II SA/Go 328/24

II SA/Go 328/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jarosław Piątek /przewodniczący/
Krzysztof Rogalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art.145§1 pkt 1 lit.a w zw. z art.135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 2687
art.2 pkt 6-7, art.18-21
Ustawa z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku gazu
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi D.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania refundacji podatku VAT uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. nr [...].
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2024 r. D. Z. zwróciła się do Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej we [...] o wypłatę refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r.
W toku postępowania, na podstawie informacji pozyskanej z Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (dalej CEEB) ustalono, że w styczniu 2022 r. wnioskodawczyni złożyła deklarację dotyczą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której wskazała jako źródło ogrzewania kocioł na paliwo stałe oraz kominek/kozę/ogrzewacz powietrza na paliwo stale. Dnia [...] stycznia 2024 r. strona złożyła kolejną deklarację dotyczącą źródeł ciepła i źródeł spalania paliw, w której dopisała jako źródło ogrzewania kocioł gazowy/bojler gazowy/podgrzewacz gazowy przepływowy/kominek gazowy. Dnia [...] lipca 2023 r. nastąpiło pierwsze uruchomienie nowego źródła ogrzewania – kotła gazowego, w miejscu zamieszkania strony.
Decyzją z dnia [...] lutego 2024 r., znak [...] Burmistrz Miasta i Gminy [...], na podstawie art. 18 pkt 1 i art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (D.U. z 2022 r. poz. 2687 ze zm.) w związku z art. 27g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodemizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r., poz. 2496), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.t, dalej k.p.a.), odmówił przyznania D. Z. refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. oraz w 2024 r.
Jak wyjaśnił organ, w sprawie wniosku strony o wypłatę refundacji podatku VAT za dostarczone w 2023 r. oraz 2024 r. spełnione zostało kryterium dochodowe uprawniające do przyznania w/w formy wsparcia (1500 zł na osobę dla gospodarstwa domowego wieloosobowego). W skład gospodarstwa domowego wnioskodawczyni wchodzą [...] osoby. Ustawodawca w art. 18 ustawy o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu, wskazał, że warunkiem koniecznym do otrzymania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe jest zgłoszenie lub wpisanie głównego źródła ogrzewania do CEEB do dnia wejścia w życie ustawy, tj. do 21 grudnia 2022 r. Odstępstwem od tej zasady, również przywołanym w w/w przepisie, jest dokonanie zgłoszenia po powołanym terminie, ale wyłącznie w sytuacji zgłoszenia głównego źródła ogrzewania po raz pierwszy do CEEB – zgodnie z art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, tj. w terminie 14 dni od pierwszego uruchomienia. Zgodnie z art. 27g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r., poz. 2496) właściciel lub zarządca budynku lub lokalu składa do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o źródłach ciepła lub źródłach spalania paliw, o których mowa odpowiednio wart. 27a ust. 2 pkt 1 lit. a i c, w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że pierwszego uruchomienia nowego źródła ogrzewania (kotła gazowego) strona dokonała [...] lipca 2023 r., zaś zgłoszenie w/w źródła w CEEB strona dokonała dnia [...] stycznia 2024 r. Zatem termin 14 dni wskazany wart. 27 g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków nie został zachowany, co stanowi bezpośrednią przesłankę uniemożliwiającą przyznanie stronie tej formy wsparcia. W terminie wyznaczonym na zapoznanie się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie strona nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego, że jej główne źródło ogrzewania zostało zgłoszone do CEEB w terminie 14 dni od dnia pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw.
Po wniesieniu przez stronę odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Jak wyjaśniło Kolegium w uzasadnieniu, analiza materiałów sprawy jednoznacznie wskazuje, iż pierwszego uruchomienia nowego źródła ogrzewania (kotła gazowego) strona dokonała w dniu [...] lipca 2023 r., zaś zgłoszenie nowego źródła ciepła i źródła spalania paliw w CEEB strona dokonała dnia [...] stycznia 2024 r. Zatem termin 14 dni wskazany wart. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków nie został zachowany, co stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie stronie tej formy wsparcia. W toku postępowania strona nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego, że jej główne źródło ogrzewania zostało zgłoszone do CEEB w terminie 14 dni od pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw, w związku z czym odmowa stronie prawa do wypłaty refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. oraz w 2024 r. była zasadna. W myśl art. 18 u.o.p. warunkiem koniecznym do otrzymania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe jest zgłoszenie lub wpisanie głównego źródła ogrzewania do CEEB do daty wejścia w życie ustawy, tj. do 21 grudnia 2022 r. Odstępstwem od tej zasady, również przywołanym w w/w przepisie, jest dokonanie zgłoszenia po powołanym terminie, ale wyłącznie w sytuacji zgłoszenia głównego źródła ogrzewania po raz pierwszy do CEEB zgodnie z art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, tj. w terminie 14 dni od pierwszego uruchomienia. Terminu tego strona nie zachowała, co również potwierdziła w swoim odwołaniu od decyzji odmownej przyznania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. oraz w 2024 r. Dla przyznania stronie refundacji podatku VAT niezbędne jest spełnienie wymogów określonych w art. 18 u.o.p. i w związku z tym, że strona nie spełnia tego warunku nie można przyznać wnioskodawczyni przedmiotowej refundacji.
Odnosząc się do argumentów podniesionych przez stronę w odwołaniu, Kolegium nie podzieliło stanowiska strony co do interpretacji przytoczonych przepisów. Art. 18 u.o.p. jest jednoznaczny i wprost wskazuje na warunki, jakie musi spełnić strona aby otrzymać przedmiotowa refundację. Jednym z tych warunków jest zachowanie 14 dniowego terminu zgłoszenia w CEEB nowego źródła od pierwszego uruchomienia tego źródła ciepła lub źródła spalania paliw. Materiał dowodowy w sprawie został zebrany w sposób wyczerpujący, przy czym stwierdzony stan faktyczny potwierdził, iż 14 dniowy termin wskazany w art. 27 g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków nie został zachowany. Organ I instancji słusznie odmówił przyznania stronie refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe w 2023 r. oraz w 2024 r.
Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego D. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji pomimo tego, iż została ona wydana z naruszeniem prawa,
b) art. 7, art. 7b oraz art. 8 ust. 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia całokształtu okoliczności faktycznych towarzyszących sprawie, dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, jak również wydanie decyzji z całkowitym pomięciem wykładni celowościowej, zasady adekwatności i proporcjonalności oraz dyrektywy nakazującej uwzględnienie słusznego interesu strony;
2) przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 18 ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych poprzez odmowę przyznania skarżącej wsparcia finansowego (refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe) pomimo spełnienia przez skarżącą obu określonych w/w przepisem warunków, tj. wykorzystywania pieca gazowego wpisanego do CEEB jako głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego oraz spełnienia tzw. kryterium dochodowego;
b) art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych poprzez nieprawidłową interpretację przepisu i błędne uznanie, iż w kompetencji organu I instancji leżało zweryfikowanie, czy zgłoszenie głównego źródła ogrzewania do CEEB zostało dokonane w terminie przewidzianym w przepisie art. 27g ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, co w konsekwencji doprowadziło do uznania, iż skarżącej nie przysługuje prawo do otrzymania wsparcia finansowego (refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe);
c) art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji poprzez nieprawidłową interpretację i błędne uznanie, iż przepis ten (w części zakreślającej 14-dniowy termin na złożenie deklaracji do CEEB) znajduje zastosowanie do spraw z zakresu przyznawania refundacji podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji odmawiającej przyznania skarżącej refundacji podatku VAT.
Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi podniosła w szczególności, iż sporne między stronami jest, czy rzeczywiście odbiorca paliw ubiegający się o przyznanie pomocy finansowej zobowiązany był spełnić m.in. warunek polegający na terminowym złożeniu deklaracji do CEEB. Odpowiedź na tak postawione pytanie jest negatywna. Odmowa przyznania takiego wsparcia finansowego z uwagi na nieterminowe zgłoszenie źródła ogrzewania do CEEB jest sprzeczna z intencją ustawodawcy, godzi w słuszny interes skarżącej, narusza zasadę adekwatności i proporcjonalności oraz nadwyrężą zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.
Regulacja art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych w żadnej mierze nie zobowiązuje (ani też tym bardziej nie uprawnia) organu weryfikującego wniosek o przyznanie refundacji do badania, czy deklaracja do CEEB została złożona z zachowaniem ustawowego terminu. Oba cytowane przez organ pierwszej i drugiej instancji przepisy, tj. art. 18 i art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych odnoszą się do samego faktu zgłoszenia źródła do ewidencji, pomijając zupełnie kwestię, czy zgłoszenie zostało dokonane w terminie.
Rozstrzygnięcie sporu sprowadza się do dokonania celowościowej wykładni przepisów wprowadzających mechanizm przyznawania refundacji podatku VAT (art. 18 i art. 20 ust. 4 ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych) w powiązaniu z regulacjami dotyczącymi deklaracji o źródłach ciepła do CEEB (art. 27a ust. 1 i art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji). Należy wziąć pod uwagę rzeczywistą intencję prawodawcy. Intencją tą było stworzenie możliwości uzyskania wsparcia finansowego przez te gospodarstwa domowe, które polegając na ogrzewaniu gazowym dotkliwie odczuły skutki wzrostu cen paliw gazowych na rynku krajowym i zagranicznym. Obie decyzje, jakie zapadły w niniejszej sprawie, obarczone są błędem interpretacyjnym. Organy obu instancji pominęły całkowicie wykładnię celowościową, niezasadnie upatrując w odniesieniu do art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji dodatkowego warunku, jaki winna spełnić osoba ubiegająca się o refundację podatku VAT za dostarczone paliwa gazowe (warunek obejmujący terminowe złożenie deklaracji do CEEB, który stanowi clou sporu) oraz niesłusznie przyznając podmiotom weryfikującym wnioski o przyznanie refundacji VAT dodatkowe kompetencje.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. W myśl cytowanego art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, natomiast skarżąca w terminie 14 dni od daty zawiadomienia o tym fakcie nie zażądała przeprowadzenia rozprawy.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie
Zasady i tryb refundacji kwoty odpowiadającej podatkowi VAT, wynikającej z opłaconej faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych regulują przepisy ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych w 2023 r. z dnia 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz.U. z 2024 r. poz. 303 – w wersji obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji Kolegium)
W rozumieniu przepisów tej ustawy, przez pojęcie "podatek VAT" rozumie się podatek od towarów i usług, o którym mowa w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Z kolei pojęcie "gospodarstwo domowe" oznacza osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe) – art. 2 pkt 6 i 7 ustawy.
W myśl art. 18 ustawy, w przypadku gdy odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo energetyczne:
1) wykorzystuje jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego urządzenia grzewcze zasilane paliwami gazowymi, o których mowa w art. 3 pkt 3a ustawy Prawo energetyczne, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2023 r. poz. 2496), do dnia wejścia w życie ustawy, albo po tym dniu – w przypadku głównego źródła ogrzewania wpisanego lub zgłoszonego po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy;
2) jest osobą w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 1429) nie przekracza kwoty 2100 zł, lub osobą w gospodarstwie domowym wieloosobowym, w którym wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie przekracza kwoty 1500 zł na osobę
- przysługuje mu refundacja kwoty odpowiadającej podatkowi VAT wynikającej z opłaconej faktury i informacji, o których mowa w art. 18a, dokumentujących dostarczenie paliw gazowych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz od dnia 1 stycznia 2024 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. do tego odbiorcy paliw gazowych, zwana dalej "refundacją podatku VAT".
Z kolei stosownie do treści art. 19 ust. 1 i ust. 2 ustawy odbiorcy paliw gazowych w gospodarstwach domowych, o których mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo energetyczne, składają wniosek o refundację podatku VAT na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344) wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta, nie później niż do dnia 30 września 2024 r., lub w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury dokumentującej dostarczenie paliw gazowych. Wniosek o refundację podatku VAT składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek.
Jak wynika z art. 20 ust. 1 ustawy, do wniosku o refundację podatku VAT odbiorca paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.e., załącza fakturę dokumentującą dostarczenie paliw gazowych do tego odbiorcy przez to przedsiębiorstwo energetyczne obejmującą okres dotyczący wniosku oraz dowód uiszczenia zapłaty za tę fakturę. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o refundację podatku VAT, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 20 ust. 2). Do ustalenia przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta prawa do refundacji podatku VAT, o którym mowa w art. 18, stosuje się odpowiednio art. 411 ust. 10k-10° oraz 10r ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54) – art. 20 ust. 3.
Na podstawie art. 20 ust. 4 ustawy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta, weryfikuje wniosek o refundację podatku VAT w zakresie:
1) zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania gospodarstwa domowego w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków,
2) wysokości przeciętnego miesięcznego dochodu, o którym mowa w art. 18 pkt 2, zgodnie z ust. 3
- jednorazowo przy złożeniu pierwszego wniosku o refundację podatku VAT przez odbiorcę paliw gazowych w gospodarstwie domowym, o którym mowa w art. 62b ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.e.
W myśl art. 20 ust. 5 ustawy przyznanie przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta refundacji podatku VAT nie wymaga wydania decyzji. Odmowa przyznania refundacji podatku VAT, uchylenie lub zmiana wysokości refundacji podatku VAT oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranej refundacji podatku VAT wymagają wydania decyzji.
Stosownie do art. 21 ust. 1 ustawy do postępowania w sprawie refundacji podatku VAT przepisy art. 23 ust. 12 i 13, art. 30 oraz art. 32 ust. 1-1d ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe wymienione w art. 18 pkt 2. W sprawach refundacji podatku VAT nieuregulowanych ustawą stosuje się także przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (art. 21 ust. 3).
W niniejszej sprawie wniosek o refundację został złożony przez skarżącą w terminie wynikającym z art. 19 ust. 1 ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych, tzn. dnia [...] stycznia 2024 r. Organy ustaliły również, iż skarżąca złożyła deklarację CEEB po terminie wejścia w życie ustawy. Ustawa weszła bowiem w życie z dniem 21 grudnia 2022 r., zaś skarżąca złożyła do CEEB deklarację, w której dokonała zgłoszenia ogrzewania kotłem gazowym, w dniu [...] stycznia 2024 r.
W podobnych sprawach orzecznictwo sądów administracyjnych powołuje się na wykładnię funkcjonalną przepisów w/w ustawy wskazując, iż przepisy ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków mają inne funkcje i cele, które nie są przedmiotem postępowania w sprawie refundacji podatku VAT. Podkreśla się w szczególności, że dopiero w 2022 r. ustawodawca powiązał zgłoszone źródła ciepła w deklaracjach CEEB z możliwością otrzymania szeregu dodatków, które miały przede wszystkim gospodarstwom domowym i podmiotom użyteczności publicznej zrównoważyć wzrastające ceny energii. Wprowadził również szereg rekompensat dla przedsiębiorstw energetycznych. Weszły wówczas w życie m.in. przepisy: ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym; ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej; ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw; ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw; oraz ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku.
Zdaniem judykatury wykładnia art. 18 pkt 1 ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych musi być dokonywana w zgodzie z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz celami tej regulacji prawnej. Jak wynikało z projektu ustawy (nr IX.2804 w pkt 2.1), przepisy miały ograniczyć wzrost kosztów dla odbiorców paliw gazowych w gospodarstwach domowych o najniższych dochodach, zużywających paliwa gazowe do celów grzewczych. W tym celu zaproponowano mechanizm refundacji podatku od towarów i usług, poniesionego przez tych odbiorców za paliwa gazowe dostarczone w 2023 r., udokumentowane dokumentem potwierdzającym dostarczenie tych paliw do odbiorców. Refundacja podatku VAT miała przysługiwać gospodarstwu domowemu, które jako główne źródło ogrzewania wykorzystuje kocioł na paliwa gazowe, wpisany lub zgłoszony do centralnej ewidencji emisyjności budynków, a którego przeciętne miesięczne dochody, w przypadku gospodarstwa jednoosobowego, nie przekraczają 2100 zł, lub 1500 zł na osobę w przypadku gospodarstwa wieloosobowego.
Orzecznictwo sądów administracyjnych, na tle podobnych do niniejszego stanów faktycznych przyjmuje, że przestrzeganie wymogu w postaci dopełnienia obowiązku zgłoszenia głównego źródła ogrzewania do CEEB w terminie do 21 grudnia 2022 r. stanowi nadmierną regulację sprzeczną z art. 2 Konstytucji RP i celem ustawy. Nie daje ona bowiem stronom możliwości spełnienia warunków przyznania świadczenia po jego wprowadzeniu tj. po wejściu w życie ustawy. Podkreśla się też, że dane wpisywane do CEEB nie mają bezwzględnie obowiązującego znaczenia dla przyznania szeregu dodatków osłonowych. Świadczą o tym orzeczenia sądów administracyjnych dotyczące dodatku węglowego oraz zmian dokonanych przez ustawodawcę w ustawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym. Przy przyznaniu dodatku węglowego ważny jest stan rzeczywisty, a nie dane wynikające z CEEB. Ponadto dopuszczono do przyznania tego dodatku również w sytuacji, gdy istniejące źródło ciepła nie zostało wpisane do CEEB, a nawet wówczas gdy dana osoba nie złożyła wniosku o przyznanie dodatku węglowego, mimo iż spełniała przesłanki do jego przyznania (art. 2 ust. 15f i ust. 15g u.d.w.). Taką samą regulację ustawodawca przewidział dla osób uprawnionych do dodatku dla gospodarstw domowych na podstawie art. 24 ust. 25a i ust. 25b ustawy z dnia 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw oraz dla osób uprawionych do dodatku elektrycznego na podstawie art. 32a ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej. Zastosowanie wyłącznie wykładni językowej naruszyłoby zatem art. 32 Konstytucji RP, gdyż jak wyżej wskazano, przy innych tego typu dodatkach pomocowych, ustawodawca wprowadził łagodniejsze rygory związane z ich przyznaniem (por. wyroki WSA w Szczecinie z 17 grudnia 2023 r., II SA/Sz 776/23; WSA w Krakowie z 29 stycznia 2024 r., III SA/Kr 1085/23 oraz WSA we Wrocławiu z 7 maja 2024 r., IV SA/Wr 516/23; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższy pogląd Sąd podziela i znalazł on zastosowanie w niniejszej sprawie. Zatem warunkiem koniecznym do przyznania przedmiotowej refundacji jest sam fakt ujawnienia głównego źródła ogrzewania w CEEB, niezależnie od daty jego zgłoszenia w CEEB, który to warunek w niniejszej sprawie został spełniony przez skarżącą. Najistotniejsze jest bowiem osiągnięcie celu regulacji ustawowej, którym jest pomoc osobom o niskich dochodach, równoważąca podwyżki cen nośników grzewczych.
Stwierdzając zatem naruszenie prawa materialnego w postaci art. 18 pkt 1 w zw. z art. 20 ust. 2 ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych oraz art. 27g pkt 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków przez błędną ich wykładnię, mające istotny wpływ na wynik sprawy,f Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 2024 r. (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 p.p.s.a.).
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji będzie związany zawartą w niniejszym uzasadnieniu wykładnią wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego i rozpozna wniosek skarżącej w oparciu o przepisy ustawy o ochronie odbiorców paliw gazowych, przy pominięciu wynikającego z art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, terminu zgłoszenia przez skarżącą źródła ciepła do CEEB (art. 153 p.p.s.a.).