II SA/Go 30/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2023-03-09
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
ubezpieczenie zdrowotneNFZświadczenia opieki zdrowotnejkoordynacja systemów zabezpieczenia społecznegoNiemcykoszty leczeniaeWUŚEKUZrozporządzenie 883/2004

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę pacjenta, który nie wykazał prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce, mimo zamieszkiwania i ubezpieczenia w Niemczech.

Skarżący D.W. kwestionował decyzję Prezesa NFZ o ustaleniu kosztów świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych mu w Polsce w latach 2017-2019, które sfinansował NFZ. Pacjent mieszkał i był ubezpieczony w Niemczech, a jego prawo do świadczeń w Polsce na podstawie formularza E106 wygasło. Sąd uznał, że pacjent nie wykazał prawa do świadczeń, a posiadana Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego nie uprawniała do planowanego leczenia. Skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi D.W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, która ustaliła koszt świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych skarżącemu w Polsce w latach 2017-2019 na kwotę 4 270,80 zł. Organ ustalił, że świadczenia te nie były świadczeniami gwarantowanymi z podstawowej opieki zdrowotnej, a prawo do nich skarżącego zostało potwierdzone w systemie eWUŚ na podstawie formularza E106 z Niemiec, które jednak wygasło w listopadzie 2017 r. Skarżący w okresach udzielenia świadczeń figurował jako osoba niezgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce. Mimo możliwości wstecznego zgłoszenia, skarżący tego nie uczynił, oświadczając jedynie, że był ubezpieczony w Niemczech i zabieg był zaplanowany. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że skarżący nie wykazał prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce. Podkreślono, że Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego uprawnia do świadczeń niezbędnych z medycznego punktu widzenia i nieplanowanych, a nie do zaplanowanego leczenia. Skarżący mieszkał i był ubezpieczony w Niemczech, a także nie przedłożył dokumentu potwierdzającego zgodę niemieckiej instytucji ubezpieczeniowej na leczenie planowe w Polsce. Sąd uznał, że nie zaszły okoliczności usprawiedliwionego błędnego przekonania o posiadaniu prawa do świadczeń.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba taka jest zobowiązana do zwrotu kosztów świadczeń, jeśli nie wykazała prawa do nich w Polsce i nie działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu o posiadaniu tego prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że skarżący, mimo zamieszkiwania i ubezpieczenia w Niemczech, nie wykazał prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce w okresach ich udzielenia. Wygasł jego formularz E106, a Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego nie uprawniała do zaplanowanego leczenia. Brak było również zgody niemieckiej instytucji ubezpieczeniowej na leczenie planowe w Polsce. Skarżący nie wykazał również przesłanki usprawiedliwionego błędnego przekonania o posiadaniu prawa do świadczeń.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.ś.o.z. art. 50 § ust. 16 pkt 1a

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 52 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 art. 17

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.ś.o.z. art. 15 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 50 § ust. 17

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

u.ś.o.z. art. 15 § ust. 2 pkt 1

Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 art. 19 § ust. 1

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 art. 25 § lit. A pkt 3

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący nie wykazał prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce w okresach ich udzielenia, gdyż mieszkał i był ubezpieczony w Niemczech, a jego prawo na podstawie formularza E106 wygasło. Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego nie uprawnia do zaplanowanego leczenia w innym państwie członkowskim. Skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego zgodę niemieckiej instytucji ubezpieczeniowej na leczenie planowe w Polsce. Nie zaszły okoliczności usprawiedliwionego błędnego przekonania skarżącego o posiadaniu prawa do świadczeń.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego, że posiadana Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego uprawniała go do leczenia w Polsce.

Godne uwagi sformułowania

Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego nie daje uprawnień, gdy celem podróży jest odbycie leczenia, a więc nie można na jej podstawie skorzystać z zaplanowanych świadczeń w innym państwie.

Skład orzekający

Grażyna Staniszewska

przewodniczący

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

członek

Jarosław Piątek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja zasad koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w UE w kontekście prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce dla osób ubezpieczonych za granicą, zwłaszcza w przypadku zaplanowanego leczenia."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy osoba mieszka i jest ubezpieczona w innym państwie UE, a świadczenia w Polsce były zaplanowane, a nie nagłe medyczne potrzeby podczas pobytu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego praktycznie zagadnienia koordynacji ubezpieczeń zdrowotnych w UE i może być interesująca dla osób podróżujących lub mieszkających za granicą, a także dla prawników zajmujących się prawem ubezpieczeń społecznych.

Czy EKUZ pokryje Twoje zaplanowane leczenie w Niemczech? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 4270,8 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II SA/Go 30/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-03-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Jarosław Piątek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
652  Sprawy ubezpieczeń zdrowotnych
Hasła tematyczne
Ubezpieczenia
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 210 poz 2135
art. 15, art. 50 ust. 16 pkt 10, art. 52
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Jarosław Piątek (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 marca 2023 r. sprawy ze skargi D.W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę.
Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wydał w dniu [...] grudnia 2022 r. decyzję nr [...], którą ustalił koszt świadczeń opieki zdrowotnej sfinansowanych ze środków publicznych, udzielonych D.W. w wysokości 4 270,80 zł jako osobie nieuprawnionej, na które składają się (ujęte w formie tabelarycznej) koszty leczenia szpitalnego oraz ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w łącznej kwocie 4 224,60 zł oraz koszty leków w łącznej kwocie 46,20 zł. Jednocześnie organ zobowiązał D.W. do pokrycia w/w wymienionych świadczeń w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, na rachunek bankowy Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia.
Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 50 ust. 18 w związku z art. 50 ust. 16 pkt 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U.2021.1285 ze zm., aktualny tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2561, dalej jako u.ś.o.z.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej jako k.p.a.).
W uzasadnieniu organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalił, iż Narodowy Fundusz Zdrowia sfinansował na rzecz D.W. świadczenia opieki zdrowotnej niebędące świadczeniami gwarantowanymi z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. Na podstawie danych sprawozdanych przez świadczeniodawców do NFZ ustalono, że prawo do świadczeń D.W. w dniach udzielenia świadczeń zostało potwierdzone w systemie elektronicznej weryfikacji uprawnień świadczeniobiorcy – eWUŚ, ponieważ w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych widniała rejestracja formularza E106 wydanego przez niemiecką instytucję ubezpieczeniową. Formularz E106 potwierdzał prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kraju zamieszkania.
W wyniku przeprowadzonej weryfikacji organ ustalił, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie formularzy
E 106 zostało wygaszone [...] listopada 2017 r. Status ubezpieczenia D.W. został ustalony na podstawie danych zawartych w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, który NFZ prowadzi w celu potwierdzenia prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego. Z danych w nim zawartych wynika, że D.W. od [...] grudnia 2017 r. do [...] listopada 2018 r. oraz od [...] lipca 2019 r. do [...] października 2019 r. figuruje jako osoba niezgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego. W tym czasie skorzystał z przedmiotowych świadczeń.
Zawiadamiając skarżącego o wszczęciu postępowania, organ poinformował go
o możliwości wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego - w terminie
30 dni od otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania - jeśli występowały przesłanki do zgłoszenia, np. jako członka rodziny. Wyjaśnił ponadto, w jaki sposób można dokonać wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Organ dalej podał, że D.W. nie dokonał wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Oświadczył natomiast, że był ubezpieczony w Niemczech, a zabieg był zaplanowany. Zwrócił się do organu o wystąpienie w jego imieniu do niemieckiej instytucji A o wystawienie formularzy potwierdzających uprawnienie do korzystania ze świadczeń na terenie Polski w okresie od [...] listopada 2013 r. do [...] listopada 2017 r. i od [...] grudnia 2017 r. do [...] listopada 2018 r. Skarżący oświadczył też, że w czasie kiedy zostały na jego rzecz udzielone świadczenia mieszkał w Niemczech.
Następnie organ podał, iż odmówił pośredniczenia w sprawie uzyskania formularza SI, ponieważ D.W. w trakcie udzielonych świadczeń posiadał ubezpieczenie zdrowotne w kraju, w którym mieszkał (Niemcy). Druk SI mogą uzyskać osoby mieszkające w innym Państwie członkowskim niż są ubezpieczone. Następnie powołał się na treść art. 52 ust. 1 u.ś.o.z. oraz z art. 17 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego i stwierdził, że D.W. w przedmiotowym okresie nie posiadał prawa do świadczeń wskazanych w decyzji.
W okresie udzielonych świadczeń mieszkał w Niemczech, był ubezpieczony w Niemczech i nie przedłożył organowi ani świadczeniodawcy dokumentu potwierdzającego zgodę jego instytucji ubezpieczeniowej na leczenie planowe w Polsce.
W skardze do Sądu D.W. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem wskazując, iż w okresie od [...] grudnia 2017 r. do [...] listopada 2018 r. posiadał Europejską Kartę Ubezpieczonego wydaną w Niemczech, w związku z czym za jego leczenie w Polsce w tym okresie powinna zapłacić Niemiecka Kasa Chorych. Podał też, że w roku 2019 nie posiadał żadnego ubezpieczenia, zatem roszczenia organu z tego roku są uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej do Sądu decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi
i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisu u.ś.o.z.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.ś.o.z. świadczeniobiorcy mają, na zasadach określonych w ustawie, prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, których celem jest zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie, pielęgnacja oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie. Stosownie do treści art. 50 ust. 16 pkt 1a u.ś.o.z. w przypadku gdy świadczenie opieki zdrowotnej zostało udzielone pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej w wyniku potwierdzenia prawa do świadczeń w sposób określony w ust. 3 osób, o których mowa w art. 52 ust. 1 osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej, jest obowiązana do uiszczenia kosztów tego świadczenia, z wyłączeniem osoby, której udzielono świadczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1. W myśl art. 15 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z. świadczeniobiorcy przysługują świadczenia gwarantowane z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej. W myśl art. 50 ust. 17 obowiązku, o którym mowa w ust. 16, nie stosuje się do osoby, która w chwili przedstawienia innego dokumentu potwierdzającego prawo do świadczeń opieki zdrowotnej albo złożenia oświadczenia o przysługującym jej prawie do świadczeń opieki zdrowotnej działała
w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.
Z przytoczonych powyżej przepisów u.ś.o.z. wynika ogólna zasada, zgodnie
z którą osoba, której udzielono świadczenia opieki zdrowotnej pomimo braku prawa do świadczeń opieki zdrowotnej obowiązana jest ponieść koszty udzielonego świadczenia. Od tejże zasady ustawa przewiduje wyjątki. Obowiązek uiszczenia kosztów nie dotyczy osoby, której udzielono świadczenia gwarantowane
z podstawowej opieki zdrowotnej (art. 15 ust. 2 pkt 1) oraz osoby, która działała
w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, że posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej (art. 50 ust. 17). W niniejszej sprawie skarżący otrzymał w dniach
[...] grudnia 2017 r., [...] stycznia 2018 r., [...] listopada 2018 r., [...] września 2019 r., [...] października 2019 r. świadczenia opieki zdrowotnej finansowane ze środków publicznych. Organ zasadnie wskazał, że przedmiotowe świadczenia nie miały charakter świadczeń gwarantowanych z podstawowej opieki zdrowotnej, o których mowa w art. 15 ust. 2 pkt 1 u.ś.o.z. (zob. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 540). Organ na podstawie danych zawartych
w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych ustalił, że D.W. od [...] grudnia 2017 r. do [...] listopada 2018 r. oraz od [...] lipca 2019 r. do [...] października 2019 r. figuruje jako osoba niezgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego. W tym czasie skorzystał z przedmiotowych świadczeń. Organ wyjaśnił, że prawo do świadczeń D.W. w okresie udzielenia świadczeń zostało potwierdzone w systemie elektronicznej weryfikacji uprawnień świadczeniobiorcy – eWUŚ, ponieważ w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych widniała rejestracja formularza E106 wydanego przez niemiecką instytucję ubezpieczeniową. Formularze E106 potwierdzały prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w kraju zamieszkania. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji organ ustalił, że prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie formularzy E106 zostało wygaszone [...] listopada 2017 r. W piśmie z dnia [...] lipca 2022 r. organ wskazał, że nastąpiło to w związku z informacją zagranicznej kasy chorych przekazaną na formularzu E108. Należy wskazać, że organ w trakcie postępowania poinformował skarżącego o możliwości wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego - w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wszczęciu postępowania - jeśli występowały przesłanki do zgłoszenia, np. jako członka rodziny. Wyjaśnił ponadto, w jaki sposób można dokonać wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. D.W. nie dokonał wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Oświadczył natomiast, że był ubezpieczony w Niemczech, a zabieg był zaplanowany. Zwrócił się do organu o wystąpienie w jego imieniu do niemieckiej instytucji A o wystawienie formularzy potwierdzających uprawnienie do korzystania ze świadczeń na terenie Polski w okresie od [...] listopada 2013 r. do [...] listopada 2017 r. i od [...] grudnia 2017 r. do [...] listopada 2018 r. Skarżący oświadczył też, że w czasie kiedy zostały na jego rzecz udzielone świadczenia mieszkał w Niemczech i podlegał tam ubezpieczeniu. Organ podał, iż odmówił pośredniczenia w sprawie uzyskania formularza SI, ponieważ D.W. w trakcie udzielonych świadczeń posiadał ubezpieczenie zdrowotne w kraju, w którym mieszkał (Niemcy). Druk SI mogą uzyskać osoby mieszkające w innym Państwie członkowskim niż są ubezpieczone.
Dla prawidłowej oceny zaistniałej sytuacji istotne znaczenie mają także regulacje prawne zawarte w przepisach Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. U. UE.L.2004, Nr 166, poz. 1 – dalej jako rozporządzenie nr 883/2004), Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 roku dotyczące wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2009, Nr 284, poz. 1).
Zgodnie z art. 17 rozporządzenia 883/2004 ubezpieczony lub członkowie jego rodziny, którzy mają miejsce zamieszkania w innym Państwie Członkowskim niż państwo właściwe Państwo Członkowskie, otrzymują w Państwie Członkowskim, w którym mają miejsce zamieszkania, świadczenia rzeczowe udzielane, w imieniu właściwej instytucji, przez instytucję miejsca zamieszkania, zgodnie z przepisami stosowanego przez nią ustawodawstwa tak, jak gdyby byli oni ubezpieczeni na mocy tego ustawodawstwa.
Jednym z podstawowych założeń koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego jest możliwość korzystania ze świadczeń w miejscu zamieszkania. Dotyczy to również świadczeń z tytułu choroby, przy czym komentowany przepis obejmuje ich szczególną kategorię – świadczenia rzeczowe. Ubezpieczony lub członkowie jego rodziny, jeśli mają miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, mogą domagać się realizacji świadczeń rzeczowych od instytucji miejsca zamieszkania tylko z tego tytułu, że nabyli do nich uprawnienia w państwie właściwym. Osoby takie należy zatem traktować tak, jakby były objęte ubezpieczeniem na terytorium państwa miejsca zamieszkania. Przesłankami zastosowania przedmiotowego przepisu jest: 1) posiadanie statusu ubezpieczonego lub członka rodziny i 2) zamieszkiwanie w innym państwie członkowskim niż państwo właściwe (K.Ślebzak, Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Komentarz, WKP 2012).
Zgodnie z art. 52 ust. 1 u.ś.o.z. osobie uprawnionej do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji, w celu korzystania z tych świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Fundusz wydaje dokument potwierdzający prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, zwany dalej "poświadczeniem". Poświadczenie o prawie do świadczeń zdrowotnych wydawane jest przez Narodowy Fundusz Zdrowia osobom, dla których instytucją właściwą jest instytucja innego państwa członkowskiego UE/EFTA. W wyniku poświadczenia wydanego przez oddział NFZ do formularza wystawionego przez instytucję innego państwa członkowskiego osoba taka może w Polsce korzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej na takich samych zasadach jak polscy ubezpieczeni. Poświadczenie sporządzane jest przez NFZ w języku polskim i zawiera dane określone w art. 52 ust. 2 u.ś.o.z., a w szczególności: nazwę instytucji zagranicznej, na koszt której będą udzielane świadczenia opieki zdrowotnej; adres miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; zakres świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących uprawnionemu w rozumieniu przepisów o koordynacji; okres przysługiwania świadczeń opieki zdrowotnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Poświadczenie wydawane jest na podstawie zaświadczenia (formularze serii E lub dokument S1 wystawionego przez instytucję właściwą państwa członkowskiego UE/EFTA (A. Pietraszewska-Macheta, red. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. III WKP 2018).
Zasadnie organ wskazał, że w okresie, w którym skarżący uzyskał świadczenia zdrowotne w Polsce nie był do tego uprawniony, gdyż mieszkał w Niemczech i w tym kraju podlegał ubezpieczeniu. Zważyć trzeba, że skarżący nie przedłożył poświadczenia, o którym mowa w art. 52 ust. 1 u.ś.o.z., które jak wyżej wskazano jest wydawane na podstawie zaświadczenia (dokument S1) wystawionego przez instytucję właściwą państwa członkowskiego UE/EFTA, ani dokumentu potwierdzającego zgodę jego instytucji ubezpieczeniowej na leczenie planowe (dokument S2) w Polsce (zob. art. 53 u.ś.o.z., art. 20 Rozporządzenia nr 883/2004, A. Pietraszewska-Macheta, red. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. III WKP 2018).
Nie podważa stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w okresie od [...] grudnia 2017 r. do [...] listopada 2018 r. posiadał on Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego otrzymaną w Niemczech
z uwagi na ubezpieczenie zdrowotne w A. Zgodnie z art. 51 ust. 1 u.ś.o.z. w celu potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej przysługujących świadczeniobiorcy, zgodnie z przepisami o koordynacji, na terytorium innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego UE lub EFTA, lub Zjednoczonego Królestwa, Fundusz wydaje, na zasadach i w zakresie określonych w przepisach o koordynacji, Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego lub zaświadczenie o prawie do tych świadczeń. Z kolei według art. 19 ust.1 rozporządzenia nr 883/2004, o ile przepisy ust. 2 nie stanowią inaczej, ubezpieczony i członkowie jego rodziny przebywający w innym Państwie Członkowskim niż państwo właściwe są uprawnieni do świadczeń rzeczowych, które z powodów medycznych stają się niezbędne w czasie ich pobytu, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń oraz przewidywanego czasu pobytu. Z powyższego wynika, iż karta EKUZ uprawnia ubezpieczonego do świadczeń rzeczowych, które zostaną uznane przez lekarza za niezbędne z medycznego punktu widzenia w czasie pobytu na terenie innego państwa członkowskiego, z uwzględnieniem charakteru tych świadczeń i czasu trwania pobytu. Zgodnie z art. 25 lit. A pkt 3 rozporządzenia nr 987/2009, świadczenia rzeczowe,
o których mowa w art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, oznaczają świadczenia rzeczowe, które są udzielane w państwie członkowskim miejsca pobytu, zgodnie z jego ustawodawstwem, a które stają się niezbędne ze wskazań medycznych, z myślą
o zapobieżeniu przymusowemu powrotowi ubezpieczonego do właściwego państwa członkowskiego przed końcem planowanego pobytu w celu uzyskania niezbędnego leczenia. Wskazuje się, że Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego stanowi dowód na to, że jej posiadacz jest uprawniony w państwie członkowskim pobytu do świadczeń rzeczowych z tytułu choroby, które stają się niezbędne ze względów medycznych i które są udzielane podczas pobytu czasowego w innym państwie członkowskim. Świadczenia te udzielane są w imieniu instytucji właściwej przez instytucję miejsca pobytu, zgodnie z przepisami stosowanego przez nią ustawodawstwa, tak jakby zainteresowane osoby były ubezpieczone na mocy wspomnianego ustawodawstwa. Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego nie daje uprawnień, gdy celem podróży jest odbycie leczenia, a więc nie można na jej podstawie skorzystać z zaplanowanych świadczeń w innym państwie. Jest osobistą kartą wystawioną na nazwisko posiadacza ze wskazanym okresem ważności (A. Pietraszewska-Macheta, red. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Komentarz, wyd. III WKP 2018).
Należy zatem stwierdzić, że Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego w pewnych sytuacjach uprawnia osobę, na którą została wystawiona do skorzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w innym państwie członkowskim. Dotyczy to świadczeń niezbędnych z medycznego punktu widzenia i nieplanowanych.
Z oświadczenia skarżącego z dnia [...] sierpnia 2022 r. wynika, że uzyskane świadczenia opieki zdrowotnej wykonane w Polsce były przez niego zaplanowane,
a zatem nie był do nich uprawniony. Nadto organ zasadnie wskazał, że skarżący nie przedłożył organowi ani świadczeniodawcy dokumentu potwierdzającego zgodę jego instytucji ubezpieczeniowej na leczenie planowe w Polsce.
W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie nie zachodzą okoliczności wskazujące na możliwość odstąpienia od stosowania art. 50 ust. 16 u.ś.o.z. ze względu na fakt, że osoba składająca oświadczenie działała w usprawiedliwionym błędnym przekonaniu, iż posiada prawo do świadczeń opieki zdrowotnej (art. 50 ust. 17 u.ś.o.z.). Należy mieć bowiem na uwadze, że w trakcie udzielonych świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce skarżący mieszkał w Niemczech i posiadał ubezpieczenie zdrowotne w Niemczech. Zważyć trzeba, że w sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją, gdy brak prawa do świadczeń wynika z działania (zaniechania) innych podmiotów niż osoba składająca przedmiotowe oświadczenie, czyli np. z przyczyn zawinionych przez płatnika składki na ubezpieczenie zdrowotne (por. wyroki NSA: z 6 listopada 2019 r., II GSK 1788/18, z 12 grudnia 2019 r., II GSK 1001/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), lecz z wadliwym (zweryfikowanym w późniejszym okresie) wpisem w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych potwierdzającym posiadanie przez D.W. uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej w okresie ich udzielenia, czego skarżący nie kwestionuje. Według twierdzeń skarżącego również w okresie od [...] listopada 2013 r. do [...] listopada 2017 r. mieszkał w Niemczech. Skarżący winien zatem zachować należytą staranność odnośnie ustalenia, na jakich zasadach i warunkach posiada uprawnienie do świadczeń zdrowotnych w Polsce. Uchybienie organu w kontekście braku rozważenia przesłanki wskazanej w art. 15 ust. 7 u.ś.o.z. nie miało zatem wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI