II SA/Go 327/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2023-07-19
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ochotnicza straż pożarnaekwiwalent pieniężnyuchwała rady gminynaruszenie prawasąd administracyjnyprokuratorprawo samorządoweprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w sprawie ekwiwalentu dla strażaków OSP z powodu istotnych naruszeń prawa, w tym nieprawidłowego określenia podmiotu uprawnionego i sposobu naliczania świadczenia.

Prokurator Regionalny zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej dotyczącą ekwiwalentu pieniężnego dla członków OSP, zarzucając istotne naruszenie prawa. Główne zarzuty dotyczyły nieprawidłowego określenia podmiotu uprawnionego do ekwiwalentu (członkowie OSP zamiast strażaków ratowników OSP) oraz sposobu naliczania świadczenia (za godzinę udziału zamiast od zgłoszenia wyjazdu). Sąd uznał te zarzuty za zasadne, stwierdzając nieważność uchwały w całości.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Regionalnego na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członków ochotniczych straży pożarnych w działaniach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa, wskazując, że Rada Miejska nieprawidłowo określiła podmiot uprawniony do ekwiwalentu, stosując pojęcie 'członków ochotniczych straży pożarnych' zamiast 'strażaka ratownika OSP', co wynikało z błędnej interpretacji art. 15 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Ponadto, zarzucono nieprawidłowe określenie sposobu naliczania ekwiwalentu, który powinien być naliczany od zgłoszenia wyjazdu, a nie od godziny faktycznego udziału. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. podzielił argumentację Prokuratora. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego muszą być zgodne z przepisami ustawowymi, a Rada Miejska przekroczyła swoje kompetencje, modyfikując przepisy ustawy. Stwierdzono, że pojęcie 'strażak ratownik OSP' jest węższe niż 'członek OSP', a sposób naliczania ekwiwalentu został nieprawidłowo określony w uchwale, co mogło prowadzić do wątpliwości interpretacyjnych. W związku z tym, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości, uznając naruszenia za istotne.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, jest to istotne naruszenie prawa, ponieważ pojęcie 'strażak ratownik OSP' jest węższe i wymaga spełnienia określonych wymogów ustawowych, podczas gdy 'członek OSP' jest pojęciem szerszym.

Uzasadnienie

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych definiuje 'strażaka ratownika OSP' jako osobę spełniającą konkretne kryteria (wiek, szkolenia, orzeczenia lekarskie), podczas gdy 'członek OSP' to szersza kategoria. Uchwała rady gminy musi być spójna z nazewnictwem ustawowym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

stwierdzono_nieważność

Przepisy (13)

Główne

u.o.s.p. art. 15 § 1 i 2

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

Art. 15 ust. 1 uprawnia do ustalenia ekwiwalentu dla 'strażaka ratownika OSP', a ust. 2 nakazuje radzie gminy ustalenie jego wysokości, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP.

Pomocnicze

u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15

Ustawa o samorządzie gminnym

Podstawa do wydania uchwały przez radę gminy.

u.s.g. art. 40 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Prawo gminy do stanowienia aktów prawa miejscowego na podstawie upoważnień ustawowych.

p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje skargi na akty prawa miejscowego.

p.p.s.a. art. 147 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części.

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem.

Konstytucja RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

Konstytucja RP art. 94

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.

u.o.s.p. art. 8

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

Definicja strażaka ratownika OSP.

u.o.s.p. art. 1 § ust. 3

Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych

Definicja strażaków OSP.

Ustawa Prawo o prokuraturze art. 70

Uprawnienia prokuratora do wnoszenia skarg na akty prawa miejscowego.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Uchwała rady gminy narusza prawo poprzez nieprawidłowe określenie podmiotu uprawnionego do ekwiwalentu pieniężnego (członkowie OSP zamiast strażaków ratowników OSP). Uchwała rady gminy narusza prawo poprzez nieprawidłowe określenie sposobu naliczania ekwiwalentu pieniężnego (za godzinę udziału zamiast od zgłoszenia wyjazdu).

Odrzucone argumenty

Argumentacja organu (Rady Miejskiej) kwestionująca zarzuty Prokuratora, wskazująca na tożsamość pojęć i zgodność sposobu naliczania z prawem.

Godne uwagi sformułowania

istotne naruszenie prawa uchwała wychodzi poza zakres regulacji przekazanej radom gmin nie można utożsamiać ze sposobem jego naliczania nie można uznać, że kwestionowany zapis określa w inny, niż ustawowy sposób moment rozpoczęcia naliczania ekwiwalentu nie było kwestionowane na gruncie przedmiotowej sprawy, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i realizowana tak, aby nie naruszała przepisów aktów prawnych wyższego rzędu nie jest dopuszczalne stosowanie innego nazewnictwa tych podmiotów niż zawarte w ustawie pozostawienie go w obrocie prawnym może prowadzić do sporów w zakresie wskazania jakiemu podmiotowi przysługuje ekwiwalent, jak i co do obliczenia czasu, za jaki ekwiwalent przysługuje

Skład orzekający

Michał Ruszyński

przewodniczący sprawozdawca

Jacek Jaśkiewicz

sędzia

Grażyna Staniszewska

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ekwiwalentu dla strażaków OSP, zasady stanowienia aktów prawa miejscowego i kontroli ich zgodności z prawem przez sądy administracyjne."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnej ustawy o ochotniczych strażach pożarnych i jej interpretacji w kontekście prawa miejscowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii finansowej dla strażaków ochotników i pokazuje, jak istotne jest precyzyjne stosowanie prawa przez organy samorządowe. Jest to przykład praktycznego zastosowania kontroli sądowej nad aktami prawa miejscowego.

Rada Miejska źle ustaliła ekwiwalent dla strażaków OSP. Sąd administracyjny unieważnił uchwałę.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 327/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-07-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Jacek Jaśkiewicz
Michał Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonego aktu
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2490
art. 15 ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 119 pkt 2, art. 120, art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Prokuratora Regionalnego na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 24 lutego 2022 r., nr XLIII/334/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członków ochotniczych straży pożarnych w działaniach ratowniczych, akcji ratowniczej, szkolaniach lub ćwiczeniach stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości.
Uzasadnienie
Na sesji w dniu 24 lutego 2022 r. Rada Miejska podjęła - na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1372 ze zm., dalej w skrócie: "u.s.g."), art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2490, dalej w skrócie: "u.o.s.p.") oraz art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych - uchwałę nr XLIII/334/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członków ochotniczych straży pożarnych w działaniach ratowniczych, akcji ratowniczej, szkoleniach lub ćwiczeniach.
W § 1 ust. 1 uchwały postanowiono, że ustala się ekwiwalent pieniężny za każdą rozpoczętą godzinę udziału członków ochotniczych straży pożarnych w działaniach ratowniczych, akcji ratowniczej w wysokości 17,00 złotych. W ust. 2 ww. przepisu postanowiono, że ekwiwalent za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach ustala się w wysokości 3,00 zł.
Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 9 marca 2022r., pod poz. 529.
W piśmie z dnia [...] kwietnia 2023 r. Prokurator Regionalny zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając jej istotne naruszenie:
1. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust.1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1 i 2 u.o.s.p. poprzez ustalenie w § 1 zaskarżonej uchwały wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym i akcji ratowniczej oraz szkoleniu lub ćwiczeniu pożarniczym dla "członków ochotniczych straży pożarnych", podczas gdy przepisy art. 15 ust.1 w zw. z ust. 2 u.o.s.p. uprawniają radę gminy (miasta) do ustalania ekwiwalentu pieniężnego za uczestnictwo we wskazanych wyżej działaniach "strażakowi ratownikowi OSP", w konsekwencji czego zaskarżona uchwała, poszerzając zakres podmiotowy przepisów ustawowych, wychodzi poza zakres regulacji przekazanej radom gmin (miast) na podstawie ustawy kompetencyjnej,
2. art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust.1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 2 u.o.s.p. poprzez ustalenie mocą zaskarżonej uchwały ekwiwalentu pieniężnego w wysokości 17 zł "za "za każdą rozpoczętą godzinę w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej" oraz 3 zł "za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach", podczas gdy przepisy art. 15 ust. 2 u.o.s.p., uprawniają radę gminy (miasta) do ustalenia ekwiwalentu pieniężnego "naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej",
W związku z powyższym skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał, że nie zgadza się z twierdzeniem skarżącego, w myśl którego doszło do naruszenia obowiązujących przepisów prawa poprzez wskazanie, iż ekwiwalent ustala się dla członków ochotniczej straży pożarnej, nie zaś dla strażaków ratowników ochotniczej straży pożarnej. Po pierwsze bowiem strażak ratownik ochotniczej straży pożarnej jest członkiem ochotniczej straży pożarnej (spełniającym dodatkowo wymagania z art. 8 ustawy), po drugie zaś inna osoba niż strażak ratownik nie bierze udziału w działaniach ratowniczych za który należny jest ekwiwalent. Zdaniem organu należy podkreślić, iż ustawa w art. 15 wskazuje wprost komu należy się ekwiwalent, pozostawiając właściwej radzie gminy wyłącznie określenie dotyczące jego wysokości, nie zaś określenie podmiotów do niego uprawnionych. Zresztą nawet gdyby powyższy zarzut uznać za uzasadniony, jako, że jak wskazano powyżej, w kompetencji organu administracji leży wyłącznie ustalenie stawek ekwiwalentu, nie zaś podmiotów, które winny go otrzymać (powyższe określa bowiem ustawodawca) zasadnym jest stwierdzenie nieważności uchwały w części, tj. w zakresie słów "członków ochotniczych straży pożarnych".
Zajmując zaś stanowisko co do drugiego z zarzutów organ wskazał, że wbrew twierdzeniom skarżącego zapisy zawarte § 1 ust. 1 i 2 uchwały zgodnie z którymi ekwiwalent należny jest za "udział" w działaniach ratowniczych, akcji ratowniczej, szkoleniach lub ćwiczeniach nie naruszają obowiązujących przepisów prawa, nie regulują one bowiem ww. kwestii odmiennie niż zrobił to ustawodawca. Zaznaczyć trzeba, iż ekwiwalent należny jest w przypadku, jeśli dana osoba bierze udział w działaniu, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Wbrew twierdzeniom zawartym w złożonej skardze uchwała nie reguluje sposobu naliczania ekwiwalentu (powyższe wynika bowiem wprost z art. 15 ust, 2 ustawy), a określa wyłącznie jego wysokość za udział w konkretnym działaniu. Powyższe, zgodne jest zresztą z regulacją zawartą w art. 15 ust.1 ustawy, w myśl której ekwiwalent przysługuje temu podmiotowi, który w danym działaniu uczestniczył. Wskazanie zaś w uchwale, że ekwiwalent w określonej wysokości należy się za każdą rozpoczętą godzinę udziału w danym działaniu nie można utożsamiać ze sposobem jego naliczania, które to zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy winno nastąpić od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej, ale, co oczywiste wyłącznie, za czas udziału podmiotu uprawionego. Dlatego też jako, że zapisy § 1 uchwały nie modyfikują ustawowej regulacji, zgodnie z którą naliczanie ekwiwalentu rozpoczyna się od chwili zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej, nie sposób uznać, że kwestionowany zapis określa w inny, niż ustawowy sposób moment rozpoczęcia naliczania ekwiwalentu.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 70 ustawy z 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze (Dz.U. z 2022 r., poz. 1247 ze zm.), jeżeli uchwała lub zarządzenie organu samorządu terytorialnego albo rozporządzenie wojewody są niezgodne z prawem, prokurator zwraca się do organu, który je wydał, o ich zmianę lub uchylenie albo kieruje wniosek o ich uchylenie do właściwego organu nadzoru; w przypadku uchwały lub zarządzenia organu samorządu terytorialnego prokurator może także wystąpić o stwierdzenie ich nieważności do sądu administracyjnego. Do wniesienia skargi prokurator jest uprawniony w oparciu o art. 53 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej w skrócie: "p.p.s.a.", przy czym w przypadku skargi na akty prawa miejscowego nie jest ograniczony jakimkolwiek terminem.
W myśl z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego. Kontrola, o której mowa w art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. z 2022 r., poz. 2492). Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwa naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Zasadnym jest zatem sięgnięcie do u.s.g., gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy. Mogą to być naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Jednak i tu brak ustawowego zdefiniowania obu naruszeń, co stwarza konieczność sięgnięcia do stanowiska wypracowanego w tym zakresie w doktrynie i w orzecznictwie. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. W judykaturze za istotne naruszenie prawa uznaje się takiego rodzaju naruszenia jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały o określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury podjęcia uchwały. Stwierdzenie nieważności uchwały może więc nastąpić tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w przedmiotowej sprawie stanowiła uchwała Rady Miejskiej z dnia 24 lutego 2022 r., nr XLIII/334/22 w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za udział członków ochotniczych straży pożarnych w działaniach ratowniczych, akcji ratowniczej, szkoleniach lub ćwiczeniach.
Nie było kwestionowane na gruncie przedmiotowej sprawy, że zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Zawiera normy generalne i abstrakcyjne, ponieważ nie jest adresowana do imiennie określonych osób, zaś jej abstrakcyjność wyraża się w możliwości wielokrotnego stosowania.
Należy wyjaśnić, iż w przypadku aktów wydawanych przez jednostki samorządu terytorialnego, które mają obowiązek działać na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP), istotnym jest przede wszystkim ustalenie, czy akt podlegający kontroli odpowiada przepisom prawa upoważniającym do jego wydania, zgodnie bowiem z art. 94 Konstytucji RP organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Wykorzystywanie kompetencji przez organy państwowe nie jest wyrazem arbitralności ich działania, lecz wynikiem realizacji przekazanych im uprawnień. Dlatego każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i realizowana tak, aby nie naruszała przepisów aktów prawnych wyższego rzędu. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania w granicach i na podstawie prawa, z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę. Zgodnie z art. 40 ust. 1 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej, a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa.
Podstawę prawną do wydania zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy u.o.s.p. Stosownie do art. 15 ust. 1 u.o.s.p. strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny. W myśl ust. 2 cyt. art. wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy. Zgodnie z art. 48 u.o.s.p. uchwały, o których mowa w art. 15 ust. 2 podejmuje się po raz pierwszy w terminie do dnia 30 czerwca 2022 r.
Uprzednio - jak słusznie wskazał skarżący w uzasadnieniu skargi - kwestia ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym strażaków ochotniczych straży pożarnych regulowana była przepisami art. 28 ust. 1 – 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 869 ze zm.). W przepisie art. 28 ust. 1 powyższej ustawy zawarta była delegacja ustawowa upoważniająca radę gminy do określenia wysokości ekwiwalentu. Art. 28 ust. 1 wskazywał, że członek ochotniczej straży pożarnej, który uczestniczył w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę, otrzymuje ekwiwalent pieniężny. Wysokość ekwiwalentu ustala rada gminy w drodze uchwały. W myśl ust. 2 art. 28 tej ustawy wysokość ekwiwalentu nie mogła przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przed dniem ustalenia ekwiwalentu, za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym.
Analizując treść zaskarżonej uchwały na tle cytowanych przepisów stanowiących podstawę prawną do ich uchwalenia, Sąd uznał stanowisko strony skarżącej za w pełni uzasadnione.
W istocie w § 1 uchwały Rada Miejska nieprawidłowo określiła podmiot, któremu przysługuje ekwiwalent. W przepisie tym uchwałodawca określił, że są nimi członkowie ochotniczych straży pożarnych. Jednakże pojęcie to nie jest tożsame z pojęciem użytym przez ustawodawcę w art. 15 u.o.s.p. tj. "strażakiem ratownikiem ochotniczej straży pożarnej". W tym zakresie zaś konieczne jest zachowanie w akcie podustawowym spójności z nazewnictwem użytym w ustawie, która stanowi podstawę prawną podjęcia uchwały. Brak tożsamości wskazanych pojęć potwierdza przede wszystkim art. 8 u.o.s.p. określający pojęcie strażaka ratownika OSP. W myśl tego przepisu do udziału w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych jest uprawniony strażak OSP, który: 1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, 2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, 3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, 4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, 5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych - zwany dalej "strażakiem ratownikiem OSP".
Natomiast w myśl art. 1 ust. 3 u.o.s.p. ochotnicze staże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami OSP". Powyższe wskazuje, że każdy strażak ratownik OSP jest członkiem ochotniczej straży pożarnej, ale nie każdy członek ochotniczej straży pożarnej jest strażakiem ratownikiem OSP, a jest nim tylko taki, który spełnia określone w cyt. art. 8 u.o.s.p. wymogi.
W zaskarżonej uchwale – jak słusznie podniósł skarżący - także sposób naliczania ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniach ratowniczych, akcji ratowniczej, szkoleniach lub ćwiczeniach, określony został w zaskarżonej uchwale w sposób istotnie naruszający przepis prawa tj. art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Z treści cyt. art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wyraźnie wynika, że omawiany ekwiwalent pieniężny ma być naliczany "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Należy przez to rozumieć, że ekwiwalent powinien ustalony zostać w stawce godzinowej z oznaczeniem momentu rozpoczęcia naliczania godzin, za które przysługuje ekwiwalent. Jest to wytyczna delegacji ustawowej, więc organ stanowiący gminy został zobowiązany do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu". Realizacja tak określonego obowiązku wymagała, aby Rada Miejska w akcie podustawowym dała precyzyjnie wyraz temu, że ustalona przez nią wysokość ekwiwalentu dotyczy właśnie każdej rozpoczętej godziny od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Dopiero takie wskazanie pozwala na prawidłową realizację delegacji ustawowej z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. i zapewnienia zachowanie spójności przepisów. Tymczasem w zaskarżonej uchwale organ przyjął, że stawka ekwiwalentu przysługuje za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniach ratowniczych i akcji ratowniczej oraz za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniach lub ćwiczeniach, co stanowi niedopuszczalną modyfikację przepisu kompetencyjnego, mogąc prowadzić do niedopuszczalnych wątpliwości interpretacyjnych i sporów jak liczyć należy ekwiwalent.
Wprowadzenie przez Radę Miejską modyfikacji regulacji ustawowych jest niedopuszczalne i niezgodne z zasadami legislacji. Przepisy zaskarżonej uchwały mają jedynie "uzupełniać" przepisy rangi ustawowej kształtujące prawa i obowiązki wymienionych w nich podmiotów, z tego powodu nie jest dopuszczalne stosowanie innego nazewnictwa tych podmiotów niż zawarte w ustawie. Należy podkreślić, że akty prawa miejscowego, jako źródło powszechnie obowiązującego prawa o ograniczonym zasięgu terytorialnym (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP) zajmują określone miejsce w systemie źródeł prawa, który w Polsce zbudowany jest hierarchicznie. Najważniejszym źródłem prawa jest Konstytucja, następnie ratyfikowane umowy międzynarodowe i ustawy. Wszystkie zaś akty wykonawcze (rozporządzenia, akty prawa miejscowego), jako akty normatywne niższego rzędu, winny być zgodne ze wskazanymi aktami prawnymi wyższego rzędu. Organ uchwałodawczy jest zobowiązany do tworzenia aktów prawa miejscowego, które są zgodne z przepisami upoważniającymi do ich podejmowania i mieszczą się w granicach upoważnienia ustawowego.
Zakwestionowany przez Prokuratora przepis uchwały jest zatem niezgodny z ustawą kompetencyjną, a pozostawienie go w obrocie prawnym może prowadzić do sporów w zakresie wskazania jakiemu podmiotowi przysługuje ekwiwalent, jak i co do obliczenia czasu, za jaki ekwiwalent przysługuje. Tymczasem oczywistym jest, że uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Odstąpienie od tej zasady, jak już wskazano, narusza związek formalny i materialny między tym aktem a ustawą, co stanowi istotne naruszenie prawa. Jeżeli organ uchwałodawczy narusza wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym – a taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie – to mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa, co w konsekwencji musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu. Podobne stanowisko w opisanym zakresie wyraził WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 31 marca 2023 r., III SA/Po 44/23, WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 9 marca 2023 r., III SA/Gd 689/22, WSA w Łodzi z dnia 25 stycznia 2023 r., III SA/Łd 597/22 (orzeczenia.nsa.gov.pl.).
Powyższe uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości, ponieważ bez § 1 nie spełniałaby ona żadnej funkcji.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak sentencji wyroku na podstawie art. 147 p.p.s.a.
Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył skarżący, a organ nie wniósł o przeprowadzenie rozprawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI