II SA/GO 366/25

II SA/Go 366/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 132
art. 59 § 1 i § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 120 i 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowań egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] (dalej: organ egzekucyjny, organ I instancji), na podstawie tytułów wykonawczycho numerach:[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., wszczął postępowanie egzekucyjne zmierzające do zaspokojenia ciążących na P.S. (dalej: skarżący) zaległości ztytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2008 r. do lipca 2010 r.
Przystępując do egzekucji w oparciu o powyższe tytuł wykonawcze, organ egzekucyjny zawiadomieniami o numerach [...] oraz [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., dokonał zajęcia innych wierzytelności pieniężnych stanowiących nadpłatę lub zwrot podatku u Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisami ww. tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu w dniu 26 stycznia 2017 r.
W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej u U sp. z o.o. (zawiadomienie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.) oraz zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych dla skarżącego przez [...] (zawiadomienie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2021 r.) i [...] (zawiadomienia o numerach [...] i [...] z dnia [...] listopada 2023 r.; zawiadomienia o numerach [...] i [...] z dnia [...] maja 2024 r.).
Zawiadomienia o tych zajęciach, z uwagi na niepodjęcie korespondencji, zgodnie z art. 44 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, uznano za doręczone odpowiednio w dniu 24 kwietnia 2019 r., w dniu 30 kwietnia 2021 r., w dniu 11 grudnia 2023 r. oraz w dniu 12 czerwca 2024 r.
W dniu 9 stycznia 2025 r. do organu I instancji wpłynęło podanie skarżącego z dnia [...] grudnia 2024 r., zatytułowane "Wniosek o umorzenie postępowań". Podanie odnosiło się do zawiadomień o numerach [...] i [...] z dnia [...] maja 2024 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...].
W złożonym podaniu skarżący powołał się na umowy ratalne zawarte uprzednio z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz terminowe dokonywanie przez wpłat, skutkujące pomniejszeniem obciążających zaległości do kwoty 4 tys. złotych. W ocenie skarżącego okoliczności pandemii Covid 19, skutkujące dla skarżącego jako przedsiębiorcy, utratą źródła dochodu, doprowadziły do wzrostu zaległości do kwoty ok. 14 tys. złotych.
Wskazując na przepisy zawarte w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, skarżący zarzucił organom administracji państwowej naruszenie przysługujących praw równego traktowania poprzez wprowadzenie w czasie pandemii restrykcji skutkujących brakiem możliwości prowadzenia działalności z jednoczesnym przymusem dalszego opłacania należności składkowych. Skarżący podniósł, że "Czuję się nierówno traktowany przez władze publiczne i dyskryminowany w życiu gospodarczym poprzez rujnujący moją firmę ucisk fiskalny". Według skarżącego właściwe, tj. sprawiedliwe i zgodne z prawem jest podejście reprezentowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...], który ze względu na pandemię, decyzjami z dnia [...] lutego 2024 r. orzekł o umorzeniu postępowania w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności, jako prezesa A sp. z o.o., za jej zaległości podatkowe za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, lipiec i sierpień 2021 r. oraz marzec i kwiecień 2022 r.
W wyniku rozpatrzenia ww. podania organ I instancji, postanowieniem z dnia [...] lutego 2025 r., znak sprawy [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku skarżącego.
Dokonując oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy w świetle przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 59 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie Dz.U. z 2025 r., poz. 132, dalej: u.p.e.a.), organ I instancji nie stwierdził wystąpienia okoliczności, które powodowałyby konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu I instancji w sprawie nie zachodzi bowiem brak wymagalności obowiązku, nie zastosowano niedopuszczalnego środka egzekucyjnego, nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, obowiązek jest wykonalny i został prawidłowo określony w tytułach wykonawczych, a przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego doręczono skarżącemu decyzję określającą wysokość należności z tytułu składek.
Organ egzekucyjny ocenił też, że z uwagi na zajęcia innych wierzytelności pieniężnych, nie można przyjąć, iż prowadzone postępowanie jest nieskuteczne bądź jego realizacja nie doprowadzi do uzyskania kwot przewyższających wydatki egzekucyjne.
