celu zabezpieczenia prawa.
Skargę na decyzję SKO wniosła, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, D S.A., która zarzuciła:
1. Naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy): tj. naruszenie art. 7, 11 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 KPA polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 KPA obowiązkowi w tym zakresie i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
a. art. 115 w zw. z art. 113 ust. 2 pkt 1 oraz w zw. art. 114 ust. 2 P.o.ś. poprzez:
- błędne określenie rodzaju terenu sąsiedniego poprzez przyjęcie jako terenu sąsiedniego działki nr [...], która nie graniczy z działką skarżącej oraz działki nr [...], gdy tymczasem działka ta także nie graniczy z działką skarżącej i jest od niej oddzielona drogą publiczną;
- błędne określenie rodzaju przeważającego terenu objętego ochroną akustyczną jako terenu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, podczas gdy rodzajem przeważającego terenu objętego ochroną akustyczną jest teren zabudowy mieszkaniowo-usługowej, a w taki sposób zagospodarowana jest działka sąsiednia nr [...], na której znajduje się pawilon handlowy;
b. pkt 3 d tabeli 1 w załączniku do rozporządzenia z 2007 r. w zw. z art. 115a ust. 3 P.o.ś., poprzez błędne określenie dopuszczalnego poziomu hałasu poza zakładem w odniesieniu do rodzaju terenu przeważającego, na który oddziałuje zakład, tj. dopuszczalny poziom hałasu w godz. 6.00-22.00 LAeq D = 50 dB (A);- dopuszczalny poziom hałasu w godz. 22.00 do 6.00 LAeq N = 40 dB (A) podczas, gdy dopuszczalny poziom hałasu winien wynosić w godz. 6.00-22.00 LAeq D = 55 dB (A);- dopuszczalny poziom hałasu w godz. 22.00 do 6.00 LAeq N = 45 dB (A).
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
W ocenie Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy P.o.ś. W myśl art. 115a ust. 1 P.o.ś., w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu. Przy czym za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeqD lub LAeqN. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu w decyzji tej określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeqD lub LAeqN w odniesieniu do rodzajów terenów, na które oddziałuje zakład. Natomiast, jak stanowi art. 112a pkt 1 i 2 P.o.ś., przez wskaźniki hałasu rozumie się parametry hałasu określone poziomem dźwięku wyrażonym w decybelach (dB), w tym wskaźniki hałasu mające zastosowanie do ustalania i kontroli warunków korzystania ze środowiska w odniesieniu do jednej doby: a) LAeqD - równoważny poziom hałasu dla pory dnia (rozumianej jako przedział czasu od godz. 6:00 do godz. 22:00), b) LAeqN - równoważny poziom hałasu dla pory nocy (rozumianej jako przedział czasu od godz. 22:00 do godz. 6:00).
W art. 113 ust. 1 P.o.ś. zawarto delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw klimatu, do określenia, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia zróżnicowanych dopuszczalnych poziomów hałasu określonych wskaźnikami hałasu LDWN, Ln, LAeqD i LAeqN dla następujących rodzajów terenów faktycznie zagospodarowanych: a) pod zabudowę mieszkaniową, b) pod szpitale i domy pomocy społecznej, c) pod budynki związane ze stałym lub czasowym pobytem dzieci i młodzieży, d) na cele uzdrowiskowe, e) na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, f) pod zabudowę mieszkaniowo-usługową; oraz dopuszczalnych poziomów hałasu z uwzględnieniem rodzaju obiektu lub działalności będącej źródłem hałasu, a także okresów, do których odnoszą się poziomy hałasu, jako czas odniesienia.
Zgodnie z art. 114 ust. 2 P.o.ś jeżeli teren może być zaliczony do kilku rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, uznaje się, że dopuszczalne poziomy hałasu powinny być ustalone jak dla przeważającego rodzaju terenu. W razie natomiast braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie - oceny, czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, właściwe organy dokonują na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów; przepis art. 114 ust. 2 stosuje się odpowiednio (art. 115 P.o.ś.).
Powyższe regulacje powiązane są z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku, które reguluje dopuszczalny poziom hałasu dla terenów zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej na poziomie 50 dB w ciągu dnia i 40 dB w nocy, a dla terenów zabudowy mieszkaniowo-usługowej na poziomie 55 dB w ciągu dnia i 40 dB w nocy.
W niniejszej sprawie jest to o tyle istotne, że w ocenie skarżącej organy błędnie ustaliły, że przedmiotowy teren to teren zabudowy mieszkaniowej, w sytuacji gdy są to tereny zabudowy mieszkaniowo-usługowej. Należy podkreślić, że dla tych terenów rozporządzenie - jak już wyżej wskazano - przewiduje różne dopuszczalne poziomy hałasu.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, według którego "zasadę stanowiącą o rodzajach terenów podlegających ochronie przed hałasem określa art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś., a nie przepisy rozporządzenia w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku oraz art. 114 ust. 1 i 2 oraz art. 115 P.o.ś. Powołane przepisy mają na celu przyporządkowanie projektowanych terenów o różnych funkcjach lub różnych zasadach zagospodarowania do poszczególnych rodzajów terenów określonych w art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś. (art. 114 ust. 1 P.o.ś.), ustalenie kryteriów tego przyporządkowania w przypadku występowania różnych funkcji na tym samym terenie (art. 114 ust. 2 P.o.ś.) oraz ustalenie kryterium przyporządkowania do podlegających ochronie terenów, w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 115 P.o.ś.). W każdym z tych przypadków punktem odniesienia jest jednak art. 113 ust. 2 pkt 1 P.o.ś. i określona w tym przepisie zasada ochrony przed hałasem terenów faktycznie zagospodarowanych". (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2022 r., sygn. akt III OSK 795/21, LEX nr 3321124).
W rozpoznawanej sprawie organy wyjaśniły, że teren na który oddziałuje zakład skarżącej nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W tych okolicznościach, zgodnie z art. 115 P.o.ś., oceny czy teren należy do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, organy dokonały na podstawie faktycznego zagospodarowania i wykorzystywania tego i sąsiednich terenów, przy czym wbrew stanowisku skarżącej przez pojęcie "tereny sąsiednie" nie można rozumieć wyłącznie terenów graniczących z terenem działki na której ustalono źródła emitujące hałas, ale należy odnieść to pojęcie do terenów położonych w okolicy, stanowiących pewną urbanistyczną całość (działka nr [...]), w tym także po drugiej stronie tej samej ulicy (działka nr [...]).
Z analizy zabudowy terenu (przeznaczenia poszczególnych działek w [...]) wynika, że na analizowanym terenie, w sąsiedztwie zakładu będącego źródłem hałasu, w przeważającej większości występują tereny wykorzystywane pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, nie zaś zabudowę mieszkaniowo-usługową. Faktyczne przeznaczenie poszczególnych działek w [...] jest bowiem następujące: działka nr [...] - zabudowa mieszkaniowo-usługowa; działka nr [...] - droga publiczna gminna; działka nr [...] - użytek rolny, wydana decyzja o warunkach zabudowy w dniu [...] listopada 2017 r. dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z towarzyszącą infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu; działki nr [...] - użytek rolny, dla działki przed podziałem nieruchomości (dz. nr [...]) została wydana decyzja o warunkach zabudowy w dniu [...] kwietnia 2018 r. dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych jednorodzinnych, budowę infrastruktury towarzyszącej wraz z zagospodarowaniem terenu oraz dopuszczeniem wydzielenia działek pod funkcje mieszkalne jednorodzinne; działka nr [...] – zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna; działka nr [...] - droga wojewódzka; działka nr [...] - użytki rolne, brak wydanej decyzji o warunkach zabudowy; działka nr [...] - użytek rolny, została wydana decyzja o warunkach zabudowy w dniu [...] czerwca 2018 r. dla inwestycji polegającej na budowie obiektu usługowego, budowie infrastruktury towarzyszącej wraz z zagospodarowaniem terenu, na działce o nr ewid. [...]; działki nr [...] - zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna; działka nr [...] - droga wewnętrzna gminna.
Faktyczne zagospodarowanie i wykorzystywanie ww. działek, tj. pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną determinuje zatem - jak słusznie uznały organy - objęcie ich dopuszczalnymi poziomami hałasu w środowisku, a zatem ochroną przed hałasem. W rozpoznawanej sprawie organy dokonały analizy stanu faktycznego i wykorzystania przedmiotowych terenów. Organy zbadały faktyczny sposób użytkowania działek na przedmiotowym terenie (organy opisały w decyzji, w sposób szczegółowy, ile działek ma przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową). Ustalenia co do występowania na obszarze oddziaływania hałasu terenu chronionego, tj. terenu zabudowy mieszkaniowej są zatem prawidłowe.
W ocenie Sądu także sposób przeprowadzenia pomiarów oraz zmierzone wartości poziomów dźwięku nie budzą wątpliwości w zakresie prawidłowości ich przeprowadzenia i odpowiadają metodom oraz wymogom obowiązujących przepisów. Jednocześnie podkreślić należy, że strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego skutecznie nie podważyła wyników tych pomiarów.
W tych okolicznościach faktycznych i prawnych uznać należało, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niewyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i braku podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Tym samym Sąd uznaje, że przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Organ tak pierwszej jak i drugiej instancji ustalił wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski. Decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu, jako akt kreujący obowiązek o charakterze publicznoprawym, kierowana jest wyłącznie do oznaczonego indywidualnie podmiotu (zakładu) emitującego hałas i w odniesieniu do zakresu czasowego, w którym przekroczone zostały dopuszczalne normatywnie poziomy hałasu. Dopuszczalny poziom hałasu może być przekroczony - tak ja w niniejszej sprawie - dla pory dziennej oraz dla pory nocnej. W konsekwencji też, w takim zakresie dobowym, w jakim następuje ponadnormatywne przekroczenie hałasu, organ może wydać decyzję określającą dopuszczalne poziomy hałasu, co prawidłowo w sprawie zrealizował organ I instancji.
Nieuzasadnione okazały się zatem także podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a skarżąca oraz uczestnicy postępowania nie zgłosili żądania przeprowadzenia rozprawy.