II SA/GO 36/22

II SA/Go 36/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2022-03-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2022-01-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Sygn. powiązane
II GSK 1033/22 - Wyrok NSA z 2025-12-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 256
art. 68, art. 76 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 marca 2022 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...].09.2019 r. około godz. 10.40 na byłym drogowym przejściu granicznym w [...], został zatrzymany przez funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej do kontroli drogowej ciągnik samochodowy marki [...] nr rej. [...] wraz z naczepą ciężarową marki [...] o nr rej. [...]. Kierowca okazał do kontroli między innymi: wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, udzielonej firmie S. Sp. z o.o, dokumenty na przewożony towar: międzynarodowy samochodowy list przewozowy CMR nr [...] z dnia [...].09.2019r., dokument wagowy nr [...] z dnia [...].09.2019r. oraz załącznik VII (dokument dotyczący przemieszczania odpadów zgodnie z art. 3 ust. 2 i 4 rozporządzenia (UE) 1013/2006 z dnia 14.06.2006r.), z którego wynikało, że z Niemiec do Polski przewożone są odpady o kodzie B3050 (odpady nieprzerobionego korka i drewna) i kodzie 19 12 07 (drewno, inne niż wymienione w 19 12 06), w ilości 19540 kg. Podczas oględzin ładunku stwierdzono, że zamiast wskazanych w dokumentach odpadów nieprzerobionego korka i drewna (B3050) przewożone były odpady przerobionego drewna, tj. wyroby drewnopodobne w postaci kawałków płyt wiórowych, MDF, płyt pilśniowych zmieszanych z folią, kawałkami tkaniny, kawałkami plastiku, kawałkami metali w postaci blachy, gwoździ i zszywek. W związku z powyższym funkcjonariusze SCS wystąpili do Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z wnioskiem o przeprowadzenie oceny przewożonego towaru. Zgodnie z opinią Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].09.2019 r. powyższe odpady zostały zakwalifikowane do kodu AC170 z załącznika IV do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 - przerobiony korek i odpady z drewna i kodu 19 12 06* - drewno zawierające substancje niebezpieczne, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 09.12.2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. 2014, poz.1923). Z czynności kontrolnych został sporządzony protokół kontroli nr [...] z dnia [...].09.2019 r., do którego kierowca nie wniósł uwag.
Weryfikacja informacji zawartych w rejestrze BDO (Baza danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarowaniu odpadami) wykazała, iż przewoźnik, S. Sp. z o. o. był na dzień [...].09.2019 r. wpisany do ww. rejestru jako transportujący odpady (Dział VII), jednakże zakres przedmiotowego upoważnienia do transportu odpadów nie obejmował odpadów o kodzie 19 12 06*, które zostały ujawnione w trakcie kontroli drogowej.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...].10.2019 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego powiadomił przewoźnika S. Sp. z o. o. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie braku wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, co zgodnie z art. 92a ust. 1 i 7 ustawy o transporcie drogowym stanowi naruszenie określone w Lp. 4,3 załącznika nr 3 do tej ustawy. Jednocześnie organ wskazał, że jeżeli w ocenie Strony w sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 92c ustawy o transporcie drogowym, zwalniające podmiot wykonujący przewóz drogowy od odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenie, to powinna je wskazać oraz potwierdzić stosownymi dowodami.
W odpowiedzi Pełnomocnik Strony w piśmie z dnia [...].10.2019 r. wskazał, że Spółka z o. o. S. nie zgadza się z wnioskami wynikającymi z opinii Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].09.2019 r. w zakresie w jakim organ ten uznał, że przewożone przez Spółkę odpady stanowią odpady niebezpieczne o kodzie 19 12 06* (drewno zawierające substancje niebezpieczne). Na podstawie art. 105 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, ewentualnie na podstawie art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, wniósł o umorzenia postępowania w sprawie.
W dniu 17.01.2020r. do organu I instancji wpłynęło pismo Strony z dnia [...].01.2020 r., w którym przedstawiła dodatkowe wyjaśnienia w sprawie, podtrzymała wszystkie podniesione w trakcie postępowania argumenty oraz przedłożyła Opinię ekologiczną o właściwościach odpadu w postaci drewna z dnia [...].12.2019 r., a także zawnioskowała o umorzenie postępowania.
Decyzją z dnia [...].03.2021 r. nr [...], na podstawie art. 104 §1 i 1 § 7 1 kpa, art. 92a) ust.1, ust. 7 oraz l.p. 4,3 załącznika nr 3 do utd, art. 49 ust. 1 i art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b) uo, Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego nałożył na przewoźnika, S. Sp. z o. o., karę pieniężną w kwocie 10.000,00 zł za wykonywanie w dniu [...].09.2019 r. przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych, bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, w zakresie kodu 19 12 06. Od orzeczenia organu I instancji strona złożyła odwołanie, zarzucając skarżonej decyzji naruszenie:
art. 76 § 3 k.p.a. w zw. z art. 4 ust 1 ustawy z dnia 14.12.2012 r. o odpadach (DZ.U. z 2020r., poz.797 ze zm., u.o.) poprzez stwierdzenie, że Naczelnik nie jest kompetentny do tego, aby podważyć w ramach postępowania dowodowego ustalenia zawarte w Ocenie WIOŚ, podczas gdy dokument ten podlega ocenie organu prowadzącego postępowanie jak każdy inny;
art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:
zaklasyfikowanie przewożonych przez Spółkę odpadów jako odpadów niebezpiecznych o kodzie 19.12.06* (drewno zawierające substancje niebezpieczne) jedynie w oparciu o niewiarygodną Ocenę WIOŚ, w której dokonano klasyfikacji odpadów jako niebezpiecznych wyłącznie na podstawie ich wyglądu, a nie na podstawie wyniku jakichkolwiek badań i analizie składu chemicznego tych odpadów;
nieuwzględnienie argumentacji i opinii przedłożonej przez stronę, które wykazują, że transportowane odpady nie były odpadami niebezpiecznymi, a S. jako przewoźnik nie powinna ponieść administracyjnej kary pieniężnej w razie błędnej klasyfikacji transportowanych odpadów przez wysyłającego;
3. art. 92 ust. 1 i ust. 7 ustawy o transporcie drogowym (u.t.d.) w zw z art. 32 ust. 1-3 ustawy z 29.06.2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (t.j. Dz.U. z 2000r. poz.1792 m.p.o.) poprzez nałożenie na S. jako transportującego odpady administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, w której przepisy szczególne wyłączają odpowiedzialność przewoźnika, który nie miał wpływu na ewentualne naruszenie przepisów;
4. art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez jego niezastosowanie, tj. wszczęcie postępowania i niewydanie decyzji umarzającej je w sytuacji, w której ustawodawca wyraźnie wyłącza dyscyplinowanie przewoźnika, który nie miał wpływu na ewentualne naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym;
5. art. 189e k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, nałożenie na S. administracyjnej kary pieniężnej w okolicznościach, w których ta nie miała możliwości weryfikacji transportowanych odpadów.
Mając na uwadze powyższe Strona :
na zasadzie art. 132 § 1 k.p.a. wniosła o rozważenie zastosowania przez organ uprawniony do autokontroii wydanej decyzji w zakresie jej uchylenia i umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie, uwzględniając sformułowane zarzuty i ich uzasadnienie; w przypadku niezastosowania przez organ uprawnień autokontrolnych i przekazania odwołania do organu odwoławczego :
na zasadzie art, 138 § 1 pkt 2 k.p.a., ewentualnie na zasadzie art. 92c ust.1 pkt 1 u.t.d. wniosła o uchylenie skarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania administracyjnego w tej sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość;
ewentualnie :
na zasadzie art. 138 § 2 k.p.a. wniosła o uchylenie skarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.
Decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80 kpa, art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust.1, ust. 7 w związku z art. 4 pkt 22 lit. v, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (DZ.U. z2019 r. poz. 2140, dalej jako - utd) i Lp. 4.3 załącznika nr 3 do u.td., art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b, art. 52 ust. 1 pkt 8 lit a ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (DZ.U. z 20143 r. poz. 21, dalej jako - u.o.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...].03.2021r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że dokonując w dniu [...].09.2019r. oceny odpadów Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (dalej - WIOŚ) zaklasyfikował je do kodu AC170 z załącznika IV do rozporządzenia 1013/2006 - przerobiony korek i odpady z drewna oraz wskazał, że w załączniku nr VII podano kod odpadu 19 12 07 tj. drewno inne niż wymienione w 19 12 06, czyli niezawierające substancji niebezpiecznych, jednakże przewożony ładunek oprócz drewna zawierał też wyroby drewnopodobne. Do produkcji płyty drewnopodobnej stosowane są m.in. substancje: żywice aminowe, utwardzacze, środki hydrofobowe. W związku z powyższym przedmiotowe odpady powinny być prawidłowo sklasyfikowane do kodu 19 12 06*- drewno zawierające substancje niebezpieczne, gdyż elementy drewnopochodne pokryte były powłoką, jaką pokrywa się meble, a odpady drewniane pokryte były farbą, która zaczęła się łuszczyć. Przewoźnikiem ww. odpadów o masie 19540 kg, sklasyfikowanych zgodnie z oceną WIOŚ do kodu AC170 (przerobiony korek i odpady z drewna) i kodu 19 12 06* (drewno zawierające substancje niebezpieczne), transportowanych z Niemiec do Polski była firma S. Sp. z o. o., która powinna posiadać dokumenty uprawniające do przewozu tego rodzaju odpadów.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit f utd, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady, wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany. Zgodnie z art, 49 ust. 1 ww. ustawy o odpadach, marszałek województwa powadzi rejestr podmiotów gospodarujących odpadami. Przez gospodarowanie odpadami rozumie się m.in. zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów, łącznie z nadzorem nad tego rodzaju działaniami (art. 3 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy). Marszałek województwa dokonuje wpisu do rejestru na wniosek transportującego odpady (art. 50 ust, 1 pkt.5 lit. b, nadając podmiotowi indywidualny numer rejestrowy (art. 54 ust.1 ustawy). Transportujący odpady jest obowiązany uzyskać wpis do rejestru przed rozpoczęciem działalności (art. 50 ust.2 ww. ustawy), zgodnie bowiem z art. 50 ust.3 ustawy o odpadach, działalność w zakresie m.in, transportu odpadów może prowadzić wyłącznie podmiot wpisany do rejestru. Przepisy uo, w art. 52 ust. 1 pkt 8 lit a stanowią, że w przypadku podmiotów wpisanych do rejestru na wniosek, w odniesieniu do transportującego odpady, rejestr zawiera kod i nazwę rodzajów transportowanych odpadów. Dostęp do kodów i rodzajów odpadów, które podmiot może transportować, przypisanych do indywidualnego numeru rejestrowego przedsiębiorstwa, jest publicznie dostępny (art. 49 ust 7 uo) i każdy organ, instytucja czy podmiot po wejściu na stronę rejestru ma możliwość zweryfikowania informacji o podmiotach gospodarujących odpadami.
Organ I instancji ustalił, że przewoźnik S. Sp. z o. o. był wpisany na dzień [...].09.2019 r. jako przewoźnik transportujący odpady do rejestru BDO (Dział VII) - Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO), o którym mowa w art. 49 i art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b uo. Weryfikacja informacji zawartych w rejestrze BDO wykazała jednak, że zakres przedmiotowego upoważnienia przewoźnika do transportu odpadów, nie obejmował odpadów o kodzie 19 12 06, które ujawnione zostały w trakcie kontroli.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 ww. ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego wynikających z przepisów ustawy oraz aktów prawnych wymienionych w art. 4 pkt 22 tej ustawy, m.in. ustawy z dnia 14.12.2012r. o odpadach (lit. v), podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1 oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do utd (art. 92a ust.7 tej ustawy). W Lp. 4.3 ww. załącznika, za wykonywanie przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, określono karę pieniężną w wysokości 10 000,00 zł.
Organ wskazał, że naruszenie wskazanych wyżej przepisów wywołuje ten skutek, że po stronie organu administracji publicznej powstaje obowiązek nałożenia na podmiot wykonujący przewóz drogowy kary pieniężnej, określonej w załączniku nr 3 do utd (art.92a ust. 1 i ust. 7), chyba że zachodzą okoliczności wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w 92c ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z powołanym przepisem, nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
DIAS wskazał, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których katalog został zawarty w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, nie opiera się na zasadzie winy. Jest to odpowiedzialność ex lege (na mocy ustawy), z której podmiot wykonujący przewóz może się zwolnić, ale po wykazaniu przynajmniej jednej z ww. przesłanek, przy czym to na podmiocie spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. S. Sp. z o. o, w toku postępowania pierwszoinstancyjnego przysłała pismo z dnia [...].10.2019 r., w którym wskazała, że nie zgadza się z wnioskami wynikającymi z opinii Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...].09.2019 r. w zakresie, w jakim organ ten uznał, że przewożone przez Spółkę odpady stanowią odpady niebezpieczne o kodzie 19 12 06* (drewno zawierające substancje niebezpieczne). Strona podniosła, że dokonana przez WIOŚ ocena rodzajów odpadów jest arbitralna, oparta jedynie na wizualnych oględzinach rodzaju odpadów, bez analizy ich składu chemicznego i właściwości. Zdaniem Spółki, w związku z kwestionowaniem klasyfikacji przewożonych odpadów brak było podstawy do wszczęcia wobec niej postępowania administracyjnego za przewóz drogowy odpadów niebezpiecznych bez wymaganego wpisu do rejestru. Dalej strona podniosła, że nawet gdyby uznać, że rzeczywiście transportowane odpady nie stanowią odpadów wskazanych w dokumentacji, to odpowiedzialności za taką niezgodność nie można przypisać Spółce. Nie można twierdzić, że kierowca czy też zatrudniająca go spółka mieli obowiązek badać przewożone odpady na tyle dokładnie, aby określić czy odpady drewna klasyfikować pod kodem 19 12 06 czy 19 12 07, skoro ocena tego wymaga wiedzy specjalistycznej i dokonania specjalistycznych badań. Odpowiedzialność za takie naruszenie należy przypisać wysyłającemu odpady, to on bowiem jest zobowiązany do tego, aby przekazać transportującemu odpady zgodne z umową.
W piśmie z dnia [...].01.2020 r. Strona przedstawiła dodatkowe wyjaśnienia wskazując, że cechą która rozróżnia wskazane rodzaje odpadów jest obecność w drewnie substancji niebezpiecznych, których nie można potwierdzić bez przeprowadzenia dokładnych badań. Spółka wskazała, iż mając na uwadze, że WIOŚ takich badań nie przeprowadził, sama zleciła ich wykonanie, przedstawiając dowód w postaci Opinii ekologicznej o właściwościach odpadu w postaci drewna z dnia [...].12.2019 r. W świetle wyników badań Strona wniosła o umorzenie postępowania. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy wskazał, iż art. 3 ust. 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów pozwala na współdziałanie Krajowej Administracji Skarbowej z WIOŚ i innymi organami w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów oraz zapobieganiu nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów, w szczególności poprzez wymianę informacji oraz doświadczeń, w tym w zakresie klasyfikacji towarów jako spełniających przesłanki do uznania ich za odpady. Z dokumentów przedstawionych do kontroli wynikało, że firma K. GmbH z Niemiec, organizująca przemieszczanie odpadów, zakwalifikowała odpady zgodnie z załącznikiem nr III do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 pod kodem B3050 (odpady nieprzerobionego korka i drewna) oraz 19 12 07 (drewno inne niż wymienione w 19 12 06*) zgodnie z Europejskim Katalogiem Odpadów. Przeprowadzona kontrola ujawniła, że na naczepie znajdowały się odpady przerobionego drewna, tj. wyroby drewnopodobne w postaci kawałków płyt wiórowych, MDF, płyt pilśniowych zmieszanych z folią, kawałkami tkaniny, kawałkami plastiku, kawałkami metali w postaci blachy, gwoździ i zszywek. Do produkcji płyty drewnopochodnej stosowane są m.in. następujące rodzaje substancji: żywice aminowe, utwardzacze, środki hydrofobowe. W związku z powyższym przedmiotowe odpady zakwalifikowano pod kodem AC170 - przerobiony korek i odpady z drewna i 19 12 06* - drewno zawierające substancje niebezpieczne, zgodnie z oceną WIOŚ z dnia [...].09.2019r., potwierdzoną przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w piśmie nr [...] z dnia [...].09.2019 r. oraz przez właściwy urząd kraju wysyłki odpadów w Niemczech.
Ocena dokonana przez właściwe organy w zakresie klasyfikacji rodzaju transportowanych odpadów została przyjęta przez Naczelnika Urzędu Celno - Skarbowego i dołączona do protokołu kontroli drogowej, który stanowi dowód przeprowadzenia postępowania kontrolnego oraz dowód dokonanych w nim ustaleń. Opinia WIOŚ, która dla organu orzekającego jest wiążąca oraz protokół kontroli, do którego kierowca reprezentujący przewoźnika nie wnosił uwag, mają walor dokumentu urzędowego. Zgodnie art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone.
Organ wskazał, że kwestionując dokonaną ocenę WIOŚ Spółka przedłożyła Opinię ekologiczną o właściwościach odpadu w postaci drewna z dnia [...].12.2019 r., sporządzoną w laboratorium badawczym J. S.A. na zlecenie E. Sp. z o. o. Strona wskazała, iż badania przedmiotowych odpadów wykazały, że stężenia substancji niebezpiecznych zawartych w próbce są znacznie niższe niż wartości graniczne wymienione w załączniku nr III Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1357/2014 z dnia 18 grudnia 2014 r., zastępującego załącznik nr Ml do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz uchylającą niektóre dyrektywy, w związku z czym uznano, że próbka odpadów nie posiada składników i właściwości niebezpiecznych. Odpad zaklasyfikowano pod kodem 19 02 07- drewno inne niż wymienione w 19 12 06.
DIAS podniósł, że transport przedmiotowych odpadów w dniu [...].09.2019 r. został zabezpieczony przez funkcjonariuszy celno-skarbowych do czasu wydania opinii przez GIOŚ i od dnia [...].09.2019 r. do [...].10.2019 r. był magazynowany w Z. Sp. z o. o. W tym czasie Strona nie wnosiła do Naczelnika Urzędu Celno- Skarbowego o umożliwienie pobrania próby przewożonych odpadów. Natomiast przedstawiona przez Stronę opinia nie może być uznana za dowód w niniejszej sprawie. Jak wynika z ww. dokumentu (str.4), analizie poddano próbkę odpadu z drewna, pobraną w dniu [...].11.2019 r. w miejscowości [...] (w opinii wskazano [...]). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika natomiast, iż zabezpieczone w dniu [...].09.2019 r. odpady, w związku z otrzymaniem przez Urząd Celno-Skarbowy decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska [...] z [...].10.2019 r. o powrotnym wywozie zatrzymanych odpadów do Niemiec, zostały wydane S. Sp. z o. o. w dniu [...].10.2019 r. z miejsca magazynowania Z. Sp. z o.o. (Protokół wydania zabezpieczonych odpadów z [...].10.2019r., Protokół wydania pojazdu wraz z odpadami z miejsca magazynowania z dnia [...].10.2019r. godz. 13.50.). Odpady te pod nadzorem Służby Celno- Skarbowej o godz. 14.20 w dniu [...].10.2019 r. zostały wyprowadzone poza granicę RP. Zatem brak jest podstaw do uznania, iż poddana analizie próbka odpadów pochodzi z przedmiotowego transportu i z tego względu przedłożona ekspertyza nie może mieć dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jakiejkolwiek wartości dowodowej.
Organ podniósł, że osoba, która zorganizowała przemieszczanie przedmiotowych odpadów odpowiedzialna była za dokonanie uprzedniego pisemnego zgłoszenia właściwemu organowi wysyłki i uzyskania zezwolenia wszystkich zainteresowanych organów na przemieszczanie odpadów. W przypadku przedmiotowego transportu brak było dokumentów potwierdzających dokonanie procedury zgłoszenia i zgody. Przemieszczanie odpadów dokonane bez zgłoszenia i zgody zainteresowanych właściwych organów, zgodnie z art. 2 pkt 35 lit a) i b) rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14.06.2006r. w sprawie przemieszczania odpadów, jest nielegalnym przemieszczeniem. W tym przypadku odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie odpadów do Polski ponosi wysyłający, który był obowiązany do odebrania odpadów, co zapewnił właściwy organ wysyłki (art. 24 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia) oraz do poniesienia kosztów wynikających z odbioru odpadów (art. 25 ust.1).
Ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów w art. 3 ust 2 stanowi, iż organy Krajowej Administracji Skarbowej wykonują nadzór nad międzynarodowym obrotem odpadami na podstawie odrębnych przepisów. Takie odrębne przepisy zawiera ustawa o transporcie drogowym, na podstawie której funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej (art. 89 ust. 1 pkt 3) są uprawnieni do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 87 oraz do nakładania kar pieniężnych określonych w załączniku nr 3 ustawy o transporcie drogowym za naruszenia przepisów o przewozie odpadów. Odpowiedzialność wysyłającego odpady za wwóz odpadów na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez wymaganego zezwolenia wynika z przepisu art. 92a) ust. 11 omawianej ustawy, natomiast odpowiedzialność podmiotu wykonującego transport drogowy wynika z art. 92a) ust.1 tej ustawy, który stanowi, że w przypadku wykonywania przewozu drogowego lub innych czynności związanych z przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, przewoźnik podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Za wykonywanie przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, w L.p. 4.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym ustawodawca określił karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. W przypadku stwierdzenia naruszeń organ kontrolujący ma obowiązek nałożyć na przewoźnika karę pieniężną, chyba, że zachodzą przesłanki wyłączające odpowiedzialność tego podmiotu, wymienione w 92c ust. 1 i 2 utd. Rozpatrując pierwszą z przesłanek egzoneracyjnych określonych w art.92c) ust. 1 pkt 1 utd organ wskazał, że zgodnie z jego treścią nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Powołany przepis stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy i odnosi się do wyjątkowych sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był ich w stanie przewidzieć, ale i dotyczy okoliczności, istnienia których organ - bez wskazania strony - nie zna. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest natomiast wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą uniemożliwiały nielegalny wwóz na terytorium kraju odpadów z zagranicy. Profesjonalny przewoźnik zajmujący się transportem odpadów winien jznać regulacje prawne związane z przemieszczaniem odpadów na terytorium Wspólnoty i powinien przewidywać, że odpady, które ma transportować mogą być wadliwiej sklasyfikowane przez podmioty dokonujące przemieszczania odpadów. Podnoszona przez Stronę okoliczność, że od kierującego samochodem trudno wymagać specjalistycznej oceny czy odbierany odpad jest tym odpadem, który został rzeczywiście zamówiony, nie jest wystarczającą przesłanką do uwolnienia się przewoźnika od odpowiedzialności. Przewoźnik, posiadający wieloletnie doświadczenie zawodowe w przewozach powinien podjąć takie starania, by zawsze możliwym było ustalenie jakiego rodzaju odpady przewozi i czy posiada odpowiednie zezwolenie na przewóz danego rodzaju odpadów. Kierowca pojazdu był przy załadunku odpadów, który odbył się na terenie ogrodzonym, gdzie znajdowały się hałdy odpadów. W dokumentach wskazano, że przedmiotem przewozu miały być odpady o kodzie B3050 tj, odpady nieprzerobionego korka drewna oraz kodzie 19 12 07 (drewno inne niż wymienione w 19 12 06*, czyli niezawierające substancji niebezpiecznych). Jednakże, jak ustalono, transport zawierał odpady z przerobionego drewna, co powinno zwrócić uwagę osoby będącej przy załadunku. Odróżnienie odpadów z drewna przetworzonego (kod AC170) od nieprzetworzonego (kod B3050) nie wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy, natomiast powszechnie wiadomym jest, że pozostałości farb, lakierów oraz żywic stanowią źródło odpadów niebezpiecznych. Podmiot posiadający doświadczenie zawodowe w przewozach powinien podjąć takie starania, by zawsze możliwym było ustalenie jakiego rodzaju odpady przewozi, w szczególności czy są objęte posiadanym zezwoleniem. Transportujący odpady powinien posiadać stosowne wpisy do rejestru BDO, aby zakres posiadanych uprawnień do transportu odpadów był na tyle szeroki, by zabezpieczał możliwe przeklasyfikowanie przewożonych zwyczajowo odpadów na inne, w przypadku możliwości ich zanieczyszczenia lub wątpliwości co do właściwości chemicznych i fizycznych. Rozpatrując pozostałe przesłanki egzoneracyjne określone w art. 92c ust. 1 pkt 2 i pkt 3 ustawy o transporcie drogowym organ wskazał, że w sprawie nie wystąpiły okoliczności wymienione w tych przepisach uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie wymiaru kary pieniężnej.
Odnosząc się do argumentacji odwołania organ wskazał, że kary pieniężne za niewłaściwy transport odpadów przewidziane zostały w różnych aktach prawnych tj. w ustawie o odpadach, w ustawie o transporcie drogowym, w ustawie o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, różne organy uprawnione są do ich nakładania. Jak wyżej wskazano, funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej uprawnieni są do nakładania kar pieniężnych na podstawie art. 93 ust 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 3 utd za określony delikt administracyjny. Nie jest wobec tego uzasadnione powoływanie przez Stronę przykładów naruszeń, które ustanawia ustawa o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, jako enumeratywnie określonego zakresu naruszeń, za które odpowiada przewoźnik.
Odnośnie przywołanego w odwołaniu przepisu art. I89e kpa, DIAS podkreślił, że sankcje administracyjne mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara administracyjna nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej. Jej istotę stanowi natomiast wymuszenie na przedsiębiorcy przestrzegania przepisów prawa. Jest więc zapowiedzią negatywnych konsekwencji jakie nastają w przypadku naruszenia obowiązków wynikających z dyrektyw administracyjnych, w tym przypadku zapewnienia wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. W tej perspektywie stanowi przejaw interwencjonizmu państwowego w sferę, która została uznana przez ustawodawcę za szczególnie istotną i ma zagwarantować należyte prowadzenie działalności gospodarczej (por. wyrok NSA z dnia 17.11.2010., sygn. akt IIGSK 976/09, opubl. Lex).
Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] S. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, reprezentowana prze profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art, 7, art, 8 § 1, art, 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 3 ust. 4 oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. u.o poprzez:
• uznanie klasyfikacji odpadów dokonanej przez WIOŚ za prawidłową, wiarygodną i wystarczającą do ustalenia naruszenia prawa przez Skarżącą, podczas gdy ocena charakteru odpadów dokonana przez WIOŚ nastąpiła z pominięciem wymagań ustawy o odpadach;
• brak uznania za dowód specjalistycznej analizy próbek odpadów wykonanej na zlecenie Skarżącej i potwierdzającej prawidłowość ich klasyfikacji przez Skarżącą;
2) art. 76 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuprawnione przyjęcie, że dokument zawierający dokonaną przez WIOŚ w dniu [...] września 2019 r. ocenę przewożonego towaru jest dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania prawdziwości, a jego treść jest wiążąca dla organu prowadzącego postępowanie.
II. przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, tj.:
3) art. 92a ust. 1 u.t.d. oraz pkt 4.3. Załącznika nr 3 do tej ustawy poprzez nałożenie na Skarżącą kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez wymaganego wpisu do rejestru, podczas gdy S. taki wpis uzyskała;
4) art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 190, str. 1 ze zm.) poprzez nałożenie kary na Skarżącą, podczas gdy organy administracji ustaliły, że za (rzekome) naruszenie warunków przewozu odpadów odpowiedzialność ponosi wysyłający te odpady;
5) art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. poprzez uznanie, że nie zachodzi przesłanka wyłączająca odpowiedzialność Skarżącej jako przewoźnika.
Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o:
1) uchylenie decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika w całości oraz umorzenie postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz § 3, a także art. 135 p.p.s.a.
ewentualnie o:
2) uchylenie skarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika w całości oraz przekazanie Naczelnikowi sprawy do ponownego rozpoznania - na zasadzie art. 145a § 1 p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a.
Ponadto skarżąca wniosła o:
3) wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie przez Sąd dowodów uzupełniających z dokumentów załączonych do skargi, tj. Porozumienia między Głównym inspektorem Ochrony Środowiska, Szefem Służby Celnej oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie współdziałania w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów, albowiem jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a.;
4) zasądzenie przez Sąd od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że postępowanie dowodowe obarczone było szeregiem błędów, które zaważyły na kierunku rozstrzygnięcia i skutkowały błędnym uznaniem, że przewożone odpady winny być klasyfikowane jako odpady niebezpieczne pod kodem 19 12 06*, a nie pod kodem 19 12 07 obejmującym odpady inne niż niebezpieczne. Naruszenia dotyczą zwłaszcza braku przeprowadzenia wymaganej przepisami ustawy o odpadach analizy, czy skontrolowane odpady wykazują właściwości niebezpieczne w rozumieniu stosownych aktów prawnych. Dyrektor nie dostrzegł bowiem, że zgodnie z ustawą o odpadach, odpadami niebezpiecznymi są tylko takie odpady, które wykazują co najmniej jedną spośród właściwości niebezpiecznych wskazanych w przepisach szczegółowych. Zaklasyfikowanie ich do odpowiednich kodów zgodnie z katalogiem odpadów wymaga uwzględnienia źródła ich powstawania, ich właściwości oraz składników, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że są one odpadami niebezpiecznymi. Dyrektor poprzestał na wybiórczej i niepełnej ocenie dokonanej przez WIOŚ. WIOŚ swoje ustalenia oparł wyłącznie na oględzinach odpadów i ogólnej wiedzy dotyczącej substancji wykorzystywanych przy produkcji materiałów, z których te odpady pochodzą. Organy nie podjęły żadnych działań w celu ustalenia, czy określone substancje skutkujące niebezpiecznymi właściwościami odpadów, w ogóle w kontrolowanym ładunku występowały. Organy nie wyjaśniły nawet, czy substancje wskazane przezeń jako przesądzające o błędnej klasyfikacji odpadów, są substancjami mogącymi powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi. Uznając za wiarygodną błędną Ocenę WIOŚ, Dyrektor jednocześnie odmówił uznania za dowód Opinię ekologiczną przedłożoną przez Skarżącą, która w odróżnieniu od Oceny WIOŚ została wykonana zgodnie z wymaganiami ustawy o odpadach. Na skutek nieprawidłowego przeprowadzenia postępowania dowodowego odpady przewożone przez Skarżącą zostały błędnie zaklasyfikowane jako odpady niebezpieczne, czego konsekwencją było nieprawidłowe zastosowanie sankcji administracyjnej. Stosownie do art. 3 ust. 4 u.o. odpady niebezpieczne oznaczają odpady wykazujące co najmniej jedną spośród właściwości niebezpiecznych. Właściwości te oraz warunki uznania odpadów za niebezpieczne określają przepisy rozporządzenia Komisji (UE) nr 1357/2014 z 18 grudnia 2014 r. zastępującego załącznik III do dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (Dz. Urz. UE L 365 z 19.12.2014, str. 89, ze zm.). Pojęcie odpadów niebezpiecznych na gruncie prawa polskiego odpowiada zatem definicji przyjętej w dyrektywie 2008/98/WE. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 2 tej dyrektywy, odpady niebezpieczne oznaczają odpady wykazujące co najmniej jedną spośród właściwości niebezpiecznych wymienionych w załączniku III.
Katalogowanie odpadów polegające na zaliczeniu ich do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, a zatem przypisanie im odpowiedniego kodu w myśl rozporządzenia Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. z 2020 r., poz. 10), odbywa się na zasadach określonych w art. 4 ust. 1 u.o.
Przepis ten wymaga uwzględnienia:
-źródła powstawania odpadów,
-właściwości powodujących, że są one odpadami niebezpiecznymi zgodnie z ww. rozporządzeniem 1357/2014 oraz
-składników, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady takie są odpadami niebezpiecznymi.
W rezultacie niedopuszczalne jest, aby odpady były uznawane za niebezpieczne jedynie na podstawie ich pobieżnych oględzin i w oparciu o informację o materiałach przypuszczalnie użytych przy wytwarzaniu produktów, z których odpady te pochodzą. Skoro dla uznania odpadów za niebezpieczne konieczne jest ustalenie, że odpad na pewno wykazuje określone właściwości niebezpieczne, to potwierdzenie takiej okoliczności wymaga przeprowadzenia określonych czynności dowodowych, które w niniejszym postępowaniu nie zostały przeprowadzone. Organ nie był zatem uprawniony poprzestać jedynie na konstatacji, że skoro do produkcji płyty drewnopochodnej stosuje się substancje takie jak żywice aminowe, utwardzacze i środki hydrofobowe, to odpady takie należy uznać za odpady niebezpieczne. W ocenie Skarżącej opisane wyżej uchybienie jest szczególnie rażące, gdyż S. w toku postępowania przedstawiła szczegółową Opinię ekologiczną, w której analiza przedmiotowego odpadu została przeprowadzona i oceniona zgodnie z metodyką wymaganą przywołanymi wyżej przepisami, zaś pobrane próbki zostały przeanalizowane w akredytowanym laboratorium badawczym pod kątem obecności i stężeń substancji niebezpiecznych. Dokumentacja przedstawiona przez Skarżącą nie została zaś uznana przez organ za dowód, zaś Ocena WIOŚ zaakceptowana bezkrytycznie pomimo przeprowadzenia jej niezgodnie z wymaganiami ustawy o odpadach. Abstrahując od tego, że Ocena WIOŚ nie jest dokumentem urzędowym i nie korzysta z domniemania prawdziwości, Skarżąca nie zgadza się również z tymi twierdzeniami Dyrektora, które dotyczą przedłożonej Opinii ekologicznej. Dyrektor zarzuca Skarżącej, że ta nie zawnioskowała o możliwość pobrania próbek w czasie, gdy odpady pozostawały w dyspozycji organów. Nie wyjaśnia jednak, dlaczego takich próbek nie pobrały organy, zwłaszcza skoro WIOŚ posiada własne laboratorium. O ile ciężar wykazania, że ustalenia zawarte w Ocenie WIOŚ są nieprawdziwe, spoczywa na Skarżącej, o tyle organy administracji publicznej powinny mieć na uwadze zasady ogólne postępowania administracyjnego - w tym obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.) obligujący do dokonania oceny odpadów zgodnie z wymogami ustawy o odpadach oraz zasadę prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) obligującej organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Tymczasem Dyrektor kwestionuje jedyne wykonane badanie próbek odpadów - Opinię ekologiczną. Jest to okoliczność trudna do zaakceptowania tym bardziej, że w przypadku Oceny WIOŚ organ odwoławczy uznał za wystarczającą wizualną klasyfikację odpadów i nie wymagał dalej idących dowodów. W Opinii ekologicznej natomiast zamieszczono fotografię próbki, na podstawie której - podobnie jak w Ocenie WIOŚ - z powodzeniem można potwierdzić, że zawiera kawałki płyt drewnopochodnych, które stały się przyczyną wątpliwości organów.
Dyrektor nie zgromadził zatem prawidłowo materiału dowodowego umożliwiającego zakwestionowanie klasyfikacji odpadów, co było niezbędne do stwierdzenia naruszenia prawa będącego podstawą nałożenia kary pieniężnej na Skarżącą.
Wzory wniosku oraz oceny WIOŚ stanowią załącznik do Porozumienia między Głównym Inspektorem Ochrony Środowiska, Szefem Służby Celnej oraz Komendantem Głównym Straży Granicznej z dnia 4 marca 2015 r. w sprawie współdziałania w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów. Zwracając uwagę na podstawę prawną takiego porozumienia Skarżąca dostrzega, że jest ona niezwykle szeroka, bo zakreślona wokół pięciu aktów prawnych - w całości. Ocena WIOŚ nie jest dokumentem przewidzianym prawem, a wynikiem porozumienia organów, które ma ułatwić współpracę w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów. Różnicę pomiędzy tymi dwoma rodzajami dokumentów dostrzegał już NSA na gruncie innych przedmiotowo spraw, tj. jeżeli pisma kierowane w odpowiedzi na wezwania i zapytania nie są ani wypisami, ani wyrysami z operatu, nie są zaświadczeniami w rozumieniu k.p.a., ani nie są decyzjami ani postanowieniami, to pisma te stanowią jedynie korespondencję między organami i zupełnie bezpodstawne jest przypisywanie im wagi dokumentów urzędowych (wyrok NSA z 20 stycznia 2021 r., I OSK 2187/20). Powyższe nie oznacza, że Ocenie WIOŚ nie powinno się przypisywać żadnego znaczenia dowodowego. Oznacza to jedynie to, że dowód ten powinien zostać oceniony przez Naczelnika i Dyrektora zgodnie z zasadami oceny dowodów określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego, zaś organy prowadzące postępowanie nie były związane treścią Oceny WIOŚ i nie były też zobowiązane do jej bezkrytycznej akceptacji. Nawet gdyby uznać Ocenę WIOŚ za dokument urzędowy, to z faktu tego nie można wyciągać wniosku, że taki dokument ma charakter bezwzględnie wiążący dla innych organów administracji, co zdaje się sugerować Dyrektor w zaskarżonej Decyzji. Jeżeli strona zgłasza umotywowane zastrzeżenia co do treści dokumentu oraz załącza opinię prywatną i analizę próbek wykonaną przez akredytowane laboratorium, obowiązkiem organu było poddać Ocenę WIOŚ krytycznej analizie i w toku postępowania wyjaśnić zaistniałe wątpliwości oraz wyeliminować zgłaszane nieprawidłowości. Tego zaś Dyrektor nie uczynił. Niewłaściwe przypisanie szczególnej mocy dowodowej Ocenie WIOŚ zaważyło na całym postępowaniu dowodowym, które - jak już wyjaśniono - zostało przeprowadzone błędnie i w sposób wybiórczy skutkując błędnym uznaniem nieprawidłowej klasyfikacji odpadów i pociągnięciem Skarżącej do odpowiedzialności.
Dalej skarżąca podniosła, że posiada wpis w BDO jako transportujący odpady, nie można zatem uznać, że przewoziła odpady bez wymaganego wpisu do rejestru.
Wskutek działań podjętych przez Dyrektora akta sprawy administracyjnej zostały uzupełnione m.in. o pismo Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) z [...] września 2019 r., skierowane do organów niemieckich. Z treści tego dokumentu wynika wprost, że w ocenie GIOŚ odpowiedzialność za przemieszczenie odpadów spoczywa na zgłaszającym - jeśli w ogóle przemieszczenie byłoby nielegalne, a co S. również kwestionuje. W tej sprawie GIOŚ uznał, że odpowiedzialny jest wysyłający i z tego powodu doprowadził do odebrania przez niego odpadów. Wobec tego niezrozumiałe jest, dlaczego organ pierwszej instancji nałożył administracyjną karę pieniężną na Skarżącą. Wobec tego S. stoi na stanowisku, że nie powinna ponosić odpowiedzialności za ewentualne uchybienia, skoro ustalono, że ponosi je wysyłający. Stanowisko Skarżącej jest uzasadnione tym bardziej, że nie naruszyła żadnych przepisów związanych z transportem odpadów - zwłaszcza wskazanych przez Dyrektora, zarzucających brak wpisu w BDO.
Odnośnie okoliczności egzoneracyjnych skarżąca podniosła, że dokumentacja towarzysząca odpadom potwierdzała kod załadowanych odpadów, a skarżąca nie miała powodu nie ufać organom miejsca wysyłki, które są zobowiązane do respektowania przepisów regulujących międzynarodowe przemieszczania odpadów, uchwalanych na poziomie unijnym. Ponadto badania próbek odpadów wykazały, że zostały zaklasyfikowane prawidłowo. Nie można zatem odmówić Skarżącej zachowania najwyższej możliwej staranności. Przewoźnik nie był w stanie przewidzieć tego, że polskie organy podważą klasyfikację odpadów zaakceptowaną wcześniej przez organy niemieckie, działające na podstawie tożsamych przepisów (tj. rozporządzenia nr 1013/2006). Żadne rozwiązania organizacyjne czy zachowanie kierowcy nie miało wpływu na to zdarzenie - jakkolwiek spółka by nie postąpiła, doszłaby do wniosku, że odpady zostały zaklasyfikowane w prawidłowy sposób.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sprawa niniejsza rozpoznana została w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2019 r. poz. 2325 zwana dalej p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...].03.2021r. nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za wykonywanie w dniu [...].09.2019 r. przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych, bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach, w zakresie kodu 19 12 06*.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów procesowych, których ewentualna zasadność miałaby wpływ na prawidłowość dokonanej przez organy rekonstrukcji stanu faktycznego sprawy. Zarzuty te są w ocenie sądu niezasadne. Stan faktyczny został ustalony prawidłowo i na podstawie całokształtu materiału dowodowego, który daje podstawy do przyjęcia, że przewożone przez skarżącą Spółkę odpady nie mogły być klasyfikowane do kodu 19 12 07, jako drewno inne niż wymienione w 19 12 06* bowiem skład tych odpadów, stwierdzony przez organ w toku kontroli wskazywał, że są to odpady zmieszane, zawierające elementy drewnopodobne (płyty pilśniowe), plastik folię, tkaniny, zszywki, co prowadziło do ich zakwalifikowania do kodu 19 12 06* tj. odpadów drewna zawierającego substancje niebezpieczne. Jako podstawę ustaleń faktycznych w sprawie organ przyjął wyniki kontroli pojazdu w dniu [...] września 2019 r., przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Służby Celno - Skarbowej. Kontrola została udokumentowana protokołem nr [...], podpisanym przez kierowcę bez zastrzeżeń.
Klasyfikacja przedmiotowych odpadów jako niebezpiecznych - kod 19 12 06* - została dokonana na podstawie wstępnej eksperckiej oceny z dnia [...] września 2019 r. przeprowadzonej przez inspektora Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, treści protokołu kontroli z dokonanych czynności oraz notatki urzędowej z dnia [...] września 2019 r. - sporządzonych przez funkcjonariuszy Służby Celno – Skarbowej. Z treści notatki urzędowej wynika, że w trakcie oględzin naczepy pojazdu stwierdzono w naczepie elementy drewna, płyt pilśniowych, gwoździe, elementy plastikowe oraz metalowe. W ocenie towaru WIOŚ stwierdził, że wygląd zatrzymanego towaru wskazywał, iż zamiast wykazanych w dokumentach odpadów nieprzerobionego korka i drewna (B3050) transport zawierał odpady przerobionego drewna, tj. wyroby drewnopodobne w postaci kawałków płyt wiórowych, MDF, płyt pilśniowych zmieszanych z folią, kawałki tkaniny, kawałki plastiku, kawałki metali w postaci blachy, gwoździe zszywek. W ocenie odpadu WIOŚ stwierdził, że do produkcji płyty drewnopodobnej stosowane są m.in. żywice aminowe, utwardzacze, środki hydrofobowe, w związku z czym prawidłowa klasyfikacja odpadu to kod 19 12 06* - drewno posiadające substancje niebezpieczne. Elementy drewnopodobne pokryte były powłoką, jaką pokrywa się meble, a odpady drewniane pokryte były farbą, która zaczęła się łuszczyć. Tak zgromadzony materiał dowodowy, w ocenie Sądu, był wystarczający dla stwierdzenia naruszenia z lp. 4.3 załącznika nr 3 do u.t.d., polegającego na wykonywaniu przewozu odpadów niebezpiecznych bez wymaganego wpisu do rejestru, o którym mowa w ustawie o odpadach. Z materiału dowodowego sprawy wynika bezspornie, że skarżąca nie posiadała wpisu w rejestrze podmiotów gospodarujących odpadami (BDO) w zakresie transportu odpadów o kodzie 19 12 06*. Jak słusznie wskazano w orzecznictwie, postępowanie kontrolne jest postępowaniem szczególnym, w którym stronę (podmiot wykonujący przewóz drogowy) reprezentuje kierowca kontrolowanego pojazdu (w przypadku kontroli drogowej), a dowód przeprowadzenia tego postępowania i dowód dokonanych w nim ustaleń stanowi protokół kontroli (por. wyr. WSA w Warszawie z 5 maja 2006 r., VI SA/Wa 2494/05). Protokół kontroli powinien odpowiadać wymaganiom z art. 68 k.p.a., a jako dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe, w ich zakresie działania, stanowi dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (tak m.in. wyr. NSA z 12 kwietnia 2012 r., II GSK 371/11, CBOSA).
Wbrew stanowisku skarżącej ocena przedmiotowego odpadu przeprowadzona przez inspektora WIOŚ ma charakter dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 kpa. Stosownie bowiem do treści art. 3 ust. 1 pkt 1 pkt 1 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów Główny Inspektor Ochrony Środowiska w sprawach przywozu odpadów na teren kraju jest organem odpowiedzialnym za wykonanie rozporządzenia nr 1013/2006, w rozumieniu art. 53 tego rozporządzenia. Zgodnie z art. 3 ust. 3 tej ustawy zadania oraz właściwość Krajowej Administracji Skarbowej, organów Straży Granicznej i Inspekcji Transportu Drogowego oraz wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska w zakresie nadzoru nad międzynarodowym obrotem odpadami, w szczególności dotyczące egzekwowania przepisów, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1013/2006, określają przepisy odrębne. W myśl at. 3 ust. 4 tej ustawy organy wymienione w ust. 1 i 3 współdziałają w zakresie międzynarodowego przemieszczania odpadów oraz zapobiegają nielegalnemu międzynarodowemu przemieszczaniu odpadów, w szczególności przez wymianę informacji i doświadczeń, w tym w zakresie klasyfikacji towarów jako spełniających przesłanki do uznania ich za odpady. Z przytoczonych przepisów wynika zatem ustawowy obowiązek oraz kompetencja poszczególnych organów w zakresie współdziałania w międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, która w wypadku Inspektoratu Ochrony Środowiska polega m. in. na klasyfikacji odpadów przywiezionych na teren kraju. W związku z powyższym, zdaniem Sądu, ocena inspektora WIOŚ w przedmiocie klasyfikacji odpadu wwiezionego na teren kraju, jako sporządzona przez organ w ramach ustawowo określonej kompetencji, a zatem przez właściwy organ posiadający wiedzę specjalistyczną w danej dziedzinie, stanowi dowód w sprawie, nadto ma charakter dokumentu urzędowego. Ocena WIOŚ znalazła potwierdzenie w piśmie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2019 r.
W toku postępowania, pomimo przedłożenia Opinii ekologicznej skarżąca nie podważyła ustaleń i wniosków wynikających z powyższej oceny inspektora WIOŚ. Z przedłożonej przez stronę Opinii ekologicznej z dnia [...] grudnia 2019 r. o właściwościach odpadu w postaci drewna wynika, że próbki do tych badań pobrane zostały w dniu [...] listopada 2019 r., a miejscem ich pobrania były [...]. Tymczasem z akt sprawy wynika, że przedmiotowe odpady wydane zostały skarżącej w dniu [...] października 2019 r., a miejscem ich magazynowania były [...]. Według twierdzeń organu (nie podważanych przez stronę) przed wydaniem odpadów skarżąca nie zwracała się o ich udostępnienie w celu pobrania próbek. Ze względu na niewyjaśnione okoliczności pobrania próbek odpadów do badań na podstawie których sporządzona została w.w. Opinia ekologiczna, moc dowodowa tego dokumentu została przez organ zasadnie podważona. Sprostowanie ma etapie postępowania sadowego danych zawartych w powyżej Ocenie ekologicznej w zakresie daty pobrania próbek nie mogło mieć wpływu na stan sprawy, jak bowiem wynika z treści powyższego sprostowania, próbki odpadu do badań pobrane zostały w dniu [...] października 2019 r., a miejscem ich pobrania były [...].
Wskazać należy, że rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. pozwala klasyfikować odpady korka i drewna pod dwoma kodami: B3050 - Odpady nieprzerobionego korka i drewna albo AC170 - Przerobiony korek i odpady drewna. Sąd za trafny uznaje pogląd organu, że do klasyfikacji odpadów tego rodzaju nie są konieczne badania laboratoryjne, lecz wystarczające są zwykłe oględziny, ponieważ odróżnienie drewna przetworzonego od nieprzetworzonego nie wymaga dokonywania badań laboratoryjnych zawartości substancji chemicznych w odpadach. Sąd podziela ocenę, że do odróżnienia drewna przetworzonego od nieprzetworzonego wystarczająca jest ogólna wiedza dostępna dla przeciętnego człowieka, a już z całą pewnością taką wiedzę posiadają pracownicy wyspecjalizowanych organów administracji. Stanowisko, że wiedza i doświadczenie inspektorów ochrony środowiska są wystarczające do stwierdzenia na podstawie oględzin czy w odpadach znajdują się elementy przerobionego drewna, i że dokonanie takiej oceny nie wymaga przeprowadzenia badań laboratoryjnych i posiadania wiadomości specjalnych, zasługuje w pełni na aprobatę.
Katalog odpadów ze wskazaniem odpadów niebezpiecznych zawiera Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów z dnia 2 stycznia 2020 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 10), do którego odsyła art. 4 ust. 3 uo. Natomiast sposób ich klasyfikowania określa art. 4 ust. 1 uo, zgodnie z którym odpady klasyfikuje się przez ich zaliczenie do odpowiedniej grupy, podgrupy i rodzaju odpadów, uwzględniając:
1) źródło ich powstawania;
2) właściwości powodujące, że odpady są odpadami niebezpiecznymi, określone w rozporządzenia (UE) nr 1357/2014 i w rozporządzeniu (UE) 2017/997, oraz przepisy wydane na podstawie art. 3 ust. 5;
3) składniki odpadów, dla których przekroczenie wartości granicznych stężeń substancji niebezpiecznych może powodować, że odpady są odpadami niebezpiecznymi. Składniki te określa załącznik nr 4 do uo.
Natomiast zgodnie z art. 6 tej ustawy, odpadami niebezpiecznymi są odpady wskazane w katalogu odpadów, określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4 ust. 3, jako odpady niebezpieczne, z zastrzeżeniem art. 7. Z powyższego wynika, że katalog odpadów niebezpiecznych zawarty został w akcie wykonawczym do uo, natomiast art. 4 ust. 1 określa jedynie sposób klasyfikowania odpadów zamieszczonych w tymże akcie wykonawczym. W załączniku nr 4 do uo zawarto spis składników, które mogą powodować, ze odpady są odpadami niebezpiecznymi.
W tym zakresie wskazać należy, że strona skarżąca nie wskazała jakichkolwiek dowodów, które miałyby podważać ustalenia organów dotyczące składu przewożonych odpadów, w tym ich rodzaju jako odpadów niebezpiecznych. Ich dokładny opis znajduje się w protokole kontroli sporządzonym w obecności kierowcy, opinii inspektora WIOŚ oraz piśmie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2019 r.
W sprawie nie budzi wątpliwości i zostało to wykazane informacjami pozyskanymi od właściwych organów, że Spółka jako podmiot transportujący odpady na dzień wwozu odpadów na terytorium RP w zakresie uprawnień do transportu odpadów o kodzie 19 12 06* nie była wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 49, art. 50 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy o odpadach. Jeśli chodzi o zasady odpowiedzialności za przywóz odpadów organ prawidłowo wskazał art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., zgodnie z którym kierowca pojazdu podczas wykonywania przewozu drogowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumenty wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady, wydane przez właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany. Wskazać należy, że niezasadny jest zarzut Spółki, zgodnie z którym posiadane przez nią zezwolenie na gospodarowanie odpadami było wystarczające dla transportu przedmiotowych odpadów. Wbrew temu ustawodawca w art. 87 ust. 1 pkt 3 w lit. a i f u.t.d. wprowadził wymóg posiadania odpowiedniego zezwolenia wymaganego w międzynarodowym transporcie oraz dokumenty wymagane przy przewozie odpadów.
Odnośnie podnoszonego w skardze zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. wskazać należy, że przepis ten art. 92c ust. 1 utd stanowiący wyjątek od zasady odpowiedzialności przedsiębiorcy odnosi się do wyjątkowych sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest natomiast wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą uniemożliwiały nielegalny wwóz na terytorium kraju odpadów z zagranicy. Profesjonalny przewoźnik zajmujący się transportem odpadów z zagranicy winien znać regulacje prawne związane z przemieszczaniem odpadów na terytorium Wspólnoty i powinien przewidywać, że odpady, które ma transportować mogą być wadliwie sklasyfikowane przez podmioty dokonujące przemieszczania odpadów. Realizując przewóz w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, przedsiębiorca obowiązany jest znać i przestrzegać przepisy prawa obowiązujące w tej dziedzinie i powinien być świadomy konsekwencji występujących w przypadku stwierdzenia naruszeń. Nie sposób również podzielić stanowiska skarżącej, że jako podmiot zajmujący się profesjonalnie przewozem odpadów jest zwolniona od kontroli i sprawdzenia przewożonych odpadów w czasie ich załadunku i transportu. Jak się podkreśla odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją załadowania niewłaściwego towaru przez nadawcę, ale nie jest to okoliczność, która może powodować wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika z uwagi na to że, naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć. Przewoźnik nie może zasłaniać się tym, że skoro to nadawca dokonał załadowania niewłaściwego towaru, to bez jakichkolwiek konsekwencji może taki przewóz wykonać. Przyjęcie takiego stanowiska prowadzić by mogło do bardzo niebezpiecznych skutków. Skarżący powinien mieć świadomość faktu, że posiadane przez niego zezwolenie nie obejmuje określonych odpadów i wobec tego powinien podjąć takie starania, by zawsze możliwym było ustalenie jakiego rodzaju odpady przewozi, w szczególności czy są one objęte posiadanym zezwoleniem. Nawet niezawiniony brak wiedzy kierowcy jakiego rodzaju odpady przewozi zwalnia od odpowiedzialności tylko kierowcę, ale nie zwalnia przewoźnika, bowiem jego odpowiedzialność ma wymiar szerszy i nie oparty na przesłance winy.
Przewoźnik nie może zatem skutecznie powoływać się na fakt, że załadunek był wykonywany przez profesjonalny podmiot, odpowiada bowiem za przejazd już załadowanego pojazdu, a nie za czynności związane z procesem ładowania towaru na pojazd. Dlatego też kwestie związane z tym, kto dopuścił się załadowania niewłaściwego towaru nie mają znaczenia dla uwolnienia się przez podmiot wykonujący przejazd (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 kwietnia 2015 r., II SA/Go 1067/15).
Stwierdzając bezzasadność wszystkich zarzutów skargi oraz brak naruszeń prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji , na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.