Nie godząc się z ww. rozstrzygnięciem skarżący wniósł zażalenie, podtrzymując argumentację zawartą w podaniu z dnia [...] grudnia 2024 r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej: DIAS), postanowieniem z dnia [...]kwietnia 2025 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie DIAS wskazał, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany m. in. przepisu art. 59 ww. ustawy regulującego kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nowelizacja w ww. zakresie weszła w życie 30 lipca 2020 r. Podkreślenia wymaga jednak, iż w myśl art. 13 ust. 1 ww. nowelizacji, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 59 u.p.e.a.,w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. Przedmiotowe postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego zostało bowiem wszczęte przed ww. datą.
DIAS wskazał, że stosownie do przepisu art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lubzastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W myśl § 2 powołanego artykułu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W przypadkach, o których mowa w § 1 i 2 cytowanego artykułu, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 (zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej). Postanowienie, o którym mowa, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym - co określa art. 59 § 3, § 4 i § 5 cytowanej ustawy.
DIAS wskazał, że w omawianej sprawie, wydanie zaskarżonego postanowienia, poprzedzone było złożeniem przez skarżącego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku skarżącego. Powołując się na prawa obywatelskie przysługujące na podstawie Konstytucji, pomijając przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w powołanym powyżej art. 59 u.p.e.a., skarżący zasadność postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ I instancji. Wskazaną argumentację skarżący powtórzyłw zażaleniu na niesatysfakcjonujące rozstrzygnięcie organu I instancji.
W odniesieniu do powoływanych przez skarżącego kwestii braku zasadności omawianego postępowania egzekucyjnego - zdaniem DIAS - podkreślenia wymaga, że niniejsza sprawa dotyczy postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Kontroli organu odwoławczego nie podlega więc zasadność ani słuszność egzekwowanego obowiązku.
Przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, prowadzone z majątku skarżącego zostało wszczęte przez organ I instancji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w związku z brakiem terminowej zapłaty przez zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne za okres od listopada 2008 r. do lipca 2010 r., określonych decyzją organu I instancji z dnia [...] listopada 2016 r., znak sprawy [...]. Na podstawie art. 2 § 1 pkt 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 24 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 497, dalej: u.s.u.s.) egzekucji administracyjnej podlegają bowiem nieopłacone w terminie składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata, zwane "należnościami z tytułu składek". Uprawnionym do poboru tych należności zgodnie z przepisami art. 19 § 4 u.p.e.a.,w drodze egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, jest Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Obowiązek terminowego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne dotyczy każdego obywatela Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na niewywiązanie się przez skarżącego z tego obowiązku, organ I instancji zobowiązany był do wszczęcia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania zaległości. Podkreślić należy przy tym, że generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Zaś odstąpienie od tej zasady nastąpić może jedynie w wyjątkowych okolicznościach, które w niniejszej sprawie nie miały miejsca. Ekonomiczne skutki Covid 19, na które powołuje się skarżący, nie stanowiły przyczyny powstania zaległości składkowych należnych za lata 2008-2010 poprzedzające pandemię.
W dalszej części uzasadnienia postanowienia DIAS wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa umorzenie administracyjnego postępowania egzekucyjnego następuje tylko wtedy, gdy w jego toku zaistniały przeszkody wymienione w art. 59 u.p.e.a. W powołanymartykule ustawodawca zawarł enumeratywny katalog przesłanek, które obligują organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Podkreślenia wymaga, że przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. stanowią katalog zamknięty, i tym samym nie pozostawiają organowi egzekucyjnemu swobody wyboru, co do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaistnienie jednej ze wskazanych w tym przepisie okoliczności wywołuje skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa.
Z kolei w § 2 powołanego artykułu ustawodawca umożliwił fakultatywne umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Wocenie DIAS, w omawianej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości, iż wszystkie tytuły wykonawcze o numerach od [...] – [...] zostały wystawione, a ich odpisy doręczone skarżącemu, przed upływem terminu przedawnienia objętych nimi składek, wynikającym z art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Fakt doręczenia skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych obejmujących wymagane należności skutkował natomiast, w świetle ust. 5b powołanego artykułu, zawieszeniem biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności. Prawidłowo organ I instancji ocenił zatem, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 59 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a.W wyznaczonym terminie nie uregulował skarżący należności. Należności te nie zostały umorzone ani nie wygasły.
W badanej sprawie nie wystąpiła także przesłanka z art. 59 § 1 pkt 3 i 4 u.p.e.a., wskazująca na konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego w przypadku jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa bądź gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego. Akta sprawy zawierają, doręczoną skarżącemu w dniu 5 grudnia 2016 r., decyzję Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], określającą wysokość ciążących należności z tytułu składek za okres od listopada 2008 r. do lipca 2010 r. Tytuły wykonawcze z dnia [...] stycznia 2017 r., na podstawie których prowadzone jest omawiane postępowanie, obejmują kolejno wskazane w tej decyzji należności składkowe.
W sprawie, z oczywistych względów, zastosowania nie ma również art. 59 § 1 pkt 5 i 6 u.p.e.a.
Dokonując oceny okoliczności omawianej sprawy pod kątem obligatoryjnych przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, odrzucić należy także określoną w pkt 7 powołanego przepisu niedopuszczalność egzekucji lub zastosowanych środków egzekucyjnych.
Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, o której mowa, zachodzi w sytuacji wystąpienia okoliczności wykluczających możliwość prowadzenia egzekucji ze względów formalnych: podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność ta, musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej.
Z zastosowaniem niedopuszczalnego środka egzekucyjnego mamy natomiast do czynienia zarówno w przypadku wykorzystania środka nieprzewidzianego w ustawie, jak i w przypadku użycia środka przewidzianego w ustawie, lecz w odniesieniu do egzekucji obowiązków innego rodzaju.
W omawianym postępowaniu, żadna ze wskazanych przesłanek nie wystąpiła. Jak wyjaśnił DIAS, zgodnie z przepisami art. 19 § 4 u.p.e.a.: Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku skarżącego organ egzekucyjny: Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], zgodnie z przysługującymi mu uprawnieniami zastosował kolejno egzekucję z wierzytelności pieniężnych, z wynagrodzenia za pracę oraz z rachunków bankowych.
Podkreślenia wymaga również, iż obciążający skarżącego obowiązek uiszczania należności z tytułu składek, powstał z mocy, prawa, a wysokość tych należności, została określona, w ostatecznym orzeczeniu. Powyższe w omawianej sprawie, zgodnie z § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, stanowiło podstawę braku doręczenia, upomnienia. O wysokości obciążających skarżącego należności powiadomiony został decyzją Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...]. Wskazana decyzja, doręczona w dniu 5 grudnia 2016 r., zawiera prawidłowe pouczenie o konieczności uregulowania zobowiązań wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Co istotne, postępowanie prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] nie zostało zawieszone na wniosek wierzyciela: Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. Zastosowania w sprawie nie znajduje zatem art. 59 § 1 pkt 8 i 9 u.p.e.a
Okoliczności sprawy nie wskazują również, by obowiązek umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego wynikał z innych ustaw. Podnoszona przez skarżącego kwestia równości obywateli wobec prawa, określona w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w ocenie DIAS, nie mieści się w katalogu przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a i tym samym pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy.
Przesłanka umorzenia postępowania określona w art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy inne przepisy prawa wprost zobowiązująlub upoważniają organy egzekucyjne do umorzenia postępowania. W niniejszej sprawie, brak jest regulacji prawnych, w świetle których omawiana egzekucja stałaby się niedopuszczalna.
Po zapoznaniu się z zebranym materiałem dowodowym, za słuszny DIAS uznał także pogląd organu egzekucyjnego, zgodnie z którym w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl wskazanego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zastosowanie wskazanego przepisu, w kontekście generalnej reguły egzekucji administracyjnej doprowadzenia do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym, wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone.
Zauważyć przy tym należy jednak, że to organowi egzekucyjnemu pozostawiono swobodę prowadzenia egzekucji lub umorzenia postępowania. Co więcej, to organowi egzekucyjnemu ustawodawca pozostawił ocenę perspektyw wszczętego z inicjatywy wierzyciela postępowania egzekucyjnego i wybór: prowadzenie egzekucji lub umorzenie postępowania. Zaakcentowania wymaga fakt, że użycie przez ustawodawcę w powołanym artykule zwrotu "może być umorzone" oznacza, iż po stronie organu nie istnieje obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale tylko uprawnienie do jego umorzenia, którego warunkiem jest stwierdzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W przedmiotowej sprawie skarżący zażądał umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego z uwagi na "ucisk fiskalny" oraz naruszenie konstytucyjnych praw równości obywatelskich. Pomimo wielokrotnie użytej argumentacji skupiającej się na podkreśleniu braku winy skarżącego w powstaniu należności, skarżący nie podjął żadnych czynności mających na celu przedstawienie niezależnych od skarżącego okoliczności sprawy skutkujących powstaniem w latach 2008 - 2010 zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.
Z akt sprawy wynika natomiast, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] dokonał zajęcia innych wierzytelności pieniężnychu Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] oraz zajęcia rachunków bankowych skarżącego. Wprawdzie zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do pełnego zaspokojenia wierzyciela, ale okoliczność ta nie oznacza automatycznie, że w prowadzonym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W związku z tym, za słuszne – zdaniem DIAS - należało uznać stwierdzenie organu egzekucyjnego, że podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania byłoby przedwczesne. Postępowanie egzekucyjne jest w toku, a organ może w każdej chwili, zwłaszcza gdy podejmie informację o tym, że skarżący dysponuje środkami, dokonać czynności mających na celu zaspokojenie wierzyciela.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze skarżący podał, że zgodził się na spłacenie długu wobec ZUS. Spłacał w ratach i zostało do spłacenia około 4 000 zł. Skarżący wskazał, że nie z jego winy nie był w stanie spłacać zaległości w trakcie trwania pandemii wywołanej koronawirusem SARS-CoV-2. W czasie kiedy sytuacja zaczęła się normować, postanowił dokończyć spłacanie ale okazało się, że nie jest to 4 000 zł lecz 14 000 zł. W ocenie skarżącego jego sytuacja jest wyjątkowa i jak najbardziej wymaga stosowania Konstytucji bezpośrednio (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP).
Odpowiadając na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze wyżej wskazaną kognicję sądów administracyjnych, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie - utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych - nie narusza przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim Sąd nie podziela stanowiska karżącego, prezentowanego w skardze, aby w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organy administracji miały naruszyć przepisy Konstytucji RP. Sąd zauważa bowiem, że proces bezpośredniego stosowania Konstytucji RP nie może być rozumiany jako możliwość orzekania na podstawie Konstytucji, zamiast orzekania na podstawie ustawy(argument z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP).Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego są określone w u.p.e.a. Przepisy tej ustawy, co wynika z treści zaskarżonych postanowień, były rozważane przez orzekające w sprawie organy I i II instancji i stanowiły postawę zaskarżonych postanowień. I tak, zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 30 lipca 2020 r. (z uwagi na treść art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2019 r., poz. 2070), postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie natomiast z treścią § 2 art. 59 ww. ustawy, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje zatem wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne.
Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania. Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest bowiem zobowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu.
Oceniając w świetle powyższego prawidłowość zaskarżonych postanowień o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych w kontekście stosowania art. 59 § 1 u.p.e.a., Sąd stwierdza, że organy nie naruszyły przepisów prawa. Słusznie przyjął organ I instancji, a za nim DIAS, że w sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego (określone w art. 59 § 1). Organy zasadnie także przyjęły, iż w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie zaistniała przesłanka umorzenia określona w art. 59 § 2 u.p.e.a, gdyż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ I instancji dokonał zajęcia innych wierzytelności pieniężnych u Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] oraz zajęcia rachunków bankowych skarżącego. Zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły wprawdzie do pełnego zaspokojenia wierzyciela, ale okoliczność ta - jak słusznie wskazały organy - nie oznacza automatycznie, że w prowadzonym postępowaniu nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a zatem podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na obecnym etapie postępowania byłoby przedwczesne.
Podsumowując, zaskarżone postanowienia nie zawierają wad prawnych, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddały prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienia zawierają wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, zaś ich uzasadnienia faktyczne wskazują fakty, które organy uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, a uzasadnienia prawne zawierają wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia prawa przez organy.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia DIAS oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 p.p.s.a., dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.
Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.