II SA/Go 361/22

II SA/Go 361/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-10-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Michał Ruszyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6032 Inne z zakresu prawa o ruchu drogowym
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 450
art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art. 140mb
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 159f § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 200, i art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M.K. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] marca 2022 r., nr [...] – działając na podstawie m.in. art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art.140mb ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz.450 ze zm.; aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 988 ze zm.; dalej jako u.p.r.d.) – nałożył na M.K. karę pieniężną w wysokości 600 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o zbyciu pojazdu.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2021 r. M.K. zbyła (darowizna) pojazd marki [...], oznaczony numerem rejestracyjnym [...]. Dnia 17 września 2021 r. złożyła zawiadomienie o zbyciu pojazdu, co spowodowało iż termin zawiadomienia został przekroczony o 130 dni. Strona postępowania złożyła wyjaśnienia do sprawy i wniosła o odstąpienie od nałożenia kary, ewentualnie o zastosowanie upomnienia. Według strony zbycie pojazdu nie jest przeniesieniem prawa własności.
Organ nie zgodził się z takim stanowiskiem strony, bowiem stwierdzenie, że ktoś zbył pojazd jest tożsame ze stwierdzeniem, że ktoś przeniósł jego prawo własności. To czy przeniesienie prawa własności nastąpiło odpłatnie czy nie lub też czy przeniesienie prawa własności dotyczyło całego prawa własności do pojazdu czy jedynie udziału w prawie własności do pojazdu nie ma znaczenia dla prawidłowości stwierdzenia, iż strona zbyła pojazd, czy też będąc bardziej precyzyjnym i odnosząc się do realiów niniejszej sprawy, do stwierdzenia, iż strona zbyła udział w prawie własności do pojazdu (§ 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych - Dz.U. z 2017 r., poz. 2355 ze zm.).
W związku z powyższym Prezydenta Miasta powołując treść art.78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. wskazał, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Zgodnie z art.140mb i 140n u.p.r.d. niezawiadomienie starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu podlega karze pieniężnej od 200 zł do 1000 zł nakładanej w drodze decyzji administracyjnej. Jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w art.140mb, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do osoby będącej osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. Ma to służyć poprawie przestrzegania przez właścicieli pojazdów obowiązku złożenia wniosku o rejestrację, wyrejestrowanie pojazdu w określonym terminie czy też ustawowego terminu zawiadomienia o nabyciu, zbyciu pojazdu, czy zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w dowodzie rejestracyjnym. W konsekwencji powinno to wpłynąć również na poprawę warunków legalnego obrotu pojazdami i referencyjność danych gromadzonych w centralnej ewidencji pojazdów prowadzonej przez ministra do spraw informatyzacji.
Następnie organ wyjaśnił, że stanowienie przez ustawodawcę kar, podobnie jak i pozostałych sankcji administracyjnych, ma na celu zapewnienie efektywnego wykonywania przepisów prawa administracyjnego i decyzji administracyjnych przez ich adresatów. Charakterystyczne dla administracyjnych kar pieniężnych jest to, że przesłanką ich wymierzania jest, co do zasady, samo naruszenie zakazu bądź nakazu wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa lub z decyzji administracyjnej, bez względu na zawinienie sprawcy naruszenia, czyli tzw. obiektywna bezprawność. Administracyjne kary pieniężne spełniają funkcję dyscyplinująco-przymuszającą, która wzmacnia określony stopień represyjności tej sankcji. Brak stosownej sankcji powodowałby, że przepis nakładający dany obowiązek stawałby się martwy, a niespełnianie wprowadzonego obowiązku byłoby nagminne.
Dalej organ zauważył, iż zgodnie z przepisem art. 140n ust. 4 u.p.r.d., ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Organ administracji publicznej, rozpatrując sprawę wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, ma obowiązek każdorazowego zbadania okoliczności wskazanych w powołanym przepisie. Naruszeniem prawa jest niedopełnienie obowiązku przez zindywidualizowanego sprawcę w konkretnej sytuacji faktycznej i prawnej. Ponieważ ustawodawca nałożył na organ nie tylko sam obowiązek podjęcia decyzji o wymierzeniu kary, ale również wskazania jej wysokości, to aby sprostać powyższym zasadom, w tym zasadzie równego traktowania i postępowania zgodnie z utrwaloną praktyką rozstrzygania spraw, mając jednocześnie na celu transparentność orzekania o wysokości kary pieniężnej Prezydent Miasta przyjął następujące kryteria wyznaczania wysokości nałożonej kary: 1) czas trwania naruszenia, który jest liczony w dniach od daty powstania obowiązku do daty jego spełnienia lub wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary, w zależności od tego, która data będzie wcześniejsza i korzystniejsza dla strony przy ustalaniu wysokości kary. Dla przekroczonej liczby dni od 91 do 180 dni od daty zaistnienia obowiązku, wysokość kary ustalono na poziomie 600 zł – w niniejszej sprawie było to 130 dni; 2) powtarzalność naruszeń – gdy liczba wcześniej wydanych decyzji dotyczących nałożenia kary na stronę postępowania w roku bieżącym osiągnie liczbę dwa i kolejną wydawaną decyzją o nałożeniu kary jest trzecia lub dalsza decyzja o nałożeniu kary. Wtedy wysokość kwoty kary ustalona na podstawie pierwszego kryterium zostaje powiększona o 50% swojej wielkości – w niniejszej sprawie powtarzalność naruszenia prawa nie miała miejsca w roku bieżącym; 3) korzyści finansowe uzyskane przez stronę z tytułu naruszenia ustawy – w niniejszej sprawie, ponieważ zgłoszenie zbycia jest wykonywane nieodpłatnie, strona z tytułu uchybienia obowiązkowi zgłoszenia zbycia pojazdu nie odniosła korzyści finansowych.
Ponadto organ nie stwierdził wystąpienia w sprawie podstaw do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wynikających z art.189f k.p.a. W sprawie nie doszło bowiem do zaprzestania naruszenia prawa, ponieważ nawet gdyby obowiązek zawiadomienia o zbyciu lub nabyciu pojazdu został zrealizowany ale po ustawowym terminie to nie można tego określić jako zaprzestanie naruszenia prawa. Organ nie znalazł również podstaw do uznania, że doszło tu do znikomego naruszenia prawa. Sama możliwość nałożenia kary pieniężnej jest na tyle istotna, że ustawodawca usankcjonował karę pieniężną za niedostosowanie się do przepisów prawa, umożliwiając organowi luz decyzyjny co do wysokości kary. Kara charakter sankcyjny i prewencyjny. Ustawodawca uznał poza tym, że to na stronie spoczywa obowiązek znajomości przepisów prawa. Przeniesienie prawa własności pojazdu pociąga za sobą obowiązek zgłoszenia w ściśle określonym terminie jego zbycia (i nabycia) we właściwym organie administracji publicznej. Przekroczenie terminu nawet tylko o jeden dzień oznacza, że dane znajdujące się w ewidencji, o której mowa w art. 80a u.p.r.d., prowadzonej przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, były nieaktualne przez co najmniej 31 dni.
Reasumując organ wskazał, że wysokość kary powinna być adekwatna do wagi i okoliczności naruszenia prawa z uwzględnieniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organ nie powinien bez uzasadnionej przyczyny odstępować od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. W interesie społecznym leży wymierzenie kary pieniężnej na tyle wysokiej, aby odstraszyła stronę oraz inne podmioty od naruszania prawa, zaś w interesie strony leży, aby kara była jak najniższa. W związku z tym Prezydent Miasta uznał, iż nałożenie na stronę kary pieniężnej w wysokości 600 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty w przewidzianym terminie o zbyciu pojazdu sprawia, iż interes społeczny został zachowany, ponieważ strona została ukarana finansowo, a jednocześnie nałożenie kary będzie spełniało funkcję dyscyplinującą i przyczyni się do nienaruszania przez stronę prawa w przyszłości.
Na skutek złożonego przez M.K. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] – działając na podstawie m.in. art. 78 ust. 2 pkt 1 oraz art. 140mb u.p.r.d. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W ocenie Kolegium w ustalonym stanie faktycznym sprawy nie ma wątpliwości, że na odwołującej się ciążył obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. Trzydziestodniowy termin dla dokonania zgłoszenia zbycia pojazdu zaczął swój bieg od dnia [...] kwietnia 2021 r. Obowiązkowi temu skarżąca uchybiła, bowiem złożyła zawiadomienie w dniu 17 września 2021 r., a więc po upływie terminu. Przy czym termin przekroczyła o 130 dni. Zatem organ I instancji miał podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu.
Dalej organ wyjaśnił, że administracyjna kara pieniężna jest nakładana na podmiot dopuszczający się deliktu bez związku z jego zawinieniem, a odpowiedzialność za delikt ma charakter obiektywny. Kara nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Sama ustawowa groźba nałożenia kary pieniężnej dyscyplinuje podmioty obowiązane, toteż przyczynia się do realizacji celów, którym służy wykonywanie sankcjonowanych obowiązków, a także wzmacnia poczucie praworządności. Stwierdzenie przekroczenia ustawowego terminu do dokonania zgłoszenia zbycia pojazdu nie jest zależne od zaistnienia po stronie zbywcy świadomości co do obowiązku dokonania przedmiotowego zgłoszenia.
Kolegium stwierdziło, że organ I instancji wyczerpująco wyjaśnił przyjęte kryteria wyznaczania wysokości nałożonej kary, wynikające z art. 140n ust. 4 u.p.r.d. Są one jasne, precyzyjne, transparentne, sprawiedliwe i stosowane w drodze analogii do wszystkich spraw z danego zakresu. W sprawie w sposób wystarczający wyjaśniono jakimi kryteriami kierowano się wymierzając karę w wysokości 600 zł.
Według Kolegium prowadząc postępowanie w przedmiocie naruszenia obowiązku zgłoszenia nabycia/zbycia pojazdu organ powinien wziąć pod uwagę regulację z art. 189f § 1 k.p.a. i rozważyć dopuszczalność odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej (lub wystosowania wyłącznie pouczenia), oceniając czy waga naruszenia była znikoma. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu, bowiem w sprawie nie mamy do czynienia z zaprzestaniem naruszenia prawa oraz brak jest podstaw do uznania, że wstępuje znikome naruszenie prawda. Kolegium nie zgodziło się z takim stanowiskiem organu I instancji, uznając, że w sprawie błędnie przyjęto, że nie ziścił się jeden z warunków umożliwiający odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, tj. zaprzestanie naruszania prawa. Jak bowiem wynika z akt sprawy, w dniu 17 września 2021 r. strona zawiadomiła organ o zbyciu pojazdu. Skoro bowiem naruszenie prawa polega tu na naruszeniu terminu do dokonania zgłoszenia zbycia pojazdu, to należy przyjąć, iż dokonanie zgłoszenia z uchybieniem ustawowego terminu stanowi zaprzestanie naruszenia prawa. Pojęcia zaprzestania naruszania prawa nie należy utożsamiać z obowiązkiem przywrócenia przez stronę stanu zgodnego z prawem lub usunięciem skutków naruszenia prawa.
Niezależnie jednak od błędnej wykładni przepisu art. 189 § 1 pkt 1 k.p.a. w zakresie zaistnienia przesłanki "zaprzestania naruszenia prawa", Kolegium uznało za prawidłowe stwierdzenie, iż w sprawie nie występuje "znikome naruszenie prawa". Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika bowiem, że sama możliwość nałożenia kary pieniężnej jest na tyle istotna, że przemawia za uznaniem, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma. Dodatkowo wyjaśniono, że z centralnej ewidencji pojazdów korzysta wiele podmiotów, zaś uzyskanie przez te podmioty nieprawidłowych lub nieaktualnych danych może mieć istotny wpływ na prowadzone przez te organy czynności, postępowania, rozstrzygnięcia.
Pismem z dnia [...] czerwca 2022 r. M.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję i zarzucając organom naruszenie art. 189d k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. poprzez dokonanie jego błędnej interpretacji i błędne zastosowanie oraz art. 8 i 7a k.p.a. poprzez ich niezastosowanie - wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia lub wymierzenie kary w najniższej wysokości oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu decyzji skarżąca wyjaśniła, że [...] kwietnia 2021 r. sporządziła umowę darowizny na rzecz męża części samochodu, gdzie przedmiotem darowizny była połowa wartości pojazdu, tj. 13000 zł. Fakt ten mąż skarżącej zgłosił organowi za pośrednictwem e-PUAP, przesyłając umowę darowizny. We wrześniu 2021 r. okazało się, że Wydział Komunikacji całkowicie zabrał skarżącej prawo własności pojazdu zamiast dopisać tylko współwłaściciela.
Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem organu, że nie dopełniła obowiązku zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu, argumentując, że nie zbyła pojazdu tylko przeniosła część praw na męża. Dlatego poprosiła o odstąpienie od wymierzenia kary.
Według skarżącej kontrowersyjnym jest, że starosta ma pełną dowolność w ustalaniu wysokości kary. Skarżąca uważa, że waga naruszenia prawa w niniejszej sprawie jest znikoma. Przy czym ważna jest tu zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Skarżąca uważa, że kara w wysokości 600 zł jest zbyt wysoka, gdyż skarżąca nie działała celowo, nie wiedziała, że również ona musi zgłosić darowiznę części pojazdu pozostając nadal jego właścicielem. Starosta określając wysokość kary powinien zbadać przesłanki, o których mowa w art. 140n ust. 4 u.p.r.d. Według skarżącej kary wymienione w art. 140mb u.p.r.d. nie mają charakteru obligatoryjnego. Zakres naruszenia był minimalny, w chwili wydawania decyzji naruszenie już nie istniało, a skarżąca nie odniosła żadnych korzyści finansowych. Wszczynanie z urzędu postępowania po prawie pięciu miesiącach narusza art. 8 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości zaskarżoną decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, a strona skarżąca nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.
Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja SKO, utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji, nakładającą na skarżącą karę pieniężną w wysokości 600 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia w terminie nieprzekraczającym 30 dni o zbyciu pojazdu będącego jej własnością.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego aktu stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (u.p.r.d.). Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei w myśl art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu - podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Kary pieniężne, w sprawach określonych w art. 140m-140mb u.p.r.d., są nakładane w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Nakłada je starosta (ust. 2a) i stanowią one dochód powiatu (ust. 3a). Ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy (ust. 4).
Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy skarżąca umową z dnia [...] kwietnia 2021r. dokonała darowizny 50% wartości pojazdu na rzecz męża – M.P. Następnie skarżąca w dniu 17 września 2021 r. zawiadomiła organ o zbyciu pojazdu. Organ zaś w dniu [...] lutego 2022 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Skarżąca w toku postępowania administracyjnego wyjaśniła, iż wiedzę o konieczności dokonania zawiadomienia w jej przypadku powzięła, kiedy skontaktowała się z organem w sprawie widniejącego w bazie CEPiK błędnego zapisu, według którego nie była ona współwłaścicielem pojazdu [...], a jako wyłączny właściciel widniał jej mąż. Dodała przy tym, że według niej nie doszło do zbycia, ponieważ jedynie przeniosła ona na męża część praw do pojazdu. Z powyższych względów wnioskowała o najniższy wymiar kary.
W pierwszej kolejności zatem należało poddać ocenie czy czynność darowizny udziału w przysługującym skarżącej prawie własności pojazdu objęta była obowiązkiem zawiadomienia w trybie art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. W ocenie Sądu stwierdzić należy, iż w tym zakresie organy prawidłowo uznały, że z tak opisaną czynnością (darowizna 50% udziału w pojeździe) wiąże się obowiązek zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu. Darowizna jest bowiem formą zbycia, tyle że nieodpłatnego. Słusznie zwrócił uwagę organ I instancji, iż w § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2355, obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji) wskazano, iż dowodem własności pojazdu jest m.in. umowa darowizny, którą dołącza się do zawiadomienia o zbyciu pojazdu (§ 17 rozporządzenia). Uznać należy przy tym, iż do zbycia dochodzi także wówczas, gdy przedmiotem darowizny jest część/udział w prawie własności pojazdu. W takiej sytuacji dotychczasowy właściciel staje się współwłaścicielem pojazdu. Poza tym należy zauważyć, iż darowizna części pojazdu powoduje niewątpliwie zmianę w obrębie prawa własności do pojazdu, która z kolei rodzi określone konsekwencje na gruncie prawa administracyjnego, wiążąc się z koniecznością dokonania zmiany w dokumencie dotyczącym rejestracji pojazdu i centralnej ewidencji pojazdów i kierowców.
Wobec stwierdzenia, iż na skarżącej ciążył ustawowy obowiązek dokonania zawiadomienia starosty (Prezydenta Miasta), uzasadnionym jest uznanie, że skarżąca dokonała tego z uchybienie ustawowo określonego terminu. Skoro bowiem umowa darowizny zawarta została w dniu [...] kwietnia 2021 r., zawiadomienie powinno zostać dokonane do [...] maja 2021 r. Zatem dokonanie tej czynności w dniu 17 września 2021r. nastąpiło [...] dni po terminie.
W tym miejscu wyjaśnić należy, iż darowizna i uchybienie terminu do zawiadomienia o jej dokonaniu nastąpiły w okresie trwania ogłoszonego z dniem 20 marca 2020 r. na terytorium kraju stanu epidemii w związku z COVID-19. W tym względzie odnotowania wymaga, iż ustawą dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tj. Dz.U. 2021 r., poz. 2095, ze zm., dalej jako ustawa COVID), potem wielokrotnie zmienianą, ustawodawca wprowadzał przepisy o charakterze szczególnym modyfikujące stosowanie poszczególnych przepisów prawa. W odniesieniu do przepisów znajdujących zastosowanie w przedmiotowej sprawie takie regulacje zostały także wprowadzone. Zgodnie z art. 31i ust. 1 ustawy COVID-19, w okresie od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw, do dnia 31 grudnia 2020 r.: 1) wydłużono do 180 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. W myśl art. 31i ust. 2 ustawy COVID-19, ust. 1 stosuje się: 1) do pojazdu, niebędącego nowym pojazdem, sprowadzonego z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw; 2) do pojazdu zarejestrowanego nabytego lub zbytego nie później niż 30 dni przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Mając na uwadze, że dokonanie darowizny nastąpiło po 31 grudnia 2020 r. cyt. przepis nie miał w przedmiotowej sprawie zastosowania.
Z kolei na podstawie art. 1 pkt 29 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r., zmieniającej wspomnianą ustawę COVID z dnia 2 marca 2020 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1192) - z dniem 1 lipca 2021 r., dodany został art. 31ia, zgodnie z którym w okresie od dnia ogłoszenia ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19: 1) wydłuża się do 60 dni terminy określone w art. 71 ust. 7 i art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d.; 2) art. 140mb ustawy, o której mowa w pkt 1, stosuje się z uwzględnieniem terminu określonego w pkt 1. Również ten przepis zdaniem Sądu nie znalazł zastosowania względem skarżącej skoro wszedł w życie z dniem 1 lipca 2021 r., a zatem nie tylko po dokonaniu zbycia udziału w pojeździe przez skarżącą, ale także upływie terminu do dokonania zawiadomienia. Nie mógł ulec wydłużeniu termin, który już upłynął (10 maja 2021 r.).
Co prawda zgodnie z art. 189c K.p.a., jeżeli w czasie wydawania decyzji w sprawie administracyjnej kary pieniężnej obowiązuje ustawa inna niż w czasie naruszenia prawa, w następstwie którego ma być nałożona kara, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest ona względniejsza dla strony (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 374/15). W rozpoznawanej sprawie nawet jeżeli przyjąć, iż względniejszym dla skarżącej jest zastosowanie przepisów dotyczących nałożenia kary administracyjnej za niezawiadomienie organu pierwszej instancji o zbyciu pojazdu w ich brzmieniu obowiązującym w czasie orzekania, tj. przy uwzględnieniu 60-dniowego terminu na zawiadomienie o zbyciu pojazdu, to i tak uchybienie terminu nadal wynosiłoby ponad 100 dni.
Natomiast zdaniem Sądu skarżony organ pominął w przeprowadzonym postępowaniu treść art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID. W myśl tego przepisu w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego wskazanych terminów: 1)od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej,2)do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki,3)przedawnienia,4)których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,5)zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony,6)do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju- organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1); w zawiadomieniu takim organ wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu wnosi się w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3).
Przepis ten wszedł w życie i obowiązuje od 16 grudnia 2020 r. Co prawda rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1027) z dniem 16 maja 2022 r. (czyli przed wydaniem decyzji przez organ II instancji) odwołano na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, jednak mimo tego przepis art. 15 zzzzn2 ustawy COVID pozostaje w obrocie prawnym i nie został uchylony. Z uwagi na odwołanie stanu epidemii zmianie uległo jedynie jego stosowanie. W tym zakresie zdaniem Sądu interpretacja ust. 1 cyt. przepisu wskazuje, iż ma on zastosowanie w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę terminu w okresie obowiązywania stanu epidemii. Zatem istotne dla zastosowania w/w przepisu jest, aby stwierdzenie uchybienia terminu do dokonania przez stronę m.in. czynności kształtujących jej prawa i obowiązki oraz terminów zawitych, z niedochowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony przewidziane w regulacjach prawnych, miało miejsce jeszcze w okresie kiedy obowiązywał stan epidemii. Przy czym zdaniem Sądu interpretując treść tego przepisu uznać należy, iż nie odnosi się to do stwierdzenia uchybienia terminu w ujęciu formalnoprawnym tj. stwierdzenia tego przez organ. Taka interpretacja stałaby w sprzeczności z celem, dla którego analizowany przepis został powołany, a była nim ochrona praw stron, które dopuściły się uchybienia terminu w czasie trwania stanu epidemii. Zdaniem Sądu dla zastosowania tego przepisu zatem decydujące powinno być czy dopuszczenie się uchybienia terminu przez stronę nastąpiło w czasie trwania stanu epidemii, nie zaś moment wydania przez organ orzeczenia w tym zakresie. Przy ocenie zastosowania przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID w związku z odwołaniem stanu epidemii brane powinno być pod uwagę czy jeszcze w czasie stanu epidemii organ mógł stwierdzić dopuszczenie się przez stronę takiego uchybienia. Podkreślić należy także, iż treść cyt. przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID odnosi się nie tylko do terminów procesowych, ale także terminów prawa materialnego, co potwierdza bogate już w tym względzie orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2022 r., V SA/Wa 3550/21, wyrok WSA w Opolu z dnia 15 marca 2022 r., II SA/Op 13/22, z dnia 7 czerwca 2022 r., II SA/Op 127/22 i z dnia 7 czerwca 2022 r., II SA/Op 123/22). Termin określony w art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. stanowi termin prawa materialnego.
