II SA/Go 33/25

II SA/Go 33/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-02-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Jarosław Piątek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 26 par 5, art 59 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2002 nr 241 poz 2074
dz. 24 ust 4
Ustawa z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2025 r. sprawy ze skargi W.C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako - kpa) w związku z art. 18 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm., dalej jako - u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r., po rozpatrzeniu zażalenia W. C. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] (dalej jako - DOZUS) nr [...] z dnia [...] września 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej jako - DIAS) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia DIAS wskazał, że DOZUS prowadzi postępowanie egzekucje z majątku W. C. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: - [...] obejmujący zaległość z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za czerwiec 2002 r., - [...] obejmujący zaległość z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za lipiec 2002 r.,- [...] obejmujący zaległość z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za wrzesień 2002 r., - [...] obejmujący zaległość z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za sierpień 2002 r., - [...] obejmujący zaległość z tytułu składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2002 r. Odpisy wymienionych powyżej tytułów wykonawczych zostały doręczone Zobowiązanemu w dniu [...] marca 2011 r. W toku postępowania egzekucyjnego DOZUS zastosował następujące środki egzekucyjne:
- zawiadomieniem nr [...] z [...] czerwca 2024 r. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Zobowiązanego, odpis zawiadomienia został doręczony Zobowiązanemu [...] czerwca 2024 r.;
- zawiadomieniem nr [...] z [...] czerwca 2024 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Zobowiązanego, odpis zawiadomienia został doręczony Zobowiązanemu [...] czerwca 2024 r.;
- zawiadomieniem nr [...] z [...] czerwca 2024 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej Zobowiązanego, odpis zawiadomienia został doręczony Zobowiązanemu [...] czerwca 2024 r.;
- zawiadomieniem nr [...] z [...] czerwca 2024 r. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanego w [...] Banku, odpis zawiadomienia został doręczony Zobowiązanemu w dniu [...] czerwca 2024 r.
W dniu [...] lipca 2024 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wpłynęły cztery podania W. C. z [...] czerwca 2024 r. zatytułowane: "Skarga na czynności egzekucyjne" w których Zobowiązany, wskazując na tytuły wykonawcze o numerach: [...] oraz podjęte na ich podstawie czynności egzekucyjne, zarzucił ich dokonanie z naruszeniem prawa. W ocenie Zobowiązanego egzekwowane zaległości przedawniły się i tym samym brak było podstaw do podejmowania czynności egzekucyjnych w celu ich dochodzenia.
Postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2024 r. DOZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych numerach: [...], odmówił uchylenia zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej oraz odmówił uchylenia zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego wkładu oszczędnościowego.
Postanowieniem nr [...] z [...] sierpnia 2024 r. DIAS uchylił powyższe postanowienie DOZUS z [...] lipca 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia merytorycznej oceny zasadności zgłoszonego przez Zobowiązanego żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r., które umożliwią rozpoznanie m.in. zarzutu przedawnienia egzekwowanego obowiązku oraz zarzutu niedoręczenia upomnienia. Ponadto organ egzekucyjny powinien dokonać oceny podnoszonych przez Zobowiązanego kwestii związanych z sytuacją zdrowotną i życiową, która podlega ocenie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z [...] września 2024 r. nr [...] DOZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...]. Organ egzekucyjny nie stwierdził okoliczności przemawiających za umorzeniem postępowania egzekucyjnego określonych w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a.
Od powyższego postanowienia z [...] września 2024 r. nr [...] DOZUS W. C. wniósł zażalenie, w którym podtrzymał zarzut przedawnienia zaległości objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...]. Zobowiązany podniósł, że odpisy wskazanych tytułów wykonawczych nigdy nie zostały mu doręczone, a tym samym pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi było zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, o czym został zawiadomiony po raz pierwszy [...] czerwca 2024 r., czyli ponad 19 lat od daty wymagalności należności objętych tytułami wykonawczymi i ponad 10 lat od daty wystawienia tytułów wykonawczych. W ocenie Żalącego, w okresie 11 lat od wystawienia tytułów wykonawczych nie zostały zatem podjęte żadne czynności, które doprowadziłyby do przerwania biegu terminu przedawnienia, który zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynosi 5 lat od daty wymagalności. Skarżący wskazał ponadto, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] o numerach od [...] wszystkie należności zostały spłacone, natomiast nie była prowadzona egzekucja w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach [...]. W ocenie skarżącego należności egzekwowane na podstawie ww. tytułów wykonawczych ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej uległy przedawnieniu, co stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1a w zw. z art. 33 § 2 punkt 1 u.p.e.a. Ponadto skarżący podniósł, że nie otrzymał upomnień o których mowa w art. 15 ust. 1 ww. ustawy, co także stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przedkładając rozliczenie z dnia [...] kwietnia 2022 r. kwot uzyskanych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] skarżący wskazał, że w zestawieniu tym nie ujęto przedmiotowych tytułów wykonawczych, "gdyby było inaczej, to wpłaty zostałyby zaliczone na poczet należności objętych tymi tytułami, jako należności najstarszych". Ponadto W. C. wskazał, że za umorzeniem egzekucji i uchyleniem zajęć przemawia jego sytuacja życiowa, bowiem jest osobą schorowaną, ma problemy z kręgosłupem oraz stawami biodrowymi, wymaga częstych wyjazdów do lekarzy i przyjmuje na stałe leki, co generuje wysokie koszty.
Dalej w uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia DIAS wskazał, że ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070) dokonano zmiany m. in. przepisu art. 59 ww. ustawy regulującego kwestię umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nowelizacja w ww. zakresie weszła w życie 30 lipca 2020 r. W myśl art. 13 ust. 1 ww. ustawy zmieniającej, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wobec powyższego, w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdują przepisy art. 59 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym przed dniem 30 lipca 2020 r. Postępowanie egzekucyjne w przedmiotowej sprawie zostało bowiem wszczęte przed ww. datą.
Zgodnie z art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W myśl art. 59 § 2 przywołanej ustawy postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.
Następnie DIAS przytoczył treść art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego, zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Jak zaś wynika z ust. 5b ww. artykułu bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Zasady dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się także do składek na ubezpieczenia zdrowotne. Wynika to z odesłania zawartego w art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1373 ze zm.).
Organ wskazał, że w sprawie zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia stanowi okoliczność, czy należności składkowe z tytułu ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Zobowiązanego, objęte wymienionymi tytułami wykonawczymi o numerach [...], obejmującymi zaległości z tytułu: składek na ubezpieczenia społeczne za okresy: czerwiec, lipiec i wrzesień 2002 r., składek na ubezpieczenie zdrowotne za sierpień 2002 r. oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za sierpień 2002 r., istniały i nie uległy przedawnieniu.
Powołując się na orzecznictwo sądowe organ stwierdził, że za czynność powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności można uznać doręczenie odpisu tytułu wykonawczego. Wobec powyższego DIAS wskazał, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wynikające z tytułów wykonawczych o wskazanych powyżej numerach nie uległy przedawnieniu, gdyż bieg terminu przedawnienia został zawieszony. Z analizy akt sprawy wynika, że zawieszenie biegu terminu przedawniania do poszczególnych tytułów przedstawia się następująco:
1) Tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc czerwiec 2002 r., z terminem płatności przypadającym na [...] lipca 2002 r., został wystawiony [...] lutego 2011 r. po uprzednim doręczeniu Zobowiązanemu [...] lutego 2011 r. upomnienia nr [...] z [...] lutego 2011 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło [...] marca 2011 r.
2) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenia społeczne za miesiąc lipiec 2002 r., z terminem płatności przypadającym na [...] sierpnia 2002r., został wystawiony [...] lutego 2011 r. po uprzednim doręczeniu Zobowiązanemu [...] lutego 2002 r. upomnienia nr [...] z [...] lutego 2011 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło [...] marca 2011 r.
3) Tytuł wykonawczy nr [...], obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenia społeczne za miesiąc wrzesień 2002 r. z terminem płatności przypadającym na [...] października 2002 r., został wystawiony [...] lutego 2011 r. po uprzednim doręczeniu Zobowiązanemu [...] lutego 2011 r. upomnienia nr [...] z [...] lutego 2011 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło [...] marca 2011 r.
4) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc sierpień 2002 r., z terminem płatności przypadającym na [...] września 2002 r., został wystawiony [...] lutego 2011 r. po uprzednim doręczeniu Zobowiązanemu [...] lutego 2011 r. upomnienia nr [...] z [...] lutego 2011 r. Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło [...] marca 2011 r.
5) Tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący zaległość z tytułu składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiąc sierpień 2002 r., z terminem płatności przypadającym na [...] września 2002 r., został wystawiony [...] lutego 2011 r. po uprzednim doręczeniu Zobowiązanemu [...] lutego 2011 r. upomnienia nr [...] z [...] lutego 2011 r, Pierwszą czynnością skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności objętej wskazanym tytułem wykonawczym było doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, które nastąpiło [...] marca 2011 r.
Wobec powyższego zarzut przedawnienia w.w. należności organ uznał za bezzasadny. W celu wyegzekwowania tych zaległości Wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze w wyżej wskazanych datach, a organ egzekucyjny podjął na ich podstawie czynności egzekucyjne bezpośrednio zmierzające do wyegzekwowania dochodzonych należności i postępowanie to nie zostało zakończone. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że tytuły wykonawcze o numerach [...] zostały wystawione [...] lutego 2011 r. - zatem przed upływem 10 letniego terminu przedawnienia, który wynika z art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Ww. tytuły wykonawcze zostały doręczone Zobowiązanemu [...] marca 2011 r., zatem bieg terminu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi o numerach [...] uległ zawieszeniu z dniem doręczenia Zobowiązanemu odpisu przedmiotowych tytułów wykonawczych, co nastąpiło [...] marca 2011 r.
Organ wyjaśnił, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji skierowanej do W. C., zawierającej odpisy tytułów wykonawczych od nr [...] do [...], na którym widnieje data odbioru [...] marca 2011 r. oraz podpis H. C., z dopiskiem "matka". Doręczenie Zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych o numerach [...] nastąpiło zatem przed upływem 10 lat od daty wymagalności należności nimi objętych, co skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności.
DIAS wskazał, że w świetle pierwotnej treści art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Stosownie do art. 24 ust. 5 ustawy systemowej w ówczesnym brzmieniu, bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu opłacenia należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony zobowiązany. Regulacja ta została zmieniona ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074). Artykuł 24 ust. 4 ustawy systemowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Ustawa nowelizująca z dnia 18 grudnia 2002 r. nie zawierała przepisów przejściowych w zakresie stosowania zmienionego art. 24 ust. 4 ustawy systemowej do należności z tytułu składek wymagalnych i nieprzedawnionych przed dniem 1 stycznia 2003 r. Jednkaże mimo, iż zobowiązanie składkowe powstało pod rządami przepisów przewidujących krótszy termin przedawnienia, to jeżeli w momencie wejścia w życie normy prawnej termin ten wydłużający dane zobowiązanie nie uległo jeszcze przedawnieniu, zastosowanie miały nowe reguły (uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2008 r. 1 UZP 4/08, OSNP 2009 nr 1-2, poz. 19 i z dnia 2 lipca 2008 r. II UZP 5/08, OSNP 2009 nr 1-2, poz. 17).
Wobec powyższego w odniesieniu do egzekwowanych zaległości, których terminy płatności upłynęły w terminach przypadających od lipca do września 2002 r., do [...] grudnia 2002 r., począwszy od [...] stycznia 2003 r. termin przedawnienia został wydłużony do 10 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Termin ten został zawieszony wskutek doręczenia Zobowiązanemu w dniu [...] marca 2011 r. odpisów tytułów wykonawczych. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia powoduje, że termin ten nie biegnie do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Jako bezpodstawne ocenił organ również zarzuty w zakresie braku doręczenia upomnień przed wystawieniem wskazanych tytułów wykonawczych. W aktach sprawy znajduje się bowiem zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji skierowanej do W. C., zawierającej upomnienia o numerach [...] z [...] lutego 2011 r., na którym widnieje data odbioru [...] luty 2011 r. oraz podpis H. C., z dopiskiem "matka".
W świetle powyższych okoliczności, w ocenie DIAS, brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Natomiast w związku z powołanymi przez skarżącego przepisami art. 59 § 1a i art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., jako podstawy prawnej umorzenia postępowania egzekucyjnego, organ wyjaśnił, że ww. unormowanie znajduje zastosowanie wyłącznie na wniosek wierzyciela lub z urzędu. Nie miało to jednak wpływu na rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie na wniosek Zobowiązanego, na podstawie analogicznych przepisów zawartych w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed 30 lipca 2020 r.
Ponadto dokonując oceny postępowania egzekucyjnego pod kątem wszystkich przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego DIAS stwierdził, że żadna z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. nie została spełniona.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów DIAS zauważył, że w toku egzekucji prowadzonej z majątku skarżącego w okresie od [...] marca 2024 r. do [...] lipca 2024 r. uzyskano łącznie kwotę w wysokości [...] zł co wskazuje, że skarżący pobiera świadczenie w kwotach podlegających zajęciu, a egzekucja jest skuteczna. Zobowiązany nie przedłożył natomiast żadnych dokumentów na potwierdzenie okoliczności powołanych w złożonym zażaleniu, związanych z kosztami leczenia. Zatem nie potwierdziły się okoliczności o których mowa w art. 59 § 2, bowiem egzekucja jest skuteczna a uzyskane kwoty przewyższają wydatki egzekucyjne.
Organ podniósł, że generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Tym samym organ egzekucyjny jest zobowiązany do podjęcia wszelkich środków przewidzianych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, aby ten cel zrealizować.
Na powyższe postanowienie DIAS [...] z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie DOZUS z dnia [...] września 2024 r. nr [...] W. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną ich wykładnię, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
- art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez brak wskazania do kiedy nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia;
2) naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 59 §1 punkt 2 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie niniejszego przepisu, pomimo spełnienia przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego w tym trybie;
- art. 7 i 8 i art. 80 Kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zaufania do organów administracyjnych polegające na nieuwzględnieniu i niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza poprzez:
- nie wskazanie do kiedy w ocenie organów trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia tytułu wykonawczego oraz nie uwzględnienie słusznego interesu skarżącego poprze przyzwolenie na praktyki ZUS polegające na "hodowaniu zadłużenia" celem doprowadzenia do naliczenia odsetek wielokrotnie przewyższających wysokość składek.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci pisma z ZUS nr [...] na potwierdzenie faktu, iż nie posiadał zadłużenia względem ZUS wynikającego z tytułów wykonawczych objętych niniejszym postępowaniem, ewentualnie - o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach;
3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Mając na uwadze tak zakreślone granice kognicji Sąd uznał, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Postępowanie administracyjne w badanej sprawie toczyło się na skutek wniosku skarżącego o umorzenia prowadzonego z jego majątku postępowania egzekucyjnego w celu wyegzekwowania zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za czerwiec 2002 r. objętych tytułem wykonawczym nr [...], za lipiec 2002 r. objętych tytułem wykonawczym nr [...], za sierpień 2002 r. objętych tytułem wykonawczym nr [...], za wrzesień 2002 r. objętych tytułem wykonawczym nr [...], za sierpień 2002 r. objętych tytułem wykonawczym [...]. Wszystkie w.w. tytuły wykonawcze wystawione zostały w dniu [...] lutego 2022 r. Jako przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego skarżący wskazał przedawnienie należności z tytułu składek.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym sprzed zmiany dokonanej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Bezspornie postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało przed 30 lipca 2020 r. i do tej daty nie zakończyło się. Odpowiednie zastosowanie znajdą także przepisy k.p.a. na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a.
Istota sporu w badanej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy spełniona została przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., a zatem czy zachodzą podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia należności z tytułu składek za okres od czerwca 2002 r. do września 2002 r. objętych w.w. tytułami wykonawczymi z dnia 25 lutego 2011 r.
Stosownie do treści art. 24 ust. 4 u.s.u.s. (w wersji obowiązującej na datę wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie) należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. W myśl ust. 5b art. 24 bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Czynnością powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wyegzekwowania danej należności. Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:
1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego; lub
2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Z przytoczonego przepisu art. 26 § 5 pkt 1 wynika, że dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej wymagane jest doręczenie odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Ustawodawca w przepisach u.p.e.a. nie określił szczególnego sposobu doręczenia tytułu wykonawczego skutkującego zawieszenie biegu terminu przedawnienia co oznacza, że po myśli art. 18 u.p.e.a., do doręczeń tych stosuje się przepisy art. 39 – 49 k.p.a. Każdy z określonych tam sposobów doręczenia może być zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym także do doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Doręczenie takie winno być dokonane bezpośrednio do rąk adresata, ale zarazem owa bezpośredniość nie wyklucza dokonania doręczenia zastępczego w rozumieniu 44 k.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 30 sierpnia 2016 r. II SA/Bk 405/16).
Art. 43 k.p.a. reguluje instytucję tzw. doręczenia zastępczego pism w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że w dniu [...] lutego 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] wystawił wobec zobowiązanego W. C. tytuły wykonawcze m.in. o nr: [...] na kwotę [...] zł, która dotyczy składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc czerwiec 2002 r.; [...] na kwotę [...] zł, która dotyczy składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc lipiec 2002 r.; [...] na kwotę [...] zł, która dotyczy składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc wrzesień 2002 r.; [...] na kwotę [...] zł która dotyczy składki na ubezpieczenie społeczne za miesiąc sierpień 2002 r.; [...] na kwotę [...] zł, która dotyczy składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Powyższe tytuły wykonawcze zostały wysłane na adres zobowiązanego i doręczone w dniu [...] marca 2011 r. H. C. - matce zobowiązanego, co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy dowodu doręczenia (k- 265 akt administracyjnych). Nie może zatem budzić wątpliwości, że skuteczne doręczenie powyższych tytułów wykonawczych, w trybie doręczenia zastępczego na podstawie art. 43 k.p.a., nastąpiło w dniu [...] marca 2011 r. Z tą też datą, po myśli art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie znajdował zatem zastosowania przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.). Zgodnie z jego treścią postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Przytoczony art. 59 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji trojakiego rodzaju. Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy, lub nastąpi przedawnienie należności. Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wyroki NSA z: 6 lipca 2010 r., II FSK 360/09; 15 września 2010 r., II FSK 701/09; wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2022 r., I SA/Łd 429/22).
Zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz ustalony na jego podstawie stan faktyczny i prawny nie dają podstaw do przyjęcia, że w sprawie ziściła się przesłanka wygaśnięcia obowiązków skarżącego określonych w w.w. tytułach wykonawczych, w szczególności brak jest przesłanek do stwierdzenia, że należności objęte powyższymi tytułami wykonawczymi uległy przedawnieniu. Jak wyżej zauważono z akt sprawy wynika, że wystawienie i skuteczne doręczenie tytułów wykonawczych, jako pierwsza czynności w postępowaniu egzekucyjnym skutkująca zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, nastąpiło przed upływem 10 - letniego terminu przedawnienia.
Wyjaśnić należy, że 10 -letni termin przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wprowadzony został do ustawy z dnia z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074). Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wprowadzająca 10 letni termin przedawnienia należności z tytułu składek, weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r. i nie zawierała przepisów intertemporalnych dotyczących terminu przedawnienia należności wymagalnych w dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej. W orzecznictwie sądowym oraz administracyjnym pojawiło się wobec tego zagadnienie prawne dotyczące stosowania wprowadzonej zmiany do należności już wymagalnych. W Uchwale z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt I UZP 4/08 Sąd Najwyższy wyraził stanowisko zgodnie z którym dziesięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 241, poz. 2074), znajduje zastosowanie do należności z tytułu składek, które stały się wymagalne przed dniem 1 stycznia 2003 r., jeżeli do tej daty nie uległy przedawnieniu według przepisów dotychczasowych.
Powyższą Uchwałę Sądu Najwyższego odnosić również należy do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, bowiem w dacie wejścia ustawy nowelizującej ustawę z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych składki egzekwowane powyższymi tytułami wykonawczymi były wymagalne i nie uległy przedawnieniu.
W tym stanie sprawy zarzuty skargi nie były zasadne. Stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w stopniu pozwalającym na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona.