II SA/Go 301/11

II SA/Go 301/11 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2011-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/
Joanna Brzezińska
Michał Ruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6042 Gry losowe i zakłady wzajemne
Hasła tematyczne
Gry losowe
Sygn. powiązane
II GSK 2336/11 - Postanowienie NSA z 2015-08-04
II GSK 2052/15 - Postanowienie NSA z 2016-08-05
II GSK 4734/16 - Wyrok NSA z 2016-11-30
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 201 poz 1540
art.89 ust.1 pkt 2 i art. 141 pkt 2
Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 r. sprawy ze skargi "G" Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z [...] maja 2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej udzielił G Sp. z o.o. zezwolenia na okres 6 lat na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa w 105 punktach gier, w tym w lokalu w miejscowości [...], pub A.K. (poz. 85). Rozstrzygnięcie to zostało doręczone pełnomocnikowi strony 28 maja 2004 r.
Postanowieniem z [...] czerwca 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego ([...]), zatwierdził zmianę akt weryfikacyjnych punktu gier na automatach o niskich wygranych należącego do G Sp. z o.o. zlokalizowanego w pubie A.K.. Organ wskazał, że [...] maja 2010 r. G Sp. z o.o. złożyła wniosek dotyczący przemieszczenia się z dniem [...] maja 2010 r. automatów: H nr fabryczny [...] i E nr fabryczny [...] zlokalizowanych w ww. pubie. Do tego wniosku strona załączyła zgłoszenia przemieszczenia ww. automatów (GL-2), z których wynika, że z dniem [...] maja 2010 r. automaty te zostaną zainstalowane w punkcie gier na automatach o niskich wygranych zlokalizowanym w [...].
[...] lipca 2010 r. pracownicy Urzędu Celnego przeprowadzili kontrolę (protokół nr [...]) w ww. lokalu we [...]. Kontrola wykazała, iż pubie znajdują się dwa automaty do gier o wygrane pieniężne H nr fabryczny [...] i E nr fabryczny [...], włączone do sieci elektronicznej i gotowe do eksploatacji.
Decyzją z [...] września 2010 r. ([...]) Naczelnik Urzędu Celnego, na podstawie art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej: O.p oraz art. 6, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2 oraz art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540), zwanej dalej: u.g.h, orzekł o wymierzeniu G Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 24.000,00 zł za urządzanie poza kasynem gry na automatach oraz zobowiązał stronę do zapłaty tej kary w terminie 7 dni od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż w związku z zatwierdzeniem przez Naczelnika Urzędu Celnego zmiany akt weryfikacyjnych dotyczącej przemieszczenia automatów H nr fabryczny [...] i E nr fabryczny [...] z punktu we [...] – pub do punktu w [...], dokonano zmian w systemie KRAG włączając przedmiotowe automaty do eksploatacji w ww. punkcie w [...] – z dniem [...] maja 2010 r.
W ocenie organu, wobec faktu wygaśnięcia decyzji nr [...] z [...] maja 2004r. Dyrektora Izby Skarbowej, którą organ ten udzielił spółce G zezwolenia na okres 6 lat na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa (w związku z upływem 6 lat), ww. automaty nie mogły być eksploatowane w punkcie we [...] i powinny być przeniesione do punktu w [...] wskazanego w dokumentach GL-2.
Odwołanie od decyzji z [...] września 2010 r. złożyła G Sp. z o.o., która zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 2 ust. 2 pkt 2 u.g.h, jako materialnej podstawy prawnej do wydania decyzji oraz naruszenie prawa procesowego poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, tj. naruszenie przepisu art. 123 O.p. w ten sposób, że strona nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego w sprawie. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Decyzją z [...] marca 2011r. ([...]) Dyrektor Izby Celnej, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p oraz art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 i art. 129 ust. 1 u.g.h, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ podał, iż zgodnie z art. 14 ust. 1 u.g.h urządzanie gier m.in. na automatach jest dozwolone wyłącznie w salonach gier, zaś zgodnie z normą zawartą w art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h, urządzający gry poza kasynem podlega karze, która zgodnie z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h wynosi 12.000 zł od automatu. Zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa wygasło stronie [...] maja 2010 r., a w toku postępowania wykazano, iż w pubie (województwo) znajdowały się podłączone automaty do gier, które zgodnie ze zgłoszeniem spółki powinny znajdować się w punkcie w [...].
Strona ponadto miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, bowiem pełnomocnik strony [...] września 2010 r. zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym.
Skargę na powyższą decyzję złożyła G Sp. z o.o., która zarzuciła naruszenie:
– art. 89 ust. 1 punkt 2 i ust. 2 punkt 2 u.g.h, poprzez ich bezzasadne zastosowanie oraz art. 141 punkt 2 tej samej ustawy poprzez jego niezastosowanie, co ma postać wymierzenia kary pieniężnej skarżącej spółce, to jest operatorowi automatów do gier o niskich wygranych, który wystąpił w stosownym terminie o przedłużenie zezwolenia i mimo upływu obecnie już ponad 1,5 roku od daty złożenia wniosku nie został on dotąd prawomocnie rozpoznany - a więc przy oczywiście bezzasadnym, a co najmniej przedwczesnym ustaleniu przez organ celny, iż strona nie posiada zezwolenia na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych w punkcie gier Pub.
– rażące naruszenie procedury, to jest art. 120, 121 i 122 O.p w zw. z art. 201 § 3 tej samej ustawy, co ma postać wydania merytorycznego orzeczenia w sprawie mimo iż do daty rozstrzygnięcia nie zakończyło się jeszcze prawomocnie incydentalne postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania odwoławczego, zainicjowane wnioskiem strony zawartym w piśmie z [...] grudnia 2010 r. Działaniem tym faktycznie pozbawiono strony prawa do sądowej weryfikacji sposobu rozstrzygnięcia zagadnień proceduralnych, powstałych w toku postępowania odwoławczego, gdyż kończąc decyzją postępowanie odwoławcze organ celny faktycznie pozbawił sąd administracyjny możliwości dokonania ewentualnej korekty wadliwości proceduralnej w toku tego zakończonego już postępowania.
Wobec powyższego strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i decyzji organu odwoławczego.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, czy w świetle stanu faktycznego sprawy, dopuszczalne było zastosowanie wobec skarżącej sankcji z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Przepis ten przewiduje sankcję administracyjną za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry.
Rozstrzygając ten spór należy zauważyć, że u.g.h zawiera definicje, kolejno gier losowych (art. 2 ust. 1), zakładów wzajemnych (art. 2 ust. 2), gier na automatach (art. 2 ust. 3-5), oraz gier na automatach o niskich wygranych (art. 129 ust. 3). Zgodnie z definicją zawartą w ust. 3 art. 2 u.g.h, grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wygraną losową w grze na automatach jest również wygrana polegająca na możliwości przedłużania gry bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry przez wykorzystanie wygranej rzeczowej uzyskanej w poprzedniej grze (ust. 4). Grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy (ust. 5). Zgodnie natomiast z art. 129 ust. 3 u.g.h przez gry na automatach o niskich wygranych rozumie się gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż 60 zł, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,50 zł.
Podobnie uprzednio obowiązująca ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), zwana dalej: u.g.z.w, zawierała definicję gry na automatach oraz gry na automatach o niskich wygranych. Zgodnie z art. 2 ust. 2a tej ustawy, grami na automatach są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych. Z kolei zgodnie z ust. 2b art. 2 u.g.z.w grami na automatach o niskich wygranych są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych i elektronicznych o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których wartość jednorazowej wygranej nie może być wyższa niż równowartość 15 euro, a wartość maksymalnej stawki za udział w jednej grze nie może być wyższa niż 0,07 euro.
Podkreślenia wymaga, iż w u.g.z.w definicja gry na automatach o niskich wygranych znajdowała się w Rozdziale 1 – "Przepisy ogólne". W u.g.h definicja ta nie znajduje się natomiast w rozdziale merytorycznym, lecz Rozdziale 12 zatytułowanym "Przepisy przejściowe i dostosowujące". To umiejscowienie definicji gry na automatach o niskich wygranych w u.g.h ma związek z celem tej ustawy, jakim jest zapewnienie podmiotom prowadzącym działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych możliwości prowadzenia tej działalności do czasu wygaśnięcia zezwoleń, według przepisów u.g.z.w (art. 129 ust. 1), przy jednoczesnym ograniczeniu rozpowszechniania tego rodzaju gier hazardowych przez zapobieganie nadużywaniu instytucji nadzwyczajnej – zmiany posiadanego zezwolenia (obecnie art. 253 O.p) do zmiany miejsc punktu urządzenia gier na inne i w ten sposób obchodzenia rygorów prawa nowego (art. 135 ust. 1 i 2 u.g.h).
Zgodnie z art. 117 u.g.h, udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy zezwolenia na urządzenie i prowadzenie gier i zakładów wzajemnych zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia.
W niniejszej sprawie decyzja nr [...] z [...] maja 2004r. Dyrektora Izby Skarbowej, którą organ ten udzielił G Sp. z o.o. zezwolenia na okres 6 lat wygasła [...] maja 2010 r. Od tej daty spółka nie dysponowała zezwoleniem na urządzanie przedmiotowych gier na terenie województwa, bowiem postępowanie z wniosku G Sp. z o.o. o przedłużenie zezwolenia nie zakończyło się.
Jednym z punktów urządzania gier wymienionych w ww. decyzji z 2004 r. był pub. W tym miejscu zarejestrowane były dwa automaty H nr fabryczny [...] i E nr fabryczny [...].
Zapewne w związku z wygaśnięciem zezwolenia na terenie województwa strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przeniesienie ww. automatów do punktu w [...]. Postanowieniem z [...] czerwca 2010r. Naczelnik Urzędu Celnego zatwierdził zmianę akt weryfikacyjnych punktu gier na automatach o niskich wygranych należącego do G Sp. z o.o. zlokalizowanego w pubie A.K. i przedmiotowe automaty zostały zarejestrowane w systemie, że są zlokalizowane w [...] w delikatesach M,.
W trakcie kontroli w pubie we [...] pracownicy Urzędu Celnego stwierdzili, że automaty H nr fabryczny [...] i E nr fabryczny [...] nadal znajdują się w tym lokalu, mimo zgłoszenia ich przemieszczenia do [...] i wygaśnięcia decyzji z 2004 r., udzielającej zezwolenia skarżącej spółce na prowadzenie gier na terenie województwa.
W skardze strona podniosła, iż organy naruszyły art. 141 pkt 2 u.g.h, zgodnie z którym w odniesieniu do organizowania zgodnie z art. 129-140 gier na automatach o niskich wygranych w punktach gier na automatach o niskich wygranych - nie stosuje się art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
Stwierdzić należy, że skarżąca spółka nie organizowała w pubie gier na automatach o niskich wygranych zgodnie z art. 129-140 ww. ustawy. Nie posiadała ona bowiem w dniu kontroli ważnego zezwolenia, a podłączone we wskazanym powyżej lokalu automaty, zgodnie ze zgłoszeniem spółki, miały zostać przemieszczone do punktu w województwie w [...]. Wobec powyższego art. 141 pkt. 2 u.g.h nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Słusznie zatem organy stwierdziły, iż zaszła sytuacja określona w art. 89 ust. 1 pkt 2 i nałożyły na podmiot urządzający gry na automatach o niskich wygranych poza punktem gier na automatach o niskich wygranych karę pieniężną w wysokości 12.000,00 zł od każdego automatu (łącznie 24.000,00 zł).
Odnosząc się do zarzutu naruszenia procedury, to jest art. 120, 121 i 122 O.p w zw. z art. 201 § 3 tej samej ustawy, co ma postać wydania merytorycznego orzeczenia w sprawie mimo iż do daty rozstrzygnięcia nie zakończyło się jeszcze prawomocnie incydentalne postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania odwoławczego, stwierdzić należy, iż nie jest on zasadny.
Wniosek o zawieszenie postępowania administracyjnego strona skarżąca złożyła po wydaniu decyzji w pierwszej instancji nakładającej przedmiotową karę, natomiast decyzja w drugiej instancji została wydana, gdy sprawa proceduralna odmowy zawieszenia postępowania w sprawie była już zakończona w administracyjnym toku instancji ostatecznym postanowieniem z [...] marca 2011 r., którym Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy swoje postanowienie z [...] stycznia 2011 r. o odmowie zawieszenia postępowania.
Fakt, że skarżąca zaskarżyła następnie ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Celnej do sądu, nie stał na przeszkodzie rozpatrywaniu sprawy głównej co do istoty i wydaniu decyzji ostatecznej o nałożeniu kary pieniężnej (zaskarżonej w niniejszej sprawie). Postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania ma bowiem charakter procesowy, nie rozstrzyga o istocie sprawy, ale o jej biegu. Organ natomiast prowadził postępowanie w sprawie głównej (wymierzenia kary) po rozstrzygnięciu kwestii procesowej (incydentalnej) odmowy zawieszenia postępowania postanowieniem ostatecznym z [...] marca 2011 r. Jedynie wydanie decyzji co istoty przed wyczerpaniem trybu zaskarżenia w powyższej kwestii incydentalnej, skutkowałoby niezachowaniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego w stosunku do orzeczenia o odmowie zawieszenia postępowania i podważeniem celu postępowania zażaleniowego (por. art. 15 w zw. z art. 101 § 3 k.p.a). Zakończenie natomiast tej kwestii postanowieniem ostatecznym, dawało prawo kontynuowania postępowania głównego. Prawo to należy łączyć z ostatecznością postanowienia incydentalnego, a nie z wyczerpaniem trybu ewentualnego postępowania skargowego przed sądem administracyjnym. Zważyć bowiem trzeba, że sąd ten nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie - co do istoty, tylko bada podjęte w tej sprawie rozstrzygnięcie z punktu widzenia zgodności z prawem.
W drodze dalekiej analogii, można się posłużyć na tle tej części rozważań uzasadnienia uchwałą 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 1998 r. (sygn. akt OPS 8/98, ONSA1999/1/7), w której sąd ten stwierdził, że jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ, wydanie decyzji przed rozpoznaniem zażalenia na postanowienie w przedmiocie zajęcia stanowiska, o którym mowa w art. 106 § 5 k.p.a narusza przepis art. 106 § 1 k.p.a. Z uchwały tej nie wynika zatem, żeby organ obowiązany był wyczekać z rozpatrzeniem sprawy głównej na wynik ewentualnego postępowania skargowego przed sądem administracyjnym w sprawie stanowiska (opinii) innego organu, ale może poprzestać na wyczerpaniu trybu zażaleniowego w administracyjnym toku instancji (co do konsekwencji wydania decyzji bez wymaganego stanowiska bądź oparcia decyzji na orzeczeniu, które następnie zostało uchylone lub zmienione por. przepisy art. 145 k.p.a). Odpowiednio w niniejszej sprawie należało uznać, iż wydanie decyzji ostatecznej uzależnione było od wydania ostatecznego postanowienia w kwestii odmowy zawieszenia postępowania, a nie od wyczerpania środka zaskarżenia tego postanowienia przed sądem.
Nie może być w tych okolicznościach mowy o naruszeniu przez organy wydające w tej sprawie decyzje przepisów prawa - dodatkowo, jak chce skarżąca - rażącym naruszeniu.
Ponadto sąd w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw prawnych, aby uwzględnić żądanie skarżącej spółki i zawiesić postępowanie w sprawie do czasu rozpoznania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prejudycjalnych, z którymi wystąpił do Trybunału Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, postanowieniem z 16 listopada 2010 r., III SA/Gd 352/10, postanowieniem z 16 listopada 2010 r., III SA/Gd 261/10 oraz postanowieniem z 16 listopada 2010 r., III SA/Gd 262/10.
Przedmiot tych pytań prejudycjalnych dotyczył, jak wynika z ich treści, art. 1 pkt 11 i art. 8 ust. 1 Dyrektywy 98/34/WE w ich relacji do art. 129, art. 135 i art. 138 u.g.h, regulujących procedurę wydawania, zmiany i przedłużania zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Przedmiotem niniejszej sprawy nie jest zaś procedura dotycząca wydawania, zmiany i przedłużania zezwoleń na działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, a kara o charakterze karnoadministracyjnym za urządzanie poza kasynem gry na automatach.
W kwestii zarzutu przewlekłości postępowania z wniosku o przedłużenie zezwolenia i jej negatywnych konsekwencji dla skarżącej przypomnieć należy,
iż przedmiotem kontroli są w niniejszej sprawie decyzje organu, a nie stan jego bezczynności.
Na marginesie należy podkreślić, iż raz uprawniony nie może przy występowaniu o kolejne zezwolenie powoływać się na jakiekolwiek prawa nabyte, dotyczące zarówno samego zezwolenia, jak i jego elementów. Po wygaśnięciu zezwolenia, podmiot musi wystąpić w istocie za każdym (ewentualnym) razem o nowe zezwolenie, na warunkach określanych każdorazowo, zgodnie z obowiązującymi w tym okresie przepisami szczególnymi, przez uprawniony organ. Tym samym strona nie może powoływać się na jakiekolwiek prawa nabyte tylko z uwagi na fakt, że wcześniej posiadała zezwolenie na prowadzenie gier w określonym miejscu. Zezwolenie takie jest bowiem zezwoleniem wydanym tylko na czas ściśle określony. Po upływie takiego okresu zezwolenie traci moc.
W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. 153, poz. 1270 ze zm.).