Na gruncie przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, iż do uchybienia terminu w zakresie złożenia przez skarżącą zawiadomienia doszło jeszcze w czasie obowiązywania stanu epidemii, i też w czasie stanu epidemii jeszcze do organu wpłynęło w/w zawiadomienie z uchybieniem terminu, a zatem organ mógł jeszcze w stanie epidemii stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia zawiadomienia. W świetle powyższych rozważań zdaniem Sądu przepis art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID znajdował zastosowanie. Cytowana wyżej regulacja wymagała zatem od organu poinformowania skarżącej o treści ww. przepisu, w tym o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zawiadomienia o zbyciu pojazdu. Z brzmienia tego przepisu wynika bowiem, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w ustawie COVID-19 jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii.
Analiza akt sprawy wskazuje, iż organ odwoławczy nie wystosował do strony powyższego zawiadomienia, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Istotne zastrzeżenia Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy budzi także ustalenie przez organy kary nałożonej na skarżącą. Zgodnie z art. 140n ust. 4 u.p.r.d. ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Oznacza to, iż wymierzając karę na podstawie art. 140mb pkt 2 u.p.r.d. organ ma tzw. luz decyzyjny, a ustawodawca posługuje się tu konstrukcją uznania administracyjnego. Jest rzeczą oczywistą, że kary administracyjnej nie można określić z matematyczną dokładnością, gdyż stopień naruszenia prawa stanowi wielkość ocenną (por. wyrok NSA z 8 września 1999 r., III SA 7707/98). W sprawach rozstrzyganych w ramach uznania administracyjnego Sąd nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ wybór rozstrzygnięcia jest słuszny. Sąd nie jest zatem uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) podjętej decyzji (por. wyroki NSA z 22 stycznia 2021 r:, I OSK 2546/20 oraz I OSK 2463/20; wyrok NSA z 1 września 2015 r., I FSK 43/14). Decyzja podjęta w ramach uznania administracyjnego podlega natomiast nieskrępowanemu badaniu przez Sąd administracyjny w zakresie jej zgodności z przepisami proceduralnymi, w tym w szczególności prawidłowości rozważenia w okolicznościach konkretnej sprawy interesu społecznego i słusznego interesu strony, o których mowa w art. 7 k.p.a. (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 1998 r., I SA/Kr 1227/97, wyrok NSA z 8 lutego 2021 r., I OSK 2463/20). Każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2 sierpnia 2012 r., II SA/Go 393/12). Obowiązkiem Sądu było dokonanie oceny, czy organ przy wydaniu zaskarżonej czynności nie przekroczył granic uznania administracyjnego, co przede wszystkim polega na sprawdzeniu tego, czy organ uzasadnił podjęte rozstrzygnięcie wystarczająco zindywidualizowanymi przesłankami. Orzekanie w warunkach uznania administracyjnego wymusza szczególną staranność przy uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, tylko ono może bowiem ochronić organ od zarzutu przekroczenia granicy swobodnego uznania.
W ocenie Sądu organy rozważając przesłanki wymiaru kary uwzględniły w istocie jedynie zakres naruszenia, sprowadzając go do kwestii czasu trwania naruszenia tj. przyjęto przedział od 91-180 dni (skarżąca dopuściła się naruszenia w wymiarze [...] dni). Wprawdzie organy wskazywały na pozostałe przesłanki, a mianowicie brak powtarzalności naruszeń oraz brak odniesienia korzyści majątkowej przez skarżącą w związku naruszeniem, jednakże poza ich przytoczeniem organy nie wyprowadziły z nich żadnych konsekwencji dla wymiaru kary, choć były one niewątpliwie korzystne dla skarżącej i uzasadniały przyjęcie niższej stawki kary. Oznacza to, iż organy wymierzyły karę kierując się w rzeczywistości tylko jedną przesłanką wskazaną w art. 140n ust. 4 u.p.r.d., pomijając z naruszeniem tego przepisu pozostałe. Ponadto organy zastosowały jednocześnie niedopuszczalny w tego rodzaju sprawach automatyzm, przyjmując całkowicie arbitralnie, iż w przypadku przekroczenia od 91 do 180 dni terminu do złożenia zawiadomienia o zbyciu/nabycia pojazdu wymierzana jest kara w kwocie 600zł.
W kontrolowanej sprawie należało również ocenić przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary przewidziane w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co prawidłowo organy stwierdziły. Zgodnie z art. 189a § 1 K.p.a., w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy działu IVa K.p.a. Wyjątek do tej zasady wprowadza art. 189a § 2 K.p.a., z którego wynika, że przepisów K.p.a. o administracyjnych karach pieniężnych nie stosuje się, ale wyłącznie w zakresie tego zagadnienia, które posiada odrębną regulację. Przepis § 2 art. 189 k.p.a. wymienia sześć takich zagadnień, które dotyczą: (1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej; (2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia; (3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej; (4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej; (5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej oraz (6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej. Jeżeli zatem odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenie pouczenia nie jest uregulowane odrębnie (w przepisach u.p.r.d. lub działu III O.p.) to do takiego zagadnienia przepisy działu IVa K.p.a. mają zastosowanie.
Nie ulega wątpliwości, że przepisy u.p.r.d. ani działu III O.p. nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar pieniężnych. Wprawdzie art. 140n u.p.r.d. ustala przesłanki wymiaru kary administracyjnej (w ust. 4) - a więc normuje zagadnienie wyszczególnione w art. 189a § 2 pkt 1 K.p.a. - ale nie reguluje już zagadnienia odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymienionego w art. 189a § 2 pkt 2 K.p.a., a unormowanego w art. 189f K.p.a. Wobec tego należy uznać, że art. 189f K.p.a. ma zastosowanie w sprawach nakładania kar pieniężnych w trybie przepisów u.p.r.d., co potwierdza też orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2528/21).
Zgodnie z treścią art. 189f k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa. Ustawodawca nie wskazał okoliczności, którymi organ powinien kierować się przy dokonywaniu oceny czy w danej sprawie mamy do czynienia ze znikomym naruszeniem prawa, czy też nie. Przyjmuje się jednak, że oceniając czy w danej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem o znikomej wadze można odwołać się do rozwiązań obowiązujących w prawie karnym, gdzie stopień ciężkości naruszenia przez sprawcę prawa mierzony jest tzw. stopniem społecznej szkodliwości czynu, którego "znikomość" również stanowi negatywną przesłankę do wszczęcia lub dalszego prowadzenia postępowania karnego (por. S. Dudziak, Zasady wymiaru administracyjnych kar pieniężnych po nowelizacji k.p.a., Samorząd Terytorialny, 2018, nr 6. s. 23-32, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 21 lutego 2021 r., II SA/Go 373/20). Wskazać zatem trzeba, że zgodnie z art. 115 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 1138) przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, a także postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. W piśmiennictwie podkreśla się również, że oceniając czy dane naruszenie można określić mianem "znikomego" należy odwołać się do przesłanek wymierzenia kary administracyjnej określonych w art. 189d pkt 1 k.p.a. (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., t. 5 do art. 189d, LEX 2019). Jeszcze inny pogląd nakazuje przy ocenie wagi naruszenia prawa kierować się tym, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki faktyczne lub prawne w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną, wskazując że jeżeli konkretne naruszenie prawa:
- wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna;
- wywołało (lub mogło wywołać) sporadyczne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa nie jest znaczna;
- wywołało jednostkowe i nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało i wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. A. Cebera i J. Firlus, K.p.a.. Komentarz, WK 2019, t. 4 do art. 189f).
W doktrynie wskazuje się, że jeśli "wziąć pod uwagę ważny interes publiczny wynikający z u.p.r.d., to nie sposób znaleźć uzasadnienia dla niektórych kar przewidzianych tym aktem prawnym. Ważny interes publiczny wynikający z regulacji wstępnych zawartych w zakresie przedmiotowym tej ustawy (art. 1) można określić jako wprowadzenie zasad ruchu na drogach publicznych, w tym zasad i warunków dopuszczenia pojazdów do tego ruchu i wymagań w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami, a także określenie zasad i warunków kontroli ruchu drogowego. Wszystko to ustawodawca zakłada w kontekście dobra chronionego, jakim jest potrzeba uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa osób i pojazdów w ruchu drogowym. Tymczasem jeśli wziąć pod uwagę kary administracyjne przewidziane w tej ustawie, to okazuje się, że np. ujęta w art. 140mb u.p.r.d. kara pieniężna za naruszenie obowiązku rejestracji pojazdu lub obowiązku zawiadomienia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu w zależności od ukształtowanego stanu faktycznego może nie mieścić się w obszarze ważnego interesu publicznego przewidzianym przez ustawę. Osoba, która zbyła pojazd, nie jest bowiem uczestnikiem ruchu drogowego, a jej zachowanie związane ze zbyciem pojazdu nie wpływa na bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Co więcej, osoba ta nie podlega również kontroli w związku z potrzebą utrzymania bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Oznacza to, że realizując zadania publiczne w zakresie przedmiotowym Prawa o ruchu drogowym, prawodawca wyszedł poza granice przedmiotowe tej ustawy i wprowadził obowiązek wykraczający poza jej cel i funkcję. Co więcej, nie sposób znaleźć uzasadnienia dla tego typu sankcji administracyjnej w konstytucyjnym katalogu wartości uzasadniających wprowadzanie takiego obowiązku do porządku prawnego" (zob. R. Suwaj, Zasady nakładania administracyjnych kar pieniężnych, Warszawa 2021, ss. 184-185).
SKO uznając, iż organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. w zakresie zaistnienia przesłanki "zaprzestania naruszenia prawa", (bowiem skarżąca zaprzestała naruszenia prawa w dniu 17 września 2021 r. składając zawiadomienie o zbyciu udziału w pojeździe, zatem 5 miesięcy przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary), za prawidłowe uznało stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie występuje znikome naruszenie prawa. Zdaniem organów, sama możliwość nałożenia kary pieniężnej jest na tyle istotna, że przemawia za uznaniem, że waga naruszenia nie jest znikoma. Dodatkowo - jak wskazał organ pierwszej instancji, co w całości zaakceptowało SKO - z centralnej ewidencji pojazdów korzysta wiele podmiotów, zaś uzyskanie przez te podmioty nieprawidłowych lub nieaktualnych danych z ewidencji może mieć istotny wpływ na prowadzone przez te organy czynności, postępowania, rozstrzygnięcia itp. Dlatego też w ocenie organów przekroczenie terminu przez skarżącą nie może być uznane za znikome naruszenie przepisów prawa, ponieważ naruszenie terminów zgłoszenia zbycia i nabycia pojazdu niesie za sobą niebezpieczeństwo mające negatywny wpływ na działanie organów państwa.
Odnosząc się do stanowiska organów, iż przekroczenie terminu przez skarżącą nie może być uznane za znikome naruszenie przepisów prawa, ponieważ naruszenie terminów zgłoszenia zbycia i nabycia pojazdu niesie za sobą niebezpieczeństwo mające negatywny wpływ na działanie organów państwa, zdaniem Sądu tak określone ratio legis wynikającego z treści art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. obowiązku nie jest na tyle doniosłe i nie wyraża na tyle ważnego interesu publicznego, że w każdym przypadku naruszenie tego obowiązku mogłoby być uznawane za mające ponad-znikomą wagę.
SKO na poparcie swojego stanowiska, że w rozpoznawanej sprawie waga naruszenia prawa nie jest znikoma, powołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 2021 r., sygn. akt II GSK 476/21. Tymczasem wyrok ten wydany został w zupełnie innym stanie faktycznym. Przede wszystkim wskazać trzeba, że w ww. sprawie - zawiadomienia organu o zbyciu pojazdu z jednodniowym uchybieniem terminu - dokonał profesjonalny podmiot gospodarczy, od którego wymaga się większej uwagi w prowadzeniu swoich spraw, a nie jak w sprawie niniejszej - osoba fizyczna, która ustanowiła współwłasność pojazdu na rzecz swojego męża.
Organy dokonując oceny w przedmiotowej sprawie powinny wziąć pod uwagę okoliczność sprawy, w szczególności, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z niezgłoszeniem przez skarżącą w terminie zbycia udziału w prawie własności pojazdu, którego skarżąca pozostała nadal współwłaścicielem. Należy uwzględnić przy tym, iż dokonana przez nią czynność darowizny udziału w pojeździe, w wyniku której skarżąca nie przestała być właścicielem pojazdu, gdyż nadal przysługiwało jej prawo współwłasności, nie stanowi typowego zbycia, jak np. sprzedaż pojazdu, i mogło to rodzić wątpliwości u darczyńcy co do oczywistości w tym przypadku zaistnienia obowiązku zawiadomienia organu. Dodać należy, iż gdy tylko skarżąca uzyskała informację o takim obowiązku w związku z dokonaną przez nią darowizną, dokonała zawiadomienia. Do tego, jeżeli w istocie (jak podała skarżąca), błędnie odnotowano w rejestrze zmianę, usuwając skarżącą jako współwłaścicielkę, zatem kwestia znacznych negatywnych skutków w obszarze funkcjonowania CEPiK, z punktu widzenia różnych podmiotów korzystających z centralnej ewidencji nie wydaje się znajdować potwierdzenie.
Wszystkich tych okoliczności zdaniem Sądu organy błędnie nie uwzględniły przy dokonywaniu oceny z punktu widzenia art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. , a także przy wymiarze kary, która co już wspomniano została określona w sposób automatyczny i arbitralny.
Mając wszystko to na uwadze należy stwierdzić, że organy obu instancji dokonały wadliwej oceny możliwości zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. oraz naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, tj. uchylił decyzje organów obu instancji.
O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a., uwzględniając poniesiony przez skarżącą koszt wpisu w wysokości 100 zł.
Ponownie rozpoznając sprawę po uprawomocnieniu się niniejszego wyroku, w warunkach związania nim (art. 153 p.p.s.a.), organ uwzględni powyższe uwagi wskazania i oceny prawne, i wnikliwie rozważy, czy zachodzą w tej sprawie przesłanki do odstąpienia od nałożenia spornej kary pieniężnej, zwłaszcza określone w art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a., ewentualnie podda ponownej ocenie sposób określenia wysokości kary oraz uwzględni możliwość zastosowania art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID.