II SA/Go 36/12

II SA/Go 36/12 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2012-02-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2012-01-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Ireneusz Fornalik /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Szumilas
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 3 pkt 1,2,2a,16,23, art. 5, art. 23
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, decyzją z dnia [...] listopada 2011r., nr [...] na podstawie art. 1 - 3, art. 4 ust.2, art. 5, art. 6, art. 8, art. 14, art. 15, art. 20 ust. 3, art. 23 ust. 1, art. 24 - 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228, póz. 2255, ze zm. ), § 1, 2, 15, 17 i 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U. Nr 105, póz. 881 ), art. 1 i 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 223, póz. 1456 ), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych, oraz art. 104, 107, 108 i 162 § 2 k.p.a., odmówił J.M. przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko – K.M. oraz dodatków do zasiłku rodzinnego: z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego wyjaśniając, iż stosownie do dyspozycji art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. Nr 228 póz. 2255, ze zm.) zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Jednocześnie wskazał, iż w oparciu o zaświadczenie Urzędu Skarbowego oraz oświadczenia o dochodach nieopodatkowanych z tytułu otrzymywanych świadczeń z funduszu alimentacyjnego dołączonych do wniosku o przychodach uzyskanych w 2010 r. ustalił, iż miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę przekracza kryterium dochodowe o 115,00 zł. Organ wskazał, iż w sprawie nie zachodzą okoliczności, uzasadniające zastosowanie w sprawie art. 5 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Ocena taka wynika mianowicie z okoliczności, iż dochód na jedną osobę w rodzinie wnioskodawczyni, przekracza kryterium dochodowe o kwotę 115,00 zł, podczas gdy najniższy zasiłek rodzinny wynosi 68 zł.
Nadto organ wyjaśnił, iż w sprawie nie można uznać, iż strona utraciła dochód w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy, z uwagi na utratę uprawnienia do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, bowiem wskazany przepis, zawierający enumeratywne wyliczenie sytuacji, które ustawodawca kwalifikuje jako "utratę dochodu", nie obejmuje sytuacji utraty uprawnienia do świadczeń alimentacyjnych.
J.M. pismem z dnia [...] października 2011 r. (data wpływu do organu - dnia 24.11.2011 r.) wyjaśniła, iż złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego na córkę K.M., przedkładając zaświadczenie o dochodach za 201Or., w którym pobierała świadczenia alimentacyjne na dwie córki, Jednakże od września 2011 r. córka – A.K. i S.K. nie podjęły dalszej nauki i świadczenia alimentacyjne zostały uchylone. W związku z tym od tego czasu jej dochód to jedynie świadczenie rentowe na K.M. i na J.M. w kwocie 639,41 zł., natomiast od stycznia do września 2011 r. córki A.K. i S.K. pozostawały na jej utrzymaniu. Pismo to zostało potraktowane jako odwołanie od decyzji organu l instancji i przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J.M. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, że przyznanie świadczeń określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 139, póz. 992, ze zm.) nie ma charakteru uznaniowego i zależy od spełnienia ściśle określonych przesłanek, w tym trzeba należeć do kręgu wskazanych przez ustawę podmiotów. Zgodnie z ustawą o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i przyznawany jest m.in. jednemu z rodziców. Natomiast zgodnie z brzmieniem przepisu art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W ustępie 2 wymienionego artykułu w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Jednakże z akt sprawy wynika, że w rodzinie odwołującej się nie ma dzieci legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności.
Z kolei zgodnie z § 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz. U. z 2009 r., nr 129, póz. 1058 ), zasiłek rodzinny przysługuje, jeśli dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł, a przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnoprawności kwoty 583,00 zł. Dla rodziny odwołującej się, kryterium dochodowe wynosi 504,00 zł.
Jednocześnie organ wskazał, że we wniosku z dnia [...] września 2011 r. strona podała, iż jest wdową, a jej rodzinę stanowią 2 osoby - skarżąca oraz córka K.M..
W myśl art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W dalszej kolejności organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 w/w ustawy, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód.
Stosownie natomiast do art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych pod pojęciem utraty dochodu należy rozumieć utratę dochodu spowodowaną uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. Z utratą dochodu, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych spotykamy się wówczas, gdy osoba utraci jedno ze źródeł dochodu mające umocowanie w określonym stosunku prawnym.
Organ podkreślił, iż przedstawiony katalog okoliczności uzasadniających utratę dochodu ma charakter zamknięty oznacza to, że nie może być on ani rozszerzany ani też zawężany. Organ zauważył, że skoro ustawodawca definiuje znaczenie określonych pojęć używanych w tekście ustawy, to oznacza, że w ramach danej regulacji ustawowej dane pojęcie ma określone przez ustawodawcę znaczenie ( por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 2007 r. II SA/Rz 28/07). W ocenie organu z akt sprawy, przede wszystkim z wniosku i odwołania strony nie wynika, aby podnoszone przez skarżącą argumenty świadczyły, iż strona poniosła utratę dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W dalszej kolejności powołując się na przepis § 15 ust 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne ( Dz. U z 2005 r., Nr 105, póz. 881 ze zm.) oraz orzecznictwo sądów administracyjnych, Kolegium w sposób szczegółowy określiło sposób w jaki obliczono dochód przypadający na jedną osobę w rodzinie wnioskodawczyni.
Organ wskazał, iż z wyliczeń wynika, iż w 2010 r. wnioskodawczyni osiągnęła dochód w wysokości 7.656,01 zł, który następnie powiększono o kwotę z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych J.M. w 2010 r. - 7200,00 zł, stanowiącą dochód, niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ wskazał, iż z powyższych wyliczeń wynika, że rodzina odwołującej się ogółem uzyskała dochód w 2010 r. w wysokości 14856,01 zł, co daje kwotę 619,00 zł miesięcznie w przeliczeniu na jedna osobę. Wobec powyższego w rodzinie Pani J.M. kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 115,00 zł. Organ wyjaśnił ponadto, iż stosownie do treści art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych ustawodawca przewidział możliwość przyznania prawa do zasiłku rodzinnego, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę do zasiłku rodzinnego. Możliwość taka istnieje, gdy dochód rodzinny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę uprawniającą rodzinę jedynie o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który zasiłek jest ustalany oraz jeśli zasiłek przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Jednakże dochód rodziny J.M. w przeliczeniu na osobę w rodzinie obliczony zgodnie z w/w zasadami jest wyższy od kwoty uprawniającej rodzinę do zasiłku rodzinnego powiększonego o kwotę najniższego zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie, na który jest ustalany zasiłek, tj. kwotę 91,00 zł ( art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 1 pkt 3b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych ( Dz. U. z 2009 r., Nr 129, póz. 1058 ).
W konsekwencji organ uznał, iż brak jest podstaw do przyznania wnioskowanych świadczeń w oparciu o przepis art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż przeprowadzone przez organ l instancji postępowanie w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego nie narusza przepisów prawa. Sytuacja finansowa rodziny skarżącej jest niewątpliwie trudna, ale przepisy regulując przyznawanie prawa do zasiłku rodzinnego nie dają organowi orzekającemu w tych sprawach możliwości uznaniowego podejścia do sprawy.
Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki wymienione enumeratywnie, do których należy m.in. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka ( pkt 3a ) i z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego ( pkt 6). Konstrukcja wskazanego powyżej przepisu art. 8 oznacza, że objęte nim dodatki nie są świadczeniami samodzielnymi, ale są wypłacane łącznie z zasiłkiem rodzinnym przede wszystkim dla rodzin z dziećmi uczącymi się, a zatem w razie braku prawa do zasiłku rodzinnego nie może być mowy o prawie do dodatku ( wyrok WSA w Gliwicach z 24.06.2008 r., sygn. akt IV SA/GL 25/08 LEX nr 509433).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. J.M. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, opisując przebieg podjętych przez nią czynności, służących wyjaśnieniu przyczyn przekroczenia kryterium dochodowego oraz uzyskania w sprawie stanowiska Ministra Pracy i Polityki Społecznej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U., Nr 153, póz. 1269, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności, czy też celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270, ze zm.) - dalej "p.p.s.a.".
Podstawę faktyczną wydania zaskarżonej decyzji o odmowie przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego (wraz z dodatkami) stanowiła okoliczność przekroczenia przez stronę kryterium dochodowego warunkującego przyznanie świadczenia.
Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłaty tych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, póz. 992, ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, póz. 881, ze zm.). Świadczeniami rodzinnymi, zgodnie z art. 2 pkt 1 omawianej ustawy są zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego wymienione w jej art. 8 pkt 1 - 7.
Zasiłek rodzinny zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Względnie stosownie do ust. 2 tego artykułu w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Jednocześnie ustawodawca wskazał, iż w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Dodatki do zasiłku rodzinnego wymienione w art. 8 pkt 1-7 ustawy przysługują stronie, która spełnia przesłanki uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatkowo przesłanki określone dla konkretnego dodatku do zasiłku rodzinnego.
Ustalając dochód rodziny, stosownie do definicji podanej w art. 3 pkt 2 omawianej ustawy, bierze się pod uwagę dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym, który poprzedza okres zasiłkowy. Żaden przepis ustawy nie ustala innej definicji dochodu rodziny. Dochodem, zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych są, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Co więcej, dochodem rodziny, zgodnie art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy.
Dla ustalenia dochodu istotne znaczenie ma również ustalenie, kto wchodzi w skład rodziny wnioskodawcy, a więc tych osób, których dochody podlegają zaliczeniu do dochodu rodziny we wskazanych powyżej obliczeniach. Podstawowym dowodem w tym zakresie jest wniosek strony, w którym deklaruje ona zarówno członków rodziny, jak i uzyskane przez nich dochody w minionym okresie zasiłkowym.
Organ II instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił, że z poczynionych przez Kolegium wyliczeń wynika, iż w 2010 r. wnioskodawczyni osiągnęła dochód w wysokości 7.656,01 zł, który następnie powiększono o kwotę z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego przyznanych J.M. w 2010 r. - 7.200,00 zł, stanowiącą dochód, niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ wskazał, iż z powyższych wyliczeń wynika, że rodzina odwołującej się ogółem uzyskała dochód w 2010 r. w wysokości 14.856,01 zł, co daje kwotę 619,00 zł miesięcznie w przeliczeniu na jedna osobę. Wobec powyższego w rodzinie Pani J.M. kryterium dochodowe zostało przekroczone o kwotę 115,00 zł.
Jednakże organ pominął okoliczność, iż wnioskodawczyni – J.M. wskazała jako członków rodziny jedynie małoletnią córkę – K.M.. Jednocześnie w toku postępowania wyjaśniła, iż w poprzednim okresie zasiłkowym, do września 2011 r. na jej utrzymaniu pozostawały także córki – A. i S.K., które jednak zakończyły edukację szkolną i usamodzielniły się, a w konsekwencji od września nie pozostają na jej utrzymaniu. Z wyjaśnień strony wynika również, iż nie otrzymuje ona już na rzecz w/w córek świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organy nie zakwestionowały tych okoliczności.
W tym zakresie zasadniczym zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia, w kontekście podniesionej przez stronę argumentacji, jest sposób obliczenia dochodu rodziny wnioskodawczyni. W myśl art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem rodziny jest suma dochodów członków rodziny. Natomiast przez rodzinę -stosownie do pkt 16 w/w artykułu - należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dziecko, które ukończyło 25 rok życia legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością rodzinie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne; do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko.
Zatem ustalając dochód rodziny, organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę dochody uzyskiwane przez członków tej rodziny - odpowiednio wskazanych we wniosku - w poprzednim okresie zasiłkowym. Zaznaczyć w tym zakresie należy, iż świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do alimentów od rodzica na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, jeżeli egzekucja okazała się bezskuteczna ( art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). W przypadku małoletniego to jemu przysługuje tego rodzaju świadczenie (por. art. 128 i nast. ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. Nr 9, póz. 59). Tym samym nie można uznać, aby świadczenie z funduszu alimentacyjnego stanowiło dochód rodzica dziecka czy też opiekuna prawnego, ale z mocy samego prawa, stanowi dochód małoletniego, i tylko jako taki podlega zaliczeniu do dochodu rodziny.
Powyższe prowadzi do wniosku, iż ustalając dochód rodziny, należy brać pod uwagę dochody osób zadeklarowanych jako członkowie rodziny wnioskodawcy. Jednakże określając dochód rodziny, w której doszło, w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia na nowy okres zasiłkowy, na przykład do usamodzielnienia się jednego dziecka, które nie tworzy już wraz z wnioskodawcą wspólnego gospodarstwa, należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych przyznanych temu dziecku nie należy uwzględniać ustalając wysokość dochodu rodziny. Dochód rodziny jest dochodem członków tej rodziny, którzy zostali wskazani we wniosku o przyznanie świadczenia. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie, stosownie do złożonego wniosku, chodziłoby o dochód wnioskodawczyni – J.M. oraz jej małoletniej córki – K.M..
Zarówno z akt administracyjnych sprawy, jak i z uzasadnienia obu decyzji, nie wynika, aby organy w sposób wyczerpujący i wnikliwy wyjaśniły okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Organy obu instancji, odnosząc się do wyjaśnień strony z których wynika, że dwie córki, z którymi do września 2011 r. (w poprzednim okresie zasiłkowym) wnioskodawczyni tworzyła "rodzinę" a w chwili obecnej, od września 2011 r. nie pozostają na jej utrzymaniu, wskazały jedynie, iż zaistniałej okoliczności nie można traktować, jako przypadku o którym mowa w art. 3 pkt 23 ustawy. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie utrata alimentów bądź też świadczenia alimentacyjnego z właściwego funduszu nie stanowi "utraty dochodu" w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy (sygn. akt w sprawach IV SA/GI 509/10, IV SA/Wr 421/09, II SA/Bd 102/06), tym samym nie znajduje w takim przypadku zastosowania w sprawie przepis art. 5 ust. 4, zgodnie z którym w przypadku utraty dochodu prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2 w/w ustawy, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Jednakże w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym przez organy w niniejszej sprawie, wobec treści wyjaśnień strony, ustalenia wymagała okoliczność, czy zadeklarowana przez stronę należność z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego dotyczyła jedynie małoletniej K.M., czy również pozostałych córek a tym samym, czy całą tą kwotę należy uwzględnić ustalając dochód rodziny.
Tymczasem z akt sprawy nie wynika, czy zadeklarowana przez stronę kwota 7.200 zł z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego w istocie odnosiła się wyłącznie do jednej z córek – K.M., czy też obejmowała całość świadczeń alimentacyjnych otrzymywanych na wszystkie trzy córki. Natomiast przyjęcie, jako dochodu należności otrzymywanych na rzecz osób, które już w dacie składania wniosku nie są członkami rodziny, powiększa w sposób nieuzasadniony dochód rodziny, w sytuacji, gdy podlega on w danej chwili przeliczeniu na mniejszą liczbę członków rodziny.
W ocenie Sądu, organy obu instancji nie ustaliły, w jakiej wysokości i na jakiej podstawie wnioskodawczyni otrzymywała świadczenie alimentacyjne i czy zadeklarowana przez nią kwota tych należności za 2010 r. dotyczy wyłącznie K.M. czy też obejmuje również A.K. i S.K..
Organ l instancji dysponuje wiedzą w tym zakresie, pozwalającą na zweryfikowanie prawidłowości złożonej przez stronę deklaracji i wyjaśnień, jednakże jak wynika zarówno z akt sprawy, jak również z wyjaśnień zawartych w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wydanego przez ten organ, zaniechał tych czynności.
Powyższego błędu nie dostrzegł również organ II instancji, który w myśl zasady dwuinstancyjności, wyrażonej w dyspozycji art. 15 k.p.a., zobligowany był do powtórnego merytorycznego zbadania sprawy. W przypadku, gdy materiał dowodowy został w toku postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w pierwszej instancji zebrany w sposób wyczerpujący, organ odwoławczy ma obowiązek dokonać ponownej jego oceny i wydać orzeczenie co do istoty sprawy. Natomiast w sytuacji, gdy organ odwoławczy uzna, iż postępowanie wyjaśniające organu l instancji obarczone jest nieznacznymi brakami, zobligowany jest w oparciu o przepis art. 136 k.p.a. przeprowadzić uzupełniające postępowanie wyjaśniające lub zlecić jego wykonanie organowi l instancji. Zasadniczy cel postępowania odwoławczego sprawdza się bowiem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją organu l instancji. Co do zasady także orzeczenie organu odwoławczego ma charakter merytoryczny (art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) lub merytoryczno-reformacyjny (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.).
W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaniechało wyjaśnienia powstałych w niniejszej sprawie wątpliwości. Brak ustaleń w zakresie podstawy prawnej na jakiej strona otrzymywała świadczenia alimentacyjne w 2010 r. , stanowi o naruszeniu przez ten organ dyspozycji art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., które nakładają na organ administracji publicznej obowiązek podejmowania - tak z urzędu, jak również na wniosek strony - wszelkich czynności, które mają na celu wnikliwe i wyczerpujące wyjaśnienie i rozstrzygniecie sprawy, przy uwzględnieniu zarówno interesu publicznego, jak również słusznego interesu strony. W istocie brak ustaleń w tym zakresie, jako mających istotne znaczenie dla sprawy, nie pozwala na ocenę prawidłowości merytorycznego orzeczenia przez organy w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej żądanego świadczenia.
Opisane uchybienie spełnia przesłankę uchylenia zaskarżonej decyzji określoną w art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a, bowiem może mieć istotny wpływ na wynik postępowania w sprawie. Podkreślenia wymaga, iż jedynie w oparciu o dokładnie zgromadzony materiał dowodowy organ może dokonać prawidłowej subsumcji stwierdzonego stanu faktycznego, oceniając, czy wnioskodawczyni istotnie nie spełnia przesłanek przyznania jej żądanego świadczenia rodzinnego.
Rozpatrując sprawę ponownie, organ zobowiązany będzie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające czyniąc zadość dyspozycji art. 7 i 77 oraz 80 k.p.a. przeprowadzone postępowanie wyjaśniające powinno z kolei znaleźć swój wyraz z w uzasadnieniu wydanego przez organ rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.).
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.