II SA/Go 329/25

II SA/Go 329/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-09-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jarosław Piątek
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6093 Spółki wodne i związki wałowe
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 469
art. 179 ust. 2 i 4
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne - tekst jedn.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2025 r. sprawy ze skargi [...] z siedzibą w [...] na decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 179 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm., dalej jako P.w.) oraz art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 814 ze zm., dalej jako u.s.p.) Prezydent Miasta [...] stwierdził nieważność uchwały nr [...] Walnego Zgromadzenia Członków [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie wyboru członków Komisji Rewizyjnej [...] z siedzibą w [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2017 r. do Prezydenta Miasta [...] (miasto na prawach powiatu) wpłynęła uchwała nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Organ ten, działający jako organ nadzoru (wykonujący zadania Starosty w mieście na prawach powiatu), na podstawie art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 178 i art. 179 ust. 2 P.w., wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej uchwały (jak i innych uchwał nr [...] podjętych w tej samej dacie przez to Zgromadzenie; por. sprawy II SA/Go 323/25, II SA/Go 237/25 i II SA/Go 328/25). W toku postępowania organ wezwał spółkę wodną do przedłożenia:
- aktualnego na dzień [...] maja 2017 r. [...] i wykazu członków [...], zawiadomienia o zwołaniu na dzień [...] marca 2017 r. Walnego Zgromadzenia Członków [...] wraz z dowodami nadania lub doręczenia,
- protokołu Walnego Zgromadzenia Spółki z dnia [...] marca 2017 r.,
- listy obecności członków spółki wodnej na Walnym Zgromadzeniu Członków z dnia [...] marca 2017 r.,
- dokumentów potwierdzających ewentualne zmiany w składzie członków spółki wodnej oraz następstwo prawne ewentualnych nowych członków,
- uchwał organów spółki w sprawie przyjęcia nowych członków,
- decyzji właściwego organu w sprawie przyjęcia/włączenia nowych członków do spółki.
W odpowiedzi pełnomocnik spółki wodnej zakwestionował możliwość kontroli przez organ nadzoru legalności przedmiotowej uchwały. Pismo to zawierało również wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta [...] jako "pracownika piastującego funkcje organu". Spółka wodna nie przedłożyła zarówno aktualnego na dzień [...] marca 2017 r. wykazu członków spółki wodnej, jak również listy obecności członków na Walnym Zgromadzeniu Członków z dnia [...] marca 2017 r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Prezydent Miasta [...] odmówił wyłączenia się od udziału w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały.
W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że spółka wodna została zlikwidowana, a na dzień zakończenia likwidacji liczyła 15 członków. Z treści uchwał, w tym uchwały nr [...] Walnego Zgromadzenia [...] z dnia [...] marca 2017 r., jak również przedłożonego przez pełnomocnika [...] protokołu zgromadzenia wynika, że w Zgromadzeniu Członków w dniu [...] marca 2017 r. brało udział oraz głosowało w sprawie uchwały 18 podmiotów. Spółka nie przedłożyła aktualnego na dzień [...] marca 2017 r. wykazu członków spółki wodnej, listy obecności członków na Walnym Zgromadzeniu Członków z dnia [...] marca 2017 r., jak również jakiegokolwiek innego dokumentu, z którego wynikałyby ewentualne zmiany w składzie osobowym członków spółki, pomimo wezwania organu z dnia [...] kwietnia 2017 r. Organ wskazał, że analiza treści protokołu z Walnego Zgromadzenia Członków z dnia [...] marca 2017 r. pozwala ustalić, że brało w nim udział co najmniej 6 podmiotów nie będących członkami spółki wodnej tj.: T. S.A., E. S.A., B. S.A., I. S.A. S.K.A., E1 S.A., P1. S.A. S.K.A.; jak również, że ilość głosujących (18) była większa, niż rzeczywista liczba członków spółki.
Zgodnie z listą członków znajdującą się w aktach spółki wodnej, według stanu na dzień [...] marca 2007 r. członkami spółki wodnej byli:
1. P.sp. z o.o. w [...], 2. L. S.A., 3. "F. S.A., 4. V. S.A., 5. C. Spółka z o.o., 6. I1 S.A., 7. Z. sp. z o.o., 8. P2 9. "S., 10. Z1, 11. "Z2 S.A., 12. E2 S.A., 13. P3 sp. z o.o., 14. "N. S.A., 15. E2 S.A.
Zgodnie z § 7 ust. 2 statusu spółki wodnej w brzmieniu obowiązującym w trakcie likwidacji przyjęcie nowego członka do spółki następuje w drodze uchwały zarządu Spółki. W aktach Spółki brak jest uchwał Zarządu dotyczących przyjęcia w charakterze nowych członków: T. S.A., E. S.A., B. S.A., I. S.A. S.K.A., E1 S.A., P. S.A. S.K.A. Tymczasem uchwały Zarządu Spółka zobowiązana była przedłożyć organowi nadzoru (art. 179 ust. 1 P.w.). Nadto, wobec powołania likwidatora, a tym samym utraty prawa do reprezentacji Spółki przez Zarząd, uchwały takie nie mogły być podjęte przez Zarząd.
Organ wskazał, że w treści protokołu z Walnego Zgromadzenia Członków z dnia [...] marca 2017 r. znajduje się jedynie stwierdzenie, że "zgłosili się także następcy prawni członków i wykazali swoje następstwa prawne" (s. 1) oraz że "cały szereg podmiotów w międzyczasie, swoje uprawnienia przeniosły. Przedsiębiorstwa się przekształciły (...). W niektórych sytuacjach to wprost wynika z informacji w KRS. W niektórych przypadkach wynika, że podmioty, które łączą się ze sobą te podmioty, które były. Niekiedy było, że te umowy miały ciąg cesji. Wszystkie te umowy oczywiście będą do wglądu dla organów" (s. 4, trzeci akapit Protokołu z dnia [...] marca 2017 r.).
Dalej organ podał, że zgodnie z § 10 Statutu spółki wodnej prawo głosu na Zgromadzeniu przysługuje jedynie członkowi. Nadto wykonywanie prawa głosu uzależnione jest nie tylko od uzyskania statusu członka Spółki Wodnej, ale również uiszczenia w pełnej wysokości składki za dany rok ustalonej przez zarząd Spółki ("każdemu członkowi przysługuje jeden głos, pod warunkiem uiszczenia w pełnej wysokości składki za dany rok ustalony przez zarząd spółki").
Organ wskazał, iż z treści dokumentów znajdujących się w aktach nadzoru nad Spółką wynika, że byli członkowie [...]tj. L1 sp. z o.o., P4 S.A., Z3 S.A., B1 S.A., F1 S.A. zalegali z zapłatą składek Członkowskich, a co za tym idzie nie były to podmioty uprawnione do wykonywania prawa głosu. Nawet zatem ewentualne następstwo prawne (o ile zostałoby skutecznie wykazane), do czasu uregulowania zaległych składek nie uprawniałoby do wykonywania prawa głosu. Niezależnie od powyższego organ wskazał, że stosownie do postanowień § 7 statutu, członkami Spółki mogą być zakłady, których udział w Spółce jest gospodarczo uzasadniony.
Organ powołał się na pogląd wyrażony w orzecznictwie, zgodnie z którym "członkostwo w spółce wodnej wiąże się z możliwością (i obowiązkiem) realizacji jej ustawowych zadań, następcą członka spółki wodnej może być jedynie podmiot, którego udział w spółce związany będzie z realizacją takich zadań" (por. wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...]). Wyrokiem tym oddalono powództwo Spółki E. S.A. przeciwko "Ł" spółki wodnej z siedzibą w [...] o ustalenie, że powodowa spółka wstąpiła w prawa członka spółki wodnej.
Nadto, zgodnie z art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. warunki następstwa prawnego członków spółki określa statut spółki wodnej. Spółka pomimo wezwania nie wskazała, aby podmioty T. S.A., E. S.A., B. S.A., I. S.A. S.K.A., E S.A., P. S.A. S.K.A spełniały warunki członkostwa w Spółce.
Zgodnie z przepisem art. 179 ust. 1 P.w. zarząd spółki wodnej obowiązany jest do przedłożenia staroście uchwał organów spółki w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia. Uchwały organów spółki wodnej sprzeczne z prawem lub statutem są nieważne; o nieważności uchwał w całości lub w części orzeka, w drodze decyzji, starosta w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały (art. 179 ust. 2 P.w.). Nie ulega wątpliwości, że powyższy przepis nie ogranicza zakresu przedmiotowego uchwał podlegających weryfikacji przez organ nadzoru.
W ocenie organu w okolicznościach sprawy naruszenie trybu podejmowania uchwał przez Walne Zgromadzenie Członków miało wpływ na wynik głosowania (podjęcie bądź nie uchwał) oraz ich treść. Skoro statut spółki wodnej określa warunki ważności uchwał w ten sposób, że konkretyzuje większość głosów potrzebnych do podjęcia uchwały i liczbę członków, których obecność przy tej czynności jest konieczna (kworum), to oba warunki ważności muszą zaistnieć łącznie (jednocześnie). W konsekwencji głosowanie podmiotów nie będących członkami, a tym samym nie mających prawa głosu lub też będących członkami (ewentualnie ich następcami prawnymi), lecz nie mogącymi skorzystać z prawa głosu z uwagi na zaległość w składkach członkowskich miało istotny wpływ na skuteczność podejmowanych uchwał. Wobec faktu, że głosowało nad uchwałą 18 podmiotów (11 za, 6 przeciw i 1 wstrzymujący się), w tym 6 nie będących członkami, to oznacza, że uchwała nie została podjęta. W konsekwencji uchwała podjęta została sprzecznie ze Statutem Spółki oraz prawem, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.
Od powyższej decyzji spółka wodna złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. We wniosku skarżąca zawarła wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta [...] od ponownego rozpoznania sprawy i wystąpienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o załatwienie sprawy lub wyznaczenie innego organu oraz o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z wymienionych dokumentów.
We wniosku skarżąca zarzuciła:
1) naruszenie art. 179 ust. 2 P.w. polegające na orzeczeniu o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. po upływie przewidzianego w tym przepisie 30-dniowego terminu,
2) naruszenie art. 179 ust. 2 i 3 P.w. w zw. z art. 164 P.w. polegające na stwierdzeniu nieważności uchwały w sprawie wyboru członków komisji rewizyjnej spółki, w sytuacji, gdy z przepisów prawa wynika brak możliwości sprawowania przez starostę nadzoru nad relacjami zachodzącymi wewnątrz tego podmiotu i orzekania w przedmiocie uchwał dotyczących tych relacji,
3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że członkostwo w spółce na dzień likwidacji przysługiwało piętnastu podmiotom, podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
4) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w skład członków spółki wchodzą jedynie podmioty wymienione na bliżej niesprecyzowanej liście członków znajdujących się w aktach spółki, według stanu na dzień [...] marca 2007 r., podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
5) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9, 11 i 7 k.p.a. przez zaniechanie ustalenia, jakie podmioty wchodziły pierwotnie w skład członków spółki, a jakie nabyły to członkostwo w sposób następczy, przy uznaniowym potraktowaniu bliżej niesprecyzowanej listy członków z dnia [...] marca 2007 r. jako wiążącej i przesądzającej tą kwestię,
6) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w spółce obowiązuje statut w wersji na dzień [...] czerwca 1998 r., podczas gdy ostatnim zatwierdzonym i funkcjonującym w obrocie prawnym statutem spółki jest statut w kształcie nadanym uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. Walnego Zgromadzenia Członków o zmianie statutu,
7) naruszenie art. 165 ust. 7 P.w. oraz art. 109 ust. 2 P.w. polegające na przyjęciu, że następca prawny członka spółki wodnej nie wstępuje ex lege w jego prawa i obowiązki, lecz musi zostać dodatkowo przyjęty uchwałą zarządu jako nowy członek, podczas gdy tryb przyjmowania nowych członków nie dotyczy następstwa prawnego członków spółki,
8) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że w spółce został powołany likwidator, podczas gdy likwidacja spółki nigdy się nie rozpoczęła,
9) naruszenie art. 175 ust. 3 P.w. polegające na przyjęciu, że podmioty zalegające z zapłatą składek członkowskich nie są uprawnione do wykonywania prawa głosu na walnym zgromadzeniu, podczas gdy członkowi spółki przysługuje na walnym zgromadzeniu co najmniej jeden głos,
10) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji:
11) naruszenie art. 7. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że spółki: L1 sp. z o.o., P4 S.A., Z3 S.A., B1 S.A., F1 S.A. zalegały na dzień [...] marca 2017 r. z zapłatą składek członkowskich, podczas gdy na dzień [...] maja 2007r. żaden podmiot nie zalegał z zapłatą składek członkowskich, a od tego czasu nie zachodził obowiązek uiszczania takich składek,
12) naruszenie art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. w zw. z § 7 statutu poprzez uznanie, że przepisy te nakładają ograniczenia co do warunków następstwa prawnego członków Spółki, podczas gdy przepisy te w ogóle nie dotyczą kwestii następstwa prawnego, a statut Spółki nie reguluje tej materii,
13) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że statut spółki uzależnia ważność uchwał od obecności koniecznej liczby członków (kworum), podczas gdy wymóg taki nie występuje w treści statutu,
14) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że "za" uchwałą głosowała taka liczba członków, którym organ odmówił prawa głosu, że w razie ich pominięcia nie doszłoby do przegłosowania uchwały, podczas gdy z treści uchwał, ani żadnego innego dokumentu nie wynika, którzy członkowie głosowali "za", a którzy "przeciw" uchwale, co nie pozwalało na ustalenie, iż bez głosu tych członków nie zostałaby ona przegłosowania.
Zaskarżeniem objęto również:
1) postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. o wstrzymaniu wykonania Uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. zarzucając mu naruszenie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 179 ust. 3 P.w., art. 7, 77 § 1 i § 4 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a.;
2) postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. o odmowie wyłączenia się od udziału w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały zarzucając mu naruszenie art. 24 § 3 kpa w zw. z art. 26 § 2 i §3 k.p.a.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] września 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności uchwał Walnego Zgromadzenia nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. Dalej wskazał, że postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. stwierdzające uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. zostało uchylone prawomocnym wyrokiem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 listopada 2017 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Go 895/17 (wyrokiem z dnia 15 stycznia 2020 r., w sprawie o sygn. akt II OSK 521/18 NSA oddalił skargę kasacyjną organu).
Podtrzymując stanowisko Prezydent Miasta [...] wskazał, że oparł się m.in. na materiale dowodowym z postępowania przygotowawczego prowadzonym pod sygn. akt [...]Prokuratora Rejonowego w [...]. W toku postępowania ustalono nadto, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], stwierdzone zostało nieistnienie stosunku członkostwa T. S.A., zapisanego w KRS pod numerem [...] w [...] w likwidacji z siedzibą w [...] , wpisanej w dziale I katastru wodnego pod numerem ewidencyjnym [...], prowadzonego przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej.
Dalej podał, że w dniu 1 stycznia 2018 r. weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm.). Na podstawie
art. 573 tej ustawy moc utraciła ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, przy czym - w myśl art. 545 ust. 4 nowej ustawy - do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, niewymienionych w art. 545 ust. 1 - 3 nowej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Stosownie do treści art. 179 P.w. zarząd spółki wodnej obowiązany jest do przedłożenia staroście uchwał organów w terminie 7 dni od dnia ich podjęcia (ust. 1). Uchwały organów spółki wodnej sprzeczne z prawem lub statutem są nieważne; o nieważności uchwał w całości lub w części orzeka, w drodze decyzji, starosta w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały (ust. 2). Starosta wszczynając postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały, może wstrzymać jej wykonanie (ust. 3). Decyzja, o której mowa w ust. 2, jest ostateczna; spółka wodna, której uchwała została uchylona, może zwrócić się do starosty z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a po wyczerpaniu tego trybu spółce wodnej przysługuje skarga do sądu administracyjnego (ust. 4).
Odnosząc się do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w pierwszej kolejności organ wskazał, że brak jest podstaw do wyłączenia Prezydenta Miasta [...]od ponownego rozpoznania sprawy i zwrócenia się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z wnioskiem o załatwienie sprawy lub wyznaczenie innego organu do jej załatwienia. W ocenie organu w sprawie nie zachodzą wątpliwości co do bezstronności J. K. (jako pracownika). Nie można bowiem przyjąć, że J. K. jest materialnie zainteresowany w utrzymaniu majątku Gminy [...]o statusie miejskim. J. K. jako organ Gminy [...] o statusie miejskim gospodaruje mieniem gminy i reprezentuje ją na zewnątrz. Wobec tego wniosek o wyłączenie mógł być rozpatrywany w aspekcie wyłączenia organu - Prezydenta Miasta [...], a nie pracownika J. K.. Zdaniem organu nie zachodzi w sprawie żadna z okoliczności, o których mowa w art. 25 § 1 k.p.a w przedmiotowej sprawie. Sprawa nie dotyczy interesów majątkowych kierownika organu administracji publicznej – J. K., czy też osób pozostających z J.K . w stosunkach określonych art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. Z tych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zasadnie odmówiło wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy.
Za niezasadny uznał organ zarzut dotyczący wydania decyzji po upływie przewidzianego prawem terminu. Przepis art. 179 ust. 2 P.w. jednoznacznie wskazuje, że o nieważności uchwał w całości lub w części orzeka, w drodze decyzji, starosta w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały. Uchwała wpłynęła do organu w dniu [...] kwietnia 2017 r. Dnia [...] kwietnia 2017 r., a więc z zachowaniem 30-dniowego terminu, Prezydent Miasta [...] orzekł o nieważności uchwały. Tego samego dnia wysłano decyzję listem poleconym do pełnomocnika spółki wodnej. Dnia [...] kwietnia 2017 r. podjęto próbę doręczenia decyzji osobiście pełnomocnikowi spółki wodnej. Decyzja została odebrana dopiero dnia [...] maja 2017 r. Zdaniem organu 30-dniowy termin, o którym mowa w przepisie art. 179 ust. 2 P.w. dotyczy wydania decyzji, a nie jej doręczenia.
Odnosząc się do zarzutu braku podstaw do orzekania przez organ nadzoru w drodze decyzji o nieważności uchwał dotyczących powołania władz spółki, organ wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2017 r., SK 49/13, w którym orzeczono, że art. 179 ust. 2 i 4 P.w. jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podstawa prawna wydania decyzji wynika zatem wprost z przepisu art. 179 ust. 2 P.w.
W kwestii zarzutów dotyczących podstaw stwierdzenia nieważności uchwały, podobnie jak w decyzjach wydanych w odniesieniu do innych uchwał, organ wskazał, że spółka wodna, zarówno w pierwotnym, jak i w postępowaniu toczącym się w skutek ponownego rozpoznania sprawy, nie przedłożyła organowi nadzoru aktualnego na dzień [...] marca 2017 r. wykazu członków oraz listy obecności członków spółki wodnej na Walnym Zgromadzeniu Członków w dniu [...] marca 2017 r. W konsekwencji na podstawie złożonych przez spółkę wodną organowi nadzoru dokumentów statutowych stwierdzono, że na dzień zakończenia likwidacji spółka liczyła 15 członków, co wynika z treści protokołów Walnych Zgromadzeń Członków
nr [...] z dnia [...] marca 2007 r.
Organ podtrzymał stanowisko, że z materiałów zgromadzonych w postępowaniu przygotowawczym (umowa sprzedaży praw majątkowych z dnia [...] listopada 1999 r., umowa sprzedaży praw majątkowych z dnia [...] kwietnia 2010 r., wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia [...] grudnia 2010 r., sygn. akt [...]) prowadzonym przez Prokuratura Rejonowego w [...], sygn. akt [...], wynika, że "E." S.A. nie wstąpił w prawa członka [...] po O. z siedzibą w [...]. Także, zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] lipca 2020 r., sygn. akt [...], ustalono nieistnienie stosunku członkostwa w [...] T. S.A.
Odnośnie spółki B. S.A. organ wskazał, że nie nabyła ona statusu członka [...], albowiem brak było "następstwa prawnego" F. S.A. po spółce Z3 S.A. w upadłości. B. S.A. nie jest członkiem [...] na podstawie umowy przelewu wierzytelności zawartej z F. S.A. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Zarząd [...] uchwałą z dnia [...] grudnia 1999 r. wyłączył z tej spółki Z3 S.A. w upadłości z siedzibą w [...]. Podjęcie przedmiotowej uchwały odniosło prawny skutek w postaci wykluczenia spółki Z3 S.A. w upadłości ze [...]. Uchwała ta zapadła przed zawarciem pierwszej umowy pomiędzy spółką Z3 S.A. w upadłości z siedzibą w [...], a spółką F. S.A.
Jak podał organ na podstawie umowy z dnia [...] października 2001 r., zawartej pomiędzy spółką Z3 S.A. w upadłości, a F. S.A. (akta postępowania prowadzonego przez Prokuratura Rejonowego w [...], sygn. akt [...]), nastąpił wyłącznie przelew oznaczonej wierzytelności pieniężnej w postaci uiszczonej składki członkowskiej, w kwocie 1.552.495,04 zł. Umowa ta w § 1 ust. 1 stanowiła bowiem: "Sprzedawca (spółka Z3 S.A. w upadłości) oświadcza, iż przysługuje mu prawo majątkowe w postaci uiszczonej składki członkowskiej na budowę oczyszczalni ścieków położonej w [...], realizowanej przez [...]".
Umowa z dnia [...] kwietnia 2010 r., zawarta pomiędzy F. S.A., a B. S.A. (akta postępowania prowadzonego przez Prokuratura Rejonowego w [...], sygn. akt [...]), w § 1 ust. 1 stanowiła, że "Sprzedający oświadcza, iż jest właścicielem praw majątkowych Z3 S.A. jako członka [...] z siedzibą w [...] , które to prawa zakupił w dniu [...] października 2001 r." (tj. na podstawcie umowy sprzedaży prawa majątkowego z dnia [...] października 2001 r., zawartej pomiędzy spółką Z3 w upadłości, a F. S.A.). Zapis § 1 ust. 2 tej umowy stanowił natomiast, że "Sprzedający oświadcza, że sprzedaje nabyte prawa majątkowe związane z uczestnictwem w [...] za kwotę 18.500 zł. Tym samym F. S.A. dokonał na rzecz B. S.A. wyłącznie przelewu oznaczonej wierzytelności pieniężnej w kwocie 1.552.495,04 zł. Tylko ta wierzytelność bowiem przysługiwała F. S.A., na podstawie umowy sprzedaży prawa majątkowego z dnia [...] października 2001 r. Zarówno umowa z dnia [...] października 2001 r., jak i umowa z dnia [...] kwietnia 2010 r., były umowami przelewu, przedmiotem których było zbycie oznaczonej wierzytelności pieniężnej w kwocie 1.552.495,04 zł.
W ocenie organu nabycie wierzytelności pieniężnej przysługującej członkowi spółki wodnej nie powoduje zmiany podmiotowej po stronie członka spółki wodnej - nie kreuje następstwa prawnego w zakresie stosunku członkostwa w spółce wodnej. Podobnie, zbycie wierzytelności pieniężnej w postaci wkładu wniesionego przez wspólnika do spółki jawnej (niezależnie od skuteczności takiej umowy), nie powoduje, że nabywca wierzytelności automatycznie staje się wspólnikiem spółki jawniej. Z powyższego wynika, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet, F. S.A. nie mogła skutecznie zbyć na rzecz B. S.A. członkostwa w spółce wodnej.
Dodatkowo organ wskazał, że spółka Z3 S.A. w upadłości, zawarła z F. S.A. umowę przelewu wierzytelności z dnia [...] października 2001 r., w toku prowadzonego postępowania upadłościowego. Postępowanie upadłościowe w tamtym okresie regulowane było przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512; dalej "r.p.u."). Rozporządzenie to obowiązywało do dnia 1 października 2003 r. Przepis art. 131 § 1 pkt 5 r.p.u. stanowił, że nie może być dokonywana przez syndyka bez zezwolenia rady wierzycieli sprzedaż praw i wierzytelności. W sytuacji sprzedaży przez syndyka praw lub wierzytelności bez zgody rady wierzycieli lub sędziego komisarza, umowa sprzedaży jest nieważna (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 140 r.p.u, w zw. z art. 131 § 1 pkt 5 r.p.u.). W sprawie postanowienie sędziego komisarza, z dnia [...] sierpnia 2001 r. (postanowienie Sądu Rejonowego, Wydział Gospodarczy z dnia [...] sierpnia 2001 r., sygn. akt [...], w przedmiocie wyrażenia zgody na zbycie przez upadłego wierzytelności pieniężnej), obejmowało wyłącznie zgodę "na sprzedaż prawa majątkowego upadłego wierzytelności w kwocie 1.552.495 zł stanowiącej wpłatę członkowską na rzecz [...] w [...] z tytułu budowy oczyszczalni ścieków". Tym samym umowa przelewu wierzytelności z dnia [...] października 2001 r., mogła obejmować wyłącznie wierzytelność pieniężną do kwoty 1.552.495 zł. W pozostałym zakresie przeniesienie jakichkolwiek praw byłoby nieważne na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 140 r.p.u, w zw. z art. 131 § 1 pkt 5 r.p.u.
Dalej organ stwierdził, że nie było możliwe wstąpienie do spółki wodnej (uzyskanie statusu członka spółki wodnej), na podstawie jakiejkolwiek umowy przenoszącej prawa majątkowe lub majątkowe i niemajątkowe. Członkostwo w spółce wodnej, jako ściśle związane z przedmiotowym zakresem działalności spółki wodnej nie stanowi przedmiotu obrotu, który można dowolnie nabyć lub zbyć w drodze sukcesji singularnej, lecz związane jest ściśle z przedmiotem działalności spółki wodnej, a wtórne nabycie statusu członka spółki wodnej możliwe jest - co do zasady - w drodze sukcesji uniwersalnej.
Organ wskazał na zmiany stanu prawnego - Prawa wodnego na przestrzeni lat 1999-2019 oraz wskazując na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z 29 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 46/10, w którym stwierdzono, że stosunek członkostwa w spółce wodnej, jest stosunkiem szczególnym i prawo nie przewiduje możliwości zbycia praw członka (rozumianych wyłącznie jako prawa obligacyjne), a tym samym uzyskania charakteru członka spółki wodnej lub stowarzyszenia poprzez nabycie stosownych praw przez czynność prawną. Stosunek członkostwa w spółce wodnej jest stosunkiem pierwotnym i osobistym, nie zaś stosunkiem wtórnym w stosunku do przysługujących udziałów lub innych praw majątkowych. Tak samo jak w stowarzyszeniu, tak i w przypadku spółki wodnej możliwe jest przystąpienie i wystąpienie z tego podmiotu. Jednakże co do zasady nie jest dopuszczalne przeniesienie praw członkostwa w spółce wodnej na mocy umowy przenoszącej prawa majątkowe.
Dalej organ podniósł, że w doktrynie wskazuje się, że następstwo prawne w zasadzie odnosi się wyłącznie do spadkobrania z mocy prawa po członku spółki wodnej będącym - osobą fizyczną, albo następstwa prawnego przewidzianego z mocy prawa (ex lege) po członku spółki wodnej posiadającym status podmiotowy osoby prawnej. Następca członka spółki wodnej wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki poprzednika związane z tym członkostwem.
Podsumowując organ stwierdził, że uzyskanie statusu członka spółki wodnej w drodze sukcesji singularnej jest dopuszczalne wyłącznie wyjątkowo, w przypadku, gdy pierwotnie nabycie statusu członka spółki wodnej miało charakter administracyjnoprawny, a zbywane jest prawo własności nieruchomości, której wykorzystanie jest niezbędne do działalności spółki wodnej, taka sytuacja stanowi wyjątek od zasady, który nie powinien być wykładany rozszerzająco. Członkostwo w spółce wodnej - podobnie jak w stowarzyszeniu, czy uczestnictwo w spółce jawnej - składa się z elementów majątkowych oraz osobistych (niemajątkowych). Podobnie jak w przypadku stowarzyszenia oraz spółki jawnej, nie jest możliwe wyodrębnienie ze stosunku członkostwa (uczestnictwa) praw majątkowych i osobistych (niemajątkowych), a następnie zbycie tak wyodrębnionego prawa. Prowadziłoby to bowiem do podziału członków (wspólników) na tych, którzy posiadaliby prawa majątkowe i tych, którzy posiadaliby prawa osobiste (niemajątkowe).
Z uwagi na powyższe, nawet przyjmując, że dopuszczalne jest zbycie praw majątkowych związanych z uczestnictwem w spółce wodnej to zbycie tych praw bez przeniesienia praw osobistych (niemajątkowych), nie powoduje przeniesienia na nabywcę statusu członka spółki wodnej.
Odnosząc te konstatacje do stanu faktycznego sprawy organ wskazał, że z treści dokumentów znajdujących się w aktach nadzoru nad spółką wodną wynika, że byli członkowie [...] tj. L1sp. z o.o., P4S.A., Z3 S.A., B1 S.A., F1 S.A. zalegali z zapłatą składek członkowskich, a co za tym idzie nie były to podmioty uprawnione do wykonywania prawa głosu. Nawet zatem ewentualne następstwo prawne (o ile zostałoby skutecznie wykazane), do czasu uregulowania zaległych składek nie uprawniałoby do wykonywania prawa głosu.
Niezależnie od powyższego organ zauważył, że stosownie do postanowień
§ 7 statutu, członkami spółki wodnej mogą być zakłady, których udział w takiej spółce jest gospodarczo uzasadniony. Organ wskazał, że ustawodawca w art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. ustalił, że warunki następstwa prawnego członków spółki określa statut spółki wodnej. Spółka pomimo wezwania nie wskazała aby T. S.A., E. S.A., B.S.A., I.S.A. S.K.A., E1 S.A., P. S.A. S.K.A spełniały warunki członkostwa w Spółce.
Zdaniem organu naruszenie trybu podejmowania uchwał przez Walne Zgromadzenie Członków miało wpływ na wynik głosowania (podjęcie bądź nie uchwał) oraz ich treść. Skoro statut spółki wodnej określa warunki ważności uchwał w ten sposób, że konkretyzuje większość głosów potrzebnych do podjęcia uchwały i liczbę członków, których obecność przy tej czynności jest konieczna (kworum), to oba warunki ważności muszą zaistnieć łącznie (jednocześnie). W konsekwencji głosowanie podmiotów nie będących członkami, a tym samym nie mających prawa głosu lub też będących członkami (ewentualnie ich następcami prawnymi), lecz nie mogącymi skorzystać z prawa głosu z uwagi na zaległość w składkach członkowskich miało istotny wpływ na skuteczność podejmowanych uchwał. Wobec faktu, że głosowało nad uchwałą 18 podmiotów (12 za, 6 przeciw – podane omyłko przez organ, gdyż w odniesieniu do przedmiotowej uchwały było to 11 głosów za, 6 przeciw i 1 wstrzymujący ) w tym 6 nie będących członkami, to oznacza, że uchwała nie została podjęta. W konsekwencji uchwala podjęta została w sposób sprzeczny ze statutem spółki oraz sprzeczny z prawem, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności.
Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2020 r. [...] z siedzibą w [...], reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę domagając się:
I. stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w całości jako wydanej z naruszeniem:
1) przepisów o właściwości - art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., które to naruszenie jest skutkiem zaniechania przez Prezydenta Miasta [...] - mimo wniosku skarżącej - wyłączenia samego siebie od udziału w ponownym rozpatrzeniu sprawy;
2) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. polegającym na wydaniu zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozpoznania przez Prezydenta Miasta [...]wniosku skarżącej o wyłączenie go jako pracownika piastującego funkcję organu od ponownego rozpoznania sprawy, podczas gdy z wiążącej dla organu oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 895/17, wynikało, że złożenie takiego wniosku powoduje wstrzymanie merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, aż do czasu rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia osób, co do których żądanie takie zostało zgłoszone,
3) art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. polegającym na utrzymaniu w mocy orzeczenia o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...]z dnia [...] marca 2017 r., mimo że zostało ono wydane przed rozpoznaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]wniosku skarżącej o wyłączenie Prezydenta Miasta [...]jako pracownika piastującego funkcję organu od rozpatrzenia spraw dotyczących stwierdzenia nieważności uchwał [...]nr: [...] z dnia [...] marca 2017 r., a z wiążącej dla organu oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 listopada 2017 r, sygn. akt: II SA/Go 895/17, wynikało, że złożenie takiego wniosku powoduje wstrzymanie merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, aż do czasu rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia osób, co do których żądanie takie zostało zgłoszone,
4) art. 179 ust. 2 P.w. polegającym na utrzymaniu w mocy orzeczenia o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r, mimo że zostało ono wydane po upływie przewidzianego w tym przepisie 30-dniowego terminu,
5) art. 179 ust. 2 i 3 P.w. z dnia 18 lipca 2001 r w zw. z art. 164 P.w. z dnia 18 lipca 2001 r. polegającym na utrzymaniu w mocy orzeczenia o stwierdzeniu nieważności uchwały w sprawie wyboru członków Komisji Rewizyjnej, w sytuacji, gdy z przepisów prawa wynika brak możliwości sprawowania przez starostę nadzoru nad relacjami zachodzącymi wewnątrz tego podmiotu i orzekania w przedmiocie uchwał dotyczących tych relacji,
6) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na przyjęciu, iż członkostwo w spółce na dzień likwidacji przysługiwało piętnastu podmiotom, podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
7) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na przyjęciu, iż w skład członków Spółki wchodzą jedynie podmioty wymienione na bliżej niesprecyzowanej liście członków znajdującej się w aktach Spółki, według stanu na dzień [...] marca 2007 r., podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
8) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9, 11 i 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, jakie podmioty wchodziły pierwotnie w skład członków Spółki, a jakie nabyły to członkostwo w sposób następczy, przy uznaniowym potraktowaniu bliżej niesprecyzowanej listy członków z dnia [...] marca 2007 r. jako wiążącej i przesądzającej tą kwestię,
9) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9, 11 i 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia, jaka wersja statutu Spółki jest obowiązująca i jaką organ ma na myśli posługując się tym pojęciem w odniesieniu do jego § 10 i § 7 tego statutu,
10) art. 165 ust. 7 P.w. oraz art. 109 ust. 2 P.w. z 1974 r. w zw. z § 4 ust. 2 statutu, polegającym na przyjęciu, że spółki: T. S.A., E. S.A., B. S.A., I.S.A. S.K.A., E S.A. i P. S.A. S.K.A. nie są członkami skarżącej spółki, podczas gdy stali się nimi jako następcy prawni dotychczasowych członków w związku z nabyciem ich praw majątkowych wynikających z udziału w realizacji jej statutowego zadania, tj. budowy kanału głównego i grupowej oczyszczalni ścieków dla miasta [...],
11) art. 365 § 1 k.p.c. polegającym na przyjęciu, iż E. S.A. z siedzibą w [...]nie jest członkiem skarżącej spółki, podczas gdy z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2010 r. (sygn. akt: [...]), który wiąże Prezydenta Miasta [...]jako organ administracji publicznej, wynika, że E. S.A. z siedzibą w [...] wstąpił w prawa członka [...] w likwidacji w [...] i jest jej członkiem,
12) art. 112 ust. 1 P.w. z 1974 r. w zw. z § 7 ust. 3 statutu, polegającym na przyjęciu, że Z3. z siedzibą w [...] zostały skutecznie wykluczone ze skarżącej spółki uchwałą jej Zarządu z dnia [...] grudnia 1999 r., podczas gdy na uchwałę tę nie wyraził zgody Starosta [...],
13) art. 175 ust. 3 P.w. polegającym na przyjęciu, że podmioty zalegające z zapłatą składek członkowskich nie są uprawnione do wykonywania prawa głosu na walnym zgromadzeniu, podczas gdy członkowi spółki przysługuje na walnym zgromadzeniu co najmniej jeden głos,
14) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji:
a) z jakich zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że spółki: L1sp. z o.o., P4S.A., Z3 S.A., B1 S.A., F1 S.A. zalegały na dzień [...] marca 2017 r. z zapłatą składek członkowskich,
b) za jaki okres i w jakiej wysokości występowały powyższe zaległości, ani kto i kiedy ustalił wysokość składek członkowskich,
15) art. 7, 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że spółki: L1sp. z o.o., P4 S.A., Z3 S.A., B1 S.A., F1 S.A. zalegały na dzień [...] marca 2017 r z zapłatą składek członkowskich, podczas gdy na dzień [...] maja 2007 r. żaden podmiot nie zalegał z zapłatą składek członkowskich, a od tego czasu nie zachodził obowiązek uiszczania takich składek,
16) art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. w zw. z § 7 statutu poprzez uznanie, że przepisy te nakładają ograniczenia co do warunków następstwa prawnego członków Spółki, podczas gdy przepisy te w ogóle nie dotyczą kwestii następstwa prawnego, a statut Spółki nie reguluje tej materii,
17) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na przyjęciu, iż statut Spółki uzależnia ważność uchwał od obecności koniecznej liczby członków (kworum), podczas gdy wymóg taki nie występuje w treści statutu,
18) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na bezzasadnym przyjęciu, iż "za" uchwałą głosowała taka liczba członków, którym organ odmówił prawa głosu, że - w razie ich pominięcia - nie doszłoby do przegłosowania uchwały, podczas gdy z treści uchwały, ani żadnego innego dokumentu nie wynika, którzy członkowie głosowali "za", a którzy "przeciw" uchwale, co nie pozwalało na ustalenie, iż bez głosu tych członków, nie zostałaby ona przegłosowana,
19) art. 179 ust. 2 P.w., polegającym na orzeczeniu o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. pomimo jednoczesnego ustalenia, że uchwała ta nie została podjęta;
II. na podstawie art. 135 p.p.s.a. stwierdzenie, nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. (znak sprawy: [...]) o stwierdzeniu nieważności Uchwały nr [...] Walnego Zgromadzenia Członków [...] z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2017 r. w sprawie wyboru członków Komisji Rewizyjnej [...] z siedzibą w [...] w całości jako wydanej z naruszeniem:
1) art. 179 ust. 2 P.w. z dnia 18 lipca 2001 r. polegające na stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. po upływie przewidzianego w tym przepisie 30-dniowego terminu,
2) art. 179 ust. 2 i 3 P.w. w zw. z art. 164 P.w. polegającym na stwierdzeniu nieważności uchwały w sprawie wyboru członków Komisji Rewizyjnej [...] z siedzibą w [...], w sytuacji, gdy z przepisów prawa wynika brak możliwości sprawowania przez starostę nadzoru nad relacjami zachodzącymi wewnątrz tego podmiotu i orzekania w przedmiocie uchwał dotyczących tych relacji,
3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na przyjęciu, iż członkostwo w spółce na dzień likwidacji przysługiwało piętnastu podmiotom, podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
4) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegającym na przyjęciu, iż w skład członków Spółki wchodzą jedynie podmioty wymienione na bliżej niesprecyzowanej liście członków znajdującej się w aktach spółki, według stanu na dzień [...] marca 2007r., podczas gdy z dostępnej organowi dokumentacji nadzorczej wynikały odmienne wnioski,
5) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9, 11 i 7 k.p.a. przez zaniechanie ustalenia, jakie podmioty wchodziły pierwotnie w skład członków Spółki, a jakie nabyły to członkostwo w sposób następczy, przy uznaniowym potraktowaniu bliżej niesprecyzowanej listy członków z dnia [...] marca 2007 r. jako wiążącej i przesądzającej tą kwestię,
6) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na przyjęciu, iż w spółce obowiązuje statut w wersji na dzień 22 czerwca 1998 r., podczas gdy ostatnim zatwierdzonym i funkcjonującym w obrocie prawnym statutem Spółki jest statut w kształcie nadanym uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. Walnego Zgromadzenia Członków o zmianie statutu,
7) art. 165 ust. 7 P.w. oraz art. 109 ust. 2 P. w. z 1974 r. polegającym na przyjęciu, że następca prawny członka spółki wodnej nie wstępuje ex lege w jego prawa i obowiązki, lecz musi zostać dodatkowo przyjęty uchwałą zarządu jako nowy członek, podczas gdy tryb przyjmowania nowych członków nie dotyczy następstwa prawnego członków spółki,
8) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na przyjęciu, iż w Spółce został powołany likwidator, podczas gdy likwidacja spółki nigdy się nie zaczęła,
9) art. 175 ust. 3 P.w. polegającym na przyjęciu, że podmioty zalegające z zapłatą składek członkowskich nie są uprawnione do wykonywania prawa głosu na walnym zgromadzeniu, podczas gdy członkowi spółki przysługuje na walnym zgromadzeniu co najmniej jeden głos,
10) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9 i 11 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu wydanej decyzji:
a) z jakich zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że spółki: L1 sp. z o.o., P4 S.A., Z3 S.A., B1 S.A., F1 S.A. zalegały na dzień [...] marca 2017 r. z zapłatą składek członkowskich.
b) za jaki okres i w jakiej wysokości występowały powyższe zaległości, ani kto i kiedy ustalił wysokość składek członkowskich,
11) art. 7, 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że spółki: L1 sp. z o.o., P 4 S.A., Z3 S.A. ,B1 S.A., F1 S.A. zalegały na dzień [...] marca 2017 r. z zapłatą składek członkowskich, podczas gdy na dzień [...] maja 2007 r. żaden podmiot nie zalegał z zapłatą składek członkowskich, a od tego czasu nie zachodził obowiązek uiszczania takich składek,
12) art. 166 ust. 1 pkt 1 P.w. w zw. z § 7 statutu poprzez uznanie, że przepisy te nakładają ograniczenia co do warunków następstwa prawnego członków Spółki, podczas gdy przepisy te w ogóle nie dotyczą kwestii następstwa prawnego, a statut Spółki nie reguluje tej materii,
13) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na przyjęciu, iż statut Spółki uzależnia ważność uchwał od obecności koniecznej liczby członków (kworum), podczas gdy wymóg taki nie występuje w treści statutu,
14) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., polegającym na bezzasadnym przyjęciu, iż "za" uchwałą głosowała taka liczba członków, którym organ odmówił prawa głosu, że - w razie ich pominięcia - nie doszłoby do przegłosowania uchwały, podczas gdy z treści uchwały, ani żadnego innego dokumentu nie wynika, którzy członkowie głosowali "za", a którzy "przeciw" uchwale, co nie pozwalało na ustalenie, iż bez głosu tych członków, nie zostałaby ona przegłosowana,
15) art. 179 ust. 2 P. w., polegającym na orzeczeniu o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. pomimo jednoczesnego ustalenia, że uchwała ta nie została podjęta,
16) art. 179 ust. 2 P.w. w zw. z art. 6 k.p.a. i art. 365 § 1 k.p.c., polegającym na stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. w celu wykazania, że Spółka nie istnieje, co stoi w sprzeczności z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] lutego 2016 r., sygn. akt: [...], o ustanowieniu dla niej kuratora w osobie M. A. i upoważnienia go do podejmowania czynności mających na celu niezwłoczne powołanie organów Spółki, a w razie potrzeby jej likwidacji;
17) przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), które to naruszenie jest skutkiem bezzasadnej odmowy Prezydenta Miasta [...] wyłączenia samego siebie od udziału w sprawie.
III. na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...], którym odmówiło ono wyznaczenia innego organu do ponownego rozpatrzenia sprawy jako wydanego z naruszeniem art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 26 § 2 i 3 k.p.a., art. 126 k.p.a. z zw. z art. 105 § 1 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. polegającym na:
1) bezzasadnym przyjęciu, iż kwestia wyłączenia Prezydenta Miasta [...]jest już rozstrzygnięta postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...]maja 2017 r., nr [...],
2) odmowie wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy przy jednoczesnym przyjęciu, iż kwestia wyłączenia Prezydenta Miasta [...] jest już rozstrzygnięta postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], mimo że taka przesłanka winna skutkować wydaniem postanowienia o umorzeniu postępowania w przedmiocie wyłączenia,
3) bezzasadnym przyjęciu, iż wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta [...]został złożony przez osobę nienależycie reprezentowaną,
4) odmowie wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy przy jednoczesnym przyjęciu, iż wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta [...] został złożony przez osobę nienależycie reprezentowaną, mimo że taka przesłanka winna skutkować wezwaniem wnoszącego do usunięcia braków wniosku,
5) zaniechaniu wyłączenia Prezydenta Miasta [...], jako pracownika piastującego funkcję organu, od prowadzenia sprawy,
6) odmowie wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy.
IV. na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r, nr [...]którym odmówiło ono wyznaczenia innego organu do załatwienia spraw, jako wydanego z naruszeniem art. 24 § 3 k.p.a. w zw. z art. 26 § 2 i 3 k.p.a. polegającym na:
1) przyjęciu, iż art. 24 § 3 k.p.a. nie znajduje zastosowania do osoby pełniącej funkcję organu administracyjnego,
2) zaniechaniu wyłączenia Prezydenta Miasta [...], jako pracownika piastującego funkcję organu, od prowadzenia sprawy,
3) odmowie wyznaczenia innego organu do załatwienia sprawy.
V. na podstawie art. 135 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta [...]z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], którym odmówił on wyłączenia samego siebie od udziału w sprawie stwierdzenia nieważności uchwały.
VI. na podstawie art. 135 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], którym wstrzymał on wykonanie uchwały, jako wydanego z naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na bezpodstawnym przyjęciu, że wykonanie uchwały może spowodować niebezpieczeństwo powstania nieodwracalnych skutków prawnych wynikających z działania wybranych osób, podczas gdy [...] z siedzibą w [...] nie dysponuje obecnie jakimikolwiek dostępnymi walorami finansowymi ani rzeczowymi, a cały swój majątek musi wpierw odzyskać od Gminy [...]o statusie miejskim, a co za tym idzie działanie jakichkolwiek osób w imieniu Spółki nie może spowodować dla niej żadnych negatywnych skutków prawnych;
W skardze zawarto też wniosek o umorzenie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...] (pkt VIII) oraz przeprowadzenie dowodów uzupełniających, w ocenie pełnomocnika skarżącej niezbędnych do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie powodujących nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentów:
a) wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2010 r, sygn. akt [...],
b) pisma z dnia [...] października 2020 r.;
c) pisma skarżącej z dnia [...] kwietnia 2017 r.,
d) pisma Kierownika Działu Orzecznictwa Wodnoprawnego Regionalnego Zarządu
Gospodarki Wodnej we [...] z dnia [...] maja 2017 r.,
e) pisma Zastępcy Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we [...] z dnia [...] stycznia 2010 r.,
f) wypisu z katastru wodnego nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r.,
g) wezwania pełnomocnika strony na posiedzenie Sądu Rejonowego dnia [...] maja 2017 r. (pkt VII skargi) oraz zasądzenie od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą od niniejszej skargi, według norm przepisanych (pkt IX skargi).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2021 r. (k. 125 -129 akt sądowych) skarżąca, podtrzymując zarzut dotyczący stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji podniosła, że organ wykonawczy gminy [...], powstałej z połączenia gminy i miasta [...], nie może sprawować funkcji organu wykonawczego powiatu, tj. zarządu powiatu, ani tez funkcji starosty, jako przewodniczącego tego zarządu (art. 26 ust. 1 i 2 u.s.p.) , to nie jest też właściwym do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Według skarżącej dokonane z dniem [...] stycznia 2015 r. połączenie Miasta [...] z gmina wiejską [...] spowodowało utratę statusu miejskiego przez nowo powstałą gminę miejsko-wiejską i tym samym utratę kompetencji powiatu przysługujących miastom na prawach powiatu. Do pisma dołączono opinię prawną, na której oparto stanowisko przedstawione w tym piśmie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wyrokiem z dnia 23 czerwca 2021 r., II SA/Go 809/20 oddalił powyższą skargę. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w [...] od ww. wyroku, wyrokiem z dnia 6 maja 2025 r., III OSK 7470/21 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wlkp.
W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał, iż w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. polegającym na wydaniu zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozpoznania przez Prezydenta Miasta [...] wniosku skarżącej o wyłączenie go jako pracownika piastującego funkcję organu od ponownego rozpoznania sprawy, podczas gdy z wiążącej dla organu oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 listopada 2017 r., II SA/Go 895/17, wynikało, że złożenie takiego wniosku powoduje wstrzymanie merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, aż do czasu rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia osób, co do których żądanie takie zostało zgłoszone. W skardze zarzucono również naruszenie art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 3 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy orzeczenia o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r., mimo że zostało ono wydane przed rozpoznaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosku skarżącej o wyłączenie Prezydenta Miasta [...] jako pracownika piastującego funkcję organu od rozpatrzenia spraw dotyczących stwierdzenia nieważności uchwał Walnego Zgromadzenia Członków [...] z siedzibą w [...] nr: [...] z dnia [...] marca 2017 r., a z wiążącej dla organu oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 8 listopada 2017 r., II SA/Go 895/17, wynikało, że złożenie takiego wniosku powoduje wstrzymanie merytorycznego rozpatrzenia sprawy administracyjnej, aż do czasu rozstrzygnięcia kwestii wyłączenia osób, co do których żądanie takie zostało zgłoszone.
NSA wskazał, że w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, w żaden sposób nie odniósł się do tego zarzutu, a w szczególności do oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 895/17.
Zarzut ten został powtórzony w skardze kasacyjnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, gdzie wskazano, że skarżone orzeczenie stoi w sprzeczności z poprzedzającym je wyrokiem II SA/Go 895/17, w którym WSA w Gorzowie Wielkopolskim przesądził, że niepodobnym jest procedować sprawę i rozstrzygać ją w drodze decyzji przed załatwieniem wniosku o wyłączenie organu, a to tylko po to, by w wyroku wydanym pod sygn. II SA/Go 809/20 w odniesieniu do tej samej sprawy i tego samego, świadomie powielonego przez organ naruszenia, całkowicie je zbagatelizować.
NSA przypomniał, że w piśmiennictwie wyrażono pogląd, że "Postanowienia art. 153 oznaczają, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostało wydane, oraz poza zakres postępowania administracyjnego, w którym zostało wydane zaskarżone rozstrzygnięcie. Zasięgiem jego oddziaływania objęte zostają również wszystkie przyszłe – ewentualne – postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej". (zob. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 153).
NSA zgodził się ze skarżącą kasacyjnie, że Sąd I instancji naruszył dodatkowo art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. przez brak jakiegokolwiek odniesienia się w treści uzasadnienia wyroku do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji art. 165 ust. 7 P.w. oraz art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne w zw. z § 4 ust. 2 statutu, polegającym na przyjęciu, że spółki: T. S.A., E. S.A., B. S.A., I. S.A. S.K.A., E1 S.A. i P. S.A. S.K.A. nie są członkami skarżącej Spółki, podczas gdy stali się nimi jako następcy prawni dotychczasowych członków w związku z nabyciem ich praw majątkowych wynikających z udziału w realizacji jej statutowego zadania, tj. budowy kanału głównego i grupowej oczyszczalni ścieków dla miasta [...].
Zdaniem NSA rację ma skarżąca kasacyjnie, że Sąd I instancji nie odniósł się również do zawartego w skardze zarzutu, że Prezydent - sprzecznie z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 9, 11 i 7 k.p.a. - zaniechał ustalenia, jaka wersja statutu skarżącej Spółki jest obowiązująca i jaką ma on na myśli posługując się tym pojęciem w odniesieniu do jego § 10 i § 7. Sąd pominął również zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 112 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne w zw. z
§ 7 ust. 3 statutu, polegający na przyjęciu, że Z3 S.A. z siedzibą w [...] zostały skutecznie wykluczone ze skarżącej spółki uchwałą jej Zarządu z dnia [...] grudnia 1999 r., podczas gdy na uchwałę tą nie wyraził zgody Starosta [...].
W ocenie NSA, trafnie zauważyła skarżąca kasacyjnie, że Sąd I instancji zignorował również zarzut wewnętrznej sprzeczności zaskarżonej decyzji polegający na orzeczeniu o stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] marca 2017 r. pomimo jednoczesnego ustalenia, że uchwała ta nie została podjęta. Choć zarzut ten w świetle treści art. 179 ust. 2 P.w. jawił się jako oczywiście zasadny (nie można stwierdzić nieważności uchwały, która nie została podjęta). Rację ma skarżąca kasacyjnie, że przyczyna kompletnego braku ustosunkowania się do tych zarzutów skargi nie została - wbrew treści art. 141 § 4 p.p.s.a. - wskazana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co znacznie utrudniło jego kontrolę instancyjną. Za podstawową zaś wadę uzasadnienia wyroku Sądu I instancji w okolicznościach tej sprawy NSA uznało bezkrytyczne powtórzenie argumentacji organu. Sąd I instancji nie wyjaśnił powodów dla, których argumentację organu uważa za trafną w obowiązującym stanie prawnym i faktycznym tej sprawy. Wadliwość uzasadnienia spowodowana brakiem odniesienia się do wszystkich zarzutów przedstawionych w skardze, mogła mieć zdaniem NSA istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze skarżąca przedstawiła argumentację mającą uzasadniać jej stanowisko, opierając ją na konkretnych podstawach prawnych i wskazując sposób ich rozumienia w stanie faktycznym tej sprawy. W takim przypadku Sąd I instancji, jeżeli nie podzielił takiej argumentacji, powinien wykazać jakimi błędami była ona obarczona, ewentualnie dlaczego określony przepis nie mógł mieć w sprawie zastosowania. Bez względu na sposób zanegowania zaprezentowanej argumentacji, z uzasadnienia wyroku powinno wynikać, dlaczego jest ona nieprawidłowa. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji nie odpowiada wyżej przedstawionym standardom. Sąd I instancji pominął argumentację skarżącej dotyczącą w szczególności stanowiska WSA w Gorzowie Wielkopolskim wyrażonego w prawomocnym wyroku z 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 895/17. Oznacza to, że w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi nie rozpoznano istoty sprawy. Nie wiadomo wobec powyższego, dlaczego argumentacja skarżącej była nieprawidłowa.
NSA zauważył, że w skardze kasacyjnej Spółki skutecznie zakwestionowano kompletność (elementy) uzasadnienia wyroku Sądu I instancji oraz jego prawidłowość merytoryczną. Na etapie zaś rozpatrywania skargi kasacyjnej, bez poznania motywów, które skłoniły Sąd I instancji do oddalenia skargi, czyli uznania stanowiska Prezydenta za prawidłowe, nie mógł odnieść się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Powyższe uniemożliwiło kontrolę zasadności pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej zarówno procesowych, jak i materialnoprawnych, gdyż ocena taka byłaby przedwczesna.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze wyżej wskazaną kognicję sądów administracyjnych, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego oraz postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd działając zgodnie z art. 190 p.p.s.a., czyli będąc związanym wykładnią i wskazaniami NSA wyrażonymi w wyroku z dnia 6 maja 2025 r. III OSK 7470/21, zobligowany został do ponownego rozpoznania sprawy. Jak już wyżej wskazano, NSA stwierdził, iż uzasadnienie poprzednio wydanego w sprawie wyroku nie odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a.
Zatem ponownie rozpoznając sprawę Sąd, odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów skargi wskazanych i wymienionych w wyroku NSA, uznał, że nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a w zw. z art. 24 § 3 k.p.a., polegający na wydaniu zaskarżonej decyzji bez uprzedniego rozpoznania przez Prezydenta Miasta [...] (a także Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]), wniosku skarżącej o wyłączenie go jako pracownika piastującego funkcje organu od ponownego rozpoznania sprawy, podczas gdy z oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 8 listopada 2017 r., II SA/Go 895/17 wynika, iż złożenie takiego wniosku powoduje wstrzymanie merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Podkreślenia wymaga, że w toku postępowania prowadzonego przez Prezydenta Miasta [...] skarżąca spółka - po raz pierwszy - złożyła wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta [...]w trybie art. 24 § 3 k.p.a., który został rozpoznany postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. o odmowie wyłączenia. Zaznaczyć należy, iż od postanowienia tego nie przysługuje środek zaskarżenia a jedynie może ono zostać zaskarżone w odwołaniu od decyzji wydanej w sprawie. Jednocześnie skarżąca złożyła w dniu [...] kwietnia 2017 r. do SKO w [...] wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta [...] jako pracownika piastującego funkcje organu, co do którego SKO postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. odmówiło wyznaczenia innego organu. Następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] maja 2017 r., skierowanym do Prezydenta Miasta [...], skarżąca zawarła wniosek o wyłączenie Prezydenta Miasta [...] od ponownego rozpoznania sprawy i zwrócenie się do SKO z wnioskiem o załatwienie sprawy. Jednocześnie wnioskiem z dnia [...] maja 2017 r. skarżąca zwróciła się do SKO o wyłączenie Prezydenta Miasta [...] jako pracownika pełniącego funkcje organu uprawnionego do ponownego rozpoznania sprawy, który rozpoznany został przez SKO postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. o odmowie wyznaczenia innego organu.
W tym miejscu należy zauważyć, iż wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 8 listopada 2017 r., w sprawie II SA/Go 895/17 dotyczył postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., stwierdzającego uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd za wadliwe uznał rozpoznanie sprawy, czyli wydanie postanowienia w dniu [...] czerwca 2017 r. przed ponownym rozpoznaniem wniosku skarżącej o wyłączenie z dnia [...] maja 2017 r. Taki wniosek złożony został przez spółkę zarówno do SKO, jak i do Prezydenta Miasta [...], a Sąd nie wskazał który z nich miał na myśli. Sama skarżąca przyznaje w skardze (s. 14), że Sąd nie doprecyzował w wyroku, który organ winien rozpoznać wniosek skarżącej o wyłączenie Prezydenta jako pracownika piastującego funkcję organu. Należy zauważyć, iż wniosek skierowany do SKO rozpoznany został w dniu [...] czerwca 2017 r., a zatem został rozpoznany (stał się prawomocny – nie został zaskarżony) przed wydaniem przez organ II instancji decyzji z dnia [...] września 2020 r., zgodnie ze wskazaniami zawartymi w wyroku tut. Sądu z dnia 8 listopada 2017 r., II SA/Go 895/17. Należy wskazać, że w odniesieniu do postanowień wydanych na podstawie art. 24 i 25 k.p.a., a zatem dotyczących wyłączenia pracownika oraz organu administracyjnego, k.p.a. nie przewiduje prawa wniesienia zażalenia, a w konsekwencji niedopuszczalne jest także wniesienie na nie skargi do sądu. Postanowienie o odmowie wyłączenia organu bądź pracownika od rozstrzygania czy też podejmowania czynności w sprawie z chwilą jego wydania jest w związku z tym ostateczne. Strona może je kwestionować wyłącznie w trybie odwoławczym, dotyczącym orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (art. 142 k.p.a.), a następnie ewentualnie w trybie skargowym, przed sądem administracyjnym (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 9 października 2024 r., II SA/Go 430/24, orzeczenia.nsa.gov.pl., dalej: CBOSA).
Odnosząc się zatem do wniosku o wyłączenie, zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w ocenie Sądu organ prawidłowo - mając na uwadze że w przedmiocie tego wniosku orzekał już postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2017r., a zatem orzekał w tym zakresie oraz mając na uwadze, że wniosek o wyłączenie zawarty został we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - odniósł się obszernie w tej kwestii w uzasadnieniu decyzji II instancji. Powyższe zdaniem Sądu należy uznać za rozpoznanie zarzutu w tym zakresie w odwołaniu, zgodnie z wymogami k.p.a. Dodać należy, że Sąd podziela stanowisko organu odnośnie braku podstaw do wyłączenia organu.
Wymaga również podkreślenia, że w orzecznictwie dominuje stanowisko, że nie można uznać by zwrot "pracownik organu" w znaczeniu o jakim mowa w art. 24 k.p.a. obejmował osobę będącą personalną obsadą organu, piastun organu nie działa w sprawie jako pracownik organu, lecz wykonuje kompetencje przypisane organowi, których realizacja jest oparta na obowiązku a nie uprawnieniu, dlatego co do zasady osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r., I OSK 1186/12, CBOSA). K.p.a. wyraźnie rozróżnia wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu (art. 24) oraz wyłączenie organu administracji państwowej od załatwienia określonej sprawy (art. 25). Z tego względu nie można do organu stosować przepisów o wyłączeniu pracownika organu administracyjnego. Rozróżnienie podstaw wyłączenia "pracownika organu" od sytuacji, w jakich następuje wyłączenie od załatwienia sprawy "organu administracji", jest istotne nie tylko ze względu na przesłanki takiego wyłączenia, ale i skutki prawne takiego wyłączenia. Zróżnicowanie konsekwencji wyłączenia pracownika (art. 26 § 1 k.p.a.) od skutków wyłączenia organu (art. 26 § 2 k.p.a.) wskazuje, że ani strona postępowania, ani sam organ nie mogą żądać wyłączenia organu z innych przyczyn, nie wymienionych w art. 25 k.p.a. (por. np. wyroki NSA: z dnia 3 kwietnia 2008 r., II OSK 354/07, z dnia 7 marca 2013 r., I OSK 1186/12, CBOSA). Zgodnie z art. 25 § 1 k.p.a. wyłączenie organu może nastąpić tylko, gdy sprawa dotyczy interesów majątkowych osób wymienionych w art. 24 § 1 pkt 2 i 3 k.p.a. (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2017 r., I OSK 1077/17, CBOSA). Przepisy o wyłączeniu pracownika organu administracji publicznej można stosować do organu administracji publicznej tylko wtedy, gdy osoba będąca obsadą personalną organu jest stroną postępowania, a zatem gdy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego dotyczy jej jako osoby fizycznej (wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016 r., I OSK 37/15, CBOSA). Błędne jest zatem stanowisko skarżącej (s. 12 skargi), że przepisy k.p.a. o wyłączeniu organu nie wykluczają stosowania do osoby piastującej funkcję organu przepisów o wyłączeniu pracownika. Z powyższych względów Sąd uznał, iż organ nie dopuścił się zarzucanego naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Zasadnicza - zdaniem Sądu - dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji kwestia, to podnoszony w skardze zarzut naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji art. 165 ust. 7 Prawa wodnego oraz art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne w zw. z § 4 ust. 2 Statutu, polegający na przyjęciu, że 6 spółek, tj. T. S.A., E. S.A., B. S.A., I.S.A. S.K.A., E1 S.A. i P.S.A. S.K.A., nie są członkami skarżącej spółki, podczas gdy stali się nimi jako następcy prawni dotychczasowych członków w związku z nabyciem ich praw majątkowych wynikających z udziału w realizacji jej statutowego zadania, tj. budowy kanału głównego i grupowej oczyszczalni ścieków dla miasta [...]. W pierwszej kolejności należy wskazać, że spółki wodne są instytucją swoistą, wymykającą się prostym kwalifikacjom. Z regulacji zawartej w prawie wodnym z 2001 r. wynika, że spółki te nie są ani organami administracji publicznej, ani jednostkami pomocniczymi aparatu władzy publicznej, ani stowarzyszeniami czy spółkami prawa handlowego lub cywilnego. Spółki wodne realizują zadania związane z ochroną interesu publicznego (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2017 r., SK 49/13, OTK-A 2017/41). Zgodnie z treścią art. 164 ust. 1 i 2 P.w. spółki wodne są formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne i mają na celu zaspokajanie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Spółki wodne, zapewniając zaspokojenie potrzeb zrzeszonych w nich osób w dziedzinie gospodarowania wodami, mogą podejmować prowadzenie działalności umożliwiającej osiągnięcie zysku netto. Osiągnięty zysk netto przeznacza się wyłącznie na cele statutowe spółki wodnej. Przytoczony przepis określa i definiuje spółkę wodną jako zorganizowaną formę organizacyjną zrzeszającą osoby fizyczne lub prawne, mającą na celu zaspokajanie wskazanych ustawą potrzeb w dziedzinie gospodarowania wodami. Spółka wodna nie działa w celu osiągnięcia zysku, co oznacza, że działalność spółki koncentruje się na potrzebie zaspokojenia członków i celów, które ma osiągnąć, wynikających z ustawy i statutu. W doktrynie podkreśla się, że spółka wodna to "związek osób fizycznych lub prawnych" utworzonych dla realizacji celów określonych w przepisach prawa wodnego (art. 108 ust. 1-4) i że spółki wodne wykazują duże podobieństwo do przedsiębiorstw użyteczności publicznej, ze względu na wykonywane przez nie zadania i stanowią formę działań i inicjatyw społecznych służących wykonywaniu zadań administracji publicznej w dziedzinie gospodarki wodnej (S. Surowiec, W. Tarasiewicz, T. Zwieglińska, Prawo wodne. Komentarz. Przepisy wykonawcze, Warszawa 1981 r., s. 170; R. Paczulski, Spółki wodne - cele, zadania, prawne podstawy organizacji oraz perspektywy ich rozwoju w kontekście zachodzących zmian, Toruń 2006, s 9 i n.).
W myśl art. 164 ust. 3 P.w. spółki wodne mogą być tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń służących do:
1) zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody;
2) ochrony wód przed zanieczyszczeniem, w tym odprowadzania i oczyszczania ścieków;
3) ochrony przed powodzią;
4) melioracji wodnych oraz prowadzenia racjonalnej gospodarki na terenach zmeliorowanych;
5) wykorzystywania wody do celów przeciwpożarowych;
6) utrzymywania wód.
Mając na uwadze wynikający z uregulowań ustawowych charakter prawny spółki wodnej, należy zauważyć, że - w przeciwieństwie do spółek prawa handlowego - członkostwo w spółce wodnej wiąże się z obowiązkiem realizowania określonych w ustawie celów. Członek spółki wodnej nie ma obowiązku wnoszenia udziałów, lecz ciąży na nim obowiązek udostępnienia gruntów do wykonania i utrzymania urządzeń wodnych służących do realizacji celów spółki, członkostwo w spółce wiąże się ściśle z realizacją zadań spółki. W konsekwencji członkiem spółki wodnej może być podmiot, który ma możliwość realizacji celów ustawowych i statutowych i który jest właścicielem określonych gruntów, służących prawidłowej gospodarce wodnej. Udział w spółce w charakterze członka nie podlega zatem swobodnemu obrotowi prawnemu, lecz ma charakter osobisty i wiąże się z prawem do danego gruntu.
Wskazać trzeba, że dla rozstrzygnięcia kwestii członkostwa określonych podmiotów w [...]" nie mają – jak zasadnie podnosi skarżąca - znaczenia przedłożone umowy cesji wierzytelności. Umowy te zawarte zostały bowiem między skarżącą spółką wodną a wymienionymi spółkami prawa handlowego. Zdaniem skarżącej członkostwo w spółce wodnej podmiotów (T. S.A., E. S.A., B. S.A., I.S.A. S.K.A., E1 S.A. i P. S.A. S.K.A.) wynika z nabycia w drodze umów praw majątkowych wynikających z udziału w realizacji jej statutowego zadania, tj. budowy kanału głównego i grupowej oczyszczalni ścieków dla miasta [...].
Organ wskazał na umowę zawartą w dniu [...] listopada 1999 r. pomiędzy E. S.A. z O.z siedzibą w [...]. § 1 ust. 2 umowy stanowi, że "Sprzedający oświadcza, że sprzedaje wszystkie swoje prawa majątkowe związane z uczestnictwem w [...] za kwotę 6.100 złotych (...). Kupujący oświadcza, że powyższe udziały za tę cenę kupuje. Organ podał, że Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia [...] grudnia 2010 r., [...] oddalił apelację E S.A. od wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] czerwca 2010 r., [...] oddalającego powództwo ww. spółki o ustalenie, że wstąpiła w prawa członka [...] i jest jej członkiem. Zasadnie zatem organ uznał, że spółka E. nie była członkiem [...].
Prawidłowe jest również stanowisko organu, że B. S.A. nie nabyła statusu członka spółki wodnej "Ł" z uwagi na fakt, że F. S.A. nie został następcą prawnym po podmiocie Z3 S.A. w upadłości. Na podstawie umowy z dnia [...] października 2001 r., zawartej pomiędzy spółką Z3 S.A. w upadłości a F. S.A. (akta postępowania prowadzonego przez Prokuratura Rejonowego, sygn. akt [...]), nastąpił wyłącznie przelew oznaczonej wierzytelności pieniężnej w postaci uiszczonej składki członkowskiej, w kwocie 1.552.495,04 zł. Umowa ta w § 1 ust. 1 stanowiła bowiem: "Sprzedawca (spółka Z3 S.A. w upadłości) oświadcza, iż przysługuje mu prawo majątkowe w postaci uiszczonej składki członkowskiej na budowę oczyszczalni ścieków położonej w [...], realizowanej przez [...]". Z kolei umowa z dnia [...] kwietnia 2010 r., zawarta pomiędzy F. S.A., a B. S.A., w § 1 ust. 1 stanowiła, że "Sprzedający oświadcza, iż jest właścicielem praw majątkowych Z3 S.A. jako członka [...] z siedzibą w [...], które to prawa zakupił w dniu [...] października 2001 r." (tj. na podstawcie umowy sprzedaży prawa majątkowego z dnia [...] października 2001 r., zawartej pomiędzy spółką Z3 w upadłości, a F. S.A.). Zapis § 1 ust. 2 tej umowy stanowił natomiast, że "Sprzedający oświadcza, że sprzedaje nabyte prawa majątkowe związane z uczestnictwem w [...]za kwotę 18.500 zł.
Należy zatem stwierdzić, że F. S.A. dokonał na rzecz B. S.A. wyłącznie przelewu oznaczonej wierzytelności pieniężnej w kwocie 1.552.495,04 zł. Tylko ta wierzytelność bowiem przysługiwała F. S.A., na podstawie umowy sprzedaży prawa majątkowego z dnia [...] października 2001 r. Zarówno umowa z dnia [...] października 2001 r., jak i umowa z dnia [...] kwietnia 2010 r., były umowami przelewu, przedmiotem których było zbycie oznaczonej wierzytelności pieniężnej w kwocie 1.552.495,04 zł. Nadto organ wskazał, że spółka Z3 S.A. w upadłości, zawarła z F. S.A. umowę przelewu wierzytelności z dnia [...] października 2001 r., w toku prowadzonego postępowania upadłościowego. Postępowanie upadłościowe w tamtym okresie regulowane było przepisami rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512; dalej "r.p.u."). Rozporządzenie to obowiązywało do dnia 1 października 2003 r. Przepis art. 131 § 1 pkt 5 r.p.u. stanowił, że nie może być dokonywana przez syndyka bez zezwolenia rady wierzycieli sprzedaż praw i wierzytelności. W sytuacji sprzedaży przez syndyka praw lub wierzytelności bez zgody rady wierzycieli lub sędziego komisarza, umowa sprzedaży jest nieważna (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 140 r.p.u, w zw. z art. 131 § 1 pkt 5 r.p.u.). W sprawie postanowienie sędziego komisarza, z dnia [...] sierpnia 2001r. (postanowienie Sądu Rejonowego, Wydział Gospodarczy z dnia [...] sierpnia 2001 r., sygn. akt [...], w przedmiocie wyrażenia zgody na zbycie przez upadłego wierzytelności pieniężnej), obejmowało wyłącznie zgodę "na sprzedaż prawa majątkowego upadłego wierzytelności w kwocie 1.552.495 zł stanowiącej wpłatę członkowską na rzecz [...] w [...] z tytułu budowy oczyszczalni ścieków". Tym samym umowa przelewu wierzytelności z dnia [...] października 2001 r., mogła obejmować wyłącznie wierzytelność pieniężną do kwoty 1.552.495 zł. W pozostałym zakresie przeniesienie jakichkolwiek praw byłoby nieważne na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 140 r.p.u, w zw. z art. 131 § 1 pkt 5 r.p.u. Zasadnie organ uznał, że nabycie wierzytelności pieniężnej przysługującej członkowi spółki wodnej nie powoduje zmiany podmiotowej po stronie członka spółki wodnej - nie kreuje następstwa prawnego w zakresie stosunku członkostwa w spółce wodnej. Z powyższego wynika, zgodnie z zasadą nemo plus iuris in alium transferre potest, quam ipse habet, F. S.A. nie mogła skutecznie zbyć na rzecz B. S.A. członkostwa w spółce wodnej. W tym miejscu należy podnieść, że powyższe okoliczności powodują, że nie jest konieczne przesądzenie kwestii, czy doszło do skutecznego wykluczenia faktu wykluczenia spółki Z3 S.A. ze [...] z uwagi na brak zgody Starosty [...] na uchwałę jej Zarządu z dnia [...] grudnia 1999 r.
Należy zauważyć, że pozostałe podmioty, które według organu nie były [...] wywodzą swoje uprawnienie na podstawie umów sprzedaży praw majątkowych i niemajątkowych (np. E1 S.A., I. S.A. S.K.A. – umowy z [...] i [...] marca 2017 r. z E. S.A., I. S.A. - umowa z [...] sierpnia 2014 r. z I1 S.A., czy P. S.A. S.K.A. – umowa sprzedaży praw majątkowych z [...] kwietnia 2010 r. z F. S.A.), w których znajdują się oświadczenia sprzedawcy o nabyciu przez tenże podmiot praw majątkowych przysługujących zbywcy (np. umowa z [...] września 2011 r. zawarta pomiędzy E. S.A. a Z1). Umowy te znajdują się w aktach postępowania prowadzonego przez Prokuratura Rejonowego w [...], sygn. akt [...], będących częścią akt administracyjnych. Jak już wyżej wskazano członkostwo w spółce wodnej ściśle wiąże się z możliwościami realizacji jej ustawowych zadań. Spółka wodna jest spółką prawa administracyjnego (a nie prawa cywilnego, jak spółka cywilna czy spółki handlowe); nie ma w niej wspólników a jedynie członkowie, którzy nie mają obowiązku wnoszenia udziałów czy wkładów gruntowych - ciąży na nich tylko obowiązek udostępniania gruntów do wykonania i utrzymania urządzeń służących do wykonania zadań spółki. Sam stosunek członkostwa w spółce wodnej jest natomiast stosunkiem cywilnoprawnym (por. postanowienie SN z dnia 31 sierpnia 1965 r., II CZ 60/65, OSNCP 1966, nr 7-8, poz. 118, z dnia 11 sierpnia 2004 r., II CK 481/03). Członkostwo takie jednak wiąże się z realizacją zadań spółki. Nie istnieje zatem możliwość zbycia udziałów, prowadząca do sukcesji w spółce. Udział w spółce w charakterze członka nie podlega zatem swobodnemu obrotowi prawnemu, lecz ma charakter osobisty i wiąże się z prawem do danego gruntu, czy do składników majątkowych, ze względu na które utworzono spółkę. Należy zauważyć, że przepis art. 165 ust. 7 P.w. z 2001 r. (analogicznie art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, Dz. U. z 1974 r., Nr 38, poz. 230) dopuszcza możliwość wstąpienia przez następcę prawnego członka spółki w jego prawa i obowiązki. Przepis odnosi się do następstwa prawnego (sukcesji generalnej), które może być wynikiem spadkobrania (w przypadku osób fizycznych) albo następstwa prawnego przewidzianego z mocy prawa (ex lege) po członku spółki wodnej posiadającym status podmiotowy osoby prawnej. W sprawie odnośnie kwestionowanych spółek nie budzi wątpliwości, że nie mamy do czynienia z sukcesją generalną. W orzecznictwie przyjmuje się, że następcą prawnym członka spółki wodnej w rozumieniu art. 165 ust. 7 można stać się także wyjątkowo w drodze sukcesji singularnej np. w przypadku nabycia nieruchomości znajdującej się na terenie objętym działalnością spółki wodnej od dotychczasowego członka spółki czy nabycia składników majątkowych, ze względu na które utworzono spółkę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2004 r., II CK 132/2004 OSNC 2005/12/210, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2010 r., III CZP 46/10, LEX 602480). Również w doktrynie wskazuje się, że nabycie nieruchomości od członka spółki wodnej powoduje, że nabywca z mocy prawa na podstawie art. 109 ust. 2 Pw. z 1974 r. staje się członkiem spółki wodnej (B.Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 25 czerwca 1996 r., SA/Sz 1712/95, OSP 1997/5/107). Skarżąca nie wykazała takich okoliczności zarówno odnośnie pierwotnych umów zbycia praw majątkowych, jak i następujących po nich, kolejnych umów sprzedaży praw majątkowych (niemajątkowych) związanych z uczestnictwem w [...].
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że z uwagi na fakt, iż członkostwo w spółce wodnej wiąże się z możliwością (i obowiązkiem) realizacji jej ustawowych zadań, następcą członka spółki wodnej może być jedynie podmiot, którego udział w spółce związany będzie z realizacją takich zadań. Zatem treść umów dotyczących nabycia przez ww. podmioty w istocie bliżej niesprecyzowanych "wszystkich praw majątkowych" lub "niemajątkowych" związanych z uczestnictwem w [...]" z siedzibą w [...]", nie może prowadzić do wniosku, że poszczególne podmioty stały się następcą prawnym zbywcy i wstąpiły w jego prawa i obowiązki członka spółki wodnej "Ł". Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w orzeczeniach sądów powszechnych. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia [...] lipca 2023 r., [...] ustalił nieistnienie stosunku członkostwa w [...] takich podmiotów jak: B. S.A., E1 S.A., F. Polska S.A. w [...], I.S.A. S.K.A. w [...]. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia [...] czerwca 2024 r., sygn. akt [...] oddalił apelację od powyższego wyroku. Z kolei wyrokiem zaocznym z [...] lipca 2020 r., [...] Sąd Rejonowy ustalił nieistnienie członkostwa pozwanego TR. S.A. w [...]. Wyrok ten jest prawomocny (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia [...] marca 2024 r., [...]).
Zdaniem Sądu istotna jest również okoliczność, że większość umów sprzedaży praw majątkowych na podstawie których podmioty biorące udział w walnym zgromadzeniu członków [...] w 2017 r. wywodzą swoje prawa członkowskie, została zawarta w okresie kiedy [...] utraciła byt prawny, a część z umów w miesiącu w którym odbyło się walne zgromadzenie członków [...]" (np. umowa między: E. S.A. a E1 S.A., E. S.A. a I.S.A. S.K.A.). Należy wskazać, że wykreślenie spółki wodnej z katastru ma charakter deklaratywny. [...] została wykreślona z katastru [...] marca 2011 r. Prawotwórczy (kształtujący stosunek prawny) charakter ma podjęcie przez uprawniony organ, to jest walne zgromadzenie uchwały o zatwierdzeniu ostatecznych rachunków i sprawozdań likwidatora (art. 173 ust.1 pkt 10 w zw. z art. 184 P.w.). Z tym momentem następuje ustanie bytu prawnego spółki wodnej, co w niniejszej sprawie miało miejsce 21 kwietnia 2009 r. (zob. postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., II OSK 152/12, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 grudnia 2009 r., II SA/Go 904/09, CBOSA, postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia [...] listopada 2011 r., [...]). W takiej sytuacji uzasadniony jest wniosek, że nie mogło dojść do skutecznego nabycia praw członkowskich w nieistniejącej spółce wodnej. Odmienne stanowisko strony skarżącej wskazującej, że prawa majątkowe członków [...] "nie mogły po prostu wygasać wskutek wygaśnięcia bytu prawnego danego podmiotu" (s. 22 skargi) należy uznać za nieskuteczną próbę "reaktywowania" działalności spółki wodnej, która uległa likwidacji.
Opisane wyżej okoliczności oraz ocena całokształtu sprawy nie uzasadniają zatem - zdaniem Sądu - twierdzenia, że omawiane umowy mogły skutecznie doprowadzić do nabycia praw członkowskich w spółce wodnej "Ł". Oceny tej nie zmienia fakt, że w przekazanych Sądowi aktach sprawy znajduje się jeden tylko wyrok zaoczny Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2010 r., [...], ustalający, że E. S.A. wstąpiła w prawa członka [...] i jest członkiem tej spółki wodnej. Należy w tym miejscu zauważyć, iż E. S.A. złożyła dwa pozwy pochodzące z tej samej daty, o tożsamej argumentacji prawnej (nabycie praw majątkowych), a jedynie różniące się podmiotem, od którego - w ocenie powoda - skutecznie nabyła prawo członkostwa w Spółce wodnej. Co prawda w wyroku zaocznym, który wydawany jest w oparciu o twierdzenia powoda (art. 339 k.p.c.), powództwo spółki zostało uwzględnione, jednak nie należy pomijać, że z kolei w wyroku z dnia [...] czerwca 2010 r., co do tej samej spółki powództwo zostało oddalone, a w wyroku oddalającym apelację sąd podzielił w pełni argumentację i ocenę sądu wyrażoną w wyroku z [...] czerwca 2010 r. Przy czym, co należy podkreślić, stwierdzenie braku skutecznego nabycia członkowska w spółce wodnej w wyniku zawarcia umowy zbycia praw majątkowych lub niemajątkowych nastąpiło nie tylko w wyroku dotyczącym spółki E. z dnia [...] czerwca 2010 r., ale także w odniesieniu do pozostałych spółek (o czym była mowa powyżej). Dodatkowo zwrócić należy uwagę, iż w spółce wodnej jeden podmiot nie możne nabyć więcej niż jednego członkostwa, z uwagi na różne tytuły prawne (czyli ,,po dwóch" różnych podmiotach, które były wcześniej członkami tej spółki). Członkostwo w spółce jest jedno i uprawnia w świetle zapisów statutu spółki do jednego głosu.
Mając na uwadze powyższe, za zbędną uznać należało analizę sprawy pod kątem sposobu głosowania przez poszczególne spółki na Walnym Zgromadzeniu w dniu [...] marca 2017 r. Rozstrzygające znaczenie ma okoliczność braku wykazania członkostwa przez te spółki, co stanowi istotne naruszenie przepisów ustawy P.w. oraz statutu spółki (art. 179 ust. 2 P.w.).
Nieuzasadniony - zdaniem Sądu - jest zarzut dotyczący zaniechania ustalenia obowiązującej wersji Statutu skarżącej spółki przede wszystkim w odniesieniu do § 10 i 7 Statutu. Po pierwsze wskazać trzeba, iż organ na stronie 3 uzasadnienia decyzji wydanej w I instancji wskazał na treść statutu z 1998 r., wyjaśniając, że zmiany z 2002 r. i 2006 r. nie zostały zatwierdzone. Należy przy tym zauważyć, iż organ wszczynając postępowanie jako organ nadzoru wezwał skarżącą o przedłożenie aktualnego na datę podjęcia uchwały Statutu, którego skarżąca nie złożyła. Po drugie skarżąca nie wyjaśniła, podnosząc ten zarzut, w jakim zakresie miałoby to wpływ na ocenę organu - wynik postępowania. Skarżąca nie wskazała jak odmienna treść zapisów statutu miałaby wskazywać na błędne rozstrzygnięcie organu.
Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 112 ust. 1 ustawy P.w. z 1974 r. w zw. z § 7 ust. 3 statutu polegający na przyjęciu, że Z3 S.A. zostały skutecznie wykluczone ze skarżącej spółki, uchwałą zarządu z dnia [...] grudnia 1999 r., podczas gdy na uchwałę nie wyraził zgody Starosta [...]. Kwestia, czy doszło do skutecznego wykluczenia faktu wykluczenia spółki Z3S.A. ze [...]" z uwagi na brak zgody Starosty [...] na uchwałę jej Zarządu z dnia [...] grudnia 1999 r. nie ma zasadniczego znaczenia dla oceny dla oceny skuteczności nabycia przez F. S.A., a w konsekwencji dalej przez B. S.A., członkostwa w [...]. Stwierdzenie braku nabycia członkostwa w spółce wodnej w w/w przypadku nastąpiło z tych samych przesłanek jak w odniesieniu do pozostałych spornych podmiotów, o czym była mowa powyżej.
Odnośnie podniesionego przez organ w zaskarżonej decyzji argumentu dotyczącego zalegania przez byłych członków spółki wodnej z zapłatą składek członkowskich i wywiedzionym z tego tytułu braku uprawnienia do wykonywania prawa głosu, Sąd wyjaśnia, iż kwestie te mają jedynie wtórne znaczenie w stosunku do zasadniczego zagadnienia na gruncie przedmiotowej sprawy jakim jest skuteczne wstąpienie poszczególnych podmiotów w prawa członka spółki wodnej, w tym zaś zakresie Sąd wyraził w sposób obszerny swoje stanowisko.
Nieuzasadniony jest wreszcie zarzut dotyczący wewnętrznej sprzeczności zaskarżonej decyzji mającej polegać na z jednej strony stwierdzeniu nieważności uchwały nr [...] r., przy jednoczesnym ustaleniu, że uchwała nie została podjęta. Analiza treści zaskarżonej decyzji, przytoczonych w niej okoliczności sprawy, zdaniem Sądu wskazuje, że użycie przez organ na str. 17 decyzji zwrotu, że "uchwała nie została podjęta", stanowiło pewien skrót myślowy, polegający na tym że uchwała nie została podjęta zgodnie z prawem, co związane było z udziałem w głosowaniu podmiotów, które w ocenie organu nie były członkami spółki i nie mogły skutecznie oddać głosu, a co skutkowało z kolei stwierdzeniem nieważności ww. uchwały. Zatem w ocenie Sądu konstrukcja ww. zarzutu skargi opiera się na stwierdzeniu wyrwanym w pewien sposób z kontekstu. Organ nie twierdził bowiem, iż uchwała w ogóle nie została podjęta, gdyż w takim przypadku nie poddawałby jej ocenie zgodności z prawem i nie stwierdzałby jej nieważności.
Zważyć również trzeba, że stosownie do treści przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Obowiązek ten należy rozumieć w ten sposób, że organ albo zbiera materiał dowodowy z własnej inicjatywy, jeżeli uważa to za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Tak ukształtowana zasada ciężaru dowodu doznaje przełamania w tych przypadkach, w których możliwości poczynienia ustaleń przez organ są ograniczone, zwłaszcza, gdy wykazanie określonych faktów pozostaje w interesie strony (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II OSK 603/16, CBOSA). Trudno jest przyjąć, aby organy były zobowiązane do poszukiwania dowodów korzystnych dla strony w sytuacji, gdy tylko strona posiada pełną wiedzę na temat zdarzenia, które rodzić może pozytywne dla niej skutki. Poza tym realizacja przez organ administracji obowiązków z art. 7 i art. 77 k.p.a. nie sprawia, że strona jest zwolniona od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy. Organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony. W szczególności nie jest zobowiązany do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, w sytuacji gdy ta ostatnia środków takich nie przedstawia. Nie można bowiem w takim przypadku założyć, że przy bierności strony cały ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA z 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1605/96, CBOSA). Przyjmuje się również, że jeżeli organ wyprowadził określone ustalenia dotyczące stanu faktycznego z posiadanych, nienasuwających zastrzeżeń dowodów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga przeprowadzenia stosownego kontrdowodu z inicjatywy strony toczącego się postępowania (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08, wyroki WSA w Gliwicach z dnia 20 listopada 2024 r., II SA/Gl 896/24, z dnia 22 stycznia 2025 r., II SA/Gl 1040/24, CBOSA).
Skarżąca podnosi w skardze, iż Prezydent Miasta [...] (miasta na prawach powiatu) nie jest organem wykonującym kompetencje starosty w zakresie nadzoru i kontroli spółek wodnych, wykonywanych m.in. w zakresie kontroli uchwał organów skarżącej spółki.
Odnośnie tego zarzutu Sąd uznając go za nieuzasadniony, podziela w tym zakresie ocenę wraz z argumentacją wyrażone w wyroku z dnia 23 czerwca 2021 r., II SA/Go 809/20. Należy tutaj powtórzyć za Sądem, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (w brzmieniu obowiązującym w dacie połączenia i wydania rozporządzenia – tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 594 ze zm.; dalej u.s.g.) Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia: 1) tworzy, łączy, dzieli i znosi gminy oraz ustala ich granice; 2) nadaje gminie lub miejscowości status miasta i ustala jego granice. Z kolei zgodnie z art. 91 u.s.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie połączenia i wydania rozporządzenia – tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 595 ze zm.; dalej u.s.p.) prawa powiatu przysługują miastom, które w dniu 31 grudnia 1998 r. liczyły więcej niż 100 tys. mieszkańców, a także miastom, które z tym dniem przestały być siedzibami wojewodów, chyba że na wniosek właściwej rady miejskiej odstąpiono od nadania miastu praw powiatu, oraz tym, którym nadano status miasta na prawach powiatu przy dokonywaniu pierwszego podziału administracyjnego kraju na powiaty.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 i 2 u.s.p. funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawują rada miasta i prezydent miasta, a miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w tej ustawie. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu ustrój i działanie organów miasta na prawach powiatu, w tym nazwę, skład, liczebność oraz ich powoływanie i odwoływanie, a także zasady sprawowania nadzoru określa ustawa o samorządzie gminnym.
Jak wskazuje się w doktrynie miasto na prawach powiatu, realizując zadania o charakterze gminnym, stanowi przepisy prawa miejscowego na podstawie ustawy o samorządzie gminnym, natomiast gdy realizuje zadania o charakterze ponadgminnym - na podstawie ustawy o samorządzie powiatowym. Prezydent miasta na prawach powiatu jest organem osoby prawnej, jaką jest miasto na prawach powiatu, bowiem ustawa o samorządzie powiatowym i ustawy szczególne wyposażają prezydenta miasta na prawach powiatu zarówno w kompetencje wykonywane samodzielnie i we własnym imieniu (art. 124 u.g.n.), jak i kompetencje wykonywane w imieniu miasta na prawach powiatu (por. T. Moll, Zadania miasta na prawach powiatu, PPP nr 12/2011, s. 82-94 oraz M. Karciarz, A. Kudra, Dopuszczalność nadania statusu miasta na prawach powiatu w świetle obowiązujących przepisów prawa, ST nr 10/2015, s. 69-83).
Wcześniej istniejące wątpliwości dotyczące statusu miast na prawach powiatu, jako jednostek samorządu terytorialnego szczebla gminnego czy powiatowego zostały usunięte wskutek wprowadzenia 30 maja 2001 r. nowelizacji przepisów rozdziału 9 u.s.p. Mocą art. 2 pkt 42 noweli z 11 kwietnia 2001 r. jednoznacznie przyjęto, że miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w tej ustawie, zaś ustrój i działanie organów miasta na prawach powiatu, w tym nazwę, skład, liczebność oraz ich powoływanie i odwoływanie, a także zasady sprawowania nadzoru, określa ustawa o samorządzie gminnym. Nie ma zatem wątpliwości, że funkcje organu wykonawczego miasta na prawa powiatu wykonuje prezydent miasta. W konsekwencji tych rozwiązań prawnych prezydent miasta na prawach powiatu łączy w sobie uprawnienia do realizacji zadań z zakresu samorządu gminnego, jak i samorządu powiatowego.
Stanowisko strony skarżącej, jak i opinia bazują na analizie przepisów ustawy o samorządzie gminnym oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie połączenia gmin, ustalenia granic niektórych gmin i miast, nadania niektórym miejscowościom statusu miasta oraz zmiany siedziby gminy (Dz.U. z 2014 r. poz. 1023), na podstawie którego § 1, z dniem 1 stycznia 2015 r. doszło do połączenia miasta na prawach powiatu [...] z gminą [...] w powiecie [...]. Dopełnieniem tej regulacji jest pominięte w opinii prawnej oraz w stanowisku skarżącej Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. w sprawie ustalenia granic powiatu (Dz.U z 2014 r. poz. 1020), zgodnie z którego § 1 i 2, z dniem 1 stycznia 2015 r. (czyli z dniem połączenia miasta na prawach Powiatu [...] z gminą [...] w powiecie [...]) granice powiatu z siedzibą władz w [...] obejmują gminy: [...]. W poprzednio obowiązującym stanie prawnym, ustalonym Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 1998 r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz.U. z 1998 r., Nr 103, poz. 652) powiat [...] z siedzibą władz w [...] obejmował pierwotnie następujące gminy: [...]przy czym, [...]została odrębnie wskazana w tym rozporządzeniu jako miasto na prawach powiatu (cześć IV. Województwo [...] poz. 9 i pozycja Miasta). Ten ostatni element uległ zmianie, bowiem z granic tego powiatu została wyłączona gmina [...] stając się, po połączeniu, miastem na prawach powiatu, o którym mowa w art. 91 ust. 5 u.s.g. Z tych też względów - w związku z połączeniem miasta na prawach powiatu [...] z gminą [...] w powiecie [...], Rada Miasta [...] i Rada Gminy [...] zostały z mocy prawa rozwiązane z dniem 1 stycznia 2015 r. (por. obwieszczenie Komisarza Wyborczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. w sprawie rozwiązania Rady Miasta na prawach powiatu [...] i Rady Gminy [...], Dz.Urz. Woj. z 2014 r. poz. 2390).
Mając powyższe na uwadze, w szczególności zaś treść obu rozporządzeń Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2014 r. - dotyczącego połączenia gmin oraz zmiany granic powiatu, nie ma wątpliwości, że "luka", o której mowa jest w opinii i piśmie skarżącej nie istnieje a Prezydent utworzonej w wyniku połączenia gminy z dniem 1 stycznia 2015 r. stał się organem wykonawczym miasta na prawach powiatu, o którym mowa w art. 92 ust. 1 u.s.g., a zatem wykonującym również kompetencje starosty w zakresie nad spółkami wodnymi, w tym do wydawania decyzji, o których mowa w art. 179 § 2 P.w.
Jeśli chodzi o kompetencje starosty (w sprawie: Prezydenta Miasta [...]) do nadzoru i kontroli spółek wodnych (wykonywane m.in. w zakresie kontroli uchwał organów spółki), zostało w ustawie Prawo wodne wyraźnie zdefiniowane i określone. Zgodnie z treścią art. 179 ust. 1 P.w. na zarząd spółki wodnej nałożony został obowiązek przedstawiania staroście uchwał organów spółki, a z kolei na starostę został nałożony obowiązek szybkiego zapoznawania się z przedłożonymi uchwałami i podejmowania decyzji w przedmiocie ewentualnego ich kwestionowania. Wynika to z rygorystycznie oznaczonego terminu - w czasie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia uchwały. Stosownie do ust. 2 przywołanego artykułu jedynie w tym czasie starosta może orzec, w drodze decyzji, o nieważności uchwał sprzecznych z prawem lub statutem. Przepis ten nie przewiduje żadnych wyjątków. Tym samym po upływie 30 dni od daty doręczenia uchwały starosta nie posiada już kompetencji do orzekania o nieważności przedłożonych mu uchwał, niezależnie od prawnych i faktycznych okoliczności sprawy.
Błędne jest także stanowisko skarżącej o braku podstaw do przeprowadzenia przez Prezydenta Miasta [...] kontroli przedmiotowej uchwały. Zgodnie z treścią art. 178 P.w. nadzór i kontrolę nad działalnością spółek wodnych sprawuje starosta. Główną czynnością starosty w zakresie nadzoru nad spółką wodną jest kontrola uchwał organów spółki. W wyroku z dnia 9 lutego 2010 r., II OSK 268/09 (CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art.178 P.w. statuuje starostę jako organ nadzoru i kontroli nad działalnością spółek wodnych. Instrumentem tego nadzoru jest wyposażenie starosty w możliwość stwierdzania nieważności uchwał organów spółki, jak wynika z art. 179 ust. 2 tej ustawy. Przesłanką nieważności uchwał, ustanowioną tym przepisem jest sprzeczność z prawem lub statutem spółki. Stwierdzenie nieważności uchwały następuje decyzją starosty, która jest z mocy ust. 4 art. 179 ostateczna, przy czym przepis ten przewiduje, że od tej decyzji służy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, a następnie, po wyczerpaniu tego trybu, skarga do sądu administracyjnego. Uregulowanie nadzoru starosty nad działalnością spółek wodnych, z jednej strony daje mu uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwał, tj. wyeliminowania ich z bytu prawnego, z drugiej poddanie tego nadzoru kontroli sądu administracyjnego powoduje, że starosta badając uchwały organów spółki jest obowiązany do zachowania szczególnej staranności w sprawowaniu tego nadzoru.
Wskazać należy, że ustawodawca nie ograniczył kontroli i nadzoru, o których mowa w art. 178 P.w., do określonego "wycinka" działalności spółki wodnej, lecz posłużył się ogólnym pojęciem, z którego wywieźć należy, że cała działalność spółki wodnej oraz podjęte w tym względzie uchwały podlegają kontroli organu. Nota bene, w ocenie Sądu, ze względu na przedmiot danej uchwały, która dotyczy istotnych i zasadniczych spraw z punktu widzenia działalności spółki, nie ulega wątpliwościom że przedmiotowa uchwała podlega kontroli, o której mowa wart. 178 P.w.
Jeżeli chodzi natomiast o zachowanie terminu do wydania decyzji to przedmiotowa uchwała została przedłożona Prezydentowi Miasta [...] w dniu [...] kwietnia 2017 r., natomiast dnia [...] kwietnia 2017 r. organ wydał decyzję stwierdzającą nieważność tej samej uchwały. W tym samym dniu wysłano przesyłkę zawierającą decyzję listem poleconym do pełnomocnika spółki, dnia [...] kwietnia 2017 r. próbowano doręczyć osobiście przesyłkę zawierająca decyzję, natomiast odebranie decyzji nastąpiło w dniu [...] maja 2017 r.
Zdaniem Sądu 30 - dniowy termin wynikający z art. 179 ust. 2 P.w. dotyczy wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie uchwały, a nie doręczenia decyzji. Przyjmując nawet liberalniejsze stanowisko, że w tej dacie decyzja powinna być nadana w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (aktualnie tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1041), to wysłanie w sprawie decyzji w dniu jej wydania powoduje, że termin został zachowany. Interpretacja forsowana przez stronę skarżąca nie ma oparcia ani w językowym brzmieniu przepisu, ani w jego wykładni funkcjonalnej, gdyż prowadziłaby do wypaczenia instytucji nadzoru i wprowadzenia możliwości obchodzenia prawa przez unikanie doręczenia. W takiej sytuacji nie byłoby też jasne jaki jest końcowy termin realizacji uprawnienia przewidzianego art. 179 ust. 2 P.w. skoro jego zachowanie zależałoby od skutecznego doręczenia, czyli zdarzenia przyszłego i niedającego się z "góry" przewidzieć.
Nie są również zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, 77 § 1, 107 § 3, 9 i 11 k.p.a. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. W celu zbadania i wyjaśnienia okoliczności podnoszonych w uzasadnianiu zaskarżonej decyzji oraz w skardze Sąd zwrócił się do Sądu Rejonowego, Sądu Okręgowego oraz Sądu Okręgowego o udostępnienie akt sprawy o sygn. [...]. Po analizie tych akt i zawartych w nich dokumentów Sąd uznał, że nie są zasadne zarzuty pełnomocnik skarżącej zawarte w jej piśmie procesowym z dnia [...] maja 2021 r. (k. 245- 247 akt sądowych), gdyż dokumenty te, co wynika z treści uzasadnienia zaskarżonych wydanych decyzji były znane organowi i stanowiły materiał faktyczny sprawy. Nie były to zatem nowe, nieujawnione w toku postępowania administracyjnego dowody oraz dokumenty, nadto nie wynikały z nich okoliczności, które nie były przedmiotem rozpoznania i badania przez organ orzekający w sprawie. Z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skargi oraz z pism procesowych składanych przez stronę skarżącą wynika również, że były znane skarżącej. Udostępnienie żądanych akt i znajdujących się dokumentów oraz uzupełnienie akt administracyjnych umożliwiło natomiast Sądowi pozytywną kontrolę tego, czy ustalenia organów znajdują oparcie w powoływanych źródłach.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.