II SA/Go 303/24

II SA/Go 303/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-09-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6145 Sprawy dyrektorów szkół
6393 Skargi na uchwały sejmiku województwa, zawierającej przepisy prawa miejscowego w przedmiocie ... (art. 90 i 91 ustawy o
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Zarząd Województwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 900
art. 60 ust. 10
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi J. M. na uchwałę Zarządu Województwa [...] z dnia [...] r. nr [...] w sprawie ogłoszenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora Centrum "M." w [...] oddala skargę.
Uzasadnienie
J. M. (dalej: skarżący) zaskarżył uchwałę Zarządu Województwa [...] (dalej: organ) z dnia [...] kwietnia 2024 r., nr [...] w sprawie ogłoszenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego "M." w [...] (dalej: Centrum).
Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa, tj. art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 63 ust. 1 i 13 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo Oświatowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 900 ze zm., dalej: P.o.), polegające na ogłoszeniu konkursu na stanowisko dyrektora Centrum podczas gdy w dniu [...] września 2021 r. uchwałą nr [...] powierzono skarżącemu stanowisko dyrektora w Centrum, a następnie w dniu [...] lutego 2022 r. podjęto uchwałę [...] w której odwołano skarżącego ze stanowiska dyrektora ww. placówki, która to uchwała została wyeliminowana w toku instancyjnej kontroli z obrotu prawnego, albowiem stwierdzono jej nieważność, co w konsekwencji oznacza, iż nie ma w obrocie prawnym uchwały odwołującej skarżącego ze stanowiska dyrektora Centrum, a tym samym, nie ma możliwości przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora w ww. placówce, albowiem do dnia dzisiejszego skarżący pełni funkcję dyrektora w Centrum.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie od Województwa [...] zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w dniu [...] września 2021 r. Zarząd Województwa [...] podjął uchwałę w której powierzył mu stanowisko dyrektora Centrum w okresie od dnia [...] września 2021 r. do dnia [...] sierpnia 2026 r. W dniu [...] lutego 2022 r. Zarząd Województwa [...] podjął uchwałę, w której odwołał skarżącego ze stanowiska dyrektora Centrum. W dniu [...] marca 2022 r. Wojewoda [...], rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] marca 2022 r., stwierdził nieważność ww. uchwały. Powyższe rozstrzygnięcie Wojewody zostało zaskarżone przez Województwo [...], co w konsekwencji doprowadziło do wyroku wydanego przez WSA w [...] z dnia [...] lipca 2022 r. w sprawie o sygn. akt [...]. WSA w [...] wyrokiem tym uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Wojewoda [...], który zaskarżył wydane orzeczenie do NSA i sąd ten w wyroku z dnia [...] stycznia 2024 r. uchylił zaskarżony wyrok WSA w [...] i oddalił skargę Województwa [...] w sprawie o sygn. akt [...]. W dniu [...] kwietnia 2024 r. Zarząd Województwa [...] podjął uchwałę o nr [...] w której ogłosił konkurs na kandydata na stanowisko dyrektora Centrum.
Skarżący wskazał, że uchwała z dnia [...] września 2021 r. w sprawie powołania skarżącego na stanowisko dyrektora Centrum, dalej pozostaje w mocy. Wynika to z faktu, że stwierdzono nieważność uchwały z dnia [...] lutego 2022 r. odwołującej skarżącego ze stanowiska, a to oznacza, że nie ma w obrocie prawnym żadnej innej uchwały, która odwoływałaby skarżącego ze stanowiska dyrektora. Wskazał ponadto, że skutek nieważności działa ex tunc, co w okolicznościach niniejszej sprawy oznacza, że uchwała z dnia [...] lutego 2022 r. jest nieważna z mocy prawa od chwili jej podjęcia [por. B. Dolnicki [w:] J. Bryła, R. Cybulska, J. Glumińska-Pawlic, J. Jagoda, R. Marchaj, C. Martysz, A. Wierzbica, B. Dolnicki, Samorząd województwa. Komentarz, Warszawa 2023, art. 82.; oraz Wyrok NSA w Lublinie z 12.10.1990 r., SA/Lu 663/90, ONSA 1990, nr 4, poz. 6.)]. W związku z powyższym nawet podjęcie nieważnej z mocy prawa uchwały o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora, nie wywołuje, nawet na moment, skutku w postaci odwołania z piastowanego przezeń stanowiska.
W konsekwencji wobec powzięcia nieważnej uchwały odwołującej skarżącego ze stanowiska, nie można mówić o jego skutecznym odwołaniu, a w dalszej kolejności, o konieczności ogłoszenia konkursu na wolne stanowisko dyrektora Centrum. W okolicznościach niniejszej sprawy, nie można ogłosić nowego konkursu na stanowisko dyrektora, albowiem w świetle przedstawionego materiału dowodowego, skarżący wciąż pełni funkcję dyrektora, albowiem nie został z niej skutecznie odwołany. W konsekwencji powzięta przez Zarząd Województwa [...] uchwała, została wydana z rażącym naruszeniem prawa i nie może ostać się w obrocie, albowiem nie można było ogłosić nowego konkursu, w przypadku w którym jest dyrektor danej placówki oświatowej i korzysta w pełni z przysługującej mu uprawnień.
Odpowiadając na skargę organ podkreślił, że w orzecznictwie dominuje stanowisko, że uchwała o odwołaniu dyrektora szkoły lub placówki oświatowej jest aktem o dwoistym charakterze, mającym oparcie w przepisach administracyjnych i w przepisach prawa pracy. Z jednej strony dotyczy sfery publicznej, mającej administracyjnoprawne odniesienie, bo koresponduje ze sprawowaniem funkcji publicznej w placówce publicznej, realizującej tego rodzaju zadania, jest więc aktem władczym wydawanym przez organ wykonujący zadania administracyjne. Z drugiej strony dotyczy również sfery indywidualnej, ingerując w sytuację prawną osoby odwołanej. Stanowisko to znalazło wyraz w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych, np. w uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 6/96, czy wyrokach NSA: z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt I OSK 296/05, z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 10/12, z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 637/08, z dnia 19 marca 2013 r., sygn. akt I OSK 2475/12, z dnia 4 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 800/16, z dnia 12 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 1490/17, z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt III OSK 1070/22.
W ślad za powyższym, w judykaturze utrwalone jest również stanowisko, że skutki orzeczeń organu nadzoru i administracyjnosądowych o nieważności zarządzenia o odwołaniu nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły, nie rozciągają się na sferę jego pracowniczego zatrudnienia na kierowniczym stanowisku pracy i nie wywołują skutku nieważności odwołania ani reaktywowania zatrudnienia na stanowisku dyrektora. Stwierdzenie nieważności uchwały o odwołaniu dyrektora szkoły lub placówki oświatowej w trybie administracyjnym lub sądowoadministracyjnym, nie reaktywuje zatrudnienia na tym stanowisku. Takim rozstrzygnięciom organu nadzoru lub sądu przysługuje kasatoryjny walor i skutek prawny w sferze oświatowej administracji publicznej, który nie przekłada się ani wiążąco nie oddziałuje na pracowniczą sferę zatrudnienia nauczyciela odwołanego ze stanowiska dyrektora (zob. m. in. Wyrok NSA z 13.02.2024 r., III OSK 1070/22, LEX nr 3672588; wyroki SN z 17 stycznia 2019 r. sygn. akt. III PK124/17, z 12 lutego 2015 r. I PK 155/14, z 9 grudnia 2004 r., I PK100/04, z 9 maja 1997 r. sygn. akt I PKN 138/97, LEX).
W dalszej części odpowiedzi na skargę organ wskazał, że rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały organu jednostki samorządu terytorialnego działa ex tunc - co oznacza, że eliminuje tę uchwałę ze skutkiem wstecznym, tak jakby od początku jej nie było. Ta generalna zasada doznaje jednak ograniczenia w sytuacji, gdy uchwała ma opisany wyżej dualistyczny charakter i pociąga za sobą nie tylko skutki w sferze prawa administracyjnego, ale także w innych sferach, w szczególności w stosunkach cywilnych, pracowniczych (zob. wyrok WSA w Warszawie z 16.02.2024 SA/Wa 2591/23, LEX nr 3694574). Co więcej, judykatura i doktryna zgodnie przyjmują, że nauczycielowi odwołanemu ze stanowiska kierowniczego z naruszeniem prawa nie przysługuje na płaszczyźnie prawa pracy roszczenie o przywrócenie do pracy na tym stanowisku (zob. Wyrok SN z 18.08.2015 155/141 LEX; Wyrok SN z 16.06.2016 r., III PK121/15, LEX nr 2071208; M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 66.)
Z powyższego wynika, że skutek rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...] stwierdzającego nieważność uchwały w sprawie odwołania oraz wyroku NSA z dnia [...] stycznia 2024 r. sygn. akt [...], uchylającego wyrok WSA w [...] z dnia [...] lipca 2022 r. sygn. akt [...] oraz oddalającego skargę Województwa [...] na rozstrzygnięcie nadzorcze, nie polega na nieważności odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora Centrum, lecz tylko na nieważności uchwały w sprawie odwołania. Stwierdzenie nieważności uchwały w sprawie odwołania nie spowodowało automatycznie przywrócenia skarżącego na to stanowisko. Jednocześnie skarżący nie został przywrócony na stanowisko dyrektora orzeczeniem sądu pracy, a w wytoczonym przez siebie powództwie roszczenia takiego nawet nie dochodził. Powództwo wytoczone przez skarżącego przed sądem pracy zostało w całości prawomocnie oddalone (zob. wyrok NSA z 13.02.2024 r., III OSK 1070/22, LEX nr 3672588).
Równocześnie organ zauważył, że ustawodawca wiąże skutki rozstrzygnięcia nadzorczego, o których mowa w art. 82a ust. 1 u.s.w., z chwilą doręczenia aktu. Rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały w sprawie odwołania zostało doręczone organowi z dniem [...] marca 2022 r. Tymczasem jeszcze przed tą datą, a więc przed aktualizacją ww. skutków, organ powierzył pełnienie obowiązków dyrektora placówki ówczesnej wicedyrektor. Powierzenie nastąpiło uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r., której podstawę prawną stanowił m. in. art. 63 ust. 13 P.o. Powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora nastąpiło więc pierwotnie w okresie, gdy skutki uchwały w sprawie odwołania były doniosłe i prawnie relewantne, a tym samym - kiedy na stanowisku dyrektora szkoły istniał wakat. Od momentu doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego, w swoim procedowaniu w sprawie placówki, organ działał z poszanowaniem dla znaczenia i skutków prawnych aktu Wojewody [...]. W świetle art. 823 ust. 1 u.s.w., z chwilą doręczenia rozstrzygnięcia nadzorczego nastąpiło uniemożliwienie organowi podejmowania czynności konkursowych, mających na celu wyłonienie kandydata na następcę odwołanego skarżącego. Jak wskazał WSA w Warszawie w wyroku z dnia 17 sierpnia 2017 r., "brak podstaw prawnych do powołania komisji konkursowej i przeprowadzenia konkursu, a następnie powierzenia wyłonionemu w tym konkursie kandydatowi stanowiska dyrektora, skoro uchwały te zapadły po doręczeniu rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały o odwołaniu dyrektora. Zatem konsekwencją wadliwego odwołania dyrektora szkoły, jest brak możliwości powołania na jego miejsce nowego dyrektora do czasu ostatecznego i prawomocnego załatwienia sprawy prawidłowości uchwały dowołującej dyrektora szkoły (ewentualnie upływu kadencji odwołanego dyrektora)" (Wyrok WSA w Warszawie z 17.08.2017 r., II SA/Wa 249/17, LEX nr 2359608). Do chwili prawomocnego załatwienia sprawy prawidłowości uchwały w sprawie odwołania, organ nie podejmował czynności konkursowych zmierzających do obsadzenia stanowiska dyrektora Centrum. W celu zapewnienia ciągłości kierowania szkołą, od momentu odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora, korzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 63 ust. 13 P.o., powierzając czasowo pełnienie obowiązków dyrektora szkoły wicedyrektorowi. Jak wskazał WSA w [...] w przywołanym wyżej wyroku z dnia [...] sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 249/17, LEX, "zagadnienie ciągłości kierowania szkołą to inne zagadnienia czysto organizacyjne, które nie ma wpływu na niniejsze postępowanie administracyjne (istnieje przecież stanowisko zastępcy dyrektora i istnieje też możliwość powołania p.o. dyrektora do czasu upływu kadencji odwołanego dyrektora)".
W ocenie organu sposób jego procedowania znajduje też aprobatę w doktrynie - w kontekście pytania, czy w przypadku wydania przez Wojewodę rozstrzygnięcia nadzorczego szkołą nadal powinien kierować odwołany dyrektor. M. Pilich wskazuje na dominujące stanowisko judykatury, że orzeczenie administracyjnosądowe o nieważności uchwały odwołującej nie powoduje reaktywacji zatrudnienia na stanowisku dyrektora. W ślad za tym stwierdza, że mimo, że zgodnie z P.o. przyjmuje się bezwzględny brak podstawy prawnej powierzenia wykonywania obowiązków dyrektora na okres dłuższy niż 10 miesięcy, może dochodzić do sytuacji, w których należałoby dopuścić wyjątek od reguły (M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 63, LEX). Natomiast z chwilą prawomocnego rozstrzygnięcia przez NSA w przedmiocie legalności uchwały w sprawie odwołania, przy równoczesnym braku rozstrzygnięcia sądu pracy o przywróceniu skarżącego na stanowisko dyrektora, po stronie organu ustał obowiązek wstrzymania się z czynnościami konkursowymi. W świetle przedstawionych wcześniej poglądów doktryny i orzecznictwa, w chwili powzięcia skarżonej uchwały w sprawie ogłoszenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora Centrum, to jest w dniu [...] kwietnia 2024 r., nie było żadnych przeszkód prawnych do jej podjęcia. Stanowisko dyrektora placówki nie było obsadzone. Mając na uwadze powyższe – zdaniem organu - zarzut skargi o rażącym naruszeniu art. 29 ust. 1 pkt 2 i art. 63 ust. 1 i 13 P.o. pozostaje bezzasadny. Nie może przy tym ujść uwadze, że art. 63 ust. 13 P.o. nie stanowił podstawy prawnej uchwały i nie został w niej powołany. Uchwałą ogłoszony został konkurs na stanowisko dyrektora placówki, akt nie zmierzał natomiast do powierzenia pełnienia obowiązków dyrektora w trybie art. 63 ust. 13 P.o.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego – inne niż akty prawa miejscowego – podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Przedmiotem kontroli Sądu jest uchwała Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r., nr [...] w sprawie ogłoszenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora Centrum.
Zaskarżona uchwała zapadła w ramach szeroko rozumianego postępowania zmierzającego do obsadzenia stanowiska dyrektora Centrum, regulowanego przepisami P.o. oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie regulaminu konkursu na stanowisko dyrektora publicznego przedszkola, publicznej szkoły podstawowej, publicznej szkoły ponadpodstawowej lub publicznej placówki oraz trybu pracy komisji konkursowej (Dz. U. z 2021 r., poz. 1428, dalej: rozporządzenie MEN). W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że postępowanie konkursowe zmierzające do wyłonienia kandydata na określone stanowisko powierzane przez organ administracji państwowej lub samorządowej jest postępowaniem w sprawie z zakresu administracji publicznej (por.: uchwała NSA z dnia 10 lipca 2006 r., I OPS 7/05, wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., I OSK 559/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Czynności podejmowane w toku konkursu, na podstawie i w granicach prawa, przez organ administracji publicznej mają charakter władczych czynności publicznoprawnych, których adresatem są uczestnicy konkursu realizujący swoje własne uprawnienia do udziału w konkursie.
Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Z kolei według § 2 tego przepisu uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Takim przepisem szczególnym jest m.in. art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2024 r., poz. 566, dalej: u.s.w.) stanowiący, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone przepisem aktu prawa miejscowego, wydanym w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć przepis do sądu administracyjnego.
Zaskarżona uchwała wprawdzie nie stanowi aktu prawa miejscowego, jednak treść powołanych przepisów nie przesądza o tym, że przedmiotem skargi do sądu administracyjnego nie może być akt organu samorządu województwa niemający cech aktu prawa miejscowego. Prawo wniesienia skargi na uchwały organów samorządu województwa nie ogranicza się do aktów prawa miejscowego. Stanowisko to wywodzone jest z brzmienia art. 91 ust. 1 u.s.w., zgodnie z którym, przepisy art. 90 stosuje się odpowiednio, gdy organ samorządu województwa nie wykonuje czynności nakazanych prawem albo przez podejmowane czynności prawne lub faktyczne narusza prawa osób trzecich. Skarga w trybie art. 91 u.s.w. może być wnoszona w sytuacjach podejmowania przez organy samorządowe czynności prawnych innych niż stanowienie prawa miejscowego - przepis nie zawiera bowiem takiego ograniczenia. Do czynności tych należy zaliczyć m.in. wszelkie uchwały organów samorządu wojewódzkiego inne, niż akty prawa miejscowego w sprawie z zakresu administracji publicznej, które naruszają prawa osób trzecich. Jeżeli przyjąć, że czynnością prawną organu administracji publicznej jest objawienie woli przez ten organ w celu wywołania określonych skutków prawnych, a więc w celu powstania, zmiany lub zniesienia stosunków prawnych. Pogląd co do dopuszczalności zaskarżania na podstawie art. 90 ust. 1 u.s.w. innych, niż uchwały stanowiące akty prawa miejscowego, jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowym. Ograniczenie zakresu skargi na gruncie u.s.w. jedynie do skarżenia aktów prawa miejscowego ograniczałoby bowiem nadmiernie i w sposób nieuzasadniony konstytucyjne prawo do sądu (por. wyroki NSA: z 8 marca 2012 r., I OSK 306/11, z 25 marca 2014 r., II OSK 355/14, z 31 stycznia 2017 r., II OSK 1670/15, z 24 października 2018 r., II OSK 1243/18, z dnia 12 marca 2019 r., II OSK 231/19, z dnia 9 maja 2022 r., II OSK 1338/19, CBOSA).
Z powołanych przepisów art. 90 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 1 u.s.w. wynika, że skuteczne złożenie skargi na akt organu jednostki samorządu terytorialnego wymaga spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze uchwała powinna być podjęta przez organ w sprawie z zakresu administracji publicznej oraz po drugie skarżący musi wykazać naruszenie interesu prawnego tą uchwałą. Dla uwzględnienia skargi konieczne jest stwierdzenie niezgodności uchwały z prawem i równocześnie naruszenie przez tę uchwałę konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego podmiotu. Kryterium interesu prawnego, o którym mowa w art. 90 ust. 1 u.s.w., musi być oceniane w płaszczyźnie materialnoprawnej i wymaga stwierdzenia związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków strony skarżącej a zaskarżonym aktem. Interes prawny, o którym mowa w art. 90 ust. 1 u.s.w., musi wywodzić się z prawa powszechnie obowiązującego (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1665/18, CBOSA). Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) lub jednostkowa i konkretna (decyzja), mająca źródło w przepisach prawa materialnego (najczęściej prawa cywilnego lub administracyjnego), stanowiąca podstawę konkretnych uprawnień skarżącego.
W ocenie Sądu skarżący posiada interes prawny do złożenia skargi, gdyż uchwała w przedmiocie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Centrum w świetle twierdzenia skarżącego o braku wakatu na tym stanowisku - z uwagi na pozostawanie w obrocie prawnym rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...] z dnia [...] marca 2022 r. stwierdzającego nieważność uchwały nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lutego 2022 r. w sprawie odwołania skarżącego ze stanowiska dyrektora Centrum - dotyczy i narusza jego indywidualne uprawnienie do zajmowania stanowiska dyrektora Centrum.
Należy wskazać, że stan faktyczny rozpoznawanej sprawy jest bezsporny. Wynika z niego, że uchwałą z dnia [...] września 2021 r. nr [...] Zarządu Województwa [...] powierzono skarżącemu stanowisko dyrektora Centrum na okres od dnia [...] września 2021 r. do dnia [...] sierpnia 2026 r. Następnie Zarząd Województwa [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2022 r. odwołał skarżącego ze stanowiska dyrektora Centrum. Wojewoda [...] rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] marca 2022 r. stwierdził nieważność uchwały nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lutego 2022 r. w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora Centrum. WSA w [...] wyrokiem z dnia [...] lipca 2022 r., sygn. akt. [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze, a następnie NSA wyrokiem z dnia [...] stycznia 2024 r., sygn. akt: [...] uchylił ww. wyrok WSA i oddalił skargę. Dodatkowo wskazać należy, że Sąd Rejonowy w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2022 r., sygn. akt: [...] oddalił powództwo skarżącego o przywrócenie do pracy na "zajmowanym dotąd stanowisku". Apelacja od tegoż wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2022 r., sygn. akt: [...].
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej uchwały na wstępie należy przytoczyć treść art. 63 ust. 10 P.o. Stanowi on, że kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu. Kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora. Zatem konkurs na dyrektora szkoły lub placówki w trakcie kadencji ogłasza się, a następnie zatwierdza, tylko w związku z wakatem na tym stanowisku. Konieczność obsadzenia stanowiska może bowiem mieć miejsce bądź ze względu na upływ kadencji na jaką powierzono dyrektorowi stanowisko (art. 63 ust. 21 P.o.) bądź też w związku z jego odwołaniem przez organ prowadzący (art. 65-66 P.o.).
Zdaniem Sądu istotną (zasadniczą) kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy w dniu wydania zaskarżonej uchwały Zarządu Województwa [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. w przedmiocie ogłoszenia konkursu na kandydata na stanowisko dyrektora Centrum, stanowisko dyrektora ww. centrum było czy nie było obsadzone.
Niewątpliwie rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody [...] stwierdzające nieważność uchwały nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lutego 2022 r. w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora Centrum stało się prawomocne i pozostaje w obrocie prawnym. Zatem ww. uchwała Zarządu Województwa [...] w sprawie odwołania dyrektora centrum została wyeliminowana z obrotu prawnego z mocą ex tunc.
W ocenie Sądu takie zdarzenie prawne nie powoduje jednak automatycznie, że w dniu wydania zaskarżonej uchwały o ogłoszeniu konkursu na stanowisko dyrektora Centrum było ono obsadzone.
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela utrwalony w orzecznictwie pogląd, że słuszne co do zasady jest stanowisko, że akt, co do którego stwierdzono jego nieważność, od początku nie wywołuje żadnych skutków doznaje ograniczenia w sytuacji, gdy taki akt pociąga za sobą nie tylko skutki w sferze prawa administracyjnego, ale także w innych sferach, w szczególności w stosunkach cywilnych i pracowniczych. Odwołanie dyrektora ze stanowiska jest właśnie takim aktem administracyjnym o dwoistym charakterze, mającym oparcie w przepisach administracyjnych oraz w przepisach prawa pracy. Z jednej strony dotyczy sprawowania funkcji publicznej w placówce oświatowej realizującej zadania publiczne, a z drugiej strony jest czynnością z zakresu prawa pracy, dotyczącą sfery indywidualnej, ingerując w sytuację prawną osoby odwołanej (vide: wyrok NSA z 19 marca 2013 r., I OSK 2475/12, wyrok NSA z 8 lutego 2013 r., I OSK 2641/12, wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017 r., II OSK 1449/17, CBOSA). Jak przekonywująco wyjaśnił Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z 12 lutego 2015 r. I PK 155/14, odwołując się do wyroku SN z 9 grudnia 2004 r. w sprawie I PK 100/04 (wyroki pub. w SIP LEX) "przepisy prawa pracy nie dają postaw do stwierdzenia nieważności czynności rozwiązujących lub modyfikujących stosunek pracy. (...) Weryfikujące sferę publicznoprawną skutki orzeczenia administracyjnosądowego nie przenoszą się na pracowniczy stosunek powierzenia nauczycielowi okresowego sprawowania funkcji kierownika szkoły oraz odwołania go z kierowniczego stanowiska zatrudnienia. Wyrok sądu administracyjnego w sferze administracji publicznej nie może rozstrzygać o istnieniu pracowniczego stosunku zatrudnienia na kierowniczym stanowisku w szkolnictwie. (...) akceptacja koncepcji nieważności odwołania ze stanowiska dyrektora szkoły na podstawie orzeczenia sądu administracyjnego jako sankcji wywołującej skutek również w sferze prawa pracy prowadziłaby do skutków niemożliwych do zaakceptowania. Tego samego kierowniczego stanowiska zatrudnienia w tym samym okresie nie powinny bowiem zajmować dwie osoby, ponieważ wszystkie czynności podejmowane przez kolejną osobę powołaną na to samo kierownicze stanowisko zatrudnienia byłyby wadliwe, a nawet obarczone ryzykiem nieważności. W konsekwencji skutki orzeczenia administracyjnosądowego o nieważności uchwały o odwołaniu skarżącego z funkcji dyrektora Centrum nie rozciągały się na sferę jego pracowniczego zatrudnienia na kierowniczym stanowisku pracy i nie wywołały skutku nieważności odwołania ani reaktywowania zatrudnienia na stanowisku dyrektora Centrum.
Zatem stwierdzenie nieważności zarządzenia (uchwały) o odwołaniu dyrektora placówki oświatowej w trybie administracyjnym lub sądowoadministracyjnym, nie reaktywuje zatrudnienia na tym stanowisku. Takim rozstrzygnięciom organu nadzoru lub sądu przysługuje kasatoryjny walor i skutek prawny w sferze oświatowej administracji publicznej, który nie przekłada się ani wiążąco nie oddziałuje na pracowniczą sferę zatrudnienia nauczyciela odwołanego ze stanowiska dyrektora szkoły. Skutki orzeczeń organu nadzoru i administracyjnosądowych o nieważności zarządzenia (uchwały) o odwołaniu nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły nie rozciągają się na sferę jego pracowniczego zatrudnienia na kierowniczym stanowisku pracy i nie wywołują skutku nieważności odwołania ani reaktywowania zatrudnienia na stanowisku dyrektora zespołu szkolno-przedszkolnego (vide: wyroki SN z 17 stycznia 2019 r., III PK 124/17, z 12 lutego 2015 r. I PK 155/14, z 9 grudnia 2004 r., I PK 100/04, z 9 maja 1997 r., I PKN 138/97). Przedstawione stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (zob. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2024 r., III OSK 1070/22, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2023 r, III OSK 1098/22, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 lutego 2024 r., II SA/Bk 882/23, CBOSA).
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że stwierdzenie nieważności uchwały o odwołaniu skarżącego ze stanowiska dyrektora Centrum nie spowodowało automatycznie przywrócenia skarżącego na to stanowisko. Skutek rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody [...] z dnia [...] marca 2022 r. stwierdzającego nieważność uchwały nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lutego 2022 r. w sprawie odwołania ze stanowiska dyrektora Centrum, nie oznacza bowiem nieważności odwołania dyrektora Centrum ale tylko nieważność uchwały (vide: wyrok NSA z dnia 13 lutego 2024 r., III OSK 1070/22, CBOSA). Należy również dodać, że sąd pracy nie przywrócił skarżącego do pracy na stanowisku dyrektora Centrum (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 lutego 2024 r., VII SA/Wa 2591/23, CBOSA).
W konsekwencji należy stwierdzić, że w chwili wydania zaskarżonej uchwały w przedmiocie ogłoszenia konkursu na stanowisko dyrektora Centrum istniał wakat na ww. stanowisku i dlatego organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów P.o.
Sąd nie dostrzegł innych naruszeń przepisów prawa w szczególności art. 63 ust. 10 P.o. czy wskazanego powyżej rozporządzenia MEN, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały.
Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
-----------------------
#
2