II SA/Go 342/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2025-06-25
NSAnieruchomościWysokawsa
użytkowanie wieczysteopłata rocznawypowiedzenie opłatywłaściwość sądusąd administracyjnysąd powszechnynieruchomościSKOPrezydent Miasta

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczące bezskuteczności wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, uznając sprawę za należącą do właściwości sądów powszechnych.

Skarb Państwa – Prezydent Miasta złożył skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie bezskuteczności wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Sąd uznał, że sprawy dotyczące aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny i należą do właściwości sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych. W związku z tym, skarga została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sprawa dotyczyła skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie bezskuteczności wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania. Sąd administracyjny, po analizie przepisów Konstytucji, Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że sprawy dotyczące aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny i nie mieszczą się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, które konsekwentnie wskazują na właściwość sądów powszechnych w tego typu sprawach. Dodatkowo, Sąd Apelacyjny w [...] uchylił postanowienie Sądu Okręgowego, potwierdzając, że orzeczenie SKO rozstrzygnęło sprawę co do istoty i sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę jako niedopuszczalną i orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga taka nie podlega kognicji sądu administracyjnego.

Uzasadnienie

Sprawy dotyczące aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny i należą do właściwości sądów powszechnych, a nie sądów administracyjnych, zgodnie z przepisami Konstytucji, ustaw ustrojowych oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także utrwalonym orzecznictwem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 3 § § 2-3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 80 § ust. 1-3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

Pomocnicze

Konstytucja RP art. 177

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 232 § § 1 pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.g.n. art. 77 § ust. 3

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 78 § ust. 2

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

u.g.n. art. 79 § ust. 2,3 i 7

Ustawa o gospodarce nieruchomościami

k.p.c. art. 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

k.c. art. 917-918

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprawy dotyczące aktualizacji opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny i należą do właściwości sądów powszechnych. Zaskarżone orzeczenie SKO nie mieści się w katalogu spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych.

Godne uwagi sformułowania

Spory dotyczące zasadności aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste są sporami cywilnoprawnymi. Orzeczenie SKO rozstrzygnęło sprawę co do istoty, orzekło merytorycznie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Skład orzekający

Sławomir Pauter

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska o cywilnoprawnej naturze sporów dotyczących opłat za użytkowanie wieczyste i niewłaściwości sądów administracyjnych do ich rozpoznawania."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy SKO wydało orzeczenie dotyczące skuteczności wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii właściwości sądu w sporach dotyczących nieruchomości, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w tej dziedzinie.

Sąd administracyjny nie rozpozna sporu o opłatę za użytkowanie wieczyste – kluczowa decyzja o właściwości sądu.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 342/24 - Postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Sławomir Pauter /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6079 Inne o symbolu podstawowym 607
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Sygn. powiązane
I OZ 749/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-03
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 58 § 1 pkt 1, art. 3 § 2-3, art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1145
art. 78 ust. 2, art. 79 ust. 2,3 i 7, art. 80 ust. 1-3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 177
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie bezskuteczności wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić z urzędu stronie skarżącej – Skarbowi Państwa – Prezydentowi Miasta [...] od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.
Uzasadnienie
Skarb Państwa – Prezydent Miasta [...] wniósł skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie bezskuteczności wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu wieczystego użytkowania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł m.in., że zaskarżonym orzeczeniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] orzekło o bezskuteczności wypowiedzenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Kolegium pouczyło strony postępowania, że od orzeczenia przysługuje sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, a wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na położenie nieruchomości. Jednakże postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] odrzucił pozew.
W odpowiedzi na ww. skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej odrzucenie ze względu na jej niedopuszczalność. Wskazało na treść art. 80 ust. 1-3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2023 r. poz. 344 ze zm.) oraz stwierdziło, że odrzucenie skargi nie pozbawi skarżącego prawa do ochrony sądowej, gdyż może on je zrealizować na drodze postępowania cywilnego, poprzez zaskarżenie postanowienia Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2024 r. wydanego w sprawie [...] bowiem odrzucenie pozwu (wniosku) nie miało w tym przypadku żadnych podstaw prawnych.
W piśmie procesowym z dnia [...] lipca 2024 r. uczestnik postępowania – W. S.A. z siedzibą w P. także wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie jej oddalenie, podnosząc m.in., że z przepisów art. 77-81 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że sprawy dotyczące kwestii aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego należą do kognicji sądu powszechnego.
W piśmie z dnia [...] września 2024 r. Sąd Okręgowy w [...] poinformował, że orzeczenie wydane w sprawie z powództwa W. S.A. z siedzibą w [...] o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (sygn. akt [...]) nie jest prawomocne. Akta przesłano do Sądu Apelacyjnego celem rozpoznania zażalenia.
Postanowieniem z dnia 17 października 2024 r. (sygn. akt II SA/Go 342/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne. W ocenie Sądu decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma prawomocne zakończenie postępowania w sprawie prowadzonej przez sąd powszechny z powództwa W. S.A. z siedzibą w [...] przeciwko Skarbowi Państwa Prezydentowi Miasta [...] o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (sygn. akt [...]).
Wskazane postępowanie, zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostało zainicjowane na skutek złożenia przez Skarb Państwa - Prezydenta Miasta [...] sprzeciwu od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...]. Powyższe orzeczenie Kolegium, po wydaniu przez Sąd Okręgowy w [...] postanowienia z dnia z dnia [...] maja 2024 r. sygn. akt [...], stało się przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Sąd Okręgowy stwierdził bowiem, że orzeczenie Kolegium nie mieści się w ramach określonych przez art. 77 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz, że w takiej sytuacji brak jest podstaw do przyjęcia, że przysługuje prawo do złożenia sprzeciwu do sądu powszechnego.
Wobec powyższego Sąd uznał, że należy zawiesić postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie prowadzonej przez sąd powszechny z powództwa W. S.A. z siedzibą w [...] przeciwko Skarbowi Państwa Prezydentowi Miasta [...] o ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego (sygn. akt [...]).
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2024 r., sygn. akt I OZ 749/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie uczestnika postępowania – W. S.A. z siedzibą w [...] na ww. postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. NSA i podzielił stanowisko wyrażone przez WSA w Gorzowie Wlkp., że spory dotyczące zasadności aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste są sporami cywilnoprawnymi, zaś postępowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym jest koniecznym elementem, otwierającym drogę do ewentualnego przeniesienia sporu przed sąd powszechny. Jednakże stosownie do treści art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Z uwagi na zastosowany rodzaj orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], nie mieszczący się w zakresie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami doszło do sytuacji, w której Sąd Okręgowy nie rozpoznał pozwu (odrzucił pozew). Postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2024 r. sygn. akt [...], którym Sąd ten uznał się za niewłaściwy nie jest jednak prawomocne na skutek zaskarżenia zażaleniem, które nie zostało jeszcze rozpoznane przez Sąd Apelacyjny w [...].
W ocenie NSA, w świetle zażalenia złożonego do Sądu Apelacyjnego oraz w oczekiwaniu na wynik tego postępowania sądu powszechnego – prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zawiesił postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania przed sądem powszechnym.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...] Sąd Apelacyjny w [...] uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2024 r. Sąd Apelacyjny orzekł, iż orzeczenie SKO rozstrzygnęło sprawę co do istoty, orzekło merytorycznie – co wynika wprost z uzasadnienia orzeczenia, zatem wniesiony sprzeciw przez pozwanego spowodował utratę mocy tego orzeczenia, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd Okręgowy w [...] (art. 80 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Zastosowanie przez SKO treści orzeczenia odmiennej od objętej art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przy uwzględnieniu, że orzeczenie to rozstrzygnęło sprawę co do istoty, nie może prowadzić do odmowy dokonania oceny wniosku przez sąd powszechny.
Postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r. sygn. akt II SA/Go 342/24 WSA
w Gorzowie Wlkp. podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Na wstępie rozważań przytoczyć należy treść art. 177 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym, sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Przepis ten tworzy zatem zasadę domniemania właściwości rozstrzygania przez sądy powszechne wszystkich spraw, nie tylko cywilnoprawnych. Wyjątek dotyczy tych spraw, które ustawowo zastrzeżone zostały do właściwości innych sądów, o jakich mowa w art. 175 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie natomiast z art. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozwinięciem tej ogólnej normy ustrojowej sądownictwa administracyjnego jest art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) - dalej powoływana jako: "p.p.s.a.".
Przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi Sąd ma obowiązek ustalić, czy sprawa będąca przedmiotem skargi należy do właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Katalog aktów prawnych oraz czynności organów administracji publicznej podlegających kontroli sądów administracyjnych wskazany został w treści przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wymienione w pkt 1-9 prawne formy działania oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy administracji publicznej, w tym na:
1) decyzje administracyjne;
2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;
4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego;
4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;
5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Jak stanowi art. 3 § 2a p.p.s,.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu.
W świetle wyżej przywołanych przepisów prawa przyjąć należy, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych wyznacza katalog skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Katalog ten rozszerzają przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę tego sądu w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 (por. T. Woś i inni, Komentarz do prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, str. 43-45).
Zaskarżone orzeczenie nie mieści się w katalogu skarg na określone w art. 3 § 2 p.p.s.a. działania organów administracji publicznej lub ich bezczynność. Dopuszczalność skargi nie wynika również z przepisu art. 3 § 3 p.p.s.a., gdyż żaden przepis ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2024 r. Nr 261, póz. 1145 z późn. zm.) dalej powoływanej również jako "u.g.n." nie przewiduje możliwości złożenia do sądu administracyjnego skargi na orzeczenie Kolegium dotyczące skuteczności lub zasadności wypowiedzenia przez właściwy organ dotychczasowych opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości. Nie ulega bowiem wątpliwości, że kwestie związane z kształtowaniem wysokości opłat z tytułu użytkowania wieczystego mają charakter cywilnoprawny, bez względu na sam sposób powstania użytkowania wieczystego, gdyż opłaty te stanowią essentialia negotti stosunku prawnego jakim jest użytkowanie wieczyste (tak też Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 maja 2008 r., SK 49/04, Dz. U. nr 82, poz. 502, identycznie M. Romańska, Wybrane zagadnienia materialne i procesowe z problematyki opłat rocznych za użytkowanie wieczyste gruntu, Samorząd Terytorialny 2000, nr 11, s. 12). Powszechnie zatem wskazuje się, że sprawa aktualizacji opłaty rocznej jako sprawa o charakterze cywilnym została wyłącznie na zasadzie swoistego wyjątku, który nie może być interpretowany rozszerzająco poddana kognicji organów administracji na mocy przepisu szczególnego (uchwała SN z dnia 21 kwietnia 1994 r., sygn. akt III CZP 36/94, OSNIC 1994, nr 11, poz. 209, uchwała SN z dnia 15 czerwca 1993 r., sygn. akt III CZP 51/93, OSNIC 1993, nr 11, poz. 190 oraz uchwała NSA z dnia 20 maja 1996 r., sygn. akt OPK 10/96; ONSA 1997, nr 1, poz. 8).
Wypowiedzenie dotychczasowej stawki opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego następuje w ramach realizacji uprawnień cywilnoprawnych właściciela nieruchomości obciążonej użytkowaniem wieczystym, a nie w następstwie sprawowania jurysdykcji administracyjnej. Identyczny, cywilnoprawny charakter ma także spór dotyczący wysokości zaktualizowanej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego. Spór co do wysokości tej opłat jest sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Także ewentualna ugoda zawarta przed kolegium nie jest ugodą kończącą sprawę administracyjną, lecz rozstrzyga sprawę o charakterze stricte cywilnym (tak też T. Brzezicki, T. Jędrzejewski, Ugoda w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowych, Casus Zima 2010, s. 16).
Z przedstawionym stanowiskiem dotyczącym charakteru orzeczeń kolegiów odwoławczych w sprawach dotyczących aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego koresponduje orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wielokrotnie wyrażano stanowisko, że skarga do sądu administracyjnego wniesiona na postanowienia samorządowego kolegium odwoławczego wydane w toku postępowania dotyczącego aktualizacji opłat za użytkowanie wieczyste podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 1996 r., sygn. akt OPK10/96, opubl. ONSA 1997/1/8; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt l OSK 6/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 1998 roku, sygn. akt l SA 1735/97, opubl. LEX nr 44634, a także postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 23 listopada 2020 r. r. sygn. akt II SAB/Gl 55/20, we Wrocławiu z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Wr 328/11).
Na zmianę charakteru orzeczeń podejmowanych w tego rodzaju sprawach przez samorządowe kolegia odwoławcze nie ma wpływ treść art. 79 ust. 7 u.g.n., który to przepis nakazuje do postępowania przed kolegiami stosować odpowiednio niektóre przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stronami prowadzonego w oparciu o takie rozwiązanie postępowania administracyjnego jest użytkownik wieczysty, który na podstawie art. 78 ust. 2 u.g.n. w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, składa do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości oraz właściciel nieruchomości, tj. Skarb Państwa – jeżeli nieruchomości jest jego własnością, lub jednostki samorządu terytorialnego – jeżeli nieruchomość jest przedmiotem własności takiej jednostki. Według art. 79 ust. 3 u.g.n. kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy. Podkreślić należy, że ugoda ta pomimo, że zawierana jest w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma wyłącznie charakter ugody uregulowanej przepisami art. 917-918 Kodeksu cywilnego (R. Suwała, Postępowanie w sprawach opłaty za użytkowanie wieczyste. Kilka uwag na tle artykułu J.P. Tarno i A. Wrzesińskiej-Nowackiej, Samorząd Terytorialny 1996, nr 3, s. 34). Jeżeli natomiast do ugody nie dojdzie kolegium wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub ustaleniu nowej stawki procentowej. W takim orzeczeniu kolegium albo oddala wniosek użytkownika wieczystego (wówczas obowiązuje opłata w wysokości zaoferowanej w wypowiedzeniu), albo ustala pozytywnie nową wysokość opłaty bądź na poziomie dotychczasowym (przed wypowiedzeniem), bądź wyższym, lecz niższym od zaoferowanej w wypowiedzeniu (tak zob. G. Bieniek [w:] G. Bieniek, St. Rudnicki, Nieruchomości, Problematyka prawna, Warszawa 2011, s. 913-914). Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje. Stosownie do przepisu art. 80 ust. 1 u.g.n. od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. W razie wniesienia sprzeciwu w terminie orzeczenie kolegium traci moc, nawet gdy sprzeciw dotyczy tylko części orzeczenia (art. 80 ust. 1 i ust. 2 u.g.n.).
Ponadto w niniejszej sprawie o cywilnej drodze postępowania przesądził Sąd Apelacyjny w [...], który postanowieniem z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...] uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2024 r. Sąd Apelacyjny orzekł, iż orzeczenie SKO rozstrzygnęło sprawę co do istoty, orzekło merytorycznie – co wynika wprost z uzasadnienia orzeczenia, zatem wniesiony sprzeciw przez pozwanego spowodował utratę mocy tego orzeczenia, a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd Okręgowy w [...] (art. 80 ust. 1 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
W konsekwencji skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podlegała odrzuceniu (pkt 1 sentencji). O zwrocie stronie skarżącej wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI