II SA/Go 285/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Prokuratora na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie nadania Statutu Sołectwu, uznając, że statut prawidłowo określa zasady wyboru i odwoływania organów sołectwa.
Prokurator zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w sprawie Statutu Sołectwa, zarzucając naruszenie prawa w zakresie uprawnień zebrania wiejskiego do powoływania i odwoływania sołtysa oraz rady sołeckiej, a także ustalenia kworum. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że statut prawidłowo określa zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej, a rozróżnienie między 'zebraniem' a 'zebraniem wiejskim' jest uzasadnione. Sąd podkreślił samodzielność gminy w kształtowaniu ustroju jednostek pomocniczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie nadania Statutu Sołectwu. Prokurator zarzucił istotne naruszenie prawa, w szczególności przepisów ustawy o samorządzie gminnym, kwestionując uprawnienia zebrania wiejskiego do powoływania i odwoływania sołtysa i rady sołeckiej oraz ustalenie kworum dla ważności uchwał w tym zakresie. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podkreślając celowe rozróżnienie terminów 'zebranie' i 'zebranie wiejskie' w uchwale oraz prawidłowe określenie zasad i trybu wyborów organów jednostki pomocniczej zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g. Sąd, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, oddalił skargę. Sąd uznał, że statut prawidłowo określa zasady i tryb wyborów organów sołectwa, a użycie pojęcia 'zebranie' w kontekście wyborów, odróżnione od 'zebrania wiejskiego', jest uzasadnione. Podkreślono, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym pozostawiają znaczną samodzielność radzie gminy w kształtowaniu ustroju jednostek pomocniczych, o ile nie naruszają przepisów ustawowych. Sąd stwierdził, że regulacje zawarte w statucie nie naruszają przepisów dotyczących wyboru i odwoływania sołtysa i rady sołeckiej, w tym wymogu głosowania tajnego i bezpośredniego przez stałych mieszkańców sołectwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, statut jednostki pomocniczej może określać zasady i tryb wyborów organów, w tym dopuszczać powoływanie i odwoływanie przez zebranie wiejskie, o ile spełnione są wymogi ustawowe dotyczące głosowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustawa o samorządzie gminnym przyznaje radzie gminy znaczną samodzielność w kształtowaniu ustroju jednostek pomocniczych. Rozróżnienie między 'zebraniem' a 'zebraniem wiejskim' w statucie jest dopuszczalne, a przepisy dotyczące wyboru i odwoływania organów sołectwa mogą być precyzowane w statucie, o ile nie naruszają przepisów ustawowych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.s.g. art. 35 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 35 § ust. 3 pkt 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 36 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 119 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 5 i 6
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 147 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.u.s.a. art. 1 § § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
u.s.g. art. 36 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 91
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
k.p.a. art. 156 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 165 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 169 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rozróżnienie między 'zebraniem' a 'zebraniem wiejskim' w statucie jest dopuszczalne i uzasadnione. Statut prawidłowo określa zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej, zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g. Samorząd terytorialny posiada samodzielność w kształtowaniu ustroju jednostek pomocniczych, o ile nie narusza przepisów ustawowych. Brak ustawowej regulacji dotyczącej odwoływania sołtysa i członków rady sołeckiej nie stanowi naruszenia prawa.
Odrzucone argumenty
Zebranie wiejskie nie może być uprawnione do powoływania i odwoływania sołtysa oraz członków rady sołeckiej. Ustalenie kworum dla ważności uchwał zebrania wiejskiego w sprawie wyboru organów sołectwa jest niezgodne z prawem. Niedookreśloność przepisów statutu dotyczących wyboru i odwoływania organów sołectwa stanowi istotne naruszenie prawa.
Godne uwagi sformułowania
nie można utożsamiać z 'zebraniem wiejskim' samodzielność samorządu terytorialnego jest [...] jedną z podstawowych zasad kreujących taki samorząd nie jest konieczne rażące naruszenie prawa, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia
Skład orzekający
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Jaśkiewicz
sędzia
Grażyna Staniszewska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustroju jednostek pomocniczych, kompetencji organów gminy, zasad tworzenia statutów sołectw oraz kontroli sądowej nad uchwałami organów samorządu terytorialnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z uchwałą konkretnej rady gminy i może wymagać uwzględnienia odmienności stanów faktycznych w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii ustrojowych w samorządzie terytorialnym, takich jak kompetencje organów pomocniczych i samodzielność gminy w kształtowaniu ich ustroju. Jest to interesujące dla prawników zajmujących się prawem samorządowym.
“Samorządowa samodzielność w statucie sołectwa – co wolno, a czego nie?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 285/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2025-06-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-05-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący sprawozdawca/ Grażyna Staniszewska Jacek Jaśkiewicz Symbol z opisem 6260 Statut 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Skarżony organ Rada Miasta Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 935 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.) Dz.U. 2018 poz 994 art. 35 ust. 1 i ust. 3, art. 36 ust. 2 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na uchwałę Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] r. nr VI/38/19 w sprawie nadania Statutu Sołectwu [...] oddala skargę. Uzasadnienie Rada Miejska w [...] w dniu [...] stycznia 2019 r. - powołując się na art. 35 oraz art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.; dalej u.s.g.) - podjęła uchwałę nr VI/38/19 w sprawie nadania Statutu Sołectwu [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2019 r., poz. 492). Powyższą uchwałę zaskarżył Prokurator Rejonowy w [...] w części dotyczącej "Rozdziału 5 uchwały tj. § 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23 oraz § 13 pkt 2", zarzucając istotne naruszenie prawa, w szczególności przepisów art. 35 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. przez nadanie w statucie sołectwa zebraniu wiejskiemu uprawnienia do powoływania i odwoływania sołtysa, członków rady sołeckiej i określenie kworum zebrania wiejskiego przy podejmowania uchwał w tym przedmiocie. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zakresie "Rozdziału 5 tj. § 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23 oraz § 13 pkt 2". W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że zgodnie z treścią Rozdziału 5 zaskarżonej uchwały wyboru oraz odwołania sołtysa i członków rady sołeckiej dokonuje zebranie wiejskie, choć w § 6 tej uchwały określającym kompetencje zebrania wiejskiego nie wskazano, iż należy do nich wybór i odwołanie sołtysa i rady sołeckiej. Jednakże w § 16 uchwały wskazano, że zebranie wiejskie, na którym dokonuje się wyboru sołtysa i rady sołeckiej, zwołuje burmistrz. Dalsze przepisy Rozdziału 5 zaskarżonej uchwały określają zasady wyboru odwoływania sołtysa i członków rady sołeckiej przez zebranie wiejskie. Ponadto zgodnie z treścią "§ 13 pkt 2" uchwały nr VI/38/19 uchwały zebrania wiejskiego są ważne, gdy uczestniczy w nim co najmniej 20% mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania w dniu zebrania wiejskiego. Z uwagi na brzmienie "§ 9 pkt 3" zaskarżonej uchwały – zdaniem skarżącego - należy uznać, że przepis ten stosuje się do Rozdziału 5 tej uchwały. Co do zasad zwoływania i trybu zwoływania zebrania wiejskiego w sprawie wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej mają zastosowanie przepisy Rozdziału 5. W pozostałej części w zakresie wyboru i odwoływania sołtysa oraz członków rady sołeckiej należy stosować przepisy ogólne o zebraniu wiejskim, w tym "§ 13 pkt 2" uchwały. Zapis zawarty w "§ 9 pkt 3" uchwały jest nieprecyzyjny i rodzi wątpliwości interpretacyjne. Określenie użyte w tym przepisie, iż odrębne zasady i tryb zwoływania zebrań, na którym dokonuje się wyborów sołtysa i rady sołeckiej określone są w Rozdziale 5 rodzą istotne wątpliwości interpretacyjne w zakresie użytego zwrotu "zasady". Nie wiadomo czy zwrot ten odnosi się do zasad zwoływania zebrania wiejskiego czy też zasad dotyczących przebiegu zebrania wiejskiego, w tym np. kworum. Wykładnia językowa "§ 9 pkt 3" prowadzi do wniosku, iż zasady odnoszą się jedynie do zwoływania zebrania wiejskiego, co skutkuje niezgodnym z prawem określeniem kworum wyborów na sołtysa do rady sołeckiej. Prokurator podniósł również, że powszechnie w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że kompetencja do wyboru i odwoływania sołtysa i rady sołeckiej nie może być przypisana organowi uchwałodawczemu sołectwa - zebraniu wiejskiemu - a należy do mieszkańców sołectwa. Ponadto przyjmuje się, że niezgodne z prawem jest ustalenie kworum dla ważności wyboru sołtysa czy też rady sołeckiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając przede wszystkim, że w uchwale terminy "zebranie" i "zebranie wiejskie" nie są traktowane zamiennie, a dokonano ich celowego rozróżnienia. Trzeba zwrócić uwagę, iż w § 1 ust. 3 uchwały, precyzującym użyte w skarżonym akcie określenia, nie wprowadzono definicji słowa "zebranie" i nie wskazano, iż zwrot "zebranie’" jest tożsamy z określeniem "zebranie wiejskie". Nie można terminów tych zatem traktować w sposób tożsamy, jak zdaje się to czynić skarżący. Wbrew twierdzeniom skargi, § 16 uchwały nie zawiera wskazania, że burmistrz zwołuje zebranie wiejskie, na którym dokonuje się wyboru sołtysa i rady sołeckiej, a podano w nim, że "zebranie, na którym ma być dokonany wybór sołtysa i rady sołeckiej, zwołuje burmistrz". Dalej organ podniósł, że zgodnie z przepisem art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g. statut jednostki pomocniczej określa w szczególności zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej. W myśl powyższego w Rozdziale 5 uchwały określono właśnie odrębne zasady i tryb dla wyborów sołtysa, a także rady sołeckiej (tak też zatytułowano rzeczony Rozdział). Rozdział ten stanowi kompleksową regulację dotyczącą powyższego, z tym zastrzeżeniem, że zastosowanie znajdą do zawartych w nim regulacji także zapisy uchwały zawarte w innych, wprost wskazanych, jej częściach tj. dotyczące protokołowania zebrania (zgodnie z § 20 uchwały) oraz zwołania zebrania, na którym ma być odwołany sołtys lub członkowie rady sołeckiej (§ 22 ust. 4, § 23 uchwały). Rozdział ten nie wskazuje, wbrew twierdzeniom skarżącego, na to, iż wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej dokonuje zebranie wiejskie, podaje natomiast, że wybór ten dokonywany jest na zebraniu, który to termin, jak już powyżej wskazano, nie stanowi synonimu zwrotu "zebranie wiejskie". Rozdział 5 uchwały zawiera zatem odrębne zasady w zakresie "zasad i trybu" wyborów, na co w pełni zasadnie, w ocenie organu, wskazuje wprost w § 9 ust. 3 uchwały. Zapis ten jasno i wprost podaje, że "Odrębne zasady i tryb zwołania zebrań, na których ma być dokonany wybór sołtysa i rady sołeckiej określone są w rozdziale 5". Powyższe nie oznacza jednak, że zapisy Rozdziału 5 dotyczą wyłącznie rzeczonej kwestii. Odesłanie oznacza bowiem, że Rozdział 5 uchwały zawiera zasady i tryb zwołania zebrań, ale nie oznacza, że nie zawiera innych regulacji. Jak bowiem wprost wskazuje jego tytuł reguluje on nie tylko zasady, ale także tryb wyborów tak sołtysa, jak i rady sołeckiej Odnośnie zaś zapisu § 22 uchwały odnoszącego się do kwestii odwołania sołtysa oraz członków rady sołeckiej organ podniósł, że przepis art. 36 ust. 2 u.s.g. dotyczy wyłącznie kwestii wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej. Ustawodawca w aktach powszechnie obowiązujących nie zawarł żadnej regulacji dotyczącej ich odwoływania, w tym także nie wskazał podmiotu uprawionego do powyższego. Nie można wobec tego przyjąć, że przyznanie zebraniu wiejskiemu - jako organowi uchwałodawczemu - kompetencji do odwołania rady sołeckiej lub jej członków, narusza prawo i to w sposób istotny. Reasumując organ stwierdził, że nie doszło do zarzucanego w skardze istotnego naruszenia prawa, w szczególności przepisów art. 35 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd rozpoznał opisaną powyżej skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym złożył skarżący, a organ w zakreślonym termin nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a.. W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. W tej kwestii odwołać się należy do przepisów u.s.g., w której mowa o dwóch rodzajach naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy, tj. naruszenia istotne lub nieistotne (art. 91 u.s.g.). W piśmiennictwie i orzecznictwie do istotnego naruszenia prawa zalicza się naruszenie przez organ gminy podejmujący uchwałę lub zarządzenie przepisów o właściwości, podjęcie takiego aktu bez podstawy prawnej, wadliwe zastosowanie normy prawnej będącej podstawą prawną podjęcia aktu, jak również naruszenie przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały. Innymi słowy, za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102; wyroki NSA: z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, Lex nr 25639). Stwierdzenie nieważności uchwały może nastąpić więc tylko wtedy, gdy uchwała pozostaje w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym, co jest oczywiste i bezpośrednie oraz wynika wprost z treści tego przepisu. Nie jest zaś konieczne rażące naruszenie prawa, warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji czy postanowienia, o jakim mowa w przepisie art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.). Natomiast w przypadku nieistotnego naruszenia nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej pozostawała opisana na wstępie uchwała w sprawie nadania Statutu Sołectwu [...]. Podstawę prawną uchwały stanowiły m.in. przepisy art. 35 ust. 1 i 3 u.s.g. Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g. organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. W świetle natomiast art. 35 ust. 3 u.s.g. statut jednostki pomocniczej określa w szczególności: 1) nazwę i obszar jednostki pomocniczej; 2) zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej; 3) organizację i zadania organów jednostki pomocniczej; 4) zakres zadań przekazywanych jednostce przez gminę oraz sposób ich realizacji; 5) zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej. Istota skargi Prokuratora sprowadza się do zakwestionowania dopuszczalności powoływania i odwoływania sołtysa i rady sołeckiej przez zebranie wiejskie oraz ustalenia kworum, od którego uzależniona jest ważność podjęcia uchwał na takim zebraniu. Stosownie do art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Sąd nie podziela stanowiska skarżącego jakoby z zaskarżonego statutu wynikało, że wyboru sołtysa i rady sołeckiej dokonuje zebranie wiejskie. W odniesieniu do tych wyborów konsekwentnie gminny uchwałodawca posługuje się pojęciem "zebranie", którego nie można utożsamiać z "zebraniem wiejskim", na co słusznie zwrócono uwagę w odpowiedzi na skargę. W § 1 ust. 2 zaskarżonej uchwały nie zdefiniowano na użytek tego aktu ani pojęcia "zebranie", ani "zebranie wiejskie". Analiza uchwały wskazuje, iż użycie sformułowania "zebranie" było zabiegiem celowym i zostało ono przewidziane jedynie dla wyborów sołtysa i rady sołeckiej, co wynika zarówno z § 9 ust. 3 uchwały, jak i jej Rozdziału 5, który został zatytułowany "Zasady i tryb wyborów sołtysa i rady sołeckiej". Przemawia za tym również treść § 6, który określa kompetencje zebrania wiejskiego, wśród których nie ma powoływania sołtysa i rady sołeckiej. Wbrew zarzutom skargi § 16 uchwały nie używa sformułowanie "zabranie". Ponadto wobec kompleksowej regulacji zawartej w Rozdziale 5, odnoszącym się zarówno do trybu zwoływania takiego zebrania, jak i zasad wyboru organów jednostki pomocniczej (co stanowi realizację normy kompetencyjnej wynikającej z art. 35 ust. 4 pkt 2 u.s.g.), odwoływanie się do przepisów Rozdziału 4 w przypadku zebrania następuje jedynie w sytuacjach wyraźnie wskazanych. Mianowicie chodzi zasady jego protokołowania zawarte w § 15 (odesłanie wynikające z § 20) oraz jego ważność uzależnioną od prawidłowego powiadomienia mieszkańców sołectwa, stosownie do § 13 ust.1 (odesłanie wynikające z § 17). Podkreślenia wymaga, iż powyższe przepisy odsyłające byłyby całkowicie zbędne, gdyby uznać, że przepisy dotyczące zebrań wiejskich mają zastosowanie do zebrania przewidzianego w Rozdziale 5 zaskarżonej uchwały. Stąd odmienne twierdzenia skarżącego w tym zakresie, w szczególności, iż ma zastosowanie przepis o kworum (§ 13 ust. 2 uchwały) są pozbawione podstaw. Wspomniane "zebranie" należało potraktować jako zebranie wyborcze stałych mieszkańców sołectwa upoważnione do wyboru sołtysa i rady sołeckiej. W kontekście powyższych uwag, jak i również analizy poszczególnych przepisów zaskarżonej uchwały, należało uznać, iż regulacje w niej zawarte w żadnym aspekcie nie naruszają ani art. 35 ust. 2 pkt 2 u.s.g., ani tym bardziej art. 36 ust. 2 u.s.g. Zachowane zostaje bowiem w przypadku wyboru sołtysa i rady sołeckiej głosowanie tajne, bezpośrednie, z spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Niezależnie od powyższego wymaga podkreślenia, iż w doktrynie zwraca się uwagę na dwie okoliczności – że formalnie pojęcia "zebranie wiejskie" i "ogół mieszkańców sołectwa" pokrywają się, jednakże mają odrębne kompetencje. W praktyce rozróżnienie obu gremiów jest kwestią stricte formalną. Nie jest przecież wykluczone, że wyboru sołtysa lub członków rady sołeckiej dokonają wyłącznie uprawnieni mieszkańcy sołectwa w dacie i miejscu zwołanego zebrania wiejskiego (por. P. Chmielnicki (red.) U.s.g., Komentarz, Warszawa 2022, t. do art. 36). Ponadto w aktualnym orzecznictwie podnosi się, iż wprawdzie zgodnie z art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtysa oraz członków rady sołeckiej wybiera się w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, tym niemniej nie oznacza to, że jedynym możliwym trybem wyboru sołtysa jest jego wybór przez stałych mieszkańców sołectwa. Regulacja trybu wyboru osób pełniących określone funkcje w organach jednostek pomocniczych stanowi zakres regulacji wewnętrznego ustroju gminy. Potwierdza to art. 35 ust. 1 u.s.g. zgodnie z którym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem. Rada gminy decydując się na utworzenie jednostki pomocniczej korzysta ze znacznego zakresu samodzielności przy regulacji statutu takiej jednostki. Ograniczona jest jedynie wyraźną treścią przepisów ustawowych oraz koniecznością uwzględnienia zasady, że jednostka pomocnicza nie jest jednostką samorządu terytorialnego. Samodzielność samorządu terytorialnego jest, w odróżnieniu od administracji rządowej, jedną z podstawowych zasad kreujących taki samorząd. Bez samodzielności nie byłoby samorządu terytorialnego, co wyraźnie zauważył ustawodawca wpisując zasadę samodzielności samorządu do Konstytucji RP (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP). Jednym z zakresów owej samodzielności jest także samodzielność w określaniu ustroju danej jednostki samorządu, a w przypadku gmin dodatkowo także ustroju jednostki pomocniczej. W zakresie wykonywania zadania polegającego na określeniu ustroju wewnętrznego gminy, organy gminy (a w szczególności organ stanowiący gminy) korzystają z władztwa i mają prawo do przyjmowania takiej regulacji, która nie jest sprzeczna z przepisami ustaw. Wniosek ten wynika z art. 169 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące, a podstawową ustawą regulującą ustrój samorządu jest ustawa o samorządzie gminnym. Powyższe prowadzi do wniosku, że przepisy regulujące tryb wyborów organów sołectwa pozostawione zostały w znacznej mierze samodzielności organów stanowiących gmin, które same decydują w jakim trybie następuje ich powołanie. Jeżeli są jakieś w tym zakresie ograniczenia, to muszą one wynikać z przepisów rangi ustawowej. Jeżeli wybór sołtysa i członków rady sołeckiej następuje w głosowaniu tajnym, bezpośrednim i spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania to dopuszczalnym było doprecyzowanie w Statucie, czy następuje on w drodze uchwały zebrania wiejskiego respektującego powyższe zasady, czy też w drodze głosowania mieszkańców sołectwa (por. wyrok NSA z 9 lutego 2023 r., III OSK 6684/21 i powołane tamże orzecznictwo). W judykaturze zwraca się ponadto uwagę, że nie można przyjąć, że treść art. 36 ust. 2 u.s.g. zawiera pełną (kompleksową) regulację trybu wyboru sołtysa i rady sołeckiej, skoro przeprowadzenie wyborów członków tych organów wymaga doprecyzowania tej materii w statucie jednostki pomocniczej i to niezależnie od tego, czy wyboru dokonuje zebranie wiejskie czy też wszyscy mieszkańcy w bezpośrednich wyborach, dopuszczając tym samym możliwość określenia kworum (por. wyroki NSA z 9 kwietnia 2024 r., III OSK 4103/21 i III OSK 4036/21). Zdaniem Sądu nie można również uznać, że skoro dany przepis (art. 36 ust. 2 u.s.g.) reguluje tryb wyboru sołtysa i członków rady sołeckiej, to tak samo zostało ustawowo uregulowane ich odwoływanie. Gdyby ustawodawca zamierzał objąć ustawową regulacją także odwołanie sołtysa lub rady sołeckiej, to uczyniłby to w ustawie. Stąd brak w tym zakresie regulacji nie stanowi wady ustawy ani też nie jest zaniechaniem prawodawczym. Ustawodawca kierując się zasadą samodzielności pozostawił kwestie regulacji odwoływania (a nawet samej możliwości odwoływania) sołtysa zapisom statutów jednostek pomocniczych, co również odnosi się do członków rady sołeckiej. Nie można zatem uznać, że przyznanie Zebraniu Wiejskiemu - jako organowi uchwałodawczemu - kompetencji do odwołania sołtysa i członków rady sołeckiej, w sposób istotny narusza prawo (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r., II OSK 1528/17, wyrok WSA w Warszawie z 13 listopada 2024 r., VIII SA/Wa 624/24, wyrok WSA w Poznaniu z 9 lipca 2020 r., IV SA/Po 404/20, wyrok WSA w Krakowie z 9 lipca 2020 r., II SA/Kr 186/20, wyrok WSA w Kielcach z 20 lutego 2020 r., II SA/Ke 1102/19, A. Agopszowicz [w:] A. Agopszowicz, Z. Gilowska, U.s.g. Komentarz, Warszawa 1997, art. 36 Nb 2, M. Augustyniak, Jednostki pomocnicze gminy, Warszawa 2010, s. 168;; A. Szewc [w:] A. Szewc, G. Jyż, Z. Pławecki, U.s.g. Komentarz, Warszawa 2012, uw. 4 do art. 35 i uw. 6 do art. 36 ). Mając na uwadze powyższe Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI