II SA/Go 300/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2024-08-28
NSAbudowlaneŚredniawsa
pozwolenie na budowęwznowienie postępowaniak.p.a.prawo budowlanestrona postępowaniaobszar oddziaływaniapostępowanie administracyjneorgan odwoławczysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę inwestorów na postanowienie Wojewody uchylające decyzję Starosty odmawiającą wznowienia postępowania budowlanego, uznając, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych kwestii proceduralnych.

Sprawa dotyczyła skargi inwestorów na postanowienie Wojewody, które uchyliło decyzję Starosty odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Wojewoda uznał, że Starosta nieprawidłowo przerzucił na wnioskodawczynię obowiązek ustalenia podstawy prawnej jej statusu jako strony oraz obszaru oddziaływania inwestycji. Sąd administracyjny podzielił stanowisko Wojewody, uznając, że organ pierwszej instancji dopuścił się istotnych naruszeń proceduralnych, które uniemożliwiły merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę inwestorów I. S. i P. S. na postanowienie Wojewody, które uchyliło postanowienie Starosty odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie pozwolenia na budowę. Postępowanie to zostało zakończone ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] listopada 2023 r. Wnioskodawczyni G. Ł. domagała się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wskazując na swój niezawiniony brak udziału w pierwotnym postępowaniu. Starosta odmówił wznowienia, uznając, że wnioskodawczyni nie wskazała podstawy prawnej swojego statusu jako strony oraz nie określiła przepisów ograniczających zabudowę. Wojewoda uchylił to postanowienie, stwierdzając, że Starosta przerzucił na wnioskodawczynię obowiązki należące do organu, w tym ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji i przepisów odrębnych. Wojewoda podkreślił, że ocena przymiotu strony w przypadku wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może nastąpić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, jeśli nie jest to kwestia oczywista. Inwestorzy zaskarżyli postanowienie Wojewody, zarzucając mu naruszenie przepisów k.p.a. i błędne uznanie przesłanek do wznowienia postępowania. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę jako skargę (mimo nazwania jej przez pełnomocnika inwestorów sprzeciwem), podzielił stanowisko Wojewody. Sąd uznał, że organ pierwszej instancji dopuścił się istotnych naruszeń proceduralnych, nie wyjaśniając kwestii terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz statusu strony wnioskującej. Sąd podkreślił, że ustalenie, czy G. Ł. ma przymiot strony, wymaga postępowania wyjaśniającego, a nie może być rozstrzygnięte a limine lub na etapie odwoławczym. W związku z tym, sąd oddalił skargę inwestorów, uznając, że postanowienie Wojewody było uzasadnione potrzebą wszechstronnego wyjaśnienia sprawy przez organ pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, organ pierwszej instancji dopuścił się istotnych naruszeń proceduralnych, nie wyjaśniając kluczowych kwestii, co uzasadnia uchylenie jego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Uzasadnienie

Organ pierwszej instancji nie zbadał terminu złożenia wniosku o wznowienie postępowania i nie rozstrzygnął kwestii przymiotu strony wnioskującej, przerzucając te obowiązki na wnioskodawczynię, co jest niezgodne z przepisami k.p.a.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (40)

Główne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 144

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 147

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 148

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 145 § § 1 pkt 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 147

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 148

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § § 2

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 149 § § 4

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 151

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 28 § ust. 2

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Pomocnicze

Prawo budowlane art. 4

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 5 § ust. 1 pkt 9

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 12 § ust. 1-10

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 13 § ust. 1-4

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 271-273

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 28 § ust. 1 i 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 29

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 122 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 126 § ust. 1-3

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

rozporządzenie Ministra Infrastruktury art. 315-319

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie

k.c. art. 140

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.c. art. 144

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.c. art. 222 § § 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

k.c. art. 415

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 136

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 138 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 64c § § 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ pierwszej instancji dopuścił się istotnych naruszeń proceduralnych, nie wyjaśniając kluczowych kwestii związanych z wnioskiem o wznowienie postępowania i statusem strony. Ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji i przepisów odrębnych należy do obowiązków organu, a nie wnioskodawcy.

Odrzucone argumenty

Argumenty inwestorów kwestionujące prawidłowość postanowienia Wojewody i utrzymujące w mocy postanowienie Starosty o odmowie wznowienia postępowania.

Godne uwagi sformułowania

Organ pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż oparł swoje rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie na przesłance nieznanej kodeksowi postępowania administracyjnego. Wnioskująca nie wskazała jednoznacznie, jakie przepisy odrębne wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie działki... W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że Starosta [...] niezgodnie z prawem przerzucił na wnioskodawczynię obowiązek należący do organu. W przypadku wniosku opartego o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ocena przymiotu strony może zostać dokonana jedynie po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Nie ma w tym (jak również w następnym etapie) takiego wymogu prawnego, by domagać się od wnioskującego o wznowienie podania podstawy prawnej żądania wznowienia (w tym podstawy wznowienia). By rozstrzygać zatem to, czy G. Ł. przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, konieczne jest rozstrzygnięcie czy powinna być stroną postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę...

Skład orzekający

Jacek Jaśkiewicz

przewodniczący sprawozdawca

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

sędzia

Michał Ruszyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., oraz obowiązków organów w zakresie ustalania stron postępowania i obszaru oddziaływania inwestycji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę i oceny przymiotu strony.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje złożoność proceduralną postępowań administracyjnych i sądowych, a także podkreśla znaczenie prawidłowego ustalenia kręgu stron postępowania, co jest kluczowe dla ochrony praw jednostki.

Sąd wyjaśnia: Kto naprawdę decyduje o tym, czy jesteś stroną w budowlanej batalii?

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 300/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 138 § 2, art. 144, art. 147, art. 148
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi I. S. i P. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...] Starosta [...] zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego wolnostojącego oraz infrastruktury technicznej w [...] przy ul. [...], na działce nr ew. [...], obręb ewid. [...], jednostka ewid. [...]. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] listopada 2023 r., ponieważ strony złożyły oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania.
W piśmie z dnia [...] listopada 2023 r. (wpływ do organu [...] listopada 2023 r.) G. Ł. (wnioskująca) zwróciła się do Starosty [...] o "wznowienie postępowania administracyjnego ws. budowy budynku jednorodzinnego wolnostojącego oraz infrastruktury technicznej w [...] przy ul. [...] na działce nr ew. [...],[...], obręb [...] oraz uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...].11.2023, ponadto: w trybie art. 28 ust. 2 Prawo budowlane o uznanie stron postępowania".
W piśmie z dnia [...] stycznia 2024 r. Starosta [...] wezwał ją do jednoznacznego wskazania podstawy prawnej, na mocy której wnosi o wznowienie postępowania, uchylenie decyzji oraz uznanie za stronę, tj. w nawiązaniu do art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, wykazania podstawy prawnej na jakiej wnosi o uznanie za stronę, w odniesieniu do przedmiotowej sprawy.
W odpowiedzi na powyższe wnioskująca, reprezentowana przez adwokata, w piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. wskazała, że wnosi o wznowienie postępowania i o uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W ocenie wnioskodawczyni organ powinien również rozważyć, na podstawie art. 157 § 2 k.p.a. z urzędu kwestię nieważności decyzji nr [...] r. z dnia [...] listopada 2023 r., oraz wszcząć w tym zakresie stosowne postępowanie, a także na podstawie art. 159 § 1 k.p.a. wstrzymać wykonanie tejże decyzji. Natomiast w kwestii podstawy prawnej, na mocy której wnosi o uznanie za stronę w nawiązaniu do art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, wnioskodawczyni wskazała na art. 4 oraz art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane.
Nadto zaznaczyła, że jej interes prawny uzasadniają przepisy § 12 ust. 1-10, § 13 ust. 1-4, § 271-273 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powołała się także na § 28 ust. 1 i 2, § 29, § 122 ust. 2. § 126 ust. 1-3, § 315-319 ww. rozporządzenia oraz art. 140, art. 144, art. 222 § 2 i art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
2. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2024 r., nr [...] Starosta [...], na podstawie art. 149 § 3 i § 4, w związku z art. 145 §1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej "k.p.a." oraz na podstawie art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.), odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji stwierdził, że wnioskodawczyni nie wskazała jednoznacznie, jakie przepisy odrębne wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie działki o nr ewid. [...], zatem na podstawie art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane nie można jej uznać za stronę w postępowaniu w sprawie decyzji Nr [...] z dnia [...] listopada 2023 r.
3. Na powyższe postanowienie G. Ł. złożyła zażalenie, w którym zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., art. 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 124 § 2 w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., art. 28 ust. 2, art. 4, art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane, a także powołanych w piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powołując się na art. 149 § 3 w zw. z art. 149 § 1 oraz art. 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.
4. Postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r., nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a., uchylił w całości ww. postanowienie Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) jest możliwe tylko wtedy, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 lub art. 145a § 2, a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Oznacza to, że po otrzymaniu wniosku o wznowienie postępowania opartego o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ może odmówić wznowienia postępowania w sprawie ostatecznego pozwolenia na budowę jedynie w przypadku, gdy wniosek o wznowienie złożony został z uchybieniem terminu.
Wojewoda [...] stwierdził, że z materiału dowodowego wynika, że wniosek oparty został o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. nakazujący wznowienie postępowania, gdy strona bez swojej winy nie brała w nim udziału. Obowiązkiem Starosty [...] było zatem ustalenie, czy wniosek został złożony w terminie miesiąca od dnia kiedy wnioskodawczyni dowiedziała się o decyzji o pozwoleniu na budowę budynku jednorodzinnego wolnostojącego oraz infrastruktury technicznej w [...] przy ul. [...], na działce nr ew. [...], obręb ew. [...], jednostka ewid. [...]. Natomiast organ I instancji odmówił wznowienia postępowania, albowiem wnioskodawczyni nie wskazała podstawy prawnej, na mocy której domaga się uznania za stronę postępowania oraz nie wskazała jednoznacznie, które przepisy odrębne wprowadzają związane z inwestycją ograniczenia w zabudowie działki o nr ewid. [...].
W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że Starosta [...] niezgodnie z prawem przerzucił na wnioskodawczynię obowiązek należący do organu. Wojewoda [...] zaznaczył, że to rolą organu jest prowadzenie postępowania dowodowego i ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji oraz przepisów prawa wprowadzających ograniczenia w zagospodarowaniu terenów sąsiednich. Wnioskodawcy nie muszą wskazywać wprost podstaw swoich żądań.
Ponadto Wojewoda podkreślił, że w przypadku wniosku opartego o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ocena przymiotu strony może zostać dokonana jedynie po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Wymaga ona bowiem analizy dokumentów zgromadzonych w sprawie i nie jest bez tego możliwa.
W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał, że ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji obowiązany będzie do oceny czy wniosek o wznowienie postępowania złożony został w ustawowym terminie, a w przypadku jego zachowania do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Natomiast po wznowieniu postępowania winien ustalić czy wnioskodawczyni przysługuje przymiot strony postępowania w sprawie, której wznowienia żąda. Następnie stosownie do dokonanych ustaleń organ winien wydać właściwe rozstrzygnięcie w sprawie.
5. Od tego postanowienia inwestorzy I. S. i P. S., reprezentowani przez adwokata, wnieśli skargę (określone przez ich pełnomocnika jak sprzeciw) zarzucając mu naruszenie:
1) art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w zakresie w jakim Wojewoda [...] uznał, że zaistniały w sprawie przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie;
2) art 7 k.p.a., poprzez wadliwe uznanie przez Wojewodę [...], że Starosta [...] nie dokonał wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zaś obowiązek ustalenia obszaru oddziaływania przerzucił na G. Ł. (co nie odzwierciedla stanu rzeczywistego);
3) art 77 § 1 k.p.a., poprzez uznanie przez Wojewodę [...], że Starosta [...] nie dokonał w sposób wyczerpujący analiz w sprawie ustalenia obszaru oddziaływania inwestycji, lecz obowiązek przerzucił na G. Ł. (co nie odzwierciedla stanu rzeczywistego);
4) art 107 § 1 pkt 6 k.p.a., poprzez zawarcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia z dnia [...] maja 2024 r. przez Wojewodę [...] sprzecznych wytycznych co do kwestii, czy wpierw organ powinien ustalić status strony, czy od razu powinien przystąpić do wznowienia postępowania.
Inwestorzy wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez utrzymanie w mocy postanowienia z dnia [...] kwietnia 2024 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2023 r. zatwierdzającą projekt zagospodarowania działki i projekt architektoniczno-budowalny i udzielającą pozwolenia na budowlę budynku jednorodzinnego wolnostojącego oraz infrastruktury technicznej w [...] przy ul. [...] na działce [...]; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wnieśli także o zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
6. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w postanowieniu oraz wskazując, że nie znalazł podstaw do zastosowania przepisu art. 64c § 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
7. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2452 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
8. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące sprzeciwu od decyzji nie mają zastosowania do postanowień kasatoryjnych wydawanych w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Stanowisko to już co najmniej kilku lat jest ugruntowane (por. post. NSA z dnia 16 lutego 2018 r., I OZ 130/18 z glosą W. Piątka, OSP nr 12/2018, s. 152 i n.; por. także A. Kabat [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WKP 2024, teza 2 do art. 64a). Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem terminu przewidzianego dla skargi oraz spełniał jej wszystkie wymogi formalne został on rozpoznany jako skarga (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sprawa została rozpatrzona na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszonym (art. 119 pkt 3 p.p.s.a.).
9. Jeśli chodzi o meritum sprawy sąd podziela kasatoryjny kierunek rozstrzygnięcia Wojewody. Zastosowany w sprawie poprzez art. 144 k.p.a. przepis art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Konstrukcja prawna orzeczenia kasacyjnego opiera się na wystąpieniu dwóch przesłanek łącznie, a mianowicie konieczności ustalenia przez organ odwoławczy, że postępowanie przed organem pierwszej instancji, w którym zostało wydana decyzja lub postanowienie prowadzone było z naruszeniem przepisów postępowania przy jednoczesnym stwierdzeniu, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Oznacza to, że wyznaczenie dopuszczalności zakończenia postępowania odwoławczego w sposób kasacyjny wymaga wykazania naruszenia przepisów postępowania, którego następstwem jest niewyjaśnienie podstawowych okoliczności stanu faktycznego sprawy, bez którego nie można sprawy rozpoznać.
Wydanie decyzji (postanowienia) kasacyjnego i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania jest przy tym wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Jednak treść art. 138 § 2 k.p.a. musi być odczytywana i interpretowana łącznie z przepisem art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Granice te zostały zakreślone przez umożliwienie organowi odwoławczemu przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, bądź zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję.
10. W niniejszej sprawie organ I instancji nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż oparł swoje rozstrzygnięcie o odmowie wznowienia postępowania w sprawie na przesłance nieznanej kodeksowi postępowania administracyjnego. Wskazać tu bowiem należy, że wznowienie postępowania stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego zmierzający do wzruszenia decyzji administracyjnych ostatecznych.
Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte kwalifikowanymi wadami (określonymi w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 k.p.a.) i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego, ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji dotychczasowej, doprowadzenie do jej uchylenia i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że decyzja dotychczasowa wydana została z określonym naruszeniem prawa (art. 151 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 2 k.p.a.).
Decyzje wydane po wznowieniu postępowania dotyczą zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznych wydanych w postępowaniu zwykłym.
11. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Z kolei termin do złożenia podania o wznowienie z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).
W myśl art. 149 § 1 i § 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (§ 3 i 4).
12. Złożenie przez jakiś podmiot podania o wznowienie postępowania zakończonego decyzją administracyjną inicjuje tzw. "postępowanie wstępne" właściwego organu, w którym winien on ustalić, czy wniosek dotyczy postępowania zakończonego decyzją ostateczną, czy oparty jest faktycznie na którejkolwiek z ustawowych podstaw wznowienia, czy pochodzi od strony postępowania i czy został wniesiony w terminie określonym w art. 148 k.p.a. Nie ma w tym (jak również w następnym etapie) takiego wymogu prawnego, by domagać się od wnioskującego o wznowienie podania podstawy prawnej żądania wznowienia (w tym podstawy wznowienia). Wystarczające jest wskazanie ich przez taki faktyczny opis, który umożliwia organowi jego zakwalifikowanie w odniesieniu do stypizowanych (ograniczając się do ram niniejszej sprawy) w art. 145 § 1 od pkt 1 do pkt 8 k.p.a.
Wnioskująca, a następnie jej pełnomocnik, wyraźnie wskazali, że domagają się wznowienia postępowania na podstawie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (niezawiniony brak udziału w postępowaniu). Podstawa ta została zatem jednoznacznie wskazana, a ocena tego, czy jest ona spełniona w sprawie (a zatem czy podane we wniosku i piśmie procesowym pełnomocnika wnioskującej z dnia [...] lutego 2024 r. okoliczności są prawdziwe a podstawy prawne trafne należy już do innej – merytorycznej fazy postępowania wznowieniowego.
13. Przed wznowieniem postępowania w sprawie konieczne jest jednak ustalenie czy wniosek został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a., czego organ I instancji w ogóle nie wyjaśnił.
Również druga kluczowa kwestia (szczególnie eksponowana w skardze) dotycząca statusu wnioskującej jako strony podstępowania nie została przez organ I instancji wyjaśniona i rozważona. Wbrew jednak temu co wskazuje się w skardze nie jest ona tak oczywista, by organ odwoławczy mógł ją rozstrzygać bezpośrednio na poziomie odwoławczym bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jak przyjmuje się bowiem w orzecznictwie i doktrynie brak przymiotu strony ad hoc można przyjmować jedynie w przypadkach oczywistych i niewątpliwych, niewymagających wglądu w przedmiot sprawy, której dotyczy wznowienie. Tylko wówczas postępowanie powinno zakończyć się we wstępnej fazie wznowienia – postanowieniem o odmowie wznowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a.
Jeżeli natomiast status strony postępowania podmiotu, który żąda wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wymaga poczynienia analizy i w tej mierze koniecznym staje się przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, to niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, a następnie dopiero we wszczętym już postępowaniu wyjaśnienie tej kwestii. Wyjaśnienie to może doprowadzić organ administracji do wniosku, że podmiot wnoszący o wznowienie postępowania nie ma statusu strony, co w konsekwencji skutkować będzie umorzeniem wszczętego postępowania wznowieniowego.
W sytuacji zatem gdy charakter postępowania, zakończonego decyzją, o której wznowienie podmiot wnosi jest tego typu, że fakt posiadania przez dany podmiot przymiotu strony może budzić wątpliwości, wymaga ocen, przeprowadzenia w tej mierze koniecznego postępowania wyjaśniającego – niezbędne jest wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania, a następnie rozstrzygnięcie sprawy w zakresie istnienia przesłanki wznowienia. Tylko wtedy możliwe jest zbadanie sprawy w problematycznym zakresie i rozstrzygnięcie takiej kwestii.
14. By rozstrzygać zatem to, czy G. Ł. przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, konieczne jest rozstrzygnięcie czy powinna być stroną postępowania w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę i zatwierdzenia projektu budowlanego, zakończonego pozytywną dla inwestora, ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] listopada 2023 r., nr [...]. W postępowaniu tym nie brała ona udziału, a w uzasadnieniu decyzji nie ma jakichkolwiek rozważań na temat oddziaływania inwestycji na nieruchomości sąsiednie.
Nie rozstrzygając tej kwestii i rozważając ją tylko w aspekcie proceduralnym (także w związku z podniesionym w skardze zarzutem oczywistości braku interesu prawnego wnioskującej) wskazać należy, że przy ustalaniu na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowalnego kręgu stron postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, organ określając zakres obszaru oddziaływania planowanej inwestycji co do zasady bazuje na danych zawartych w projekcie budowlanym. Jednak dane te nie są dla organu wiążące. Rolą organu architektoniczno-budowlanego jest bowiem weryfikacja prawidłowości granic tego obszaru wyznaczonych przez inwestora, w interesie którego leży przecież ograniczenie liczby stron postępowania, które mogłyby kwestionować pozytywne dla niego rozstrzygnięcie.
To organ architektoniczno-budowlany powinien każdorazowo ustalić wszystkie przepisy odrębne, które wprowadzają ograniczenia w zabudowie danego terenu i na ich podstawie wyznaczyć teren w otoczeniu projektowanego obiektu budowlanego, biorąc pod uwagę konkretne cechy projektowanego obiektu budowlanego, jak jego funkcję, formę, konstrukcję, czy parametry (z wielu por. WSA w Krakowie z dnia 18 czerwca 2024 r., II SA/Kr 494/24, CBOSA).
15. Bez dokładnego wyjaśnienia tej zatem kwestii (a zatem rozważenia wszystkich okoliczności podnoszonych przez wnioskującą i jej pełnomocnika w podaniu o wznowienie i piśmie procesowym z dnia 14 lutego 2024 r.) nie ma możliwości ustalenia czy ma ona status strony w niniejszym postępowaniu. Niewątpliwie nie jest to kwestia oczywista i dająca się rozstrzygnąć a limine, a tym bardziej tylko na poziomie drugiej instancji.
Dlatego sąd podziela stanowisko Wojewody, że tak daleko idące uchybienia organu I instancji wykluczają możliwość merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy na szczeblu odwoławczym. W świetle art. 138 § 2 k.p.a. podstawową przesłanką prawną decyzji kasacyjnej pozostaje stwierdzenie przez organ odwoławczy, że w postępowaniu wyjaśniającym przed organem, który wydał zaskarżoną decyzję, dopuszczono się tego rodzaju poważnych naruszeń przepisów proceduralnych, które uzasadniają przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji w celu wszechstronnego jej wyjaśnienia. Warunek ten został w sprawie spełniony.
16. Sąd nie stwierdził też w kontrolowanym postanowieniu innych uchybień w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Z tych względów skarga na podstawie art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.
Wskazać należy, że niniejsze rozstrzygnięcie oraz postanowienie Wojewody mają charakter proceduralny - determinują przebieg postępowania i wskazują co organ I instancji ma zrobić w ponowionym postępowaniu. Nie przesądzają one jednak o treści merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI