II SA/Go 316/23

II SA/Go 316/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 156 par 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka – Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego R.C. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako WITD) decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] – na podstawie art. 92a ust. 1, 7 i 11 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 919 ze zm.; dalej u.t.d.) – nałożył na przewoźnika R.C. karę pieniężną w wysokości 2000 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż w dniu [...] sierpnia 2021 r. w miejscowości [...], zatrzymano do kontroli samochód [...] o nr rej. [...] wraz z przyczepą marki [...] o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów przewożono drewno, którego waga wynosiła 28022 kg, co w zestawieniu z masą własną samochodu ciężarowego (15140 kg) oraz przyczepy (3900 kg) dało sumę 47060 kg. Doszło więc do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej wynoszącej 40000 kg. Podczas kontroli zmierzono nacisk na poszczególnych osiach określający rzeczywistą wagę kontrolowanego zespołu pojazdów. Dokonano również pomiaru długości, szerokości, wysokości oraz ważenia pojazdu wraz z ładunkiem, w wyniku czego stwierdzono, że rzeczywista masa pojazdu członowego wynosi 43,7 t i przekracza o 3,7 t dopuszczalne wartości, zatem przekroczenie stanowi wartość 9,25 % większą od dopuszczalnej. Doszło wiec do przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Kierujący nie okazał do kontroli oraz nie posiadał w pojeździe wypisu z zezwolenia kategorii IV, które jest w tym przypadku wymagane.
W ocenie organu z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że przewoźnik miał bezpośredni wpływ, a przynajmniej godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, poprzez takie załadowanie zespołu pojazdów, które spowodowało przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów. Przewoźnik, jako profesjonalista, nie zachował wymaganej od niego szczególnej dbałości o prawidłowość dokonanego załadunku.
Następnie organ stwierdził brak możliwości odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Obowiązek przestrzegania określonych w przepisach prawa norm dotyczących maksymalnych nacisków osi pojazdu na określonych drogach oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu ustanowiony został m.in. celem zapewnienia bezpieczeństwa wobec uczestników ruchu drogowego, jak również celem zapobiegania degradacji dróg. Sprawą przedsiębiorcy jest takie organizowanie przewozu, aby przewożony ładunek był prawidłowo rozmieszczony i zabezpieczony, a co za tym idzie nie powodował przeciążenia żadnej z osi pojazdu, ani tym bardziej jego dopuszczalnej masy całkowitej. Podmiot wykonujący przewóz, przed rozpoczęciem przejazdu winien zbadać, czy pojazd, który będzie się poruszał po określonych drogach, będzie odpowiadał określonym normom na tych drogach. Za działalność przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy odpowiedzialność administracyjną ponosi tenże przedsiębiorca, przy czym obejmuje ona również ewentualne skutki zaniechań podmiotów, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Organ wskazał, iż kary pieniężne nakładane są na podstawie art. 92a u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12000 złotych za każde naruszenie. Treść art. 92a ust. 1 i 7 u.t.d w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa jednak wysokość kar pieniężnych za naruszenia konkretnych przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. w sposób sztywny. W tym zakresie organ nie ma możliwości ich miarkowania.
Organ wyjaśnił też, że zgodnie z art. 2 pkt 35a i 35b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (dalej u.p.r.d.) pojazd nienormatywny jest to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Ładunek niepodzielny jest to ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Natomiast art. 64 ust. 1 pkt 1 ust. 2, 3 i 4 stanowi, iż ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ (...). Zgodnie z § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2- 13, nie może przekraczać w przypadku zespołu pojazdów, złożonego z pojazdów mających łącznie co najmniej 5 osi, w którym pojazdem ciągnącym jest pojazd samochodowy - 40 ton.
Decyzja organu I instancji doręczona została stronie dnia 8 listopada 2021 r.
Pismem z dnia [...] października 2021 r. (wpływ do organu 8 listopada 2021 r.) strona zwróciła się do organu z wnioskiem o umorzenie postępowania w sprawie.
Następnie pismem z dnia [...] listopada 2021 r. R.C. wystąpił do organu o uzupełnienie decyzji z [...] listopada 2021 r., przez objęcie nią wniosku strony z dnia [...] października 2021 r. o umorzenie wszczętego postępowania administracyjnego.
WITD postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...] – na podstawie art. 111 § 1b w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej k.p.a) – odmówił uzupełnienia decyzji. Postanowienie doręczono stronie dnia 6 grudnia 2021 r.
Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. R.C. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2021 r.
Następnie Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej jako GITD) postanowieniem z dnia [...] października 2022 r., nr [...] – na podstawie art. 126 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 157 § 1 k.p.a. – stwierdził nieważność postanowienia WITD z dnia [...] listopada 2021 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ II instancji wskazał, że postanowienie z dnia [...] listopada 2021 r. o odmowie uzupełnienia decyzji nie zostało podpisane zgodnie z wymogami z art. 124 k.p.a. (tj. nie zostało podpisane z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania).
Dalej GITD postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] – na podstawie art. 127 § 1 i art. 134 k.p.a. – stwierdził niedopuszczalność odwołania strony od decyzji WITD z dnia [...] listopada 2021 r. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy wskazał, że postanowienie WITD z dnia [...] listopada 2021 r. zawierało braki formalne, tj. nie zostało prawidłowo podpisane i w związku tym organ uznał, że termin do wniesienia odwołania nie zaczął swego biegu, gdyż postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji zostało wydane z naruszeniem przepisów. Złożenie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych.
Ponownie zatem rozpoznając wniosek o uzupełnienie decyzji WITD postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] – na podstawie art. 111 § 1b w zw. z art. 126 k.p.a. – ponownie odmówił uzupełnienia decyzji własnej z dnia [...] listopada 2021 r., wskazując, iż wniosek strony o uzupełnienie decyzji nie dotyczy decyzji, a jej uzasadnienia. Tymczasem uzasadnienie decyzji nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 111 k.p.a. Postanowienie doręczono stronie dnia 21 listopada 2022 r.
Następnie WITD postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r., nr [...] – na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. – sprostował oczywistą omyłkę zawartą w sentencji postanowienia z dnia [...] listopada 2022 r. Odpis postanowienia doręczono stronie dnia 1 grudnia 2022 r.
Pismem z dnia [...] grudnia 2021 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) R.C. wniósł do organu odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. Jednocześnie strona wystąpiła do organu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2021 r., załączając do odwołania wniosek o przywrócenie terminu. W odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, podnosząc zarzuty tożsame z zawartymi w odwołaniu z dnia [...] grudnia 2021 r. tj. zarzut naruszenia:
- art. 7, 77 § 1 k.p.a., polegającego na braku wyjaśnienia sprawy co do istoty, zaniechaniu rozpatrzenia sprawy, które spowodowało wadliwe zastosowanie przepisów prawa przez organ i wadliwe rozstrzygnięcie,
- art. 8 k.p.a, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej, polegający na świadomym pominięciu wyjaśnień złożonych przez stronę,
- art. 107 § 1 w zw. z art. 104 § 4 k.p.a., polegającego na braku odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do wszystkich faktów i dowodów zgromadzonych w trakcie postępowania i zatajeniu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy,
- art. 80 k.p.a., poprzez zebranie niepełnego materiału dowodowego oraz uznanie za podstawie selektywnie wybranych dowodów i twierdzeń okoliczności za udowodnione,
- art. 75 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie jako dowód sumarycznego wyniku pomiaru poszczególnych osi kontrolowanego pojazdu w celu wyznaczenia dopuszczalnej masy całkowitej, nacisku podwójnej osi napędowej dwoma przenośnymi, nieautomatycznymi wagami do pomiarów statycznych typu SAW III, niezgodnie z ich przeznaczeniem określonym przez producenta wag,
- art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, przez złamanie generalnych zasad k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa, określonych w ustawie Prawo o ruchu drogowym i innych aktach prawnych w zakresie pominięcia dowodów świadczących o braku podstaw do wydania skarżonej decyzji administracyjnej, a także błędne zastosowanie sankcji w odniesieniu do stwierdzonego stanu faktycznego.
GITD decyzją z dnia [...] marca 2023 r., nr [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 92a ust. 1, ust. 3, ust. 7 pkt 2 u.t.d., lp. 10.2.2 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 64 ust. 1, 2 u.p.r.d. oraz § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 2022 ze zm.) – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy uznał poczynione przez organ I instancji ustalenia (zarówno faktyczne, jak i prawne) za prawidłowe. Ponadto GITD, odnosząc się szczegółowo do zarzutów odwołania, nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Dodatkowo organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego, na podstawie 92c ust. 1 u.t.d.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. R.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższa decyzję, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i podnosząc zarzuty jak w odwołaniu, a dodatkowo zarzucając organowi prowadzenie postępowania administracyjnego z naruszeniem przepisu art. 189f k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej zwana p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie stanowiła decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję WITD z dnia [...] listopada 2021 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 2000 zł za naruszenie polegające na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego zespołem pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o 9,25%.
Wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednak nie z przyczyn wskazanych w treści skargi, a z powodów, które Sąd dostrzegł z urzędu, do czego jest uprawniony na podstawie cyt. art. 134 p.p.s.a.
Naruszenie jakiego dopuścił się skarżony organ, a które uzasadniało stwierdzenie nieważności wydanej przez niego decyzji, dotyczy naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (k.p.a.) i polega na merytorycznym rozpoznaniu przez organ II instancji odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, bez uprzedniego rozpoznania wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który to wniosek złożony został wraz z odwołaniem.
Należy wyjaśnić, iż zasadniczo zgodnie z art. 127 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 129 § 1 i § 2 k.p.a. odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się do organu wyższego stopnia, za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Modyfikację w w/w zakresie przewiduje art. 111 k.p.a. dotyczący uzupełnienia decyzji. Mianowicie zgodnie z art. 111 § 1 k.p.a. strona może
w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, może ją uzupełnić lub sprostować z urzędu w zakresie, o którym mowa w § 1, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji (§ 1a). Uzupełnienie lub odmowa uzupełnienia decyzji następuje w formie postanowienia (§ 1b). W przypadku wydania postanowienia, o którym mowa w § 1b, termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od dnia jego doręczenia lub ogłoszenia (§ 2).
Z analizy akt administracyjnych sprawy wynika, że decyzja organu I instancji doręczona została skarżącemu w dniu 8 listopada 2021 r., jednak skarżący pismem z dnia [...] listopada 2021 r. zwrócił się do organu z wnioskiem o uzupełnienie tejże decyzji. WITD postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. odmówił stronie uzupełnienia decyzji. Następnie skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji z [...] listopada 2021 r. Na skutek jednak postanowienia GITD z dnia [...] października 2022 r. stwierdzającego nieważność postanowienia WITD z dnia [...] listopada 2021 r. (z uwagi na brak podpisu na postanowienia) oraz postanowienia GITD z dnia [...] listopada 2022 r. stwierdzającego niedopuszczalność odwołania od decyzji organu I instancji (jako złożonego przedwcześnie), WITD ponownie rozpoznał wniosek skarżącego o uzupełnienie decyzji z dnia [...] listopada 2021r. Mianowicie postanowieniem z dnia [...] listopada 2022 r. WITD odmówił uzupełnienia decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. Istotną okolicznością jest, iż postanowienie z dnia [...] listopada 2022 r. doręczone zostało stronie w dniu 21 listopada 2022 r. (k.72 akt administracyjnych sprawy). Od tej chwili w myśl cyt. art. 111 § 2 k.p.a. należy liczyć termin na wniesienie przez stronę odwołania od decyzji z dnia [...] listopada 2021 r. W tych okolicznościach zatem termin na złożenie odwołania upływał R.C. w dniu 5 grudnia 2022 r. (poniedziałek). Przy czym należy dodać, iż fakt wydania przez WITD [...] listopada 2022 r. postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki, popełnionej w postanowieniu z dnia [...] listopada 2022 r. (odnośnie podmiotu), pozostaje bez wpływu na opisany powyżej sposób liczenia terminu do wniesienia odwołania, gdyż treść art. 111 § 2 k.p.a. wyraźnie wskazuje, iż przesuniecie rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania dotyczy tylko i wyłącznie przypadku, gdy wydane zostanie przez organ postanowienie o uzupełnieniu lub odmowie uzupełnienia decyzji, nie dotyczy więc to postanowienia o sprostowaniu (dotyczyło to postanowienia o sprostowaniu jedynie w poprzednim stanie prawnym obowiązującym do dnia 10 kwietnia 2011 r.).
Tymczasem skarżący wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji w dacie 6 grudnia 2022r. (data nadania w urzędzie pocztowym – k. 75 akt administracyjnych sprawy). Powyższe oznacza, iż odwołanie złożone zostało przez skarżącego z uchybieniem ustawowego czternastodniowego terminu, który upłynął w niniejszej sprawie bezskutecznie z dniem 5 grudnia 2022 r. Przy czym zauważyć należy, iż skarżący mając tego świadomość wraz odwołaniem złożył do organu także wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Na fakt złożenia przez stronę odwołania z uchybieniem terminu zwrócił dodatkowo uwagę także WITD w piśmie z dnia [...] grudnia 2022 r. przekazującym do GITD odwołanie wraz z aktami sprawy (k. 91 akt administracyjnych sprawy).
Mimo powyższych okoliczności organ II instancji rozpoznał merytorycznie odwołanie. Przy czym analiza akt administracyjnych sprawy oraz akt sądowych nie wskazuje, aby organ w jakikolwiek sposób rozpoznał wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wręcz przeciwnie, pomimo znajdującego się w aktach administracyjnych wniosku o przywrócenie terminu i informacji zawartej w piśmie przekazującym odwołanie przez organ I instancji, w metryce sprawy (k.92 akt administracyjnych sprawy) w rubryce nr 5. ,,zachowanie terminu wniesienia odwołania" wpisano ,,tak" podając daty: ,,21.11.22 i 6.12.22", a w rubryce nr 6. ,,odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu" wpisano ,,nie". Dodać należy, iż także w treści decyzji organu II instancji z dnia [...] marca 2023 r. oraz w odpowiedzi na skargę organ w żaden sposób nie poddał analizie i nie wyjaśnił kwestii zachowania lub uchybienia terminu do wniesienia odwołania, przyjmując w sposób dorozumiany, że odwołanie zostało złożone z zachowaniem terminu i przechodząc dalej do merytorycznego ustosunkowania się do odwołania. Ponadto w zaskarżonej decyzji ani też w odpowiedzi na skargę GITD nie wspomniał także o złożonym przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a tym bardziej o jego rozpoznaniu.
Należy podkreślić, iż w orzecznictwie przyjmuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną. W razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu, na podstawie art. 134 k.p.a. Stosownie do tego przepisu organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wyjaśnić należy, że regulacja ta wyznacza zakres postępowania organu II instancji określanego w doktrynie mianem wstępnego, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ II instancji jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Jeżeli czynności postępowania wstępnego ujawnią brak formalnych przesłanek odwołania, to obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia, kończącego ostatecznie postępowanie w sprawie. Akt ten nie tylko kończy zatem etap postępowania wstępnego, lecz jednocześnie całe postępowanie drugoinstancyjne. Z zastrzeżeniem, że w sytuacji gdy przed wdaniem takiego postanowienia strona, która uchybiła terminowi zwróci się do organu o jego przywrócenie, wówczas organ zobowiązany jest rozpoznać taki wniosek. Orzeczenie przez organ o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania umożliwia następnie merytoryczne rozpoznanie odwołania, w przeciwieństwie do orzeczenia o odmowie przywrócenia terminu. Istotne jest, że tylko pozytywny rezultat czynności wstępnych i stwierdzenie wniesienia odwołania w terminie, bądź ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania daje organowi odwoławczemu prawo i jednocześnie zobowiązuje do zbadania sprawy i jej rozstrzygnięcia. Ten etap nazywany jest w literaturze przedmiotu postępowaniem rozpoznawczym, podczas którego przeprowadzane jest postępowanie wyjaśniające co do merytorycznych aspektów sprawy.
W świetle art. 134 k.p.a. stwierdzenie zatem przekroczenia omawianego terminu nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Organ odwoławczy jest zobowiązany zatem uwzględnić z urzędu upływ terminu do wniesienia odwołania, co wiąże się z koniecznością uprzedniego zbadania skuteczności i daty doręczenia decyzji stronie, a także ewentualnego rozpatrzenia wniosku strony o przywrócenie terminu, jeżeli strona o to wnosi.
W rozpoznawanej sprawie organ II instancji, mimo - nie budzącego w świetle akt sprawy wątpliwości - uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania, okoliczność tę pominął milczeniem, chociaż sygnalizował mu ją organ I instancji, a strona załączyła do odwołania wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie organ nie rozpoznał wniosku o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności.
Przepis art. 129 § 2 k.p.a. ustanawia czternastodniowy termin do złożenia odwołania, który nie podlega ani wydłużeniu, ani skróceniu, może być on jedynie ewentualnie przywrócony na wniosek strony w trybie określonym w art. 58 i 59 k.p.a. wyłącznie w drodze wydanego przez organ postanowienia.
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem niedopuszczalną weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości, o jakiej mowa w art. 16 § 1 k.p.a. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998 r., sygn. OPS 11/98; wyrok WSA w Opolu z dnia 7 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Op 460/07; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 704/18; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 listopada 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 746/16 i powołane tam orzecznictwo).
Reasumując obowiązkiem organu w niniejszej sprawie było w pierwszej kolejności rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ obowiązku tego zaniechał, skutkiem czego doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ w rezultacie GITD rozpoznał środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, a tym samym dokonał weryfikacji w zwykłym postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, od której nie przysługiwał już środek zaskarżenia. Takie działanie organu godzi w przewidzianą w
art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i pozwala na stwierdzenie, że zaskarżona decyzja GITD została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Z uwagi na powyższe uchybienia organu, skutkujące nieważnością zaskarżonej decyzji, Sąd nie mógł ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi, ani oceniać w tym kontekście decyzji.
Ponownie rozpoznając sprawę GITD - zgodnie z art. 153 p.p.s.a. - zobowiązany będzie uwzględnić zawartą w niniejszym uzasadnieniu do wyroku oceną prawną i wskazania.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku.
W zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmujących wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku).
-----------------------
#
2