II SA/Go 350/25

II SA/Go 350/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-10-08
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 104
art. 3 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 12a ust. 3, art. 22 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 898
§ 1 pkt 9 lit. b
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania  drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2025 r., nr [...][...] (dalej również jako DIAS), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, dalej jako "o.p.") oraz art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 2a ust. 3, art. 26 ust. 1, 2, 4a i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1218 ze zm., dalej jako "ustawa SENT"), w brzmieniu obowiązującym w dniu dokonania zgłoszenia, utrzymał w mocy decyzję [...] w [...]. (dalej również jako NUCS) z dnia [...] listopada 2024 r., nr [...], którą nałożono na S. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F. S. S. z siedzibą w N. S. karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za nieprzedstawienie do kontroli środka transportu o nr rej. [...] wraz z towarem objętym zgłoszeniem przewozu [...] i odstępującej od nałożenia kary pieniężnej w kwocie 20.000,00 zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu nr rej. [...]wraz z towarem, celem przeprowadzenia kontroli zgodnie z wezwaniem zawartym w zgłoszeniu przewozu towaru [...].
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji w pierwszej kolejności omówił przeprowadzone w sprawie postępowanie, a mianowicie wskazał, że [...] listopada 2023 r. przewoźnik zarejestrował w systemie SENT zgłoszenie przewozu z Rumunii do Niemiec 24.480 kg rzepaku o kodzie CN 1205, który miał się odbywać się zestawem pojazdów o nr rejestracyjnych [...], na podstawie dokumentu przewozowego [...]. Wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia - [...] strona otrzymała jako przewoźnik realizujący transport, wezwanie do przedstawienia środka transportu z towarem w miejscu jego zakończenia na terytorium Polski (planowane wyjazd poza terytorium Polski: [...]) celem przeprowadzenia kontroli na podstawie przepisów ustawy SENT. 2 listopada 2023 r. przewoźnik zarejestrował w systemie SENT zgłoszenie przewozu z Rumunii do Niemiec 24.700 kg rzepaku, o kodzie [...], który miał odbywać się zestawem pojazdów o nr rejestracyjnych [...], na podstawie dokumentu przewozowego [...]. Wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia - [...] strona otrzymała jako przewoźnik realizujący transport, wezwanie do przedstawienia środka transportu z towarem w miejscu jego zakończenia na terytorium Polski (planowane wyjazd poza terytorium Polski: [...]) celem przeprowadzenia kontroli na podstawie przepisów ustawy SENT. Oba wezwania zawierały dokładne dane miejsca, w którym przewoźnik ma przedstawić do kontroli środek transportu i towar oraz informacje w jaki sposób powiadomić o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru, a także jakie konsekwencje grożą w przypadku niezastosowania się do wezwania.
Stosownie do informacji przekazanej przez Dział Centrum SENT [...] w [...], NUCS przeanalizował rejestr zgłoszeń SENT objętych dyrektywą wynikającą z art. 12a ustawy SENT i stwierdził, że zarówno środek transportu o numerach rejestracyjnych [...], jak i [...], wraz z przewożonymi towarami nie zgłosiły się do kontroli w wyznaczonym miejscu.
Pismem z [...] grudnia 2023 r. NUCS wezwał przewoźnika do przedłożenia dokumentów potwierdzających przewóz i dostarczenie towaru oraz do wyjaśnienia przyczyny niewykonania obowiązku wynikającego z art. 12a ustawy SENT, tj. niewywiązania się z obowiązku przedstawienia środków transportu do kontroli, zgodnie z wezwaniami zawartymi w zgłoszeniach [...] i [...].
Postanowieniem z [...] października 2024 r. NUCS wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia i tym samym postanowieniem dopuścił, jako dowód w sprawie:
- pismo [...] w [...] nr [...] z [...] grudnia 2023 roku (1 karta),
- wezwanie NUCS nr [...] z [...] grudnia 2023 r., zpo (3 karty),
- odpowiedź S. S. (w formie elektronicznej) z [...] stycznia 2024 r. wraz z załącznikami (6 kart), - pismo do [...] nr [...] z [...] września 2024 r. (1 karta),
- odpowiedź [...] w [...] nr [...] z [...] września 2024 r. (4 karty).
Jednocześnie organ I instancji poinformował stronę o możliwości wnioskowania o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, zgodnie z przepisami ustawy SENT.
Kolejnym postanowieniem z [...] października 2024 r. NUCS włączył do akt postępowania dokumenty dotyczące sytuacji finansowej przewoźnika zgromadzone w postępowaniu prowadzonym przez ten sam organ pod sygnaturą nr [...].
Decyzją z [...] listopada 2024 r., nr [...] NUCS nałożył na S. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą F.H.U. S. S. z siedzibą w [...] jako przewoźnika karę pieniężną w kwocie 20 000 zł za nieprzedstawienie do kontroli środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem przewozu [...] oraz odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w kwocie 20 000,00 zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarem, celem przeprowadzenia kontroli zgodnie z wezwaniem zawartym w zgłoszeniu przewozu towaru [...].
Pismem z [...] grudnia 2024 r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 20 000 zł. za niewywiązanie się przewoźnika z obowiązku przedstawienia środka transportu nr rej. [...] wraz z towarem w wyznaczonym miejscu, to jest co do części decyzji dotyczącej zgłoszenia [...], zarzucając:
- błąd w ustaleniach faktycznych powodujący niezastosowanie przepisu art. 24 ust. 3 ustawy SENT przez przyjęcie, iż wysokość dochodów odwołującego pozwała na zapłatę nałożonej kary w wysokości 20 000 zł; a także, że:
- zaskarżona decyzja jest wewnętrznie sprzeczna, co utrudnia interpretację przepisów ustawy SENT. Organ powołuje jako podstawę rozstrzygnięcia przepis art. 12a ust. 3 ustawy SENT, który mówi o obligatoryjnym obowiązku przedstawienia środka transportu wraz z towarami w dacie zakończenia przewozu. W uzasadnieniu decyzji powołuje się jednak na niezastosowanie skarżącego się do wezwania, które miałoby być podstawą przedstawienia środka transportu, czyli 12a ust. 1 ustawy SENT. Istnieją zatem dwie ustawowe, niezależne podstawy obowiązku przewoźnika. Naczelnik albo uznaje, iż przewóz towarów wskazanych w zgłoszeniu jest obarczony zwiększonym ryzykiem lub przewoźnik musi się stosować do art. 12a ust. 3 ustawy SENT czyli przedstawiać każdy transport danego rodzaju do kontroli na końcowym etapie. Sprzeczność wewnętrzna decyzji skutkuje zdaniem skarżącego, iż spełniona zostaje norma interesu społecznego w znaczeniu art. 24 ust. 3 ustawy SENT i organ powinien odstąpić od nałożenia kary oraz
- błąd proceduralny - organ nie przedstawił w jakim terminie została doręczona wiadomość wzywająca do przedstawienia środka transportu i towaru stronie. Skarżący powołał się na "przeoczenie", zatem to na organie ciąży obowiązek przedstawienia dowodu, iż wezwanie zostało doręczone stronie skarżącej w sposób prawidłowy i mogła się ona zapoznać z jego treścią przed wykonaniem zgłoszonego przewozu. W firmie korespondencja jest obsługiwana na bieżąco, zatem najprawdopodobniej brak było skutecznego doręczenia wezwania w dacie wykonania transportu.
Zarzucając powyższe odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej również w części nakładającej karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za niewywiązanie się przewoźnika z obowiązku przedstawienia środka transportu nr rej. [...] wraz z towarem w wyznaczonym miejscu, to jest co do części decyzji dotyczącej zgłoszenia [...].
W uzasadnieniu odwołania przewoźnik podkreślił, że za odstąpieniem od nałożenia kary z uwagi na słuszny interes publiczny przemawia m.in. to, że: legalnie prowadzi działalność gospodarczą, firma nie należy do szarej strefy i nie zaistniało ryzyko, jakiemu systemowi monitorowania przewozów ma zapobiegać, nie stwierdzono innych nieprawidłowości w zgłoszeniu przewozu [...], które zostało zarejestrowane w systemie PUESC przed wjazdem na terytorium kraju, zgodnie z nałożoną dyrektywą został zgłoszony przewożony towar, skrupulatnie strona wywiązuje się ze zobowiązań podatkowych, płaci ZUS, nie jest prowadzona egzekucja z majątku, strona wyciągnęła wnioski z kontroli i kolejne przewozy realizowane są bez nieprawidłowości. Zdaniem odwołującego przepisy zastosowane są niekonsekwentne, po przeczytaniu zaskarżonej decyzji nie wiadomo jaki przepis ma pierwszeństwo art. 12a ust. 1 czy 12a ust. 3 SENT. W sytuacji natomiast, gdy kara będzie podtrzymana i aby ją zapłacić strona zmuszona będzie sprzedać pojazd zarobkowy i zwolnić pracownika, co pogorszy realnie sytuację finansową firmy, jak i jego rodziny (...). Odwołujący wyjaśnił, że organ I instancji ustalił, iż dochód osiągnięty przez jego przedsiębiorstwo za 2022 rok wyniósł 37 523, 46 zł, co stanowi średnio 3 126 zł. miesięcznie, ca o nie wystarczało na bieżące utrzymanie rodziny. Konsumowany zatem był przychód z 2023 roku, który księgowo wyniósł 138 795,52 zł., miesięcznie 11566 zł. Wysokość nałożonej kary pozbawia zatem zysku przez dwa miesiące, pomimo iż Skarb Państwa nie poniósł w wyniku przekroczeń skarżącego żadnego uszczerbku.
Uzasadniając podjęte przez siebie w dniu [...] kwietnia 2025 r. rozstrzygnięcie DIAS zaznaczył, że ustawa SENT określa zasady systemu monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, jak i odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym i kolejowym przewozem towarów podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego, przewoźnika, kierującego środkiem transportu oraz podmiotów dokonujących obrotu paliwami. Przepis art. 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 ustawy przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania wraz z pozycjami Nomenklatury Scalonej, z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki, czy rodzaju opakowań jednostkowych. Organ stwierdził, że przewożony przez stronę produkty – nasiona rzepaku podlegały monitorowaniu zgodnie z przepisami ustawy o SENT. W myśl art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tej ustawy w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik ma obowiązek przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. W ustawie SENT przewidziano tzw. dyrektywę kontroli. Jest to obowiązek przewoźnika przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT do kontroli. Ponadto zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazanych w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. W art. 12a ust. 3 ustawy SENT ustawodawca wskazał, że w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego, zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, w celu przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z przepisami ustawy SENT, za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT).
Według DIAS z akt sprawy wynika, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy SENT, oba realizowane przez stronę transporty towaru były zgłoszone do rejestru transportu towaru podlegającego numer referencyjny zgłoszenia [...] oraz [...]. W obu przypadkach, wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia, przewoźnik otrzymał wezwanie do zgłoszenia środka transportu wraz z towarem celem przeprowadzenia kontroli, na podstawie przepisów ustawy SENT. Wezwanie zawierało dokładne dane miejsca wyznaczonego do przedstawienia towaru i informację o sposobie powiadomienia o planowanej dacie i godzinie przedstawienia towaru do kontroli oraz jakie konsekwencje przewidziane są w przypadku niewykonania wezwania. Informacje te zostały podane w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Odczyty z kamer ANPRS potwierdzają, że środki transportu wskazane w zgłoszeniach [...] znajdowały się w lokalizacji [...] wywóz [...] listopada 2023 r. ok. godz. 5:45. Kierowcy nie zgłosili się do kontroli.
DIAS podkreślił, że istota monitorowania przewozu towarów wrażliwych, opiera się na prawidłowej rejestracji przewozów w systemie SENT. Uzupełnienie wszystkich danych w systemie, daje właściwym organom pełną możliwość dokonywania zdalnych analiz, monitorowania oraz przeprowadzania skutecznych kontroli, które nie ograniczają się wyłącznie do sprawdzania pojazdów na drodze krajowej. Precyzyjne zarejestrowanie wszystkich danych w systemie umożliwia prawidłową identyfikację podmiotów i rodzaju wykonywanego przewozu. Wprowadzony ustawą obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru, nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki. Jednakże oceniono je, jako w pełni uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów, które podlegają ochronie. Przedmiotem monitorowania przewozu towarów są towary określane, jako wrażliwe i należące do grupy najwyższego ryzyka w kraju, ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję. Podstawowe i zasadnicze uregulowania ustawy o SENT odnoszą się właśnie do konkretnych obowiązków nałożonych na poszczególne podmioty. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów ciąży na wysyłającym, odbierającym, przewoźniku i kierującym środkiem transportu. Wezwanie do kontroli wysyłane jest wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Co do zasady wezwanie wysyłane jest podmiotowi, który "obsługuje" zgłoszenie. Może być wysłane bezpośrednio przewoźnikowi. Może być też wysłane podmiotowi wysyłającemu lub podmiotowi odbierającemu. Wówczas są one zobowiązane przekazać je przewoźnikowi wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. W przypadku gdy przewoźnik otrzyma wezwanie do kontroli ma obowiązek skontaktować się telefonicznie z UCS wskazanym w wezwaniu i powiadomić o planowanej dacie i godzinie dostarczenia towaru do miejsca dostarczenia towaru lub miejsc zakończenia przewozu. Wezwanie wysyłane jest w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Analiza ryzyka związanego z przewozem danego towaru, poprzedzająca wystosowanie wezwania do kontroli, odbywa się w oparciu o dane sytemu SENT. Ustawodawca wprowadzając przepis prawa powszechnie obowiązujący ustawą SENT nałożył na przewoźników obowiązek przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli. Przepis ten jednoznacznie wskazuje przewoźnika jako zobowiązanego do wykonania tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie odwołujący nie zastosował się do wezwania i tym samym dopuścił się naruszenia przepisów ustawy SENT.
Jednocześnie DIAS zaznaczył, że w ustawie brak norm, które zezwalają przewoźnikowi na odstąpienie od zgłoszenia się do kontroli. Przyjmując zlecenie przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego, obowiązkiem strony, jako przewoźnika było ustalenie, jakiego rodzaju towar przewozi i zgłoszenie tego przewozu w systemie SENT, jak również dochowanie wszystkich wymogów do zrealizowania zlecenia, zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi. Nie zapoznając się z kierowanymi do strony komunikatami, odwołujący w konsekwencji nie przedstawił środków transportu do kontroli. Brak należytej staranności przy wypełnianiu obowiązków przewoźnika, nie zwalnia strony z odpowiedzialności za naruszenia powstałe na skutek tej niefrasobliwości. Odpowiedzialność za dokonywanie poszczególnych czynności wynikających z ustawy SENT ponoszą podmioty gospodarcze wymienione w tej ustawie. Tym samym, wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych obciążają podmiot obowiązany do realizacji obowiązków ustawowych. Tym samym będąc przewoźnikiem nie można uwolnić się od odpowiedzialności za przewóz towaru objętego monitorowaniem, bez dopełnienia obowiązków nałożonych ustawą SENT. Ustawodawca wprowadzając przepis prawa powszechnie obowiązujący ustawą SENT nałożył na przewoźników obowiązek przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli. Przepis ten jednoznacznie wskazuje przewoźnika, jako zobowiązanego, do wykonania tego obowiązku.
Ponownie analizując sprawę DIAS stwierdził, że odwołujący jako przewoźnik nie zastosował się do wezwania i tym samym dopuścił się naruszenia przepisów ustawy SENT. W ustawie SENT brak jest bowiem norm, które zezwalają przewoźnikowi na odstąpienie od zgłoszenia się do kontroli. Tym samym organ I instancji zasadnie uznał, że zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji do wymierzenia na przewoźnika kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 12a ust. 3 ustawy SENT, ponieważ to strona ponosi pełną odpowiedzialność za powstałą sytuację. Nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy łańcucha dostaw podlegającego systemowi monitorowania przewozu, a wysokość kar została uzależniona od ich roli I obowiązków na nich nałożonych. System kar z uwagi na sposób ich wymierzania jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty (nieprawidłowość = kara administracyjna albo grzywna w określonej wysokości). Kara jest wysoka, tak by niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy SENT było dla podmiotów nieopłacalne. Ustawa w żaden sposób nie przewiduje stopniowania kar w zależności do stopnia zawinienia. Przepisy ustawy SENT nie wyłączają z odpowiedzialności przewoźnika nawet za drobne uchybienia, które popełnione zostały wskutek nieświadomego działania, czy omyłki. Mają charakter restrykcyjny i w swoim założeniu mają na celu zwalczanie wszelkich nieprawidłowości związanych z obrotem towarami wrażliwymi, dlatego też dla lepszej kontroli i monitorowania został stworzony system SENT. Zostały przy tym ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary te są niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Nałożenie kary jest obligatoryjne. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie administracyjne jest stosowanie przepisów wprost, bez możliwości swobodnej interpretacji tych uregulowań przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organ prowadzący postępowanie administracyjne, ponieważ odpowiedzialność administracyjna ma charakter obiektywny, kwestia zawinienia nie ma wpływu na obciążenie podmiotu odpowiedzialnością za dane naruszenie przepisów. Dla ustalenia, czy wypełniona została dyspozycja art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT, wystarczające jest wykazanie, że doszło do naruszenia obowiązków (w tym przypadku określonych w art. 12a ustawy SENT) lub warunków związanych z drogowym przewozem towarów. Organ nie może uznaniowo oceniać sytuacji każdego przypadku naruszenia przepisów, wśród których zdarzyć się mogą przypadki naruszeń ustawy niezamierzone, dokonane skutkiem błędu, omyłki, czy działania przyczyn zewnętrznych. Stwierdzone naruszenia to uchybienia bardzo istotne z punktu widzenia realizacji monitorowania przewozu towarów wrażliwych. Przepisy ustawy SENT nie przewidują możliwości odstąpienia od nałożenia kary i różnicowania odpowiedzialności przewoźników w zależności od przyczyny niedopełnienia obowiązków wynikających z ustawy o SENT, czy stopnia zawinienia poszczególnych podmiotów.
Dalej DIAS wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie NUCS nie znalazł przesłanek do całkowitego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Organ ten uznał, że zasadne jest odstąpienie od nałożenia kary wyłącznie za jedno naruszenie, tj. za niewywiązanie się przewoźnika z obowiązku przedstawienia środka transportu nr rej. [...] wraz z towarem, w wyznaczonym miejscu, tj. [...] w celu przeprowadzenia kontroli, w związku z przewozem towaru objętego zgłoszeniem [...] i dlatego nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 20 000 zł tylko za niewywiązanie się przewoźnika z obowiązku przedstawienia środka transportu nr rej. [...] wraz z towarem, w wyznaczonym-miejscu, tj. [...] w celu przeprowadzenia kontroli, w związku z przewozem towaru objętego zgłoszeniem [...], z czym odwołujący się nie zgodził.
Analizując przesłanki uzasadniające odstąpienie również od nałożenia kary pieniężnej za ww. naruszenie DIAS zważył, że Instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa ustawie SENT, oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. Ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym" jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z tych przesłanek. Z redakcji przepisu art. 12 a ustawy SENT jasno wynika, że przewoźnik obowiązany jest do podjęcia wszelkich działań, jakie w danym przypadku są konieczne, dla osiągnięcia celu - wywiązania się z obowiązku nałożonego na stronę wezwaniami do przedstawienia organom celno-skarbowym środków transportu wraz z towarem i umożliwienia skontrolowania ich. Zdaniem DIAS powoływanie się na "nieodczytywanie wiadomości mailowej" stanowi o braku staranności w wykonywaniu obowiązków ciążących na przewoźniku. Stwierdzone naruszenie jest uchybieniem bardzo istotnym z punktu widzenia realizacji monitorowania przewozu towarów wrażliwych, a na jego powstanie zdecydowanie miał wpływ ww. sposób postępowania.
Zdaniem DIAS w toku postępowania przed organem I instancji strona nie przedstawiła żadnych dowodów, które pozwoliłyby na odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej za oba naruszenia zarówno z uwagi na interes przewoźnika, jak i interes publiczny. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że odstąpienie od całkowitego nałożenia kary z uwagi na ważny interes podatnika musiałoby wynikać ze zdarzenia nadzwyczajnego, mającego bezpośredni związek z powstałym naruszeniem, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie kary. Sam fakt nieprzedstawienia środków transportu do kontroli, nie był spowodowany okolicznościami, na które strona nie miała wpływu. Zdaniem DIAS nawet częściowe odstąpienie od ukarania za naruszenie przepisów ustawy SENT, postawiło stronę w sytuacji uprzywilejowanej do innych podmiotów.
Z dokumentów pozyskanych przez organ I instancji (od [...] w [...]) wynika, że:
- na 27 sierpnia 2024 r. strona nie posiada zaległości podatkowych lub niepodatkowych należności budżetowych,
- nie jest prowadzone postępowanie egzekucyjne,
- w bazie CRCM odnotowano umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu i sprzedaży, w której strona występuje jako nabywca z udziałem 1/1 oraz w 2023 r. nabyty zostało samochód marki [...], rok produkcji 2016,
- nie odnotowano wniosków o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych,
- przewoźnik występuje Pan w systemie [...], moduł [...]jako beneficjent subwencji finansowych udzielanych w 2020 r. przedsiębiorcom przez Polski Fundusz Rozwoju (PFR) w ramach rządowych programów Tarcza Finansowa 1.0 oraz Tarcza Finansowa 2.0, wysokość udzielonej subwencji 378 306,00 zł, w tym umorzono w 2021 r. kwotę 94 577,00 zł,
- w latach 2022-2023 zakupiono środki trwałe za kwotę 139.789,00 zł,
- strona składa deklaracje rozliczeniowe ZUS DRA i nie posiada zadłużenia na ubezpieczenie społeczne,
- nie jest prowadzone wobec strony postępowanie egzekucyjne i strona korzystała z ulgi w spłacie zobowiązań wobec ZUS w związku z SARS-CoV-2,
- z dokumentów PIT-36 wynika, że w 2021 roku osiągnięto przychód w wysokości 3.176.090,44 zł, poniesiono koszty: 2.988.180,19 zł., osiągnięto dochód: 187.910,25 zł. W 2022 roku: przychody: 1.906.541,43 zł., koszty: 1.869.017,97 zł., dochód: 37/524,46, a w 2023 roku: przychody: 1.783.198,34, koszty: 1.644.402,82, dochód: 138.795,52 zł.
W postępowaniu odwoławczym nie przedłożono żadnych dodatkowych dokumentów.
Zdaniem DIAS sytuacja finansowa strony jest względnie stabilna. Przychody z działalności w 2023 r. zmniejszyły się o ok. 7% w stosunku do 2022 r., pomimo tego wypracowany został wyższy zysk w 2023 roku w porównaniu z rokiem 2022. Wysokie koszty działalności nie spowodowały straty w tej działalności. Dlatego też, kara pieniężna w kwocie 20 000,00 zł, przy uwzględnieniu sytuacji majątkowej, nie spowoduje pogorszenia tej sytuacji i konieczności wyzbycia się majątku trwałego lub braku środków na bieżącą działalność gospodarczą firmy. W latach 2022-2023 zakupiono środki trwałe na kwotę 139.789,00 zł. A zatem strona posiada środki lub zdolność kredytową pozwalającą na finansowanie tego rozwoju. Z danych w systemie SENT wynika, że od [...] stycznia 2019 r. do [...] listopada 2023 r. odwołujący był przewoźnikiem w przypadku 6 transportów. DIAS zgodził się z tym, że doświadczenie strony w tej materii jest niewielkie, jednakże w takiej sytuacji strona powinna wykazać się daleko idącą ostrożnością i dopilnować, aby przewóz towaru objętego monitorowaniem, odbywał się zgodnie z przepisami ustawy SENT. Ponadto będąc przewoźnikiem strona miała świadomość, że zawsze przed rozpoczęciem transportu towaru, należy zaznajomić się z aktualnymi przepisami i warunkami przewozu. W dobrze pojętym interesie przewoźnika było dochowanie szczególnej staranności, aby nie dochodziło do naruszenia ustawy SENT. Działalność gospodarcza powinna być tak prowadzona, aby eliminować lub przynajmniej minimalizować ryzyka, które mogłyby doprowadzić do naruszenia przepisów. W przedmiotowej sprawie obowiązkiem przewoźnika było zapoznanie się z treścią dokumentu - wezwania do kontroli, przekazanie kierowcom informacji o obowiązku stawienia się do kontroli i dopilnowanie, aby wykonali polecenie. Uważam, że zdaniem DIAS brak doświadczenia, również nie obliguje do zmiany stanowiska i odstąpienia od nałożenia kary za oba naruszenia. Z systemu [...] wynika, że wszczęto wobec przewoźnika trzy postępowanie z tytułu nienależytego przestrzegania przepisów ustawy SENT . Co prawda nie jest to duża ilość, jednak na 6 zgłoszeń przewozów, aż w 3 doszło do naruszenia przepisów ustawy SENT. W jednym przypadku NUCS odstąpił od nałożenia na stronę kary pieniężnej w wysokości 10 000 zł za niewywiązanie się przewoźnika z obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych [...]. Z wydruku z aplikacji [...] za okres od [...] listopada 2021 r. do [...] listopada 2024 roku, wynika, że strona była beneficjentem pomocy de minimis w kwocie 10 000,00 zł brutto z tytułu odstąpienia od nałożenia kary zgodnie z decyzją NUCS z [...] października 2024 r. W zaskarżonej decyzji organ ten zdecydował się kolejny raz na odstąpienie od nałożenia na przewoźnika kary w związku ze stwierdzonym naruszeniem przepisów ustawy SENT.
Dalej DIAS zauważył, że przewoźnik nie przedstawił żadnych argumentów, które miałyby istotny wpływ na ocenę sytuacji i wymierzenie kary pieniężnej, jak również nie wskazał na sytuacje, które warunkowałyby przyznanie kolejnej ulgi ze względu na "ważny interes". Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, który w trakcie prowadzonego postępowania nie znalazł w zgromadzonym materiale dowodowym przesłanek do odstąpienia od nałożenia obu kar z uwagi na ważny interes przewoźnika, gdyż musiałby on wynikać ze zdarzenia nadzwyczajnego, mającego bezpośredni związek z powstałym naruszeniem, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie kary. Ważny interes "dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżają się znacznie jego zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Wprawdzie pojęcia tego nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych, uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. W mojej ocenie, za odstąpieniem od nałożenia kary za kolejne-trzecie naruszenie przepisów ustawy o SENT, nie przemawia ważny interes strony. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej stanowi wyjątek od opisanej wyżej zasady obligatoryjności tej kary. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Kryterium "ważnego interesu podatnika" co do zasady wymaga wykazania konkretnych okoliczności, które są wyjątkowe, niezależne od woli oraz sposobu postępowania podatnika i jednocześnie uniemożliwiają mu wywiązanie się z ciążących na nim obowiązków.
Również, zdaniem DIAS za odstąpieniem od nałożenia sankcji nie przemawia również interes publiczny. W tym bowiem interesie leży powszechne i prawidłowe stosowanie prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów wrażliwych. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel takimi towarami. Każdy zatem z podmiotów tego łańcucha jest obowiązany z należytą starannością dbać o to, aby dane zarejestrowane w zgłoszeniu SENT były prawdziwe i wypełnić wszystkie pozostałe obowiązki wynikające z ustawy o SENT (tu: zgłoszenie się do kontroli w związku z wystosowanym wezwaniem). W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, a przede wszystkim by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W interesie publicznym jest to, by zastosowana sankcja spełniła swoje funkcje prewencyjne. Do zachowania współczesnych standardów sankcji administracyjnych konieczne jest odejście od ich absolutystycznego rozumienia i stworzenie prawnej możliwości uwzględniania sytuacji szczególnych i jednostkowych, gdyż ustawa przewiduje uwzględnienie okoliczności indywidualnych w ramach jednostkowej sprawy. Każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem akceptowanych poglądów. Interes publiczny nie może być przedkładany ponad nadrzędną zasadę praworządności, którą wyraża art. 7 Konstytucji RP oraz art. 120 Ordynacji podatkowej, tzn. okoliczności zaistniałej sprawy muszą być wystarczające do uznania ich za spełniające przesłanki powołanych przepisów, bowiem muszą mieścić się w zakresie nadzwyczajnych okoliczności, do których te przepisy się odwołują. W odniesieniu do należności wynikających z kar pieniężnych, należy mieć na uwadze szczególny charakter tych należności: sposób powstania i tytuł określający ich istotę wyrażająca się w tym, że obok funkcji dochodowej Skarbu Państwa na pierwszy plan wysuwa się funkcja sankcyjna, bowiem kara jest konsekwencją dokonania przez konkretny podmiot naruszeń określonych obowiązków nałożonych na ten podmiot i wynikających bezpośrednio z przepisów prawa. Zatem podmioty, które dokonały naruszeń są zobowiązane do poniesienia określonego wydatku, a celem tego wydatku jest odczucie straty po stronie zobowiązanego. Z tego powodu odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, co do zasady, obciążone jest negatywną oceną z punktu widzenia interesu publicznego. Odstąpienie to jest wyjątkiem wymagającym szczególnego uzasadnienia. Negatywna ocena może ulec zmianie, ale jedynie w następstwie stwierdzenia szczególnych okoliczności, którym należy przyznać większą wagę w określaniu, co jest interesem publicznym, niż obowiązkowi poniesienia kary za naruszenie obowiązków wynikających z ustawy, czy zasadzie obowiązku zapłaty należności i ochronie dochodów Skarbu Państwa. Szeroko rozumiany "interes publiczny" w monitorowaniu przewozu towarów wynika przede wszystkim z zagrożenia występowania "szarej strefy" i oszustw podatkowych w handlu towarami uznanymi za "wrażliwe". Intencją organów kontrolujących prawidłowość stosowania przepisów ustawy SENT nie jest uderzenie w przedsiębiorców legalnie i rzetelnie prowadzących działalność gospodarczą, którzy odprowadzają należne daniny publicznoprawne lecz skuteczne monitorowanie rynku "towarów wrażliwych". Z tego też względu ustawodawca nie uzależnił możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej nawet jeśli nieprawidłowości w rejestrze powstały wskutek nieumyślnego błędu ludzkiego. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów, o czym była Już mowa powyżej. Skoro zaś cel ten polega na uszczelnieniu obrotu towarami wrażliwymi, to odstępowanie od nałożenia kary winno mieć charakter wyjątkowy. Brak konsekwencji i nadmierny liberalizm w nakładaniu i egzekwowaniu kar mógłby prowadzić do wypaczenia sensu ustawy i spowodować lekceważenie nałożonych nią obowiązków. Przesłanka "interesu publicznego" rozumiana jest, jako dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji. Wreszcie należy wziąć pod uwagę, że w interesie publicznym jest płacenie kar, a nie odstępowanie od nich.
W ocenie organu odwoławczego ulga jaka została przyznana w przedmiotowej sprawie jest adekwatna i nie wystąpiły okoliczności na tyle wyjątkowe, aby uprawniały mnie do przyznania kolejnej. Zadaniem przewoźnika jest pełnienie nadzoru nad wykonywanym transportem. Nieprzedstawienie środka transportu wraz z towarem do kontroli we właściwości NUCS uniemożliwiło kontrolę tego konkretnego przewozu. Kontrola ta miała na celu sprawdzenie przewożonego towaru z przedstawionymi w zgłoszeniu SENT dokumentami. Nieprzedstawienie przewożonego towaru do kontroli spowodowało, że cel ustawy, polegający na zapewnieniu bardziej skutecznego funkcjonowania i lepszego monitorowania przewozu towarów wskazanych w ustawie, nie został osiągnięty. Sankcja za tego rodzaju naruszenia ma zapobiec sytuacji, w której nie można będzie ustalić, czy towar przewożony danym środkiem transportu, dostarczony został w całości do miejsca przeznaczenia i czy na trasie jego przewozu nie został zamieniony na Inny towar, pochodzący z niewiadomego źródła. Kary pieniężne nakładane na podstawie ustawy SENT są przewidziane za obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów i są one niezależne od winy podmiotów na które są nakładane. Odpowiedzialność poszczególnych podmiotów wymienionych w ustawie SENT nie jest wyłączona nawet za uchybienia, które zostały popełnione wskutek nieświadomego działania lub błędu. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel takimi towarami. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, a przede wszystkim, by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W interesie publicznym jest to, by zastosowana sankcja spełniła swoje funkcje prewencyjne. Nie wywiązanie się strony z nałożonego na przewoźnika obowiązku utrudniło w znacznym stopniu sprawowanie przez KAS nadzoru nad realizowanym przewozem towaru wrażliwego. Sytuacja ta spowodowana była wyłącznie zaniedbaniem przy wykonywaniu nałożonych na przewoźnika obowiązków. Zostały tym samy zlekceważone obowiązki i tym samym obowiązujące prawo. Niewątpliwie, zdaniem DIAS wartością wspólną dla całego społeczeństwa jest poszanowanie prawa. Jedynym odstępstwem od nałożenia kary w sytuacji, kiedy przepisy prawne nie są przestrzegane, jest sytuacja na tyle nadzwyczajna, że wymusza ona działanie niezgodne z obowiązującym prawem. Odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie może być traktowane jako forma finansowania działalności gospodarczej, pokrywania strat lub wspierania przedsiębiorcy. Ważną kwestię stanowi także to, że w ustawie SENT nie przewidziano innych sankcji niż finansowe np. kara upomnienia w przypadku jednokrotnego naruszenia przepisów ustawy. Ustawodawca nie przewidział również możliwości miarkowania kary proporcjonalnie do "wagi naruszenia". Nie mogło zatem dojść do naruszenia zasady proporcjonalności w związku z wysokością wymierzonej kary. Jednocześnie wysokość kary administracyjnej, aby mogła spełnić swoją rolę prewencyjną, nie może być zbyt niska, a zasada proporcjonalności nie może służyć za podstawę ochrony interesu wynikającego z naruszenia prawa. Bez znaczenia jest tutaj legalność przewozu, czy brak uszczupleń w należnościach Skarbu Państwa. Jednocześnie DIAS zauważył, że rozstrzygnięcia w sprawach ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte w przepisie art. 22 ust. 3 ww. ustawy SENT sformułowanie "może". Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanek w postaci zaistnienia ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego, nie oznacza zaistnienia po stronie organów obowiązku udzielenia ulgi, a jedynie stwarza taką możliwość.
Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do tych pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Ważnego interesu podmiotu nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Ważny interes przewoźnika to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Ustawodawca w art. 24 ust. 3 ustawy SENT użył słowa "ważny", zatem przez użycie tego słowa podkreślona została wyjątkowość zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na interes wysyłającego, odbiorcy lub przewoźnika. Zwrot "ważny interes przewoźnika" nie dotyczy tylko nadzwyczajnych okoliczności, ale powinien uwzględniać również trudną sytuację ekonomiczną przewoźnika. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałby się z zagrożeniem dla Jego interesu, bytu firmy.
Co prawda, zdaniem DIAS kara pieniężna w kwocie 20 000 zł stanowi dla strony dolegliwość finansową, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki ważnego interesu podmiotu, czy też interesu publicznego w rozumieniu powołanego przepisu, zwłaszcza, że w rozpatrywanej sprawie organ I instancji przyznał już ulgę – odstępując od ukarania karą 20 000 zł. W innej sprawie także organ ten udzielił pomocy i odstąpił od nałożenia na przewoźnika kary na kwotę 10 000 zł. Tym samym udzielenie kolejnej ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zwalniałoby z odpowiedzialności za wszystkie stwierdzone naruszenia przepisów ustawy SENT i stawiałoby to stronę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do podmiotów, które za stwierdzone naruszenia ponoszą karę. Samo legalne prowadzenie działalności gospodarczej nie uzasadnia przyznania ulgi w postaci odstąpienia od nałożenia kary. W interesie publicznym leży powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Strona jako profesjonalny przedsiębiorca powinien dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na przedsiębiorców przepisy prawa i tak organizować działalność firmy, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach. Zwolnienie z kary jest zaś uzasadnione w sytuacjach bardzo szczególnych i wyjątkowych, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania. Naruszenie, którego dopuściła się strona w przedmiotowej sprawie nie było spowodowane okolicznościami, na które przewoźnik nie miał wpływu. Podstawy do przyznania ulgi nie mogą stanowić brak rzetelności i staranności w realizacji obowiązków. Samo subiektywne przekonanie o potrzebie zastosowania ulgi nie może być utożsamiane z ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym.
W rozpoznawanej sprawie wymierzona w sprawie kara pieniężna za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest Pana dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Nie można tracić z pola widzenia, że w przedmiotowej sprawie skala stwierdzonych naruszeń nie miała nieistotnego charakteru i w konsekwencji uniemożliwiała osiągnięcie zamierzonych przez ustawodawcę celów. W konsekwencji, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Natomiast z treści art. 187 § 1 o.p. wynika, że organ jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie, w oparciu o art. 191 o.p. ocenić, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. To organ kreuje tok postępowania i winien dołożyć wszelkich starań, by na podstawie zgromadzonej dokumentacji daną okoliczność udowodnić, jednakże nie może on w sposób nieograniczony poszukiwać dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w dobrze rozumianym interesie strony, gdy strona postępowania nie podejmuje żadnej inicjatywy w przekazaniu dowodów przemawiających za prawdziwością jej twierdzeń, tu: za odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej. Organ podatkowy przy ustalaniu prawdy materialnej nie jest związany jakimikolwiek przepisami prawa, które określałyby wartość poszczególnych rodzajów dowodów. Analizując materiał dowodowy, organ podatkowy może wyciągać swobodne wnioski i swobodnie decydować o tym, jakie przepisy materialnego prawa podatkowego zastosuje, uwzględniając przyjęte przez siebie w sprawie podatkowej ustalenia faktyczne. Ocena dowodów przez organ podatkowy staje się dowolną dopiero wtedy, gdy w danej sprawie przekroczone zostaną granice swobodnej oceny dowodów. Te granice nie są jednak w żaden sposób bezpośrednio określone przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Dlatego przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów rozpatrywane być musi w każdej konkretnej sprawie podatkowej, przy uwzględnieniu reguł logicznej interpretacji faktów i zdarzeń. Należy wreszcie wskazać, że powołany już art. 181 o.p., wprowadza otwarty katalog dowodów i żadnemu z nich nie nadaje pierwszeństwa. Skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 191 o.p. wymaga wykazania, że organ podatkowy uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, jedynie to bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich ocenie odmiennej niż przeprowadzona przez organy podatkowe. Dokonana przez organ ocena materiału dowodowego może być bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo - skutkowego. Zdaniem DIAS organ I instancji prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i w konsekwencji w pełni zastosował reguły postępowania określone przepisami art. 121 § 1, art. 122, art. 124 o.p., nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z art. 210 § 4 o.p. - co do zasady - zarówno materiał dowodowy, jak i jego ocena winny znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać, w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Uzasadnienie prawne musi zaś zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne winno być spójne i logiczne, tak by z jego treści w sposób nie budzący wątpliwości wynikał ustalony przez organ podatkowy stan faktyczny, stanowiący podstawę rozstrzygnięcia podatkowego. Norma ta jest uzupełnieniem postanowień zawartych w art. 124 Ordynacji podatkowych zgodnie z którym organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu.
Organ I instancji w treści zaskarżonej decyzji wyjaśnił zasadność przesłanek, które przemawiały za nałożeniem na przewoźnika kary pieniężnej oraz wskazał jakie przepisy miały zastosowanie w sprawie i wyjaśnił powody zastosowania tych przepisów w tej konkretnej sprawie oraz uzasadnił dlaczego nałożenie na kary za jedno z naruszeń jest zasadne, a także dlaczego, w jego ocenie, występują przesłanki wyłącznie do odstąpienia od nałożenia jednej kary, a nie obu.
Wyjaśniając kwestię doręczenia wezwania do przedstawienia środka transportu wraz z towarem do kontroli i obowiązku jego wykonania, DIAS ponownie wyjaśnił, że w ustawie SENT przewidziano tzw. dyrektywę kontroli. Jest to obowiązek przewoźnika przedstawienia środka transportu wraz z towarem objętym zgłoszeniem SENT do kontroli. Zgodnie z treścią art. 12a ust. 1, jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazanych w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. W art. 12a ust. 3 ustawodawca wskazał, że w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego, zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju, w celu przeprowadzenia kontroli. Zgodnie z przepisami ustawy SENT, za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20 000 zł (art. 22 ust. 1 pkt 3 ustawy). Z akt sprawy wynika, że zgodnie z art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy SENT, oba realizowane transporty towaru były zgłoszone do rejestru transportu towaru podlegającego numer referencyjny zgłoszenia [...] oraz [...]. W obu przypadkach, wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia, strona otrzymała wezwanie do zgłoszenia środka transportu wraz z towarem celem przeprowadzenia kontroli, na podstawie przepisów ustawy o monitorowaniu transportu SENT. Wezwanie zawierało dokładne dane miejsca wyznaczonego do przedstawienia towaru i informację o sposobie powiadomienia o planowanej dacie i godzinie przedstawienia towaru do kontroli oraz jakie konsekwencje przewidziane są w przypadku niewykonania wezwania. Informacje te zostały podane w języku polskim, angielskim i rosyjskim. W uproszczeniu "wezwanie to jest integralną częścią zgłoszenia SENT". Oba wezwania strona otrzymała wraz z numerami referencyjnymi zgłoszeń po ich zarejestrowaniu w dedykowanym systemie. Fakt, że strona nie zapoznała się z treścią tego komunikatu, nie oznacza, że nie został on doręczony.
W skardze do Sądu na powyższą decyzję organu odwoławczego prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą F. S. S. zarzucił:
1. Naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
1) art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 191 oraz w zw. z art. 210 § 4 o.p. przez błędną i niepełną ocenę zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego a tym samym przeprowadzenie jedynie fragmentarycznego postępowania wyjaśniającego w tym nieustalenie, że jedynym powodem nieskierowania środków transportu do kontroli był błąd techniczny (nieodczytanie wysłanej wiadomości e-mail), co w konsekwencji skutkowało nałożeniem kary pieniężnej,
2) art. 122 w zw. z art. 187 o.p., przez niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, z uwagi na sprzeczne wnioski z przeprowadzonego postępowania dowodowego na okoliczność istnienia po stronie skarżącego przesłanki interesu publicznego i ważnego interesu przewoźnika, co w konsekwencji doprowadziło do rozstrzygnięcia sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy,
3) art. 210 § 1 pkt 6 o.p. przez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób oparty o sprzeczne stwierdzenia a tym samym uniemożliwiający odkodowanie przyczyn, ze względu na które Organ II instancji wymierzył skarżącemu administracyjną karę pieniężną, w szczególności zamieszczenie sprzecznych twierdzeń dotyczących zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na zaistnienie ważnego interesu przewoźnika lub interesu publicznego w przypadku jednego ze zdarzeń i przyjęcie braku zaistnienia tych przesłanek w stosunku do tożsamego zdarzenia obejmującego inny pojazd, podczas gdy obowiązkiem organu II instancji było zamieszczenie w uzasadnieniu wszelkich podstaw i dowodów którymi kierował się on uzasadniających wymierzenie Skarżącemu sankcji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, z uwagi na brak możliwości zapoznania się z motywami rozstrzygnięcia i przeprowadzenia weryfikacji prawidłowości rozumowania organu II instancji,
4) art. 189f § 1 pkt 1 w zw. z art. 189a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako: k.p.a.), przez brak zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej i zastosowania pouczenia, podczas gdy zaktualizowały się przesłanki obligujące organ II instancji do ww. działania, a to z uwagi na zaprzestanie naruszania prawa i znikomą wagę tegoż naruszenia, co skutkowało istotnym wpływem na wynik sprawy - a to wydaniem wadliwej decyzji niezasadnie obciążającej skarżącego sankcją administracyjną,
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT polegające na niezastosowaniu ww. przepisów w niniejszej sprawie i nieodstąpienie od nałożenia kary pieniężnej w całości, podczas gdy w sprawie w obu przypadkach wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego oraz ważnego interesu przewoźnika i tym samym skarżący spełniał przesłanki do odstąpienia od nałożenia na niego kary pieniężnej.
Na podstawie powyższych zarzutów strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi powyższe zarzuty zostały rozwinięte i uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę DIAS podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja z [...] kwietnia 2025 r. DIAS utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2024 r. NUCS nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 20 000 zł za nieprzedstawienie do kontroli środka transportu o nr rej. [...] wraz z towarem objętym zgłoszeniem przewozu [...] i odstępującej od nałożenia kary pieniężnej w kwocie 20 000 zł za niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu nr rej. [...] wraz z towarem, celem przeprowadzenia kontroli zgodnie z wezwaniem zawartym w zgłoszeniu przewozu towaru [...].
Podstawę materialną powyższych decyzji stanowił art. 22 ust.1 pkt 3 ustawy SENT, zgodnie z którym w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 12a ust. 3 i 4 oraz art. 15 ust. 3, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 20.000 zł. W myśl art. 12a ust. 1 ustawy SENT, jeżeli w wyniku analizy danych w rejestrze stwierdzono, że przewóz towarów wskazany w zgłoszeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem, odpowiednio podmiot wysyłający, podmiot odbierający lub przewoźnik otrzymują wezwanie do przedstawienia środka transportu w czasie i miejscu, o których mowa odpowiednio w ust. 3 albo 4, przesłane wraz z numerem referencyjnym albo potwierdzeniem aktualizacji danych w rejestrze. Zgodnie z art.12 a ust. 3 ustawy SENT w przypadku przewozu towarów po drodze publicznej przewoźnik jest obowiązany przedstawić środek transportu, o którym mowa w art. 2 pkt 11 lit. a, w dacie zakończenia przewozu towaru, w miejscu dostarczenia towaru lub w oddziale celnym urzędu celno-skarbowego zlokalizowanym najbliżej miejsca zakończenia przewozu na terytorium kraju w celu przeprowadzenia kontroli.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ww. ustawy SENT system monitorowania przewozu i obrotu obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących do tego monitorowania, oraz kontrolę realizacji obowiązków wynikających z ustawy. Jednocześnie w art. 3 ust. 11 tej ustawy, przewidziano możliwość określenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia dodatkowych towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego. W myśl § 1 pkt 9 lit. b rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 kwietnia 2022 r. w sprawie towarów, których przewóz jest objęty systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 1157) systemem tym objęty jest przewóz towarów (produktów rolnych) m.in. nasion rzepaku (pozycja [...]), jeżeli masa brutto przesyłki towarów objętych tą pozycją przekracza 10.000 kg. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium jednego państwa członkowskiego na terytorium drugiego państwa członkowskiego albo państwa trzeciego przewoźnik jest obowiązany przesłać do rejestru, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, zgłoszenie i uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia. Wykonywany transport mieścił się w pojęciu przewozu towarów, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy SENT, odbywał się bowiem po drodze publicznej, zaś skarżący był przewoźnikiem w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy o SENT.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący nie dopełnił obowiązku wskazanego w art. 12a ust. 3 ustawy SENT. Z akt sprawy wynika, że oba realizowane przez stronę transporty towaru były zgłoszone do rejestru transportu towaru podlegającego monitorowaniu - numer referencyjny zgłoszenia [...] oraz [...]. W obu przypadkach, wraz z numerem referencyjnym zgłoszenia, przewoźnik otrzymał wezwanie do zgłoszenia środka transportu wraz z towarem celem przeprowadzenia kontroli, na podstawie przepisów ustawy SENT. Wezwanie zawierało dokładne dane miejsca wyznaczonego do przedstawienia towaru i informację o sposobie powiadomienia o planowanej dacie i godzinie przedstawienia towaru do kontroli oraz jakie konsekwencje przewidziane są w przypadku niewykonania wezwania. Informacje te zostały podane w języku polskim, angielskim i rosyjskim. Odczyty z kamer ANPRS potwierdzają, że środki transportu wskazane w zgłoszeniach [...] i [...] znajdowały się w lokalizacji [...] wywóz [...] listopada 2023 r. ok. godz. 5:45. Kierowcy nie zgłosili się do kontroli. Skarżący nie zaprzecza wskazanym powyżej faktom, podnosi jedynie, że naruszenie obowiązku wynikającego z art.12a ust. 3 ustawy SENT nastąpiło z powodu nieodczytania wiadomości e-mail w systemie SENT i braku wiedzy o kierowanych tego typu wezwaniach przy nadaniu numeru referencyjnego SENT. W tym kontekście należy wskazać, że zasadą jest, iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (por. wyroki NSA: z 6 lipca 2011 r., II GSK 716/10 i z 12 grudnia 2019 r., II GSK 676/19, www.orzeczenia.nsa.gov. – dalej CBOSA). Strona jako profesjonalny przedsiębiorca, powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach.
Zdaniem Sądu nie jest zasadny podniesiony w skardze zarzut naruszenia przez organy art. 189f§ 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 189a k.p.a. poprzez brak ich zastosowania. Należy wskazać, że zakres zastosowania przepisów Działu IVa k.p.a. wyznacza przede wszystkim art. 189a § 1 tej ustawy, zgodnie z którym w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. W § 2 wspomnianego art. 189a k.p.a. określono, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych wyszczególnionych zagadnień, m.in. odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia (pkt 2), przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się. Uregulowanie w przepisach odrębnych ww. zagadnień stanowi wystarczającą podstawę do wyłączenia przepisów Działu IVa k.p.a., stanowiących ogólną regulację odnoszącą się do administracyjnych kar pieniężnych. Kluczowe znaczenie ma przy tym to, że nie jest wymagane, aby owe przepisy odrębne, mające szczegółowe zastosowanie w sprawach danego rodzaju, regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w Dziale IVa k.p.a. Jeżeli zakres normowania zagadnienia prawnego określonego w § 2 w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa k.p.a. nie ma zastosowania (wyrok NSA z dnia 13 listopada 2024 r., II GSK 1182/21, wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., II GSK 732/23; zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., teza 7, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el. 2023). W sprawie mamy do czynienia z przepisem szczególnym, regulującym kwestie wynikające z art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem m.in. przewoźnika lub interesem publicznym, na jego wniosek lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-21, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Zatem twierdzenie strony skarżącej, że w sprawie winien znaleźć zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. nie jest więc trafne. Ustawodawca w przepisie art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT przewidział możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu. Art. 26 ust. 3 ustawy SENT warunkuje tę możliwość, o ile nie stanowi pomocy publicznej (pkt 1) albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej (pkt 2), albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (pkt 3). Analiza treści przepisu art. 22 ust. 3 ustawy SENT uzasadnia wniosek, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten bowiem zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu podmiotu odbierającego" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej.
Nie może jednak budzić wątpliwości, że w sytuacji, gdy ustawodawca posługuje się pojęciami nieostrymi i klauzulami generalnymi, organ administracji i sąd stosujący prawo, nie mają prawa do swobodnego określania ich treści, lecz zobowiązane są do odszukania optymalnych treści wyrażających ich istotę. Treść klauzul generalnych nie może bowiem być wypełniona w sposób dowolny. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Nie budzi przy tym wątpliwości, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie zgodnie podnosi się, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2024 r., II GSK 1267/24, wyrok NSA z dnia 16 lipca 2024 r., II GSK 329/24, CBOSA). Organy dokonały analizy sytuacji ekonomicznej przewoźnika. Skarżący nie posiada zaległości podatkowych i z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nie jest prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne. Z tytułu działalności skarżący w latach 2021 r. - 2023 r. osiągnął dochód. I tak w 2021 r. dochód wyniósł 187.910,25 zł, 2022 r. - 37.524,46 zł, 2023 r. - 138.795,52 zł. DIAS trafnie podniósł, że przychody z działalności w 2023 r. zmniejszyły się o ok. 7% w stosunku do 2022 r., pomimo tego wypracowany został wyższy zysk w 2023 roku w porównaniu z rokiem 2022. Wysokie koszty działalności nie spowodowały straty w tej działalności. Dlatego też, kara pieniężna w kwocie 20 000 zł, przy uwzględnieniu sytuacji majątkowej, nie spowoduje pogorszenia tej sytuacji i konieczności wyzbycia się majątku trwałego lub braku środków na bieżącą działalność gospodarczą firmy. W latach 2022-2023 zakupiono środki trwałe na kwotę 139.789,00 zł. A zatem strona posiada środki lub zdolność kredytową pozwalającą na finansowanie tego rozwoju. Należy zatem stwierdzić, że sytuacja finansowa skarżącego jest względnie stabilna, a uiszczenie nałożonej kary pieniężnej nie spowoduje utraty płynności finansowej czy likwidacji działalności gospodarczej. Skarżący nie zakwestionował ustaleń organów. Jednocześnie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów czy okoliczności świadczących o wystąpieniu sytuacji nadzwyczajnej, niezależnej od niej, uniemożliwiającej wywiązanie się z ciążącego na niej obowiązku i uiszczenie wymierzonej kary. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organów, że nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu przewoźnika" uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary.
Zdaniem Sądu, zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona również druga przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny. W judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, CBOSA). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny. W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinny nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ powinien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA). Z jednej strony podnosi się, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych, o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z dnia 12 października 2021 r., II GSK 771/21, z dnia 23 września 2021 r., II GSK 1058/21, z dnia 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20, z dnia 9 kwietnia 2021 r., II GSK 291/21, CBOSA). Z drugiej strony zwraca się uwagę, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie przepisów ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie można pominąć przy ocenie możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary tego czy stwierdzone naruszenie nosi znamiona działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Właściwe odczytanie treści pojęcia interesu publicznego w konkretnej sprawie winno nastąpić przez pryzmat zasady proporcjonalności, w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA). Z treści uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że jej celem jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Wprowadzony na mocy omawianej ustawy obowiązek dokonywania zgłoszenia przewozu towaru do rejestru nakłada na podmioty prowadzące działalność gospodarczą dodatkowe obowiązki, które zostały ocenione jako uzasadnione i proporcjonalne w stosunku do obszarów podlegających ochronie. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe).
Należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie nie sposób odwoływać się do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem, a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT (np. literówki w numerach rejestracyjnych pojazdów, zob. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2021 r., II GSK 145/21, wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2022 r., II GSK 199/22, CBOSA).
W niniejszej sprawie strona skarżąca dopuściła się naruszenia (niewywiązanie się z obowiązku przedstawienia środka transportu do kontroli wraz z towarem podlegającym monitorowaniu), które godzi w sens i cel ustawy SENT, tj. zakłóca typowanie w analizie ryzyka, wyklucza rzeczywistą kontrolę nad przewozem ładunku objętego szczególną uwagą i nadzorem, a w konsekwencji uniemożliwia kontrolę obrotu towarami wrażliwymi. Uwzględniając zatem istotę oraz cele przywołanej ustawy, za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że nie jest w interesie publicznym akceptowanie i tolerowanie działań oraz zachowań, które realizacji tych celów nie służą, a więc tak właśnie, jak w rozpatrywanym przypadku, a to z uwagi na rodzaj naruszonego obowiązku (zob. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2024 r., II GSK 204/24, wyrok NSA z dnia 16 lipca 2024 r., II GSK 553/24, CBOSA). W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". W orzecznictwie zwraca się uwagę, że odpowiedzialność administracyjna za naruszenie obowiązków określonych w ustawie SENT ma charakter zobiektywizowany, zaś sankcja administracyjna ma postać kary pieniężnej bezwzględnie określonej, która nie podlega miarkowaniu, a kary te zostały ukształtowane na stosunkowo wysokim poziomie, to jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że sam ustawodawca zróżnicował tę wysokość uwzględniając charakter naruszenia, a co za tym idzie - jeżeli nie przede wszystkim - rodzaj i charakter naruszonego obowiązku. Co więcej - a nie jest to również bez znaczenia - wobec treści i funkcji art. 22 ust. 3 ustawy SENT, nakładanie kar pieniężnych nie ma również charakteru automatycznego, albowiem - o czym mowa była powyżej - organ administracji publicznej nie jest pozbawiony uprawnienia odnośnie do oceny celowości jej nałożenia, co nie pozostaje bez wpływu na wniosek, że ustanowienie instytucji kar pieniężnych oraz - jeżeli nie zwłaszcza - ich nakładanie na podstawie wymienionej ustawy, nie było i nie jest determinowane wyłącznie funkcją represyjną. Jest bowiem poprzedzone oceną odnośnie do celowości jej nałożenia determinowaną przydatnością i niezbędnością dla zapewnienia realizacji celów tej ustawy (wyrok NSA z dnia 16 lipca 2024 r., II GSK 327/24, CBOSA). Niewątpliwie instytucja odstąpienia od kary ma nadzwyczajny charakter w przypadku kary wymierzanej na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy SENT, należy zatem interpretować ją w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający i bardziej restryktywny niż w przypadku innych naruszeń. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna w wysokości 20 000 zł za stwierdzone naruszenie jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony skarżącej dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla skarżącego, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT (zob. wyrok NSA z dnia 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19, CBOSA). Zważyć również trzeba, że relacja wysokości grożącej kary do dochodu podmiotu wpisuje się nadto w interes strony, a nie w interes publiczny (wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2025 r., II GSK 180/25, CBOSA). Nałożona kara pieniężna nie spowoduje konieczności zakończenia prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej bądź udzielenia stronie pomocy publicznej. W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, ani do sytuacji gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Wymaga podkreślenia, że uwalnianie od kary powinno mieć miejsce w wypadkach wymagających nadzwyczaj mocnych aksjologicznie podstaw uchylenia skutku przepisu nakazującego karanie (wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2025 r., II GSK 180/25, CBOSA). Nie sposób zatem uznać, że w rozpoznawanej sprawie organy błędnie oceniły przesłankę interesu publicznego.
Nie można również pominąć, że skarżący na 6 zgłoszeń przewozów, w 3 przypadkach naruszył przepisy ustawy SENT. Należy wskazać, że w niniejszej sprawie łączna wysokość kar za naruszenia ustawy SENT wynosiła 40.000 zł. Niewątpliwie kara w takiej wysokości byłaby zbyt dolegliwa dla skarżącego w stosunku do celów ustawy SENT, co stanowiłoby naruszenie zasady proporcjonalności. Organy zasadnie zatem odstąpiły od wymierzenia kary w wysokości 20 000 zł, uznając, że za takim rozwiązaniem przemawia interes publiczny. Należy dodać, że w innej sprawie organ odstąpił od wymierzenia skarżącemu kary za naruszenie przepisów ustawy SENT w wysokości 10.000 zł.
Zdaniem Sądu ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Organy prawidłowo i w sposób kompletny zgromadziły materiał dowodowy w sprawie, poczyniły w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, wywiodły z nich prawidłowe wnioski, przytoczyły przepisy prawa znajdujące zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego, omówiły ich treść oraz prawidłowo je zastosowały, czemu dały wyraz w zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy czy nieobiektywny, zaś dokonana ocena dowodów nie nosi znamion dowolności. Nie doszło zdaniem Sądu do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 121, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 199, art. 233 § 1 pkt 1 o.p. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 o.p.
Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.