II SA/Go 314/25

II SA/Go 314/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Jacek Jaśkiewicz
Krzysztof Rogalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6160 Ochrona gruntów rolnych i leśnych
Hasła tematyczne
Gospodarka gruntami
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 155
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 82
art. 20 ust 1, ust 3, 4, art 28 ust 3
Ustawa z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi S. sp. z o.o. w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia terminu wykonania rekultywacji gruntów oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2023 r. S. Spółka z o.o w [...] wystąpiła do Starosty [...] o przedłużenie terminu rekultywacji gruntów o kolejne 5 lat dla terenów poeksploatacyjnych złoża iłów ceramiki budowlanej [...] (działki ewidencyjnie nr [...], położone w obrębie miasta [...]).
W toku postępowania Starosta ustalił następujący stan sprawy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] Starosta [...] ustalił leśny kierunek rekultywacji dla działek nr [...] położonych w obrębie miasta [...]. Podmiotem zobowiązanym do rekultywacji był CK. Spółka z o.o. Następnie na wniosek LK. Spółki z o.o. w [...] zmieniono powyższą decyzję o zakres rodzaju odpadów, decyzjami [...] z dnia [...] lutego 2018r. oraz [...] z dnia [...] czerwca 2018 r.
Kolejną decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Starosta [...] ustalił leśny kierunek rekultywacji dla działek oznaczonych ewidencyjnych nr [...] położonych w obrębie miasta [...], a podmiotem zobowiązanym do jej rekultywacji był LK. Spółka z o.o. w [...].
Zakłady [...] Spółka z o.o. została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego w dniu [...] listopada 2014 r. w wyniku przejęcia przez inną spółkę CK. Sp. z o.o. w [...]. S. Spółka z o.o. w [...] weszła w prawa i obowiązki poprzedniej firmy LK. Sp. z o.o., która była następczynią CK. Sp. z o.o.
Wnioskująca Spółka podała m.in., iż za termin zaprzestania działalności na terenie podlegającym rekultywacji należy uważać rok 2019. Dotyczy to działek ewidencyjnych nr [...], położonych w obrębie miasta[...]. We wniosku o ustalenie kierunku rekultywacji pierwotnie ujęte były również działki nr [...] w obrębie [...], które obecnie objęte zostały dalsza eksploatacją w ramach obszaru górniczego "G. VI". Dlatego zaprzestanie terminu działalności górniczej nie dotyczy działek nr [...].
Pismem z dnia [...] października 2024 r. organ wystąpił do Okręgowego Urzędu Górniczego o wskazanie terminu zaprzestania działalności spółki S. na terenach podlegających rekultywacji. W odpowiedzi pismem z dnia [...] listopada 2024 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego, poinformował że Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] uchylił decyzję Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia [...] lipca 1999 r. (koncesja nr [...]) wraz ze zmieniającymi ją decyzjami Marszałka Województwa [...], udzielającymi Zakładom [...] Sp. z o.o. w [...] koncesji na wydobywanie iłów ceramiki budowlanej ze złoża "G.". W/w koncesja z dnia [...] lipca 1999 r. ustanowiła obszar górniczy "GV", natomiast data uchylenia w/w koncesji wyznacza termin zakończenia działalności wydobywczej na przedmiotowym terenie. Dodatkowo Starosta [...] pismem z dnia [...] listopada 2024r. wystąpił do Marszałka Województwa [...] jako organu, który udzielał koncesji na wydobywanie kopalin z prośbą o informację, kiedy nastąpiło rozliczenie zasobów złoża obejmujących działki nr [...]. W odpowiedzi z dnia [...] listopada 2024 r. Marszałek Województwa [...] poinformował, że zgodnie z decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] przedmiotowe działki zostały wyłączone z granic złoża "G.", ponieważ znajdowały się na obszarze, w którym zasoby złoża zostały wyeksploatowane, bądź przekwalifikowane do zasobów pozabilansowych. Zgodnie z decyzją Marszałka Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. znak: [...] działki nr [...] i [...] obręb miasta [...] zostały ponownie włączone do granic złoża "G." jako obszary o zasobach pozabilansowych.
Po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] stycznia 2025 r. nr [...] Starosta [...] na podstawie art. 20 ust. 3 i 4 oraz art. 22 ust. 1 pkt 3 i ust 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 82, dalej u.o.g.r.l.) oraz art. 104, 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.) odmówił S. Spółce z o.o. przedłużenia terminu rekultywacji gruntów o kolejne 5 lat dla terenów poeksploatacyjnych iłów ceramiki budowlanej [...] dotyczącej działek nr [...] położonych w obrębie miasta [...] (Decyzja Starosty [...]) oraz działek nr [...] położonych w obrębie miasta [...] (Decyzja Starosty [...][...], zmieniona decyzjami [...] oraz [...]).
Organ przyjął, że 5-letni okres rekultywacji upłynął w styczniu 2024 r. W myśl art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności.
Skoro w przepisie prawa materialnego wskazany został termin 5 lat po zakończeniu działalności rekultywacyjnej, nie jest możliwe wydłużanie go w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto upływ terminu z art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. nie oznacza, że strona nie ma obowiązku rekultywacji. Obowiązek rekultywacji terenu spoczywa na stronie aż do czasu jej zakończenia. Natomiast niezakończenie rekultywacji w w/w terminie oznacza obowiązek prowadzenia dalszej rekultywacji, z tym że od dnia, w którym rekultywacja gruntów powinna zostać zakończona do dnia jej zakończenia strona obowiązana jest do ponoszenia rocznej opłaty podwyższonej. Powołana norma wyznacza maksymalny ustawowy okres, w jakim rekultywacja ma być zakończona. Decyzja w przedmiocie rekultywacji nie może więc wyznaczać terminu dłuższego.
Na skutek wniesienia przez Spółkę odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].
W uzasadnieniu Kolegium wyjaśniło, iż do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek, bowiem nawet te decyzje są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji a nie innych, zatem są to decyzje, na mocy których strona nabyła prawo (art. 155). "Nabycie praw" może nastąpić również w decyzji nakładającej obowiązek. "Nabycie praw" użyte w art. 154 i 155 k.p.a. rozumie się szeroko, każde indywidualne rozstrzygnięcie merytoryczne i kształtujące sytuację prawną strony należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawa". Nadto także we wniosku z dnia [...] sierpnia 2023 r. Spółka jako podstawę prawną powołała art. 155 k.p.a.
Decyzjami takimi są w niniejszym postępowaniu opisane wyżej decyzje Starosty [...]. Postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. jest samodzielnym i odrębnym postępowaniem administracyjnym, nie może ono prowadzić do ponownego merytorycznego rozpatrywania sprawy w kolejnej instancji, organ nie może oceniać poprawności wcześniej wydanej decyzji. W postępowaniu tym nie mogą być rozważane merytoryczne zarzuty i zastrzeżenia dotyczące ustaleń dokonanych w toku zakończonego postępowania zwyczajnego. Decyzje wydawane na podstawie art. 155 k.p.a., co wynika z użycia w nim słowa "może", są oparte na uznaniu administracyjnym co oznacza, że ocena w konkretnej sprawie, czy występują racje społeczne lub słuszny interes strony, należy do organu rozstrzygającego i do niego też należy wybór jednego z możliwych rozwiązań, zależny od wyników tej oceny. Możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. należy zawsze rozważać w świetle przepisów prawa materialnego w tym znaczeniu, iż zmiana decyzji musi pozostawać w zgodności z tymi przepisami. Tym samym niedopuszczalna jest zmiana decyzji z całkowitym oderwaniem od uregulowań prawnych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Tymczasem zgodnie z art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności.
Jak wynika z niekwestionowanych przez stronę ustaleń organu I instancji, 5 letni okres upłynął w styczniu 2024 r. Skoro w przepisie prawa materialnego wskazany został termin 5 lat po zakończeniu działalności rekultywacyjnej, to nie jest możliwe wydłużanie tego terminu w drodze decyzji administracyjnej. Przesłanką istotną z punktu widzenia oceny wniosku o zmianę decyzji ostatecznej jest również istnienie po stronie wnioskodawcy "słusznego interesu" przemawiającego za zmianą decyzji. Pojęcie to ma charakter nieostry i niedookreślony. Niewątpliwie chodzi tutaj o postać kwalifikowaną interesu strony. Nie chodzi więc tylko o to, czy zmiana, która dokonywana jest w trybie art. 155 k.p.a. jest korzystna dla strony i czy odpowiada jej oczekiwaniom. Słuszny interes strony zachodzi dopiero wtedy, gdy za uwzględnieniem oczekiwań strony przemawiają szczególne okoliczności odbiegające od sytuacji standardowych. W opinii Kolegium argumenty wskazane przez stronę w trakcie postępowania oraz w odwołaniu nie mają charakteru okoliczności szczególnych. Zaprezentowana przez nią wykładnia prowadziłaby do sytuacji, w której niewykonanie rekultywacji gruntu w terenie nie pociągałoby za sobą żadnych konsekwencji. Fakt wprowadzenia w art. 28 ust. 3 u.o.g.r.l. sankcji za niezakończenie rekultywacji w terminie o którym mowa w art. 20 ust. 4 tej ustawy, ma na celu skłonienia podmioty zobowiązane do terminowego wykonania obowiązku rekultywacji. Ponadto upływ terminu z art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. nie oznacza, że strona nie ma obowiązku rekultywacji. Obowiązek rekultywacji terenu spoczywa na stronie aż do czasu jej zakończenia. Natomiast niezakończenie rekultywacji w terminie określonym w art. 20 ust. 4 ustawy oznacza obowiązek dalszego jej prowadzenia, z tym że od dnia, w którym rekultywacja gruntów powinna zostać zakończona do dnia jej zakończenia strona obowiązana jest do ponoszenia rocznej opłaty podwyższonej.
Na powyższą decyzję S. Spółka z o.o. w [...] wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie:
1) prawa materialnego – art. 22 ust. 4 u.o.g.r.l. poprzez błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż pięcioletni okres tym przepisem przewidziany jest terminem prawa materialnego i jako taki nie podlega przedłużeniu, podczas gdy prawidłowa analiza prowadzi do wniosków odmiennych, nadto organ sam wskazał, iż można spotkać opinie odmienne;
2) przepisów postępowania:
a) art. 154 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzedłużenie terminu rekultywacji gruntów pomimo istnienia ważnego słusznego interesu strony,
b) art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym argumentów strony uzasadniających uwzględnienie wniosku o przedłużenie terminu wykonania rekultywacji gruntów,
c) art. 7b k.p.a. poprzez niezastosowanie polegające na braku współdziałania organów administracji publicznej przy procedowaniu przedmiotowej sprawy,
d) art. 7 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy wyrażające się w niedostatecznym ustaleniu obiektywnych możliwości strony wykonania rekultywacji w pierwotnym terminie.
Podnosząc powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Jak podniosła Spółka w uzasadnieniu, w piśmiennictwie przyjmuje się, iż wniosek o zmianę decyzji rekultywacyjnej winien zostać złożony przed upływem terminu do zakończenia rekultywacji. W praktyce dopuszcza się niedotrzymanie terminu wykonania rekultywacji gruntów określonego w art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l., jeżeli jest on odpowiednio uzasadniony. Ustawa ta powstała w 1995 r., gdy nie prowadzono działalności związanej z przetwarzaniem odpadów poza instalacjami i urządzeniami. Dlatego właśnie w przypadku tego rodzaju robót, w praktyce często nie określa się terminu zakończenia rekultywacji lub przedłuża termin ich wykonania. Kluczowa w zakresie rozpoznawania takiego wniosku winna być ocena celu przywoływanych przepisów, tj. jej nadrzędny cel, jakim jest ochrona gruntów, w tym przywrócenie gruntom zdewastowanym lub zdegradowanym utraconych wartości użytkowych działalnością przemysłową, a dopiero później ogólne przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Sytuacja uzasadniająca uwzględnienie przedmiotowego wniosku zachodzi w niniejszej sprawie.
Wykonanie rekultywacji w pierwotnym okresie nie jest obiektywnie możliwe dla strony. Ilość materiału (odpadów) przewidzianych do odzysku w kontekście wypełnienia wyrobiska poeksploatacyjnego określona została w decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2018 r. znak: [...] wraz ze zmianą z dnia [...] lutego 2022 r. znak: [...]. Wartość ta wynosi 4.446.000 Mg materiału. Przyjmując założenie, że rekultywacja musiałaby się zakończyć w okresie 5 lat, każdego dnia do wypełnienia wyrobiska kierowane musiałoby być ponad 2.436 Mg materiału. Należałoby w tym celu każdego dnia zaangażować ponad 100 pojazdów transportujących materiał. Działanie takie jest z punku widzenia możliwości technicznych niemożliwe, z uwagi na brak tak dużej ilości materiału stosowanego do wypełnienia rekultywacyjnego. Po drugie, natężenie transportu ulicznego byłoby niezmiernie duże, powodując uciążliwości i zagrożenie w ruchu drogowym. Znaczne natężenie ruchu bez wątpienia wywoła również skutki w środowisku (spaliny, hałas) w przypadku takiej ilości pojazdów. Tak intensywny sposób realizacji rekultywacji bez wątpienia byłby już nie tylko uciążliwością, ale zagrożeniem dla osób zamieszkujących bezpośrednie sąsiedztwo obiektu. Z tego względu działania rekultywacyjne powinny być prowadzone w odpowiedni do tego celu określonym czasie z uwzględnieniem i poszanowaniem środowiska naturalnego. W przypadku stosowania działań rekultywacyjnych przy użyciu materiału odpadowego wymagane jest uzyskanie zezwolenia na odzysk odpadów poza instalacjami i urządzeniami.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy o odpadach zezwolenie na przetwarzanie odpadów wydaje się na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat. Po wygaśnięciu terminu obowiązywania tej decyzji wnioskodawca może wystąpić o kolejne zezwolenie, na kolejny okres 10 lat i tak, aż do zakończenia działań rekultywacyjnych. Sytuacja taka ma miejsce w niniejszej sprawie. Aktualne przepisy wskazują, iż rekultywacja powinna zostać zakończona w okresie 5 lat zakończenia działalności. Jest to jednak obiektywnie niemożliwe w tym przypadku z uwagi na potężną kubaturę wyrobiska powstałą na przestrzeni wielu lat (również przez poprzedników prawnych strony), a wypełnienie rekultywacyjne prowadzi się do rzędnych terenów przyległych, co dodatkowo potęguje rozmiar obszaru objętego potrzebą rekultywacji. Część złoża zlokalizowana na działkach [...] i [...] objęte zostały dalszą eksploatacją w ramach obszaru górniczego "G. VI". Tym samym względy słuszności, o których mowa w art. 154 § 1 i 2 k.p.a., przemawiają za przyjęciem, iż pięcioletni termin zakończenia rekultywacji powinien zostać określony przez organ po zakończeniu eksploatacji złoża [...] i [...]. Nie bez znaczenia pozostaje, iż decyzja Starosty określająca kierunek i sposób rekultywacji, wydana jest na czas nieokreślony i mimo upływu pięcioletniego okresu, w którym rekultywacja powinna zostać zakończona, pozostaje w obiegu prawnym. Decyzje Starosty [...] z [...] lutego 2018 r., znak: [...] oraz z [...] lipca 2016 r., nr [...] znajdują się w obiegu prawnym i właściciel wyrobiska może, a nawet powinien w dalszym ciągu rekultywować obiekt i decyzje te powinny być uznawane przez inne organy jako obowiązujące.
Postępowanie w oparciu o art. 154 § 1 k.p.a. nie ma na celu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy bowiem została już ona rozstrzygnięta co do istoty w zakończonym postępowaniu administracyjnym, lecz ocenę wydanej decyzji pod względem kryteriów przewidzianych w art. 154 k.p.a., tzn. interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Badanie to nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi znajdować oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Oceniając to należy wziąć pod uwagę nie subiektywne przekonanie strony o doznanej szkodzie, lecz okoliczności pozwalające ustalić, czy żądanie strony jest słuszne i zasługuje na społeczną akceptację.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie strona skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko procesowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] zostały wydane bez naruszenia przepisów prawa.
Przepis art. 20 ust. 1 u.o.g.r.l. ustanawia po stronie osoby powodującej utratę albo ograniczenie wartości użytkowej gruntów obowiązek ich rekultywacji na koszt tej osoby. Rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej (art. 20 ust. 3). Z kolei w myśl art. 20 ust. 4 omawianej ustawy rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności.
Termin 5 lat wskazany art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. nie może ulec przedłużeniu w tym znaczeniu, że nie jest dopuszczalne przedłużenie w drodze decyzji administracyjnej terminu prowadzonej rekultywacji na okres dłuższy niż maksymalnie przewidziany w tym przepisie. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Nie wymaga bowiem żadnych głębszych zabiegów interpretacyjnych stwierdzenie, iż regulacja ta wyznacza maksymalny ustawowy okres, w jakim zakończona ma być rekultywacja. Wolą ustawodawcy jest zatem, by zakończyła się ona nie później niż z upływem 5 lat od zaprzestania działalności przemysłowej. Decyzja w przedmiocie rekultywacji nie może zatem wyznaczać terminu dłuższego. Ewentualna decyzja wydłużająca termin rekultywacji na okres dłuższy aniżeli 5 lat, w sposób rażący naruszyłaby art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. (por. m.in. wyroki NSA z 26 września 2023 r., I OSK 140/21, WSA we Wrocławiu z 3 marca 2020 r., II SA/Wr 808/19, WSA w Gdańsku z 27 listopada 2018 r., II SA/Gd 478/18).
W konsekwencji uznać należy, iż wbrew zarzutom skargi organy orzekające w niniejszej sprawie, odmawiając przedłużenia w trybie zmiany decyzji ostatecznej terminu rekultywacji gruntów o kolejne 5 lat dla terenów poeksploatacyjnych iłów ceramiki budowlanej [...], dotyczącej działek nr [...] oraz działek nr [...] – położonych w obrębie miasta [...], dokonały prawidłowej wykładni art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. Norma wynikająca z omawianego przepisu wyznacza bowiem maksymalny ustawowy okres, w jakim zakończona ma być rekultywacja, a jednocześnie żaden przepis omawianej ustawy nie pozwala na przedłużenie tego terminu.
Kolegium prawidłowo wyjaśniło również w zaskarżonej decyzji niezasadność zarzutu skarżącej Spółki co do naruszenia art. 154 k.p.a. (który to zarzut został następnie zawarty w skardze). Na poparcie tego zarzutu strona przytoczyła w skardze treść art. 154 k.p.a. oraz zbiór uwag ogólnych dotyczących treści tego przepisu oraz jego stosowania. Nie zmienia to jednak faktu, iż użyte w art. 154 oraz art. 155 k.p.a. pojęcie "nabycia praw" może nastąpić również na skutek wydania decyzji nakładającej obowiązek. Decyzja taka może zostać uznana za decyzję, na podstawie której strona nabywa prawo. Ocena odnośnie do tego, czy strona nabyła prawa lub nie nabyła praw z decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej, mającej stanowić przedmiot postępowania w sprawie jej zmiany lub uchylenia co powoduje, że decyzją taką jest, w rozumieniu art. 154 a także i art. 155 k.p.a., ostateczna decyzja merytoryczna, to jest decyzja rozstrzygająca sprawę co do istoty (wyrok NSA z 13 października 2023 r., II GSK 1827/22). Każde zatem rozstrzygnięcie sprawy indywidualnej, które kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona "nabyła prawo" (por. wyrok NSA z 12 marca 2024 r., II OSK 1784/21). Jednakże niezależnie od tego, w świetle przytoczonych wcześniej poglądów orzecznictwa, treść prawa materialnego, tzn. art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. nie pozwala na przedłużenie terminu rekultywacji gruntów na okres ponad 5 lat bez względu na to, czy miałoby to nastąpić w trybie zmiany decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., czy też zgodnie z żądaniem strony na podstawie art. 154 k.p.a. Podobnie z uwagi na brak możliwości zmiany wydanych w niniejszej sprawie decyzji ostatecznych, oczekiwanego przez skarżącą skutku nie mogła odnieść argumentacja zmierzająca do wykazania słusznego interesu strony, mającego w ocenie Spółki przemawiać za taką zmianą, jak również pozostałe podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania (tzn. art. 7, art. 7b, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.).
Z powyższych względów zaskarżoną decyzję Kolegium oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] należało uznać za wydane w zgodzie z przepisami prawa.
Końcowo, odnosząc się do zawartych w skardze wywodów odnośnie skali przedsięwzięcia rekultywacyjnego, tzn. ilości materiału koniecznego do zużycia w jego trakcie, ilości środków transportowych, natężenia ruchu w okolicy, należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z przytoczonym wcześniej art. 20 ust. 3 u.o.g.r.l. rekultywację i zagospodarowanie gruntów planuje się, projektuje i realizuje na wszystkich etapach działalności przemysłowej. Wskazane było zatem, by rekultywację przedmiotowych działek zaplanować oraz rozpocząć jej realizację odpowiednio wcześniej, w miarę możliwości uwzględnić ją nawet na wcześniejszych etapach działalności przemysłowej. Z kolei przywołana w uzasadnieniu skargi ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach weszła w życie w dniu 23 stycznia 2013 r. (ówczesna wersja obowiązująca została opublikowana w Dz.U. z 2013 r., poz. 21). Niezależnie jednak od tych okoliczności wskazać należy, iż upływ 5-letniego terminu, o którym mowa w art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. nie oznacza, że strona nie ma obowiązku rekultywacji. Obowiązek ten spoczywa na stronie aż do czasu jej zakończenia. Natomiast niezakończenie rekultywacji w tym terminie oznacza że od dnia, w którym rekultywacja gruntów powinna zostać zakończona, do dnia jej zakończenia strona obowiązana jest do ponoszenia rocznej opłaty podwyższonej na podstawie art. 28 ust. 3 u.o.g.r.l.
W tym stanie rzeczy skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.