II SA/Go 359/05

II SA/Go 359/05 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2005-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Ireneusz Fornalik /przewodniczący/
Joanna Brzezińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6071 Trwały zarząd nieruchomościami
Sygn. powiązane
II OSK 212/06 - Wyrok NSA z 2007-01-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik, Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska (spr.),, Asesor WSA Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2005 r. sprawy ze skargi M. i P.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...], działający z upoważnienia Wójta Gminy Sekretarz Gminy, na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz, 1591 z późn. zm.) w zw. z art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717), § 7 uchwały Rady Gminy Nr [...] z [...] lutego 2003 w sprawie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego dla Gminy w miejscowości (Dz. Urz. Woj. Lubuskiego Nr 44. poz. 792) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, ustalił opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości działki nr [...] położonej w obrębie geodezyjnym po uchwaleniu zmiany planu zagospodarowania przestrzennego gminy w wysokości 4.053 zł oraz zobowiązał wyżej wymienionych do wniesienia tej kwoty w ciągu 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji na wskazane konto Urzędu Gminy.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do Urzędu Gminy wpłynął akt notarialny repertorium A nr [...] z dnia [...] września 2003 r. w sprawie sprzedaży działki [...] położonej objętej ww. uchwałą o zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy z dnia [...] lutego 2003 r. Na podstawie ww. przepisów dokonano ustalenia opłaty planistycznej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, w oparciu o operat szacunkowy Nr [...] sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę (w wysokości 25% wzrostu wartości nieruchomości).
Jednocześnie w związku z podnoszoną przez strony okolicznością nie uwzględnienia przy sporządzaniu operatu kosztów poniesionych w związku z nieodpłatnym przekazaniem gruntu pod drogami oraz kosztów prac związanych z wykarczowaniem drzewostanu, co zgodnie z art. 37 ust. 1 winno wpłynąć na obniżenie opłaty planistycznej, organ wskazał, iż przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ P. i M.Ł. nie wykazali w postępowaniu poniesionych nakładów mimo prowadzonego w tym zakresie postępowania wyjaśniającego.
Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli P. i M.Ł., reprezentowania przez adwokata C.G., zarzucając decyzji organu pierwszej instancji błędy w ustaleniach faktycznych przez przyjęcie, że oświadczenie P.Ł. o przekazaniu działki pod drogę i działek pod ciągi piesze jest skuteczne, jeżeli weźmie się pod uwagę okoliczność, iż od złożenia tego oświadczenia Wójt Gminy uzależniał podjęcie pozytywnej uchwały w zakresie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przez uznanie, że oświadczenie to zostało także skutecznie złożone w imieniu żony skarżącego M.Ł. i wywołuje skutki prawne, a także przez dowolne przyjęcie, że odwołujący się nie wywiązali się z ustaleń co do nakładów, a wójt był przygotowany do negocjacji.
Decyzją z dnia [...] września 2004 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1994 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu powyższej decyzji, przywołując przepisy art. 36 ust. 4 oraz 37 ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80. poz. 717 ze zm.) organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, w związku ze zmianą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Gminy nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r., ogłoszona w Dz. Urz. Woj .Lubuskiego Nr [...] poz. 792 z dniał [...] lipca 2003 r.), prawidłowo ustalono wzrost wartości działki nr [...] położonej [...]. Aktem notarialnym Rep.A Nr [...] z dnia [...].09.2003 r. małżonkowie P. i M.Ł. zbyli przedmiotowa działkę o pow. 1547 nr.
W ocenie organu odwoławczego małżonkowie Ł. nie wykazali nakładów poczynionych na zbyta nieruchomość, a tylko o wartość takich nakładów, o ile maja wpływ na wzrost wartości tej nieruchomości, może być pomniejszona opłata.
Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu przez pełnomocnika skarżących organ stwierdził, ze nie mogą mieć one wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie, gdyż dotyczą skuteczności oświadczeń woli składanych w przedmiocie nieodpłatnego przekazania gminie drogi i ciągów pieszych, a ta sprawa nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Ponadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przekazując uprzednio sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji zleciło ustalenie, czy rzeczywiście nakłady zostały dokonane, jeżeli tak to w jakim okresie, jakie dowody ewentualnie o tym świadczą oraz czy nakłady miały wpływ na wzrost wartości nieruchomości. Organ drugiej instancji wskazał także, że oceny co do wpływu nakładów na wartość nieruchomości powinien dokonać rzeczoznawca majątkowy, zaś organ powinien się do niej ustosunkować w decyzji. W konkluzji organ uznał, iż nie budzi wątpliwości, że wskazania jakie nakłady zostały poczynione oraz udokumentowania tych nakładów winien dokonać właściciel zbywanej nieruchomości.
M. i P.Ł. zaskarżyli powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wnosząc ojej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania wg norm przepisanych. Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucono naruszenie art. 6, 7, 8 i 9 Kpa oraz art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skarżący wskazali, że postępowanie organu administracji pierwszej instancji, usankcjonowane decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie spełnia żadnego z wymogów ustanowionych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponawiając, wskazane w odwołaniu argumenty, dotyczące wadliwości "wymuszonego" oświadczenia woli P.Ł. dotyczącego przekazania drogi oraz ciągów pieszych na rzecz gminy bez odszkodowania, skarżący nie podzielili stanowiska organów, że okoliczność ta pozostaje bez wpływu na wynik przedmiotowej sprawy.
Zdaniem skarżących, zasadnicze znaczenie dla sprawy, ma powołany przez organ odwoławczy przepis art. 37 ust 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zgodnie z którym w niniejszej sprawie opłata winna zostać przez organ obligatoryjnie pomniejszona o wartość poczynionych przez nich nakładów, co nie zostało dokonane. Wskazania i udokumentowania poczynionych nakładów winien dokonać właściciel, natomiast ich obliczenie należy do rzeczoznawcy majątkowego. Podniesiono, że P.Ł. w toczącym się postępowaniu wykazał poniesione nakłady, wycena została dokonana, jednakże nie zostało to uwzględnione przy wymierzeniu opłaty. Fakt ten nie został wzięty pod uwagę przez organ odwoławczy mimo, że z powodu niezastosowania się do ww. przepisu Samorządowe Kolegium Odwoławcze poprzednio uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania.
Ponadto skarżący nie zgodzili się także ze stanowiskiem organów pierwszej i drugiej instancji odnośnie wysokości nakładów poniesionych na wy karczowani e drzew na przedmiotowej działce. Karczowanie drzew odbyło się systemem gospodarczym, zatem nakłady te powinien wycenić rzeczoznawca powołany przez gminę.
Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło ojej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz. U. Nr 187, poz. 1926) w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 1 lipca 2005 r. zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005 r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Skarga nie jest zasadna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Nie może zatem wkraczać w uprawnienia organów administracji orzekając bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego. Sąd nie może także oprzeć kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszeniu przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy. Oceniając zasadność zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim Sąd władny jest to uczynić - a więc z punktu widzenia jej legalności, stwierdzić należy, iż decyzja ta nie uchybia prawu.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r., o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.). zgodnie z którym jeżeli, w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmiany, wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel albo użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt (burmistrz, prezydent miasta) pobiera jednorazową opłatę, ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Opłata ta jest dochodem własnym gminy, a jej wysokość nie może być wyższa niż 30 % wzrostu wartości nieruchomości.
Wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ustala się na dzień sprzedaży. Wzrost wartości nieruchomości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określona przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu, lub faktycznego sposobu wykorzystywania nieruchomości przed jego uchwaleniem (art. 37 ust. 1 ww. ustawy).
Zgodnie z przepisem art. 37 ust. 3 w zw. z art. 36 ust. 4 ww. ustawy prawo poboru opłaty przysługuje gminie w terminie 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiany stały się obowiązujące.
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, w zakresie ziszczenia się przesłanek dla ustalenia przez Wójta Gminy jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości - działki nr [...] położonej [...].
Obszar przedmiotowej działki stanowiący uprzednio teren pod uprawy rolne, na skutek zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy oznaczony został symbolem MNJ i przeznaczony jako teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wolnostojącej. Zmianę planu zatwierdzono uchwałą Rady Gminy z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy w miejscowości [...], Dz. Nr: 608, 609, 610, 611 (Dz. Urz. Woj. Lub. Nr [...]. poz. 792 z dnia [...] lipca 2003 r.), która zgodnie z przepisem § 9, weszła w życie w dniu [...] sierpnia 2003 r.
Aktem notarialnym Rep.A Nr [...] z dnia [...] września 2003 r. małżonkowie P. i M.Ł., zbyli wskazaną wyżej działkę nr [...] o pow. 1547 m2"
Na podstawie operatu szacunkowego z dnia [...] grudnia 2003 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego prawidłowo ustalono, iż w związku z powyższą zmianą wartość przedmiotowej nieruchomości wzrosła. W tym miejscu należy podkreślić, iż sposób ustalenia wartości nieruchomości w operacie nie był kwestionowany co do zasady, lecz skarżący kwestionował nieuwzględnienie w nim kosztów poniesionych w związku z nieodpłatnym przekazaniem gruntu oraz prac związanych z wykarczowaniem drzewostanu. Operat ten oraz odpowiednia stawka procentowa ustalona w ww. uchwale Rady Gminy, stanowiły podstawę do ustalenia należnej wysokości opłaty planistycznej.
W niniejszej sprawie zagadnienie sporne między stronami sprowadza się jednakże do oceny czy w przedmiotowej sprawie istniała przesłanka do pomniejszego należnej opłaty z tytułu wzrostu wartości zbytej nieruchomości, o wartość poczynionych na nią nakładów, zebranych w sprawie dowodów i konieczności przeprowadzenia innych dowodów.
Zgodnie z treścią przepisu art. 37 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości pomniejsza się o wartość nakładów poczynionych przez właściciela albo użytkownika wieczystego nieruchomości w okresie między uchwaleniem lub zmianą planu miejscowego a dniem sprzedaży nieruchomości, jeżeli nakłady te miały wpływ na wzrost wartości tej nieruchomości. Powyższy przepis został uchylony z dniem 22 września 2004 r. (art. 10 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw - Dz.U.04.141.1492), czyli po dacie sprzedaży nieruchomości, zatem w niniejszym postępowaniu mógł zastać zastosowany do ustalenia wysokości należnej opłaty.
Dokonując analizy zgromadzonego materiału dowodowego Sąd uznał, iż w toku postępowania, organy administracji podjęły niezbędne czynności i przeprowadziły postępowanie dowodowe zmierzające do wyjaśnienia czy, zgodnie z twierdzeniem strony skarżącej, rzeczywiście właściciele poczynili na przedmiotową nieruchomość - działkę nr [...] - nakłady mające wpływ na wzrost jej wartości w okresie między zmianą planu miejscowego a dniem sprzedaży (dowód z oględzin nieruchomości z dnia [...] kwietnia 2004 r., wyjaśnienia skarżącego, wezwanie go do określenia wysokości poniesionych nakładów na wykarczowanie drzew).
W wyniku przeprowadzonego postępowania dowodowego, które w okolicznościach niniejszej sprawy należy uznać za zgodne z przepisami procedury administracyjnej, organy prawidłowo ustaliły, iż skarżący nie wykazali wysokości faktycznie poniesionych nakładów na sporną działkę, które zgodnie z ww. przepisem mogłyby stanowić podstawę do pomniejszenia należnej gminie opłaty. Między innymi w wyniku oględzin terenu z udziałem skarżącego oraz rzeczoznawcy ustalono, że na zbytej działce oznaczonej nr ewidencyjnym [...] drzewa nie zostały wykarczowane. Na rozprawie pełnomocnik skarżących wskazał, iż wg. oświadczenia jego mocodawców drzewa na tej działce wykarczowano, jednakże ani w trakcie postępowania administracyjnego, ani też przed sądem administracyjnym okoliczności tej nie wykazano.
Jednocześnie w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek wskazania wysokości faktycznie poniesionych nakładów, czy też innych dowodów umożliwiających dokonanie przez organy odmiennej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, iż to skarżący jako właściciele zbytej nieruchomości, winni w toku postępowania wskazać jakie konkretnie nakłady na przedmiotową nieruchomość poczynili oraz udokumentować je. Stronie zapewniono czynny udział w postępowaniu, jednakże jej aktywność ograniczyła się tylko do zakwestionowania wysokości ustalonej opłaty i podniesienia zarzutu poczynionych nakładów (którego w żaden sposób nie sprecyzowano, nie udokumentowano, ani nie zgłoszono wniosków dowodowych w tym zakresie). Dopiero tak przedstawione dowody i okoliczności ustalone na ich podstawie mogłyby podlegać ocenie rzeczoznawcy majątkowego, w zakresie ich wpływu na wzrost wartości nieruchomości oraz ewentualnie weryfikacji wysokości rzeczywiście poniesionych nakładów.
Skoro skarżący nie wskazali poczynionych nakładów, co potwierdził także pełnomocnik skarżących na rozprawie w dniu [...] listopada 2005 r., brak było podstaw do ich ewentualnego uwzględnienia przy dokonaniu wymiaru należnej opłaty planistycznej.
Ponadto odnosząc się do zarzutów skarżących dotyczących skuteczności oświadczeń woli składanych w przedmiocie nieodpłatnego przekazania gminie drogi i ciągów pieszych, Sąd uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazujące, iż nie pozostają one w bezpośrednim związku z przedmiotową sprawą administracyjną dotyczącą wyłącznie ustalenia opłaty z tytułu wzrostu wartości zbytej nieruchomości (działki nr [...]) w związku ze zmiana miejscowego planu. Należy wskazać, iż zagadnienia skuteczności oraz wad oświadczeń woli, a także ewentualnych rozliczeń pomiędzy skarżącymi a Gminą wynikających z innych czynności prawnych, nie mogły stanowić przedmiotu oceny organów administracji oraz sądu administracyjnego w tej sprawie.
Na marginesie należy wskazać, iż w niniejszym postępowaniu skarżący byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, który winien im wskazać prawidłowy tryb postępowania zmierzającego do ewentualnego dochodzenia ich praw we właściwym trybie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, zm. Dz. U. z 2004 r. nr 162, poz. 1692), skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z przepisem art. 200 i 201 ww. ustawy, zwrot kosztów postępowania sądowego przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt jedynie w razie uwzględnienia skargi bądź umorzenia postępowania (art. 54 § 3 ), wobec czego brak było, podstaw do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania w niniejszej sprawie.