II SA/Go 350/23

II SA/Go 350/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Grażyna Staniszewska
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 708
art. 10a, art. 10c, art. 22
Ustawa z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa "F" sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...] marca 2022 r. na byłym drogowym przejściu granicznym funkcjonariusze służby celno-skarbowej Urzędu Celno-Skarbowego przeprowadzili kontrolę zestawu ciężarowego nr rej. [...], którym przewożono z Holandii do Polski towar podlegający monitorowaniu w systemie SENT, objęty zgłoszeniem [...] z [...] marca 2022 r. W ww. zgłoszeniu przewoźnik - "F" Sp. z o.o. podał, że przedmiotem przewozu jest złom aluminiowy o masie brutto 19.760 kg i kodzie systemowym towaru 0005. W trakcie czynności kontrolnych stwierdzono brak sygnału GPS na całej trasie przejazdu pojazdu na terytorium Polski. Wyniki kontroli zostały odnotowane przez kontrolujących w protokole z kontroli nr [...] z [...] marca 2022 r.
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego (NUCS) w celu weryfikacji okoliczności faktycznych przewozu, pismem z [...] kwietnia 2022 r. nr [...] zwrócił się do Centrum Informatyki Resortu Finansów z zapytaniem o ewentualne nieprawidłowości i problemy w działaniu systemu SENT-GEO w okresie 29-30 marca 2022 r. W dniu 6 maja 2022 r. do organu wpłynęło pismo Centrum Informatyki Resortu Finansów, w którym nie stwierdzono problemów w działaniu systemu SENT- GEO w okresie 29-30 marca 2022 r., jak też odrzucania przez system SENT-GEO danych geolokalizacyjnych z lokalizatora [...] w ww. okresie.
Postanowieniem z [...] czerwca 2022 r. nr [...] NUCS wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie niewykonania przez Spółkę obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...]. Jednocześnie ww. postanowieniem dopuścił jako dowód w sprawie następujące dokumenty:
- pismo Referatu Realizacji - SENT Urzędu Celno - Skarbowego, nr [...] z [...] kwietnia 2022 r. przekazujące protokół z kontroli nr [...] z [...] marca 2022 r. wraz z załącznikami (13 kart);
- pismo NUCS nr [...] z [...] kwietnia 2022 r. (1 karta),
- pismo Centrum Informatyki Resortu Finansów nr [...] z [...] maja 2022 r. wraz z załącznikami (7 kart);
Pismem z [...] czerwca 2022 r. NUCS zwrócił się do Oddziału ZUS z wnioskiem o informację odnośnie wywiązywania się przez przewoźnika z obowiązków składkowych wobec ZUS. Jednocześnie odrębnym pismem z [...] czerwca 2022 r. organ zwrócił się do Urzędu Skarbowego z zapytaniem o rozliczenia podatkowe i sytuację finansową Spółki. Naczelnik Urzędu Skarbowego ww. wniosek przekazał zgodnie z właściwością miejscową do Naczelnika Urzędu Skarbowego za pismem z [...] lipca 2022 r.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego przedstawił rozliczenia podatkowe i sytuację finansową Spółki. Natomiast w dniu 18 sierpnia 2022 r. do organu wpłynęła odpowiedź z ZUS za pismem z [...] sierpnia 2022 r.
W dniu 12 września 2022 r. za pośrednictwem ePUAP do organu I instancji wpłynął wniosek Spółki o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Pismem z [...] listopada 2022 r. NUCS wezwał operatora usługi ZSL do wyjaśnienia przyczyn nieprzekazywania danych do systemu SENT-GEO przez lokalizator nr [...] w trakcie przewozu wykonywanego w ramach zgłoszenia [...]. Odpowiedź wpłynęła 28 listopada 2022 r.
Po analizie zgromadzonej w sprawie dokumentacji decyzją z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...], NUCS nałożył na "F" sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za niewywiązanie się Spółki jako przewoźnika z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...].
"F" sp. z o.o., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, w którym zarzucono:
- naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 pkt 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2561, z późn. zm.), polegające na nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy, w szczególności pominięciu wyjaśnień strony złożonych w piśmie z dnia [...].09.2022 r.;
- art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 oraz w zw. z art. 10c ust. 1 ustawy z dnia
09 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 1857, z późn. zm.), poprzez wadliwe przyjęcie że stwierdzony podczas kontroli okres braku przekazywania danych geolokalizacyjnych daje podstawę do nałożenia kary na F sp. z o.o.;
- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz.U. z 2021 r. poz. 1857 ze zm. – dalej jako ustawa SENT), poprzez błędną ich wykładnię w zakresie pojęcia "interes publiczny", którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej tj. zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego, zasady oficjalności postępowania dowodowego oraz mającej wymiar konstytucyjny zasady proporcjonalności i nie odstąpienie od nałożenia kary finansowej za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu z przyczyn niezależnych od Spółki F sp. z o.o.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, działając w oparciu o art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej jako o.p.), art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1, art. 26 ust. 1, 2, 4a i 5 ustawy SENT) oraz § 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz objęty jest systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1477 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy SENT określa elementy, z których składa się system monitorowania, którym objęty jest przewóz towarów. System ten obejmuje gromadzenie i przetwarzanie danych o przewozie towarów i obrocie paliwami opałowymi, w szczególności z zastosowaniem środków technicznych służących monitorowaniu oraz kontrolę realizacji obowiązków, wynikających z ustawy przez podmioty obowiązane. W art. 3 ust. 2 ustawy przedstawiono katalog towarów, które podlegają systemowi monitorowania wraz z pozycjami Nomenklatury Scalonej, z uszczegółowieniem dotyczącym masy brutto lub objętości przesyłki, czy rodzaju opakowań jednostkowych. Katalog ten poszerzony został wydanym na podstawie art. 3 ust. 11 ww. ustawy rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 sierpnia 2020 r. w sprawie towarów, których przewóz objęty jest systemem monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2020 r. poz. 1477 ze zm.) o przewożone przez Spółkę odpady o kodzie systemowym 0005.
Dalej organ podkreślił, że w myśl art. 6 ust. 1 i ust. 3 pkt 1 ustawy SENT w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego albo z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju podmiot odbierający jest obowiązany, przed rozpoczęciem przewozu towaru na terytorium kraju, przesłać do rejestru zgłoszenie, uzyskać numer referencyjny dla tego zgłoszenia i przekazać ten numer przewoźnikowi, w przypadku przewozu po drodze publicznej zgłoszenie winno zawierać m.in. numer lokalizatora albo numer urządzenia. Ponadto zgodnie z art. 10a ust. 1, przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem oraz wyposażyć środek transportu w lokalizator (ust. 2).
Następnie DIAS podniósł, iż z akt wynika, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy SENT, podmiot odbierający przesłał do rejestru zgłoszenie dotyczące transportu towaru podlegającego monitorowaniu i uzyskał dla tego zgłoszenia numer referencyjny, który następnie przesłał stronie jako przewoźnikowi. W dniu [...] marca 2022 r. na byłym DPG został skierowany do kontroli przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej zestaw ciężarowy o nr rej. [...] jadący od strony Niemiec. W toku czynności kontrolujący nie stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, stwierdzono natomiast brak przekazywania danych do rejestru z lokalizatora GPS dla wskazanego zgłoszenia przewozu, tj. [...], co wiąże się z naruszeniem obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na terenie kraju w transporcie towaru podlegającego monitorowaniu. Ponadto zgodnie z opisem zawartym w formularzu kontroli zgłoszenia [...] kierowca poinformował kontrolujących, iż nie wiedział o tym, że wystąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości w przekazywaniu sygnału GEO, bo nie ma dostępu do lokalizatora - jest on na stałe zamontowany w pojeździe. Kierowca został poinformowany o braku zapisu przejazdu w systemie SENT-GEO oraz możliwości wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Kierowca skontaktował się z przewoźnikiem, który poinformował kontrolujących telefonicznie, iż jego operator twierdzi, że wystąpiła awaria systemu i naprawa może potrwać kilka godzin. Jednakże z informacji pozyskanych przez NUCS wynika, że w okresie 29-30 marca 2022 r. nie stwierdzono problemów z systemem SENT-GEO, jak też nie stwierdzono odrzucania przez system SENT-GEO danych geolokalizacyjnych z lokalizatora [...] w ww. okresie.
Organ wskazał, że jak wynika z treści przepisów ustawy o SENT, tj. jej art. 10a ust. 1, przewoźnik w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem, ponadto przepis ust. 2 wskazuje, że przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator, bądź przekazywać dane geolokalizacyjne do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (ust. 3). W przypadku przewozu towaru podlegającego monitorowaniu, aktywację lokalizatora winno dokonać się z chwilą rozpoczęcia przewozu na terenie kraju, czyli najpóźniej w momencie przekroczenia granicy państwowej, a dezaktywować w momencie dostarczenia towaru do miejsca docelowego, bądź z chwilą zakończenia przewozu towaru na terytorium kraju. Chodzi tu o granicę geograficzną, a nie teren obecnego lub byłego przejścia granicznego. System SENT GEO jest tak skonstruowany, że w przypadku braku przekazywania danych lokalizacyjnych, kierowca poprzez aplikację jest informowany na bieżąco o prawidłowości przekazywania danych lokalizacyjnych środka transportu. W przypadku odnotowania nieskutecznej próby przesyłania danych lokalizacyjnych z powodu braku połączenia z Internetem, fakt ten jest zgłaszany wyłącznie kierowcy po stronie Aplikacji Kierowcy, poprzez interfejs użytkownika, który po 10 min. zmienia kolor ikony z zielonego na żółty, a po jednej godzinie z żółtego na czerwony.
Zdaniem DIAS słusznie organ I instancji zauważył, że w przypadku niesprawności lokalizatora lub zewnętrznego systemu lokalizacji, która trwa dłużej niż godzinę, obowiązkiem kierowcy jest niezwłoczne zatrzymanie się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Organ podkreślił przy tym, że przywołany tutaj tryb postępowania odnosi się do sytuacji, gdy działający lokalizator ulegnie awarii i dojdzie do przerwy w przekazywaniu danych,
a nie do przypadków, gdy przewoźnik w ogóle nie rozpoczął przekazywania danych geolokalizacyjnych na terytorium RP, jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Stąd też nie jest możliwe zastosowanie tej instytucji w przedmiotowym postępowaniu, pomimo takiego wniosku strony zawartego w piśmie z [...] września 2022 r. Organ stwierdził, że zarówno kierowca, jak i strona skarżąca, jako przewoźnik mieli możliwość weryfikacji prawidłowości działania lokalizatora w systemie SENT, w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych i powinni tę weryfikację dokonać najpóźniej nie po przekroczeniu granicy, a w chwili przekroczenia lub najlepiej przed. Ponadto wykonanie tego obowiązku przez przewoźnika nie może ograniczać się jedynie do wyposażenia kierowcy w lokalizator, uruchomienia go w momencie rozpoczęcia przewozu oraz zgłoszenia przewozu do systemu SENT. Obowiązkiem przewoźnika jest także nadzorowanie przewozu, monitorowanie go celem ustalenia czy dane geolokalizacyjne pojazdu są przekazywane do systemu SENT. Innymi słowy przewoźnik winien kontrolować wykonywany przewóz dla sprawdzenia czy lokalizator przekazuje dane do systemu. Dodatkowo organ wskazał, że wybór sposobu przekazywania danych geolokalizacyjnych, jak również wybór operatora ZSL pozostaje wyłącznie w gestii przewoźnika, który ponosi całkowitą odpowiedzialność za prawidłową realizację przepisów ustawy SENT. Jako profesjonalny przewoźnik, mając świadomość przepisów prawa, jakim podlega przewóz towarów wrażliwych, strona powinna przedsięwziąć środki w celu zapobiegania naruszania tych przepisów, wykorzystując wszelkie dostępne możliwości. Odpowiedzialność za dokonywanie poszczególnych czynności przy przewozie towarów wrażliwych, ponoszą podmioty gospodarcze wymienione w ustawie SENT. Tym samym, wszelkie skutki złej realizacji obowiązków ustawowych, obciążają podmiot obowiązany do realizacji obowiązków ustawowych, a w tym przypadku Spółkę, jako przewoźnika. W tej sytuacji, zdaniem DIAS, organ I instancji zasadnie uznał, że zaistniały podstawy do wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT i nałożył na przewoźnika karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za niewywiązania się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...],
Następnie DIAS zauważył, iż w myśl art. 22 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. W art. 26 ust. 3 ustawy SENT zostały wymienione enumeratywnie dodatkowe kryteria i warunki odstąpienia od nałożenia kary, które należy wziąć pod uwagę w przypadku uprzedniego stwierdzenia, że zachodzą przesłanki z art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, jeżeli to odstąpienie:
1) nie stanowi pomocy publicznej albo
2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej, albo
3) stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4.
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podkreślił, że kwestia odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej powinna być przedmiotem analizy w ramach postępowania zmierzającego do nałożenia kary - stanowi ona drugi etap ustaleń organu, po stwierdzeniu, że do naruszenia prawa doszło. Nie chodzi tu jednak o prowadzenie postępowania analogicznego, jak postępowanie zmierzające do umorzenia zaległości podatkowej. Mimo zbieżności przesłanek każde z nich ma bowiem odmienną podstawę prawną (art. 24 ust. 3 ustawy o SENT i art. 67a Ordynacji podatkowej). Nie można też tracić z pola widzenia, że zgodnie z art. 26 ust. 5 ustawy SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje
się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że kara pieniężna nałożona na podstawie ustawy SENT (od nałożenia której nie odstąpiono) może być umorzona na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej w zw. z art. 26 ust. 5 ustawy SENT. Stąd wniosek, że w ramach postępowania w sprawie nałożenia kary, podczas analizy kwestii dopuszczalności odstąpienia od nałożenia kary, organ nie musi gromadzić dowodów na okoliczność sytuacji finansowej, majątkowej, itp. ukaranego w takim zakresie, w jakim czyni to prowadząc postępowanie na podstawie art. 67a Ordynacji podatkowej. Konieczne i wystarczające będzie tu odwołanie się do okoliczności znanych organowi w dacie orzekania (np. informacji powziętych od strony lub znanych organowi z urzędu).
W niniejszej sprawie niewątpliwie stwierdzona nieprawidłowość polegała na tym, iż Spółka jako przewoźnik nie wywiązała się z obowiązku przekazywania w trakcie całej trasy przewozu towaru, aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...]. Przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia przez podmioty zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów. Z tego też względu jest bez znaczenia, czy popełniony błąd ma charakter drobny, niezawiniony, ponieważ uregulowania tego aktu prawnego nie wyłączają odpowiedzialności przewoźnika nawet za uchybienia, które popełnione zostały wskutek nieświadomego działania, błędów czy pomyłek. Celem ustawy SENT jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą" oraz ograniczenie uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach (VAT i akcyza), a także zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Celem tym nie jest zaś zwiększanie dochodów budżetu państwa z tytułu kar nakładanych na podmioty działające w sposób legalny, dopuszczających się uchybień formalnych czy też oczywistych omyłek, związanych między innymi z wątpliwościami dotyczącymi wykładni i stosowania przepisów ustawy o SENT. W orzecznictwie słusznie przyjmuje się, że w ustawie SENT ustawodawca nie wyposażył organu w możliwość miarkowania kar ani ich zmieniania w zależności od tzw. uznania administracyjnego. Tym niemniej uznanie administracyjne znajduje zastosowanie przy ocenie zaistnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej. O niecelowości ukarania sprawcy, a zatem - o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, mogą przesądzać różne okoliczności, w tym przyczyny, z jakich doszło do naruszenia prawa. Chodzi oczywiście o takie przyczyny, które mieszczą się ustawowych ramach przypadków uzasadnionych ważnym interesem podmiotu wysyłającego, podmiotu odbierającego albo przewoźnika lub interesem publicznym. Instytucja odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym. W przywołanej regulacji ustawodawca posłużył się pojęciami niedookreślonymi "ważnym interesem przewoźnika" lub "interesem publicznym", jako materialnoprawnymi przesłankami, będącymi podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z ww. przesłanek. Ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata możliwości wywiązania się z zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcie "ważny interes przewoźnika" należy interpretować analogicznie do "ważnego interesu podatnika", o jakim stanowi art. 67a § 1 o.p. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Z kolei zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak; sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
Odnosząc się do możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej organ podniósł, iż "ważny interes dłużnika" występuje wtedy, kiedy obniżają się znacznie zdolności płatnicze, spowodowane przede wszystkim zdarzeniami losowymi takimi jak: powódź, pożar, susza itd. Przy czym pojęcia "ważnego interesu dłużnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie dochodzonej należności pieniężnej, gdyż pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym również sytuację ekonomiczną dłużnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów i wydatków. Pomimo, że wymaga ono ustalenia sytuacji majątkowej dłużnika oraz skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i dla rodziny, to trzeba mieć też na uwadze, że względy społeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany.
Według organu na żadnym etapie postępowania Spółka nie wskazała na istnienie przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej ze względu na sytuację finansową i ewentualne negatywne skutki ekonomiczne dla przedsiębiorstwa związane z poniesieniem kary. Z pozyskanych przez organ I instancji dokumentów z Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że Spółka:
- nie posiada zaległości podatkowych lub niepodatkowych;
- nie jest prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne;
- nie występowała z wnioskiem o przyznanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych w latach 2019-2021;
- Spółka figuruje w Centralnym Rejestrze Czynności Majątkowych jako strona czynności zbycia -nabycia składników majątkowych w latach 2019-2021;
- Spółka należy do dużych przedsiębiorstw.
Dalej organ omówił wynik finansowych uzyskany przez Spółkę w latach 2019-2021 oraz wskazał, iż Spółka:
- składa deklaracje ZUS,
- nie posiada zaległości w płatnościach na ubezpieczenie społeczne, emerytalne
i rentowe;
- nie jest prowadzone w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne,
- Spółka nie występowała o ulgi w spłacie zobowiązań ze względu na sytuację epidemiczną SARS-CoV-2.
Z wydruku sporządzonego z aplikacji SUDOP - lista przypadków pomocy publicznej otrzymanej przez beneficjenta posiadającego nr [...], za trzy ostatnie lata, tj. od 1 stycznia 2020 r. do 1 stycznia 2023 r. wynika, że Spółka jest beneficjentem pomocy publicznej na łączną kwotę brutto 3.576.053,07 zł - stanowiącej równowartość 785.095,04 Euro. Ponadto analiza częstotliwości przewozów międzynarodowych "towarów wrażliwych", jakie Spółka zaewidencjonowała na platformie PUESC wykazała, że od 18 kwietnia 2017 r. do 30 marca 2022 r. (do dnia kontroli) Spółka dokonała 247 zgłoszeń przewozu towaru podlegającego rejestracji. Posiada zatem jako doświadczony podmiot stosowną wiedzę o zasadach działania systemu SENT. Z analizy systemu KARTA2 wynika natomiast, że z tytułu nienależytego przestrzegania przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów zarejestrowane są 3 postępowania.
Po ponownym przeanalizowaniu zebranych dokumentów organ II instancji ocenił sytuację finansową skarżącej Spółki jako dobrą i stabilną. Uznał, że Spółka posiada możliwości finansowe do uiszczenia należnej kary pieniężnej bez ryzyka zachwiania płynności finansowej firmy lub konieczności jej zadłużenia. W ocenie DIAS nawet osiąganie niskich dochodów z działalności nie jest okolicznością, która świadczyłaby o spełnieniu ustawowych przesłanek, determinujących odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej, które nie może być traktowane, jako forma finansowania działalności gospodarczej, pokrywania strat lub wspierania przedsiębiorcy za każdym razem, gdy sytuacja np. na rynku jest dla niego nieprzychylna. Zła sytuacja majątkowa, czy też perspektywa wieloletniego spłacania zadłużenia nie są wystarczającą podstawą do przyznania ulgi. Trudna sytuacja finansowa sama z siebie nie obliguje organu do jej przyznania. Nawet przejściowe trudności związane z uzyskiwaniem niższych dochodów z prowadzonej działalności nie są podstawą do automatycznego udzielenia ulgi, są bowiem elementem ryzyka gospodarczego. Przedsiębiorca prowadzący określoną działalność gospodarczą musi liczyć się z takim ryzykiem i tak ją prowadzić, aby element ryzyka w największym stopniu eliminować lub ograniczać skutki zdarzeń lub okoliczności dla siebie niekorzystne. Surowość kary nie świadczy jeszcze o możliwości pogorszenia kondycji finansowej firmy, czy wręcz doprowadzeniu do jej likwidacji.
Z kolei odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej zawsze leży w interesie strony zmniejszając obciążenia finansowe, ale nie jest wystarczające do przyjęcia wystąpienia ważnego interesu przewoźnika.
Organ odwoławczy podzielił opinię NUCS, który w trakcie prowadzonego postępowania nie znalazł w zgromadzonym materiale dowodowym przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary z uwagi na ważny interes podatnika, gdyż musiałby on wynikać ze zdarzenia nadzwyczajnego, mającego bezpośredni związek z powstałym naruszeniem, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie kary. Również strona nie przedstawiła żadnych okoliczności faktycznych sprawy, które miałyby istotny wpływ na ocenę sytuacji i wymierzenie kary pieniężnej, jak również nie wskazała na sytuacje, które warunkowałyby przyznanie ulgi ze względu na interes przewoźnika.
Za odstąpieniem od nałożenia sankcji nie przemawia również interes publiczny. W tym bowiem interesie leży powszechne i prawidłowe stosowanie prawa przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw towarów wrażliwych. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel takimi towarami. Każdy zatem z podmiotów tego łańcucha jest obowiązany w trakcie całej trasy umożliwić lokalizację pojazdu wraz z towarem. W interesie publicznym leży, by system kontroli był szczelny, skuteczny i bezpieczny, a przede wszystkim by podmioty zajmujące się przewozem towarów objętych systemem monitorowania dochowywały należytej staranności w wypełnianiu swoich obowiązków. W interesie publicznym jest to, by zastosowana sankcja spełniła swoje funkcje prewencyjne.
Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów, o czym była już mowa powyżej. Skoro zaś cel ten polega na uszczelnieniu obrotu towarami wrażliwymi, to odstępowanie od nałożenia kary winno mieć charakter wyjątkowy. Brak konsekwencji i nadmierny liberalizm w nakładaniu i egzekwowaniu kar mógłby prowadzić do wypaczenia sensu ustawy i spowodować lekceważenie nałożonych nią obowiązków. Przesłanka "interesu publicznego" rozumiana jest, jako dyrektywa postępowania nakazująca mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, korekta jego błędnych decyzji. W interesie publicznym jest płacenie kar, a nie odstępowanie od nich.
Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy uznał zarzuty odwołania za nieuzasadnione.
W skardze do Sądu "F" sp. z o.o., działając przez profesjonalnego pełnomocnika zarzuciła:
- naruszenie art. 120, art. 121 §1, art. 122, art. 187 §1, art. 191 oraz art. 210
§ 1 pkt 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2561, z póżn. zm.), polegające na nie wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i braku jego wszechstronnej oceny, w szczególności pominięciu wyjaśnień strony złożonych w piśmie z dnia 12.09.2022 r.;
- art. 22 ust. 2a w zw. z art. 10a ust. 1 oraz w zw. z art. 10c ust. 1 ustawy z dnia
9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1857, z późn. zm.), poprzez wadliwe przyjęcie że stwierdzony podczas kontroli okres braku przekazywania danych geolokalizacyjnych daje podstawę do nałożenia kary na F sp. z o.o.;
- art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 09 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1857, z późn. zm.), poprzez błędną ich wykładnię w zakresie pojęcia "interes publiczny", którego prawidłowa wykładnia powinna odbyć
się z poszanowaniem zasad zawartych w art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej tj. zasady legalizmu, zasady zaufania do organu podatkowego, zasady oficjalności postępowania dowodowego oraz mającej wymiar konstytucyjny zasady proporcjonalności i nie odstąpienie od nałożenia kary finansowej za niezapewnienie przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu z przyczyn niezależnych od Spółki F sp. z o.o.
Mając na uwadze tak postawione zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 210 § 1 pkt 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, gdyż organ, podobnie jak organ pierwszej instancji, nie poczynił stanowczych ustaleń faktycznych. Treść uzasadnienia jest ogólnikowa, co stanowi naruszenie wskazanych przepisów postępowania przewidzianych w Ordynacji podatkowej. Dalej strona wskazała, że zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Zgodnie z art. 10 a ust. 2 przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator. Natomiast zgodnie z art. 10a ust. 3 przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji. Zdaniem skarżącej z powyższego przepisu wynika, że ustawodawca zapewnił przewoźnikom dowolność wyboru w tym zakresie.
W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z przekazywaniem danych do systemu SENT za pomocą zewnętrznego systemu lokalizacji, którą dla Spółki zapewnia S S.A. Ponieważ naturalne jest, że wszelkie urządzenia elektroniczne mogą
się popsuć, to w art. 10c ustawy SENT określono zasady postępowania w sytuacji, gdy dojdzie do niesprawności (np. awarii lub wyładowania baterii) urządzenia wykorzystywanego jako lokalizator albo niesprawności zewnętrznego systemu lokalizacji. Zdaniem strony wywody organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na stronie 7 "w przypadku odnotowania nieskutecznej próby przesyłania danych lokalizacyjnych z powodu braku połączenia z internetem, fakt ten jest zgłaszany wyłącznie kierowcy po stronie Aplikacji Kierowcy poprzez interfejs użytkownika, który po 10 minutach zmienia kolor ikony z zielonego na żółty, a po jednej godzinie z żółtego na czerwony" - są w okolicznościach sprawy bezprzedmiotowe, gdyż Spółka korzystała z zewnętrznego systemu lokalizacji, którą dla Spółki zapewnia S S.A. Twierdzenie organu, że w przypadku niesprawności lokalizatora lub zewnętrznego systemu lokalizacji, która trwa dłużej niż godzinę, obowiązkiem kierowcy jest niezwłoczne zatrzymanie się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej odnosi się do sytuacji, gdy działający lokalizator ulegnie awarii i dojdzie do przerwy w przekazywaniu danych, a nie do przypadków, gdy przewoźnik w ogóle nie rozpoczął przekazywania danych geolokalizacyjnych na terytorium RP, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Stąd też nie jest możliwe zastosowanie tej instytucji w niniejszym postępowaniu. Ponadto w postępowaniu nie ustalono jak długo przedmiotowy pojazd poruszał się od momentu przekroczenia granicy do momentu zatrzymania przez kontrolujących. W rzeczywistości czas ten wynosił zaledwie
1 minutę. W tak krótkim czasie nie jest możliwe stwierdzenie przez przewoźnika braku przekazywania sygnału, a tym bardziej podjęcie stosownych działań mających na celu zapobieżenie dalszego poruszania się pojazdu bez przekazywania danych geolokalizacyjnych.
Zdaniem skarżącej Spółki w przedmiotowym stanie faktycznym nie ulega wątpliwości, że Spółka nie popełniła żadnych uchybień w zakresie obowiązku przesyłania danych geolokalizacyjnych, stwierdzonych w trakcie kontroli, bowiem nie miała możliwości reakcji na stwierdzone w protokole kontroli uchybienie, znajduje więc zastosowanie art. 10e ust. 1 ustawy SENT wyłączający możliwość nałożenia kary.
W tych okolicznościach faktycznych, zdaniem Spółki, zachodziły także podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary z uwagi na interes publiczny zgodnie z art. 22 ust. 3
w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.
Przedmiot kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] o nałożeniu na "F" sp. z o.o. kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł za naruszenie przepisów ustawy SENT, polegające na nieprzekazywaniu w trakcie całej trasy przewozu towaru aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego zgłoszeniem przewozu towarów [...].
W ocenie Sądu skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Materialną podstawę prawną rozstrzygnięcia podjętego w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy SENT. W myśl art. 10a ust. 1 ustawy SENT przewoźnik, w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem, jest obowiązany zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem. Przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu, o którym mowa w ust. 1, w lokalizator (art. 10a ust. 2), przy czym przepisu ust. 2 nie stosuje się, jeżeli dane geolokalizacyjne środka transportu są przekazywane do rejestru z zewnętrznego systemu lokalizacji (art. 10a ust. 3). Zgodnie z art. 10b ust. 1 lit. b ustawy SENT, w przypadku gdy środek transportu jest wyposażony w lokalizator, kierujący jest obowiązany włączyć lokalizator z chwilą rozpoczęcia przewozu towaru na terytorium kraju – w przypadku przewozu towaru, o którym mowa w art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 (tzn. m.in. w przypadku przewozu towaru z terytorium państwa członkowskiego). W myśl
art. 22 ust. 2a tej ustawy w przypadku niewywiązywania się z obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, na przewoźnika nakłada się karę pieniężną w wysokości 10.000 zł. Z kolei art. 22 ust. 2b ustawy o systemie monitorowania stanowi, że odstępuje się od nałożenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 10a ust. 1, jeżeli jego niedopełnienie wynikało z niedostępności rejestru.
Z ustaleń poczynionych przez organy obu instancji wynika, że w dniu [...] marca 2022 r. na byłym DPG został skierowany do kontroli przez funkcjonariuszy służby celno-skarbowej zestaw ciężarowy o nr rej. [...] jadący od strony Niemiec. W toku czynności kontrolujący nie stwierdzili nieprawidłowości w zgłoszeniu SENT, stwierdzono natomiast brak przekazywania danych do rejestru z lokalizatora GPS dla wskazanego zgłoszenia przewozu, tj. [...], co wiąże się z naruszeniem obowiązku przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu na terenie kraju w transporcie towaru podlegającego monitorowaniu. Treść art. 10a ust. 1 ustawy SENT jednoznacznie stanowi bowiem o obowiązku zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru. Ponieważ skarżąca Spółka obowiązku tego nie dopełniła, organ prawidłowo i zgodnie z prawem wszczął postępowanie oraz zastosował opisywaną regulację prawa materialnego. Z kolei zgodnie z art. 10c ust. 1 ustawy SENT w przypadku stwierdzenia trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji, kierujący, o którym mowa w art. 2 pkt 2 lit. a, jest obowiązany do niezwłocznego zatrzymania się na najbliższym parkingu samochodowym lub w najbliższej zatoce postojowej. Wskazana regulacja nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Przepis ten odnosi się do obowiązków kierowcy, a jego naruszenie skutkuje nałożeniem na kierującego kary grzywny w wysokości od 5000 do 7500 zł, na mocy art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT. Tymczasem jak wynika z art. 10a ustawy SENT – przewoźnik jest obowiązany wyposażyć środek transportu objęty zgłoszeniem w lokalizator GPS oraz zapewnić przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem. Obowiązki przewoźnika i przewidziane za nie kary administracyjne są odrębnie uregulowane od obowiązku kierowcy i grzywny, której on podlega za naruszenie tych obowiązków (wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2022 r., III SA/Łd 1133/21, wyrok WSA w Gliwicach z 31 marca 2021 r., III SA/Gl 34/21, orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Przewoźnik ponosi odpowiedzialność za przekazywanie aktualnych danych geolokalizacyjnych środka transportu objętego tym zgłoszeniem w trakcie całej trasy przewozu towaru (art. 10a ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 2a ustawy SENT). Z kolei odpowiedzialność kierowcy aktualizuje się w przypadku niedopełnienia obowiązku niezwłocznego zatrzymania pojazdu w razie trwającej dłużej niż godzinę niesprawności lokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji (art. 10c ust. 1 w zw. z art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT). Z porównania tych regulacji bezsprzecznie wynika, że odpowiedzialność przewoźnika ma szerszy charakter, gdyż dotyczy całej trasy przewozu, podczas gdy odpowiedzialność kierowcy powstaje w razie niesprawności lokalizatora w okresie przekraczającym godzinę (wyrok WSA w Rzeszowie z 2 lutego 2022 r., II SA/Rz 1582/21, CBOSA). Nadto regulacja zawarta w art. 10c ust. 1 ustawy SENT dotyczy sytuacji, gdy niesprawność geolokalizatora albo zewnętrznego systemu lokalizacji następuje po jego włączeniu w momencie rozpoczęcia przewozu. Nie dotyczy zatem przypadku, gdy w momencie rozpoczęcia przewozu urządzenie geolokalizacyjne nie zostało uruchomione (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 września 2020 r., I SA/GD 492/20, CBOSA).
Odnosząc się do argumentacji strony skarżącej, iż przerwa w zakresie przekazywanych danych była spowodowana niesprawnością lokalizatora wskazać należy, że okoliczność ta również nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Z treści przepisu art. 10a ustawy SENT wynika obowiązek przewoźnika do zapewnienia przekazywania danych geolokalizacyjnych pojazdu w trakcie całej trasy przewozu, niezależnie od czasu jego trwania. Zatem w okolicznościach niniejszej sprawy ustalenie rzeczywistego czasu trwania przejazdu po przekroczeniu granicy Polski nie było istotne dla rozstrzygnięcia, tym bardziej, iż niedochowanie obowiązku wynikającego z art. 10a ust. 1 ustawy SENT zostało ujawnione przez funkcjonariuszy celno-skarbowych w toku przeprowadzonej przez nich kontroli pojazdu. Nadto jak trafnie podniósł DIAS lokalizator o numerze [...] wskazany w zgłoszeniu [...], nie przekazywał do systemu SENT-GEO danych geolokalizacyjnych w trakcie kontroli, jak i po jej zakończeniu i zwolnieniu środka transportu. W systemie SENT-GEO nie odnotowano jakichkolwiek danych GPS z przejazdu zestawu ciężarowego nr o nr rej. [...].
Wskazać trzeba, że odpowiedzialność za przekazywanie danych do systemu SENT-GEO ciąży na przewoźniku, a nie na operatorze ZSL. Korzystanie przez przewoźnika z usług przedsiębiorcy zewnętrznego, z którym zawarł umowę na obsługę urządzeń geolokalizacyjnych jest dobrowolne i nie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności nawet w przypadku nieprawidłowego funkcjonowania tej usługi. Tymczasem z pisma Centrum Informatyki Resortu Finansów z dnia [...] maja 2022 r. wynika, że w okresie 29-30 marca 2022 r. nie odnotowano jednakże wadliwego działania systemu SENT-GEO, które mogłoby wpłynąć na przyjmowanie danych od operatorów ZSL oraz nie stwierdzono w systemie Help Desk CSD, aby strona zgłaszała problemy w działaniu systemu. Dodatkowo zarówno kierowca, jak i przewoźnik mają możliwość weryfikacji prawidłowości systemu SENT w zakresie przesyłania danych geolokalizacyjnych wraz z monitorowaniem aktualnej pozycji lokalizatora GPS. Prowadzi to do wniosku, iż w tej sytuacji ujawnione w toku kontroli naruszenie było wynikiem braku należytej staranności w wykonywaniu przez przewoźnika swoich ustawowych obowiązków. Obowiązki przewoźnika nie ograniczają się do wyposażenia pojazdu w lokalizator, który będzie obsługiwany przez kierowcę. Przepis art. 10a ust. 1 ustawy o SENT zobowiązuje przewoźnika do zapewnienia przekazywania aktualnych danych geolokalizacyjnych w trakcie całej trasy przewozu towaru objętego zgłoszeniem. Obowiązkiem przewoźnika jest także nadzorowanie przewozu, monitorowanie go celem ustalenia czy dane geolokalizacyjne pojazdu są przekazywane do systemu SENT. Na przewoźniku spoczywa zatem obowiązek stałej kontroli wykonywanego przewozu dla sprawdzenia czy lokalizator przekazuje dane do systemu. Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że przewoźnik ma obowiązek weryfikować prawidłowość działania lokalizatora w systemie SENT, w zakresie poprawności przesyłania danych geolokalizacyjnych i tę weryfikację powinien dokonać najpóźniej nie po przekroczeniu granicy, a w chwili przekroczenia lub w najlepiej przed jej przekroczeniem. Dlatego eksponowany przez skarżącą krótki okres czasu od momentu przekroczenia granicy do zatrzymania transportu przez kontrolujących nie posiada w sprawie istotnego znaczenia. Podkreślenia wymaga także, że zasadą jest, iż odpowiedzialność za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi przedsiębiorca i to na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi się posługuje w wykonywaniu działalności gospodarczej i to niezależnie od stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą (por. wyroki NSA: z 6 lipca 2011 r., II GSK 716/10 i z 12 grudnia 2019 r., II GSK 676/19, CBOSA). Strona jako profesjonalny przedsiębiorca, powinna dysponować stosowną wiedzą na temat obowiązków, jakie nakładają na nią przepisy prawa i tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, w tym nadzór nad pracownikami, aby wypełniać obowiązki przewidziane w tych przepisach.
Należy mieć na uwadze, że przepisy ustawy SENT mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują wartościowania przyczyn naruszenia zasad systemu monitorowania drogowego przewozu towarów wrażliwych. Zostały one ukształtowane tak, że przewidują sankcje pieniężne za sam obiektywnie stwierdzony fakt naruszenia przepisów. Kary pieniężne nakładane w trybie administracyjnym są zatem obligatoryjne i niezależne od winy odpowiedzialnego podmiotu. Uzasadnienie projektu ustawy SENT przewiduje, że nieuchronność, katalog i wysokość kar mają przede wszystkim oddziaływać prewencyjne na podmioty, dokonujące przewozu towarów. Sankcjami zostali objęci wszyscy uczestnicy dokonywanego przewozu, tzw. uczestnicy "łańcucha dostaw" podlegającego systemowi monitorowania, a wysokość kar została uzależniona od ich roli i obowiązków na nich nałożonych. System kar, z uwagi na sposób ich wymierzania, jest czytelny, łatwy do stosowania i przejrzysty. Konstrukcja oraz sposób zredagowania przepisów regulujących obowiązek przestrzegania norm związanych z systemem monitorowania drogowego przewozu towarów, jest na tyle precyzyjny i jednoznaczny, że wyklucza możliwość swobodnej interpretacji tych uregulowań zarówno przez osoby dokonujące kontroli drogowej, jak też przez organy prowadzące postępowania (por. m.in. wyrok WSA w Gdańsku z 25 maja 2018 r., III SA/Gd 52/18 oraz WSA w Białymstoku z 14 stycznia 2021 r., II SA/Bk 847/20, CBOSA).
Należy wskazać, że ustawodawca dopuścił możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej stosownie do art. 22 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy SENT w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podmiotu przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu. Przytoczony przepis warunkuje tą możliwość, o ile nie stanowi pomocy publicznej (pkt 1) albo stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, udzieloną z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej (pkt 2), albo stanowi pomoc publiczną spełniającą warunki określone w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 (pkt 3). W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną jest to, czy prawidłowo organy rozważyły przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej określone w art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Analiza treści w/w przepisu uzasadnia wniosek, że ustawodawca posłużył się instytucją opartą na tzw. uznaniu administracyjnym. Przepis ten bowiem zawiera odesłanie do pojęć niedookreślonych – "ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego" jako materialnoprawnych przesłanek będących podstawą do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Użyty łącznik "lub" wskazuje, że do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej wystarczy zaistnienie jednej z wyżej powołanych dwóch dyrektyw wyboru ("ważnego interesu przewoźnika" lub "interesu publicznego"), przy czym w każdej sprawie zawsze powinny zostać rozważone przez organ obie przesłanki. Ogólną dyrektywą interpretacyjną w stosunku do w/w pojęć jest uznanie wyjątkowości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej (por. wyroki NSA z dnia 8 grudnia 2020 r., II GSK 1052/20, II GSK 855/20 oraz z dnia 12 marca 2020 r., II GSK 1464/19, CBOSA). Nie budzi przy tym wątpliwości, że ważnego interesu przewoźnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. W orzecznictwie zgodnie podnosi się, że jedynie nadzwyczajne, losowe sytuacje, takie jak utrata możliwości wywiązania się ze zobowiązań, utrata możliwości zarobkowania, trudności finansowe, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem dla istotnego interesu zobowiązanego, w szczególności dla realizacji podstawowych potrzeb bytowych osób zobowiązanych i ich rodzin, skutkujące brakiem możliwości uregulowania nałożonej kary, przesądzają o wystąpieniu ważnego interesu przewoźnika. Pojęcia tego nie należy ograniczać jedynie do sytuacji nadzwyczajnych, losowych, na które strona postępowania nie miała wpływu. Ważny interes podatnika (przewoźnika) to również sytuacja ekonomiczna, życiowa, możliwość zarobkowania itp. Oczywiście nie każde trudności finansowe przewoźnika mogą uzasadniać odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej lecz tylko takie, które wiązałyby się z zagrożeniem dla jego interesu, bytu firmy. Organy ustaliły, że skarżąca spółka znajduje się w dobrej i stabilnej sytuacji finansowej, a zapłata kary nie wiąże się z zagrożeniem istotnego interesu spółki. Strona skarżąca nie zakwestionowała ustaleń organów. W tej sytuacji należy podzielić stanowisko organów, że nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu przewoźnika" uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary.
Zdaniem Sądu, zasadnie również organy administracji publicznej przyjęły, że nie została spełniona również druga przesłanka określona w art. 22 ust. 3 ustawy SENT, uzasadniająca odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, tj. interes publiczny.
W judykaturze, jak i w doktrynie podkreśla się, że interes publiczny to dyrektywa postępowania nakazująca respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa lub danej społeczności lokalnej takich jak: sprawiedliwość, równość, bezpieczeństwo i zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (por. wyroki NSA z dnia 28 sierpnia 2019 r., II GSK 360/1, z dnia 13 lutego 2020 r., II GSK 1498/19, CBOSA). Na pojęcie interesu publicznego składa się zarówno zasada powszechności ponoszenia danin publicznych, sprawiedliwości i nieobciążania budżetu Państwa, jak również proporcjonalność nałożonej kary, skutków, jakie może pociągnąć za sobą niewypełnienie nałożonego obowiązku oraz cel, jakiemu służy realizacja danego obowiązku, a który niewątpliwie jest związany z celem, jakim kierował się ustawodawca wprowadzając dane regulacje prawne. Z uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że ma ona za zadanie chronić legalny handel towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez krajowego prawodawcę za "wrażliwe", ułatwić walkę
z "szarą strefą" oraz ograniczyć poziom uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, tj. podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego, a także zwiększyć skuteczność kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów. Służy temu objęcie kontrolą wszystkich podmiotów biorących udział w obrocie tymi towarami, w tym podmiotów wysyłających, podmiotów odbierających, jak również przewoźników, z czym związane jest nałożenie dodatkowych obowiązków. Istniała potrzeba wprowadzenia tej ustawy, ponieważ wyspecjalizowane grupy działające na rynkach towarów wrażliwych nie płaciły należnych podatków oraz dokonywały wyłudzeń nienależnych zwrotów. Istniała więc konieczność powiązania przepływu dokumentów oraz faktycznego przepływu towaru. Tylko w przypadku tak wszechstronnej kontroli jest możliwa skuteczna walka z wspominanymi wyżej negatywnymi skutkami dla gospodarki krajowej naruszeniami, mającymi określony wymiar fiskalny, uszczupleniami w budżecie państwa. Jak wynika zatem z uzasadnienia ustawy SENT, kary w niej przewidziane nie mają charakteru fiskalnego, ale przede wszystkim prewencyjny.
W orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki odstąpienia od nałożenia kary powinny nastąpić z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, a zatem organ winien rozważyć, czy przewidziana sankcja stanowi w konkretnym stanie faktycznym dolegliwość proporcjonalną ze względu na cel jej wprowadzenia, czy też jest niewspółmiernie dolegliwa, przez co zasada proporcjonalności zostaje naruszona. Jeżeli sankcja, która miałaby być zastosowana jest nadmierna (dolegliwa w stopniu większym niż jest to niezbędne dla osiągnięcia założonego celu), to klauzula interesu publicznego nakazuje odstąpienie od nałożenia kary (wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA). Z jednej strony podnosi się, że nie leży w interesie publicznym, aby nakładać na przewoźnika działającego legalnie dolegliwą karę pieniężną tylko z tej przyczyny, że dopuścił się on pewnych uchybień formalnych,
o nieistotnym znaczeniu, jeżeli uchybienia te nie tylko nie stanowiły realnego zagrożenia interesów Skarbu Państwa, w postaci możliwości uszczuplenia dochodów podatkowych, ale nawet nie stwarzały ryzyka takiego uszczuplenia (por. wyroki NSA: z 12 października 2021 r., II GSK 771/21, z 23 września 2021 r., II GSK 1058/21, z 19 lutego 2021 r., II GSK 1353/20, 9 kwietnia 2021 r., II GSK 291/21, CBOSA). Z drugiej strony zwraca się uwagę, że stosowanie odstąpienia od nałożenia kary na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy SENT powinno mieć charakter wyjątkowy. Nie można pominąć przy ocenie możliwości zastosowania odstąpienia od nałożenia kary tego, czy stwierdzone naruszenie nosi znamiona działania celowego, czy też nie jest przejawem lekceważącego stosunku przewoźnika do wypełniania nałożonych ustawą obowiązków. Właściwe odczytanie treści pojęcia interesu publicznego w konkretnej sprawie winno nastąpić przez pryzmat zasady proporcjonalności, w odniesieniu do całokształtu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem celów ustawy SENT (wyrok NSA z dnia
12 stycznia 2022 r., II GSK 2559/21, CBOSA).
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie nie jest uzasadnione odwoływanie się do poglądów orzecznictwa wskazujących, iż w interesie publicznym nie leży nakładanie przez organy kar pieniężnych na podmioty działające zgodnie z prawem,
a dopuszczające się jedynie nieistotnych czy też oczywistych omyłek, błędów w zgłoszeniu SENT czy uchybień formalnych (np. niepodanie numeru zezwolenia, zaświadczenia lub licencji, niedokładne wypełnienie zgłoszenia o charakterze oczywistych omyłek, por. wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2022 r., II GSK 199/22, z dnia 12 grudnia 2022 r., II GSK 529/22, CBOSA). Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły braku przekazywania danych mających istotne znaczenie dla dokonywania przewozu tzw. towaru wrażliwego i dlatego nie mogą być oceniane tak samo, jak naruszenia określane jako "drobne". Nie było to również jednorazowe naruszenie ustawy SENT (prowadzone są 3 postępowania). Skala stwierdzonego naruszenia była znaczna i miała istotny charakter. Zważyć bowiem należy, że jest jednym z najcięższych naruszeń, które w istocie uniemożliwiało realizację celów ustawy SENT. Z treści uzasadnienia projektu ustawy SENT wynika, że jej celem jest ochrona legalnego handlu towarami uznanymi w wyniku przeprowadzonych analiz przez prawodawcę krajowego za "wrażliwe", ułatwienie walki z "szarą strefą", ograniczenie poziomu uszczupleń w kluczowych dla budżetu państwa podatkach, takich jak podatek od towarów i usług czy podatek akcyzowy, jak również zwiększenie skuteczności kontroli w obszarach obarczonych istotnym ryzykiem naruszenia obowiązujących przepisów prawa. Monitorowaniem przewozu zostały objęte towary określane jako "wrażliwe", zaliczone do grupy najwyższego ryzyka w kraju ze względu na naruszenia przepisów prawa podatkowego oraz negatywny wpływ na konkurencję (druk nr 1244 rządowy projekt ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów; publ. sejm.gov.pl, prace sejmu, druki sejmowe). Zachowanie przewoźnika naruszającego obowiązek wynikający z art. 10a ust. 1 ustawy SENT nie może być postrzegane jako zgodne z interesem publicznym. W interesie publicznym leży bowiem powszechne, prawidłowe stosowanie przez wszystkich uczestników łańcucha dostaw przepisów prawa. Przyjęte rozwiązania służą prawidłowej realizacji obrotu towarowego i chronią legalny handel towarami "wrażliwymi". Niewątpliwie instytucja odstąpienia od kary ma nadzwyczajny charakter w przypadku kary wymierzanej na podstawie art. 22 ust. 2a ustawy SENT, należy zatem interpretować ją w sposób ścisły, nie zaś rozszerzający i bardziej restryktywny niż w przypadku innych naruszeń. Skarżąca spółka nie udokumentowała i nie wykazała wystąpienia przesłanek ważnego interesu strony ani interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie kara pieniężna w wysokości 10.000 zł za stwierdzone naruszenia jest adekwatna do celów ustawy SENT i nie jest dla strony dotkliwa w takim stopniu, który uzasadniałby zastosowanie odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie przesłanki interesu publicznego uwzględniającej treść zasady proporcjonalności. Oczywistym jest, że nałożona kara stanowi pewną dolegliwość finansową dla strony skarżącej, ale nie oznacza to, że zostały wyczerpane znamiona przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 22 ust. 3 ustawy SENT. Nałożona kara pieniężna nie spowoduje konieczności zakończenia prowadzenia przez stronę działalności gospodarczej bądź udzielenia stronie pomocy publicznej.
W konsekwencji w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można przyjąć, że nałożona kara pieniężna doprowadzi do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, ani do sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy.
W toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się również naruszeń procedury, które miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W szczególności nie było podstaw do przyjęcia, aby organy gromadziły i rozpatrywały materiał dowodowy w sposób wybiórczy, nieobiektywny. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 120,
art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 czy art. 191 O.p. W sprawie zostały zastosowane właściwe przepisy prawa materialnego, zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi wynikające z art. 210 § 4 O.p.
Z przedstawionych względów, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.