II SA/Go 281/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wlkp.2025-07-03

NSAAdministracyjnewsa

ewidencja gruntówprawo geodezyjneaktualizacja danychbłędy w ewidencjiklasyfikacja gleboznawczaużytki gruntowepostępowanie administracyjne WSAorzecznictwo

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

WSA oddalił skargę spółki na decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji ewidencji gruntów, uznając, że błędy w ewidencji zostały już skorygowane, a przywrócenie stanu sprzed lat byłoby niedopuszczalne.

Spółka domagała się aktualizacji ewidencji gruntów poprzez przywrócenie pierwotnych klasyfikacji gleboznawczych i powierzchni użytków. Organy administracji uznały, że błędy w ewidencji zostały już skorygowane w kolejnych pracach geodezyjnych, a przywrócenie stanu sprzed kilkudziesięciu lat byłoby niedopuszczalne ze względu na zmiany prawne i faktyczne. WSA oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że ewidencja ma charakter deklaratoryjny i nie można jej zmieniać wstecznie ani na podstawie ponownej oceny archiwalnych dokumentów.

Spółka "B" Sp. z o.o. wniosła o aktualizację ewidencji gruntów i budynków, domagając się przywrócenia pierwotnego przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej oraz prawidłowego opisu i powierzchni użytków dla swoich nieruchomości. Organy administracji, począwszy od Starosty, a skończywszy na Wojewódzkim Inspektorze Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, umorzyły postępowanie, uznając, że wszelkie wykryte błędy w ewidencji zostały już skorygowane w kolejnych pracach geodezyjnych. Podkreślono, że ewidencja ma charakter deklaratoryjny i nie można jej zmieniać wstecznie ani na podstawie ponownej oceny archiwalnych dokumentów, zwłaszcza gdy nastąpiły nieodwracalne zmiany prawne i faktyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko organów. Sąd wskazał, że aktualizacja ewidencji ma na celu odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego i faktycznego, a nie tworzenie nowego stanu prawnego ani przywracanie stanu archiwalnego. W sytuacji, gdy błędy zostały już skorygowane, a przywrócenie stanu sprzed lat byłoby sprzeczne z obowiązującymi przepisami i zmianami prawnymi, postępowanie zostało prawidłowo umorzone jako bezprzedmiotowe.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism

Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ ewidencyjny ma obowiązek aktualizacji danych w przypadku wykrycia błędnych informacji, jednakże aktualizacja ta ma na celu odzwierciedlenie aktualnego stanu prawnego i faktycznego, a nie przywracanie stanu archiwalnego, zwłaszcza gdy błędy zostały już skorygowane lub gdy przywrócenie stanu archiwalnego byłoby sprzeczne z obowiązującymi przepisami i zmianami prawnymi.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ewidencja gruntów ma charakter deklaratoryjny i nie można jej zmieniać wstecznie ani na podstawie ponownej oceny archiwalnych dokumentów. Błędy w ewidencji, które zostały już skorygowane w kolejnych pracach geodezyjnych, nie stanowią podstawy do dalszej aktualizacji w celu przywrócenia stanu sprzed lat. Przywrócenie stanu archiwalnego byłoby niedopuszczalne ze względu na nieodwracalne zmiany prawne i faktyczne.

Przepisy (838)

Główne

p.g.k. art. 24 § ust. 2a-2b

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2a

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2b

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2a pkt 1 lit. d

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2b pkt 2

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2a pkt 1 lit. d

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2a

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Pomocnicze

p.g.k. art. 20

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków § § 11

u.o.g.r.l. art. 2 § ust. 1 pkt 4

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.o.g.r.l. art. 4 § ust. 33

Ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych

u.p.d.o.p. art. 2 § ust. 2 pkt 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 2 § ust. 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

u.p.d.o.p. art. 2 § ust. 3a

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

k.p.a. art. 105 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.g.k. art. 20 § ust. 1-3

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 20 § ust. 2

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 1 pkt 1 i 2

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków § § 11

Ustawa Prawo budowlane art. 71 § ust. 2

p.g.k. art. 22 § ust. 2

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 22 § ust. 3

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Ustawa Prawo budowlane art. 3 § pkt 13 i 14

p.g.k. art. 20 § ust. 2b

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2a pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

RozpEC1996 art. 26 § ust. 4

Rozporządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie ewidencji gruntów i budynków

RozpEC1996 art. 45 § ust. 2 pkt

Rozporządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w sprawie ewidencji gruntów i budynków

p.g.k. art. 22 § ust. 3

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 20 § ust. 2b

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 22 § ust. 3

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

p.g.k. art. 24 § ust. 2a pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 9 § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków

Skład orzekający

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

przewodniczący

Jarosław Piątek

członek

Krzysztof Rogalski

sprawozdawca

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów

Drafting pism i dokumentów

Odpowiedzi na pytania prawne

Pogłębiona analiza z doktryny

Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

ewidencja gruntów prawo geodezyjne aktualizacja danych błędy w ewidencji klasyfikacja gleboznawcza użytki gruntowe postępowanie administracyjne WSA orzecznictwo

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony

II SA/Go 281/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-07-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski /przewodniczący/
Jarosław Piątek
Krzysztof Rogalski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6120 Ewidencja gruntów i budynków
Hasła tematyczne
Ewidencja gruntów
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego I Kartograficznego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 20, art. 24 ust. 2a-2b
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 219
§ 11
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędzia WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2025 r. sprawy ze skargi [...] Spółki z o.o. w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2024 r. "B" Spółka z o.o. zwróciła się do Starosty o dokonanie z urzędu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez: 1) przywrócenie na mapie ewidencji gruntów i budynków ustalonego prawnie przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej oraz użytków, 2) przywrócenie w rejestrze ewidencji prawidłowego opisu i powierzchni tych użytków – w zakresie będących własnością Spółki nieruchomości położonej w [...], oznaczonych numerami działek [...] o łącznej powierzchni 4,2410 ha. Zdaniem Spółki z analizy udostępnionych przez Starostwo dokumentów wynika, że doszło do bezpodstawnego usunięcia opisu konturów klasyfikacyjnych z mapy ewidencji gruntów, a co za tym idzie odpowiadającym im powierzchniom z rejestru ewidencji gruntów i budynków.
Pismem z dnia [...] grudnia 2024 r. Starosta zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu w powyższej sprawie postępowania administracyjnego. W toku tego postępowania organ poczynił następujące ustalenia.
Rejestr gruntów założony dla miasta [...] w 1962 roku ujawnia: - działkę [...] o pow. 4,46 ha (RV - 2,07 ha, RVI - 2,26 ha, B-RV1 - 0,13 ha), stanowiącą własność osób fizycznych, która przeszła na własność Państwowego Gospodarstwa Rolnego; - działkę [...] o pow. 2,21 ha (RV - 0,98 ha, RVI - 1,23 ha), stanowiącą własność osoby fizycznej, która przeszła na własność PGR; - działkę [...] o pow. 5,35 ha (RV - 0,65 ha, RVI - 4,70 ha), oddaną we władanie Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska. Powyższy rejestr, na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem [...], został zastąpiony nowym, w którym dla działek ewidencyjnych oznaczonych dotychczas nr: [...] nadano nowy numer działki [...] o pow. 11,9665 ha (rejestr gruntów ujawnia B-RV i B-RVI – bez rozbicia powierzchni na poszczególne klasy bonitacyjne), ujawniony w jednostce rejestrowej Skarbu Państwa we władaniu PGR. Na podstawie mapy klasyfikacji gruntów ustalono, że działka ta stanowi użytki rolne wytworzone z gleb pochodzenia mineralnego (Bk - gleby brunatne wyługowane i kwaśne) co oznacza, że w przypadku przeznaczenia tych gruntów na cele nierolnicze, nie ma obowiązku uzyskania zgody właściwego organu na wyłączenie tych gruntów z produkcji rolniczej, uregulowanej ustawą z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Na podstawie operatu technicznego nr [...] dokonano podziału działki [...] na działki: [...] o pow. 0,4203 ha (B - 0,4203 ha) oraz [...] o pow. 11,5462 ha (B-RV - 1,5462 ha) – nr dowodu zmiany [...]. Podział działki [...] błędnie wyeliminował klasę bonitacyjną VI z powierzchni działek powstałych w wyniku podziału, tj. [...].
Na podstawie operatu technicznego przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nr [...] oraz decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z [...] października 1998 r. znak [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości, ujawniono podział działki [...] na działki: [...] o pow. 0,0723 ha (dr - 0,0723 ha) oraz [...] o pow. 11,4739 ha (B-RV1 - 11,4739 ha) – nr dowodu zmiany [...]. Również przy tym podziale dokonano bezpodstawnej zmiany klasy bonitacyjnej dla działek po podziale oraz zmieniono użytek rolny na użytek drogi (dr).
Na podstawie operatu technicznego nr [...] oraz decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z [...] marca 2000 r. znak [...] dokonano podziału działki [...] na działki o nr: [...] o pow. 0,5952 ha (Ba - 0,5952 ha), [...] o pow. 1,7157 ha (Ba - 1,7157 ha), [...] o pow. 3,3317 ha (Ba-3,3317 ha), [...] o pow. 5,4980 ha (Ba - 5,4980 ha), [...] o pow. 0,0226 ha (Ba - 0,0226 ha), [...] o pow. 0,0209 ha (dr - 0,0209 ha), [...] o pow. 0,2088 ha (dr - 0,2088 ha) oraz [...] o pow. 0,0810 ha (dr - 0,0810 ha) – nr dowodu zmiany [...]. Także ten podział dokonał zmian użytków rolnych na tereny przemysłowe (Ba) i drogi (dr).
Operatem technicznym nr [...] oraz decyzją Burmistrza Gminy i Miasta z [...] kwietnia 2001 r. znak Nr [...], dokonano podziału działek o nr: [...], w wyniku którego powstały działki o nr: [...] o pow. 0,5078 ha (Ba - 0,5078 ha), [...] o pow. 1,3037 ha (Ba - 1,3037 ha), [...] o pow. 1,5204 ha (Ba - 1,5204 ha), [...] o pow. 2,2601 ha (Ba - 2,2601 ha), [...] o pow. 1,2777 ha (Ba - 1,2777 ha) oraz [...] o pow. 1,9600 ha (Ba - 1,9600 ha) – nr dowodu zmiany [...]. Kolejno dokonano podziału działki [...] (operat techniczny numer [...], decyzja Burmistrza z [...] maja 2002 r. znak [...]), w wyniku którego powstały działki o nr: [...] o pow. 0,7238 ha (Ba - 0,7238 ha) oraz [...] o pow. 0,9919 ha (Ba - 0,9919 ha) – nr dowodu zmiany [...].
Operatem technicznym nr [...] oraz decyzją Burmistrza z [...] stycznia 2005 r. znak [...], dokonano podziału działki [...] na działki o nr: [...] o pow. 0,5820 ha (Ba - 0,5820 ha), [...] o pow. 0,0938 ha (Ba - 0,0938 ha), [...] o pow. 0,0480 ha (Ba - 0,0480 ha) - numer dowodu zmiany: [...]. Kolejny podział, który ujawniono w operacie ewidencji gruntów na podstawie operatu technicznego numer [...] oraz decyzji Burmistrza z dnia [...] marca 2023 r. znak [...], obejmował działkę [...]. W wyniku tego podziału powstały działki o nr: [...] o pow. 0,0042 ha (dr - 0,0042 ha) oraz [...] o pow. 0,2046 ha (dr – 0,2046 ha) – nr dowodu zmiany [...]. Na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2001 r. D.W. nabyła od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa prawo własności m.in. do działek o numerach ewidencyjnych; [...] o pow. 2,2601 ha oraz [...] o pow. 1,96 ha. Przedmiot sprzedaży był zabudowany, a w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczony był na cele przemysłowo-składowe. Następnie na podstawie aktu notarialnego z [...] grudnia 2002 r. D.W. przeniosła na rzecz Spółki "B" Sp. z o.o. prawo własności m.in. do działek oznaczonym w ewidencji gruntów i budynków nnr: [...]. Z kolei działka [...] o pow. 0,0209 ha, przeszła na własność Spółki "B" Sp. z o.o. na podstawie aktu notarialnego z [...] lipca 2002 r. Z oświadczenia pełnomocnika zbywcy, tj. Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa wynika, iż na przedmiocie zbycia znajdował się budynek stacji transformatorowej i że w planie zagospodarowania przestrzennego Gminy nieruchomość ta przeznaczona jest na cele przemysłowo-składowe. Nadto na podstawie aktu notarialnego z [...] czerwca 2017 r. dokonano zmiany dotychczasowej nazwy Spółki "B" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością" na aktualnie obowiązującą: "B" Spółka z o.o.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...] Starosta umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wyeliminowaniu błędnego wpisu poprzez przywrócenie ustalonego prawnie przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej, użytków oraz ich opisów i powierzchni, działkom ewidencyjnym oznaczonym w ewidencji gruntów i budynków numerami: [...] położonym w [...].
Jak wyjaśnił organ w uzasadnieniu, ostatni wpis danych przedmiotowych w stosunku do działek stanowiących przedmiot niniejszego postępowania, tj.: działek oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków nr: [...], dotyczył aktualizacji klasoużytków, dokonanej w ramach pracy geodezyjnej o identyfikatorze ewidencyjnym materiału [...]. Aktualizacja ta ujawniona w ewidencji gruntów i budynków dnia [...] października 2024 r., zmianą ewidencyjną nr [...], spowodowała wyodrębnienie z gruntów zakwalifikowanych jako tereny przemysłowe (Ba) oraz drogi (dr), gruntów pod wodami powierzchniowymi stojącymi (Ws), tj. dla działki [...] z użytku oznaczonego dotychczas jako drogi (dr) o pow. 0,0209 ha wyodrębniono użytek drogi (dr) o pow. 0,0144 ha oraz grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi (Ws) o pow. 0,0065 ha; dla działki [...] z użytku oznaczonego dotychczas jako tereny przemysłowe (Ba) o pow. 2,2601 ha wyodrębniono tereny przemysłowe (Ba) o pow. 1,8831 ha oraz grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi (Ws) o powierzchni 0,3770 ha. Natomiast dla działki [...] z użytku oznaczonego dotychczas jako tereny przemysłowe (Ba) o pow. 1,9600 ha wyodrębniono tereny przemysłowe (Ba) o pow. 0,9194 ha oraz grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi (Ws) o pow. 1,0406 ha. Wprowadzona zmiana nastąpiła w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W ocenie organu ujawnionej zmiany nie można uznać za błędną. Powyższe wskazuje, że w sprawie nie jest możliwe wydanie decyzji merytorycznej o aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków na podstawie art. 24 ust. 2b pkt 2 w związku z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjnej i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm., dalej p.g.k.)
W ocenie organu przedstawiona sytuacja wskazuje na bezprzedmiotowość – w rozumieniu art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.) – wszczętego z urzędu postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wyeliminowaniu błędnego wpisu poprzez przywrócenie ustalonego prawnie przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej, użytków oraz ich opisów i powierzchni, powyższym działkom ewidencyjnym nr [...].
Organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków jedynie rejestruje stany prawne i faktyczne w oparciu o określone dokumenty i nie może samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień objętych tymi dokumentami. Ewidencja jest bowiem tylko zbiorem informacji i odzwierciedleniem danych wynikających z przedłożonych dokumentów. Dane w ewidencji mogą być zmienione dopiero, gdy wytworzona zostanie nowa dokumentacja źródłowa zmieniająca albo korygująca we właściwym trybie dane zawarte w dokumentacji dotychczasowej. Podjęta przez organ analiza wykazała brak podstaw do aktualizacji operatu ewidencyjnego polegającej na eliminacji błędnie dokonanej zmiany, zgodnej z żądaniem wnioskiem Spółki. Na podstawie operatu ewidencji gruntów ustalono, że działki nr [...] stanowią tereny przemysłowe oznaczone symbolem Ba oraz grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi oznaczone jako Ws. Natomiast działka o nr [...] stanowi teren dróg oznaczony symbolem dr oraz grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi oznaczone symbolem Ws. Użytki gruntowe oznaczone w ewidencji gruntów i budynków jako tereny przemysłowe oznaczone symbolem Ba, grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi oznaczone symbolem Ws oraz drogi oznaczone symbolem dr nie stanowią gruntów rolnych. Zgodnie z § 9 ust. 3 pkt 2 i 7 lit. a) rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 219) tereny przemysłowe (Ba) oraz tereny komunikacyjne, w tym drogi (dr) zaliczono do grupy gruntów zabudowanych i zurbanizowanych. Natomiast zgodnie § 9 ust. 4 pkt 3 rozporządzenia, grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi (Ws) zaliczono do grupy gruntów pod wodami. Jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 82, dalej u.o.g.r.l.) gruntami rolnymi, w rozumieniu ustawy, są m.in. grunty pod budynkami i urządzeniami służącymi bezpośrednio do produkcji rolniczej uznanej za dział specjalny, stosownie do przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych i podatku dochodowym od osób prawnych. Zgodnie z art. 4 ust. 33 u.o.g.r.l. przez działalność rolniczą rozumie się działalność rolniczą w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2805 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.d.o.p., tzn. działalnością rolniczą, w rozumieniu ust. 1 pkt 1, jest działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym) z własnych upraw albo hodowli lub chowu, w tym również produkcja materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcja warzywnicza gruntowa, szklarniowa i pod folią, produkcja roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadownicza, hodowla i produkcja materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcja zwierzęca typu przemysłowo-fermowego oraz hodowla ryb, a także działalność, w której minimalne okresy przetrzymywania zakupionych zwierząt i roślin, w trakcie których następuje ich biologiczny wzrost, wynoszą co najmniej: 1) miesiąc – w przypadku roślin, 2) 16 dni – w przypadku wysokointensywnego tuczu specjalizowanego gęsi lub kaczek, 3) 6 tygodni – w przypadku pozostałego drobiu rzeźnego, 4) 2 miesiące – w przypadku pozostałych zwierząt - licząc od dnia nabycia. Stosownie do art. 2 ust. 3 u.p.d.o.p. do działów specjalnych produkcji rolnej zalicza się: uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich grzybni, uprawy roślin "in vitro", fermowa hodowla i chów drobiu rzeźnego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowla i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, hodowla dżdżownic, hodowla entomofagów, hodowla jedwabników, prowadzenie pasiek oraz hodowla i chów innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym. Ponadto w art. 2 ust. 3a u.p.d.o.p. zaznaczono, że nie stanowią działów specjalnych produkcji rolnej uprawy, hodowla i chów zwierząt w rozmiarach nieprzekracząjących wielkości określonych w Załączniku Nr 2 do ustawy. Załącznik ten zawiera wykaz rodzajów i rozmiarów działów specjalnych produkcji rolnej, podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Ponadto przepisy zawarte w Załączniku Nr 1 Zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych do rozporządzenia określają cechy gruntów oraz inne przesłanki, które decydują o zaliczaniu gruntów do poszczególnych użytków gruntowych. Zgodnie z przepisami ust. 1 poz. 5 wyżej wymienionego załącznika Nr 1 do rozporządzenia, do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się grunty zajęte pod; 1) budynki przeznaczone do produkcji rolniczej, nie wyłączając produkcji rybnej, w szczególności: spichlerze, przechowalnie owoców i warzyw, stodoły, budynki inwentarskie, budynki na sprzęt rolniczy, magazyny i sortownie ryb, wylęgarnie ryb, podchowalnie ryb, wędzarnie, przetwórnie, chłodnie, a także budowle i urządzenia rolnicze, w szczególności: zbiorniki na inne odchody zwierzęce, płyty do składowania obornika, silosy na kiszonki, silosy na zboże i pasze, komory fermentacyjne i zbiorniki biogazu rolniczego, a także instalacje służące do otrzymywania biogazu rolniczego, place składowe, place postojowe i manewrowe dla maszyn rolniczych; 2) budynki przeznaczone do przetwórstwa rolno-spożywczego, z wyłączeniem gruntów zajętych pod przemysłowe zakłady przetwórstwa rolniczego bazujących na surowcach pochodzących spoza gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodzą te budynki; 3) budynki mieszkalne oraz inne budynki i urządzenia, takie jak: komórki, garaże, szopy, kotłownie, podwórza, śmietniki, składowiska odpadów, jeżeli z gruntami, budynkami, budowlami lub urządzeniami, o których mowa w pkt 1 i 2, tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i są położone w tej samej miejscowości lub w bezpośrednim sąsiedztwie w miejscowości sąsiedniej. Do gruntów rolnych zabudowanych zalicza się także: 1) grunty położone między budynkami i urządzeniami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-3, lub w bezpośrednim sąsiedztwie tych budynków i urządzeń, i niewykorzystywane na inny cel, który uzasadniałby zaliczenie ich do innej grupy użytków gruntowych, w tym zajęte pod rabaty, kwietniki, warzywniki; 2) grunty zajęte pod budynki, budowle i urządzenia, o których mowa w ust. 1, niewykorzystywane obecnie do produkcji rolniczej, jeżeli grunty te nie zostały wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 82); 3) grunty pod budynkami, budowlami i urządzeniami wchodzące w skład biogazowni rolniczej spełniającej warunki określone w art. 4 ust. 1l ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie biogazowni rolniczych, a także ich funkcjonowaniu (Dz. U. poz. 1597), a także grunty położone między tymi budynkami, budowlami i urządzeniami lub w ich bezpośrednim sąsiedztwie, tworzące zorganizowaną całość gospodarczą, w tym zajęte pod dojazdy, place składowe, postojowe i manewrowe, śmietniki, miejsca magazynowania odpadów i ogrodzenia, o ile ich łączna powierzchnia nie jest większa niż 1,0000 ha i wchodzą one w skład gospodarstwa rolnego.
Mając na uwadze powyższe oraz przedmiot działalności Spółki organ uznał, że grunty Spółki mogą stanowić grunt rolny, ponieważ hodowla i chów drobiu jest działem specjalnym produkcji rolnej. Niemniej jednak aktualizacja i dostosowanie informacji ujawnionych w bazie danych ewidencji gruntów i budynków w zakresie użytków gruntowych do stanu faktycznego nieruchomości, może nastąpić jedynie w oparciu o opracowaną dokumentację geodezyjną przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zatem podmiot, o którym mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. winien opracować stosowną dokumentację geodezyjną, niezbędną do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków, w oparciu o którą tutejszy organ dokona aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, w drodze czynności materialno-technicznych.
Po wniesieniu przez Spółkę odwołania, decyzją z dnia [...] marca 2025 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty.
Jak wyjaśnił organ odwoławczy w uzasadnieniu, błędne wpisy w ewidencji gruntów i budynków to takie, które obarczone są wadliwością wynikającą z rozbieżności treści dokonanej czynności z dowodem stanowiącym jego podstawę. Źródłem błędnej informacji ujawnionej w operacie ewidencyjnym może być sama czynność techniczna wpisu lub dokument, na podstawie którego dokonano ujawnienia błędnej informacji. Jeżeli zatem wykryty błąd jest wynikiem wyłącznie czynności technicznej, to w zaistniałej sytuacji organ rejestrowy zobligowany jest do jego skorygowania w drodze własnej decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d w zw. z ust. 2b pkt 2 p.g.k. W przypadku natomiast, kiedy informacja ujawniona w ewidencji gruntów i budynków obarczona jest wadliwością wynikającą z treści dokumentu źródłowego, starosta pozbawiony jest możliwości korygowania własnym rozstrzygnięciem takich błędnych wpisów. W zaistniałej sytuacji wykryty błąd w dokumencie źródłowym winien zostać usunięty w trybie właściwym dla procesowych i materialnoprawnych podstaw jego wydania. Usuwanie (prostowanie) błędnych wpisów danych wykazanych w katastrze nieruchomości odbywać się powinno w trybie określonym dla aktualizacji operatu ewidencyjnego, pod warunkiem jednak, że czynności te dotyczą danych przedmiotowych i zgodne są ze stanem prawnym, który ewidencja ma odzwierciedlać, a nie samodzielnie tworzyć. Zawarty w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k. zwrot "wykrycie błędnych informacji" oznacza błąd oczywisty, tj. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego. W orzecznictwie zwraca się także uwagę na niedopuszczalność mieszania ustalonych w art. 24 ust. 2a p.g.k. trybów postępowania przy aktualizacji danych ewidencyjnych. Przeprowadzenie przez organ rejestrowy działań restytucyjnych w trybie art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k. dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy w ewidencji gruntów i budynków dokonano wpisu wadliwie odzwierciedlającego dane uwidocznione w dokumentach źródłowych stanowiących część operatu ewidencyjnego lub państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Aktualizacja ewidencji gruntów polegająca na usunięciu błędnych informacji sprowadza się więc do ponownego ujawnienia danych ewidencyjnych na podstawie dokumentu źródłowego (archiwalnego) w celu konwalidacji wadliwości poprzednio dokonanego wpisu. W sytuacji natomiast, kiedy podważana jest treść dokumentu (np. aktu notarialnego, decyzji administracyjnej), na podstawie którego dokonano wpisów w operacie ewidencyjnym, niezbędne jest wytworzenie aktualnego i poprawnego w swej treści dokumentu, który będzie podstawą nowego wpisu, korygującego wpis poprzedni, oparty na wadliwym źródle danych ewidencyjnych. W takiej sytuacji podstawą aktualizacji danych ewidencyjnych powinien być nowo wytworzony przez właściwy organ dokument (aktualny i poprawny) stanowiący źródło danych ewidencyjnych. W postępowaniu aktualizacyjnym wszczętym z urzędu w zasięgu zainteresowania organu pozostaje jedynie kwestia oceny istnienia podstaw do dokonania aktualizacji – w razie jej braku organ zobowiązany jest umorzyć postępowanie.
Jeśli chodzi o możliwość "przywrócenia" archiwalnego zapisu, który występował w ewidencji, na zasadzie aktualizacji wynikającej z wykrycia błędnych informacji, w związku z przedstawionymi regulacjami prawnymi dotyczącymi archiwizacji danych ewidencyjnych, powrót do zapisów archiwalnych może polegać wyłącznie na ponownym ujawnieniu informacji, która bezspornie była zgodna z dokumentem źródłowym oraz w konkretnym określonym czasie była zapisana w ewidencji gruntów i budynków. Tylko takie podejście może zapewnić prawidłowe "przywrócenie" ujawnionych uprzednio w ewidencji informacji, które są powiązane odpowiednimi relacjami z innymi obiektami tej ewidencji. Praktycznie oznacza to, że aktualizacja wynikająca z wykrycia błędnych informacji może dotyczyć niemal wyłącznie ostatniego wpisu w ewidencji. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dokonywana z urzędu, gdy zmiany tych informacji wynikają z wykrycia błędnych informacji, zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k., następuje w drodze decyzji.
Przedmiotowe postępowanie nie zostało skierowane na konkretny określony w czasie wpis dokonany w ewidencji gruntów i budynków, wobec którego powstało domniemanie błędnego wpisu.
Z akt sprawy, które obejmują okres od założenia ewidencji gruntów w 1962 r., w której obszar działek objętych postępowaniem stanowił część obszaru ówczesnych działek nr [...] wynika, że od tego czasu miał miejsce szereg zmian informacji objętych tą ewidencją, szczegółowo opisanych przez organ w uzasadnieniu decyzji.
W ocenie organu przedstawione chronologicznie zmiany informacji zawartych w ewidencji, które wskazują na jej archiwalne dane w rozumieniu przepisów rozporządzeń w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 1996 r., z 2001 r. oraz z 2021 r., a także ocena ich poprawności pod kątem wykrycia ewentualnych błędnych wpisów, o których mowa w art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k. wykazały, że nie wszystkie zmiany dotyczące obszaru obecnie oznaczonego jako działki nr [...], były dokonywane prawidłowo. Błędnie wpisano bowiem do rejestru gruntów założonego w 1979 r., że teren osiedlowy – zabudowany działki nr [...] został zaliczony do użytku "RV" oraz "RVI", zamiast tylko do "RVI", jak wynika z mapy klasyfikacyjnej z 1961 r.; błędnie wykazano w treści mapy ewidencyjnej założonej w październiku 2002 r., że w obszarze działek [...] występuje użytek oznaczony na tej mapie jako "w". Wszystkie ujawnione powyżej błędne wpisy zostały już skorygowane wynikami kolejnych prac geodezyjnych, skutkiem czego informacje zawarte na wypisach z rejestru gruntów oraz wyrysach z mapy ewidencyjnej wg stanu na dzień wydania zaskarżonej decyzji organu I instancji z [...] stycznia 2025 r. nie są obarczone wskazanymi błędami. Oznacza to, że Starosta nie miał podstaw do zakończenia postępowania wydając decyzję o aktualizacji ewidencji w związku z wykrytym błędnym wpisem, w myśl art. 24 ust. 2b pkt 2 w związku z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d p.g.k., a tym samym aktualizacji mającej polegać "na przywróceniu ustalonego prawnie przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej, użytków oraz ich opisów i powierzchni, działkom ewidencyjnym oznaczonym w ewidencji gruntów i budynków numerami: [...]". Ponadto dokonując oceny hipotetycznej możliwości aktualizacji ewidencji poprzez "przywrócenie" przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej, użytków oraz ich opisów i powierzchni działkom nr [...], organ stwierdził, że ostatni zapis ewidencji, w którym dla obszaru tych działek były ujawnione kontury klasyfikacji gleboznawczej, miał miejsce przed założeniem w listopadzie 1979 r. nowego operatu ewidencyjnego. Z dniem jego założenia grunty ówczesnej działki nr [...] opisano użytkiem "tereny osiedlowe – zabudowane", na którym nie były już wykazane żadne kontury klasyfikacji gleboznawczej, a obszar tych terenów podlegał, w myśl § 22 ust. 6 załącznika do zarządzenia z 1969 r., jedynie zaliczeniu do przeważającego otaczającego lub przyległego użytku rolnego I jego klasy. W tej sytuacji "przywrócenie" przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej musiałoby prowadzić do "cofnięcia" zapisów ewidencji do stanu w którym obszar przedmiotowych działek oznaczony był jako działki nr [...], a stanowiły własność osób fizycznych. Dokonanie obecnie takiej aktualizacji, która "przywróciłaby" zapisy w ewidencji występujące przed listopadem 1979 r., byłoby niedopuszczalne ze względu: na nieodwracalne zmiany prawne jakie wynikają m.in. z treści przedstawionych ostatecznych decyzji zatwierdzających projekty podziałów nieruchomości, a także z treści przedstawionych aktów notarialnych zawartych w 2001 i 2002 r., które stanowiły podstawy wpisów dokonanych w ewidencji gruntów i budynków; na sprzeczność takiego działania z obowiązującym obecnie model pojęciowym danych e.g.i.b. (cz. I załącznika nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2021 r.), gdyż taka zmiana zaburzyłaby oczywiste powiązania (relacje) między aktualnymi obiektami ewidencyjnymi, jakimi są również podmioty ewidencyjne, których nie sposób powiązać z danymi archiwalnymi (Spółka nigdy nie była i nie może się stać właścicielem historycznych działek nr [...] objętych klasyfikacją gruntów). W przedstawionej sytuacji, tzn. gdy postępowanie administracyjne w sprawie aktualizacji ewidencji zostało wszczęte przez Starostę z urzędu, a brak jest podstaw do orzeczenia o jej aktualizacji organ nie mógł orzec ojej odmowie, zatem powinien umorzyć postępowanie z uwagi na przesłankę bezprzedmiotowości postępowania, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów odwołania oraz zawartego w nim wniosku organ stwierdził, że zarzuty wobec decyzji Starosty oparte na wykazaniu, że decyzje Burmistrza Miasta i Gminy zatwierdzające projekty podziału były poprzedzone postanowieniami, w których organ ten nierzetelnie przedstawił zapisy planu przestrzennego zagospodarowania przyjętego uchwałą z dnia 6 czerwca 1988 r. nr XVII/85/88 są bezzasadne, gdyż żadna zmiana informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie była oparta ani na wskazanych postanowieniach, ani na zapisach planu.
Na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego "B" Spółka z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając naruszenie art. 24 ust. 2a w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k., polegającym na błędnej ich wykładni poprzez uznanie, że nie jest możliwa aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków z urzędu w zakresie błędnie wpisanych danych o charakterze przedmiotowym – oznaczenia użytków w sytuacji, gdy po wpisaniu błędnych danych były wykonywane inne roboty geodezyjne powodujące zmiany w zakresie oznaczenia numerów działek, podczas, gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że w przypadku wykrycia błędnych danych, których nieprawidłowość wynika z dokumentów znajdujących się w zasobie aktualizacja treści e.g.i.b. jest możliwa wyłącznie z urzędu.
Podnosząc powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W ocenie strony skarżącej organy dokonały błędnej wykładni powołanych przepisów uznając, że aktualizacja z urzędu jest niemożliwa, jeżeli po wpisaniu błędnych danych były wykonywane inne roboty geodezyjne powodujące zmiany w zakresie oznaczenia numerów działek na skutek podziału nieruchomości.
Przepis art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k. nie zawiera żadnych ograniczeń czasowych ani proceduralnych, które uzależniałyby możliwość aktualizacji błędnie wpisanych informacji od tego, czy po ich wprowadzeniu były dokonywane inne wpisy, także takie, które z wadliwą daną nie mają bezpośredniego związku. Przepis ten nie uzależnia również możliwości aktualizacji od daty wykrycia błędu ani od liczby zmian wprowadzonych do ewidencji po błędnym wpisie. Przeciwnie, systemowa wykładnia normy tego przepisu prowadzi do wniosku, że zapewnienie aktualności danych ewidencji gruntów i budynków jest bezwzględnym obowiązkiem starosty (art. 4 ust. 1a pkt 2, art. 22 ust. 3, art. 24 ust. 2a p.g.k.). Aktualizacja taka nie jest możliwa w odniesieniu do danych ujawnionych w e.g.i.b., wynikających z decyzji administracyjnych, orzeczeń i aktów notarialnych nawet wówczas, kiedy dane te byłyby błędne. W przypadku natomiast, gdy informacja ujawniona w ewidencji obarczona jest wadliwością wynikającą z treści dokumentu źródłowego, starosta pozbawiony jest możliwości korygowania własnym rozstrzygnięciem takich błędnych wpisów. W zaistniałej sytuacji wykryty błąd w dokumencie źródłowym winien zostać usunięty w trybie właściwym dla procesowych i materialnoprawnych podstaw jego wydania. Brak możliwości korygowania dotyczy wyłącznie danych, które były przedmiotem "rozstrzygnięcia" wynikającego z określonego dokumentu źródłowego. Zakresem aktualizacji objęte są te dane, które były przedmiotem rozstrzygnięcia dokonanego w ramach przyznanych organowi administracji kompetencji. Bowiem jedynie te dane mogą stanowić przedmiot aktualizacji dokonywanej przez organ prowadzący ewidencję gruntów. Wpisy do rejestrów są ściśle reglamentowane pod względem dokumentów innych dowodów, jakie mogły być podstawą odpowiednich adnotacji.
Zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, danymi ewidencyjnymi dotyczącymi użytków gruntowych i klas bonitacyjnych są: 1) numeryczne opisy konturów łych użytków i klas bonitacyjnych; 2) oznaczenia użytków gruntowych i klas bonitacyjnych oraz numery tych konturów. Z kolei, z ust. 2 ww. przepisu wynika, że przebieg konturów klasyfikacyjnych wykazuje się w ewidencji w granicach konturów gruntów rolnych lub leśnych na podstawie mapy klasyfikacji, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Na dzień zarzucanej (bezpodstawnej) zmiany użytku rolnego na użytek oznaczony symbolem “Ba" (tereny przemysłowe), a w rezultacie wyeliminowanie użytku rolnego, obowiązywało rozporządzenie Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. 1996 Nr 158, poz. 813; dalej RozpEC1996). Zgodnie z § 26 ust. 4 tego aktu klasy gleboznawcze poszczególnych użytków, ich zasięgi (kontury) i oznaczenia przyjmuje się z operatu gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Powyższe prowadzi do wniosku, że zarówno w obecnym stanie prawnym jak i obowiązującym w dniu ww. zmiany oznaczenia użytku jedynym prawnie skutecznym źródłem klasyfikacji gleboznawczej, w tym oznaczenia i przebiegu użytków gruntowych był operat klasyfikacji gleboznawczej sporządzony w przewidzianym przepisami trybie. Aktualizacji oznaczenia użytków gruntowych nie stoi na przeszkodzie fakt dokonania podziału nieruchomości, zmiany oznaczenia numerów działek oraz zmiany właścicielskie, które nastąpiły po wprowadzeniu błędnych danych. Oznaczenia użytków czy przebieg ich konturów stanowią zupełnie niezależną treść operatu ewidencyjnego. Na prawidłową treść tych danych nie mają wpływu oznaczenie numerów działek, czy dane o właścicielu nieruchomości. WiNGiK błędnie uznał, powołując się na ww. rozporządzenie z 1996 r., że archiwizacji nie podlegały dane dotyczące rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas gleboznawczych. Z § 45 ust. 2 pkt RozpEC1996 wynika, że akta archiwalne ewidencji, o których mowa w art. 40 ust. 4 ustawy, stanowi operat gleboznawczej klasyfikacji gruntów.
Art. 22 ust. 3 p.g.k. nakłada na organ ewidencyjny obowiązek aktualizacji danych zawartych w ewidencji w przypadku stwierdzenia ich niezgodności ze stanem faktycznym lub prawnym. Aktualizacja ewidencji gruntów polegająca na usunięciu błędnych informacji sprowadza się do ponownego ujawnienia danych ewidencyjnych na podstawie dokumentu źródłowego (archiwalnego) w celu konwalidacji wadliwości poprzednio dokonanego wpisu. Nałożenie na organ ewidencyjny obowiązku utrzymywania ewidencji w stanie aktualności oznacza, że w przypadku wykrycia błędnych informacji organ powinien dokonać ich aktualizacji niezależnie od tego, ile czasu upłynęło od wprowadzenia błędnego wpisu i ile innych wpisów zostało dokonanych po nim. Pod warunkiem, że treść późniejszych wpisów, wynikających z aktów innych organów lub ważnych czynności prawnych, nie stoi na przeszkodzie naprawieniu błędnych wpisów. Organy błędnie interpretują zasadę ciągłości danych ewidencyjnych, traktując ją jako przeszkodę w aktualizacji błędnych informacji. Tymczasem zasada ta służy właśnie zapewnieniu możliwości śledzenia zmian wprowadzanych do ewidencji i powrotu do wcześniejszych wpisów w przypadku wykrycia błędu. W doktrynie za bezsporne uznaje się, że zmiany w ewidencji gruntów nie mają charakteru konstytutywnego, lecz deklaratoryjny – potwierdzają jedynie istniejący stan prawny lub faktyczny. W związku z tym błędny wpis może (a nawet powinien) być skorygowany w każdym czasie, gdy zostanie wykryty.
W niniejszej sprawie błąd danych polega na nieprawidłowym oznaczeniu użytków gruntowych, które zostały zmienione z "B-RVI" (grunty rolne zabudowane) na "Ba" (tereny przemysłowe) w wyniku podziału działki nr [...], zatwierdzonego decyzją Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] marca 2000 r. (nr [...]). Zmiana ta nastąpiła bez podstawy prawnej, ponieważ decyzja podziałowa nie mogła stanowić podstawy do ani do zmiany sposobu użytkowania gruntu. Jak również do zmiany oznaczenia użytku gruntowego. Zmiana ta była sprzeczna z faktycznym sposobem korzystania z gruntów, które były i są nadal wykorzystywane na cele rolnicze. W latach 2007 i 2009 r. organ prowadzący ewidencję gruntów, wbrew przepisom ustawy, bezrefleksyjnie wprowadzał do tej ewidencji błędne dane. Pomimo, że z dokumentacji geodezyjnej wynikał rolniczy charakter budynków organ bezkrytycznie przyjmował oznaczenie działki [...] jako "Ba" – tereny przemysłowe. Jak ustalił WINGiK, rolniczy charakter budynku inwentarskiego wynika z pracy geodezyjnej polegającej na inwentaryzacji powykonawczej obiektu określonego jako "budynek inwentarski kwalifikowaną formę potwierdzenia rzeczywistej (legalnej) funkcji budynku, gdyż stanowią formalny sposób zakończenia procesu inwestycyjnego. hodowla indyka". Wyniki tej roboty stanowią
Potwierdza to, że Starosta wbrew ustawowym obowiązkom, bezkrytycznie powielał błędnie ujawnione oznaczenie użytku “Ba", które zostało wprowadzone do ewidencji w ramach podziału nieruchomości z 2000 r. Organy prowadzące ewidencję gruntów i budynków nie mogą więc tworzyć stanu prawnego, lecz jedynie odzwierciedlają w prowadzonych ewidencjach stan prawny. To organy budowlane tworzą stan prawny określający funkcję budynku, zaś organ ewidencyjny aby mógł dokonać zmian w zakresie funkcji budynku innej niż określonej w projekcie budowlanym zatwierdzonym pozwoleniem na budowę, musi mieć do tego podstawę w rozstrzygnięciu kompetentnego organu administracji budowlanej. Bez wydania decyzji o zmianie sposobu użytkowania budynku przez organ administracji budowlanej, organ ewidencji nie może dokonać zmiany w zapisie I ewidencji co do funkcji budynku, gdyż w przeciwnym razie organ ewidencji wykroczyłby poza swoje kompetencje stając się twórcą nowego stanu prawnego, a nie jedynie rejestratorem zmian wprowadzonych przez organ administracji budowlanej. Pogląd powyższy wydaje się istotny na gruncie niniejszej sprawy, gdyż na skutek błędnie wpisanych przez Starostę danych doszło do nieuprawnionej zmiany stanu prawnego w zakresie określenia sposobu korzystania z nieruchomości.
Organy nie wskazały żadnej podstawy prawnej uzasadniającej przyjęcie, że aktualizacja błędnych informacji jest możliwa tylko w odniesieniu do ostatniego wpisu. Takie ograniczenie nie wynika z p.g.k. ani z aktów wykonawczych do tej ustawy. Przeciwnie, art. 24 ust. 2a pkt 1 lit d p.g.k. pozwala na aktualizację błędnych informacji w każdym czasie, gdy zostaną one wykryte. Jest to zgodne z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a. Ewidencja gruntów i budynków ma charakter rejestrowy, a nie konstytutywny. Wpisy w ewidencji nie kształtują stanu prawnego nieruchomości, a jedynie go odzwierciedlają. W związku z tym, jeżeli wpis jest niezgodny ze stanem faktycznym lub prawnym, powinien zostać skorygowany. Wynika to z powołanych wyżej przepisów, a w szczególności art. 22 ust. 3 w zw. z art. 20 ust. 2b p.g.k. Zatem każde stwierdzenie wadliwości danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków powinno stanowić asumpt do podjęcia przez organ ewidencyjny działań zmierzających do aktualizacji danych. W pierwszej kolejności aktualizacja powinna zostać dokonana na podstawie danych, którymi dysponuje organ, w tym danych znajdujących się w zasobie (art. 22 ust. 2 p.g.k.). Jak wynika z art. 22 ust. 3 p.g.k., dopiero w sytuacji, gdy uzyskanie danych niezbędnych do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków nie jest możliwe w inny sposób, starosta może, w drodze decyzji administracyjnej, nałożyć na podmioty, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, obowiązek: 1) opracowania dokumentacji geodezyjnej niezbędnej do aktualizacji bazy danych ewidencji gruntów i budynków, w przypadku ustalenia, że stan faktyczny nieruchomości Jest inny niż ujawniony w tej bazie danych; 2) udostępnienia dokumentacji budowy lub dokumentacji powykonawczej, o których mowa w art. 3 pkt 13 i 14 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 i 834), jeżeli jest to niezbędne do ujawnienia w bazie danych ewidencji gruntów i budynków danych dotyczących budynku lub działki; 3) udzielenia informacji o sposobie użytkowania budynków i lokali.
Organy potwierdziły, że ujawnione w ewidencji gruntów i budynków dane, w zakresie przedmiotowej nieruchomości, zostały błędnie ujawnione. W obliczu takiej wiedzy po stronie organu prowadzącego ewidencję gruntów powstaje obowiązek aktualizacji danych, który może polegać (wyłącznie) na: 1) aktualizacji danych z urzędu (art. 24 ust. 2a p.g.k.); 2) nałożeniu w drodze decyzji, jednego z obowiązków, o których mowa w art. 22 ust. 3 p.g.k. Bierne oczekiwanie przez organ na aktualizację danych ujawnionych w ewidencji gruntów, wobec których posiada on wiedzę, że są one wadliwe, stanowi naruszenie obowiązku utrzymania tych danych w aktualności. Obowiązkiem organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków Jest utrzymywanie operatu ewidencyjnego w stanie aktualności. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych oraz, że informacje zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji także w sytuacji wykrycia błędnych informacji. Organy przyjęły, że zmiana (aktualizacja) danych w ewidencji gruntów na prawidłowe Jest możliwa wyłącznie z inicjatywy i na wniosek strony. Chociaż WINGiK nie wypowiedział się w tym zakresie wprost to wnioski takie wydają się oczywiste. Przedstawionego przez organy poglądu nie sposób zaakceptować na gruncie przedmiotowej sprawy. Z decyzji wynika, że aktualizacja ewidencji gruntów może być dokonana wyłącznie na podstawie danych, które znajdują się w operacie ewidencji gruntów stanowiącym część zasobu geodezyjnego prowadzonego przez Starostę. W tych okolicznościach przyjęcie, że to po stronie zainteresowanego właściciela nieruchomości leży inicjatywa, a dokładniej mówiąc konieczność złożenia wniosku o zmianę (aktualizację) danych prowadzi do wniosków ad absurdum. Ze stanowiska organów wynika bowiem, że wniosek taki mógłby być złożony wyłącznie w oparciu o dane, które znajdują się już w operacie ewidencji gruntów (zasobie geodezyjnym). Mowa w tym miejscu w szczególności o przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej oraz ich znaczenia. Jedynym źródłem danych w zakresie gleboznawczej klasyfikacji gruntów może być wyłącznie mapa klasyfikacji, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 p.g.k. Z tych przyczyn pogląd taki pozostaje sprzeczny z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c p.g.k.
We wniosku o wszczęcie postępowania z urzędu oraz w odwołaniu od decyzji Starosty wykazano, że błędne wpisanie użytku "Ba" było wynikiem błędu polegającego na wpisaniu (przepisaniu) tego oznaczenia na podstawie dokumentów stanowiących wyniki roboty geodezyjnej polegającej na podziale nieruchomości. Celem ujawnienia wyników ww. podziału nieruchomości, geodeta (wykonawca roboty) sporządził Wykaz zmian gruntowych, według którego cały obszar podlegającej podziałowi działki nr [...] o powierzchni 11,4739 ha, zgodnie z danymi ewidencji gruntów został sklasyfikowany jako B-RV, zaś wydzielone w ramach tego obszaru działki oznaczono już symbolem Ba – bez oznaczenia klasy gruntu. Powyższy wykaz zmian gruntowych został sporządzony nieprawidłowo. Podczas podziału tej działki, bezpodstawnie dla wydzielonych działek nie zostały uwzględnione klasy bonitacyjne. W efekcie Starosta bezkrytycznie zweryfikował powyższy operat techniczny, a co za tym idzie wbrew obowiązującym przepisom ujawnił jego wyniki w bazie ewidencji gruntów i budynków. Podobnie bez podstawy prawnej zastosowano oznaczenie "Ba" – tereny przemysłowe. O ile zgodnie z obowiązującym w dniu wprowadzenia zmian rozporządzeniem w sprawie ewidencji gruntów, przy oznaczeniu użytków należało uwzględnić funkcję terenu, przewidzianą w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego (§ 27), to jak wykazano (i udowodniono) w odwołaniu na dzień wykonania podziału nieruchomość przeznaczona była w planie miejscowym pod tereny ośrodka produkcji rolnej (polowej i zwierzęcej) – teren D7 RPO. Mając na względzie treść art. 87 ust. 2 Konstytucji RP, źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego. Zatem organy administracji obowiązane są bezpośrednio stosować plany miejscowe jak każdy inny powszechnie obowiązujący akt prawny. Wynika stąd, że treści planów miejscowych nie można ustalać na podstawie treści decyzji innych organów administracji. Inaczej mówiąc, obowiązujący w dniu wprowadzenia wyników podziału nieruchomości z 2000 r. plan miejscowy kreował stan prawny nieruchomości, który z urzędy powinien być przyjęty przez Starostę. Zgodnie z § 9 ust. 1 RozpEG1996 ewidencja zawiera dane wynikające ze stanów prawnych, a w przypadku braku tych danych, przyjmuje się dane wynikające ze stanów faktycznych. W tych okolicznościach przynajmniej niezrozumiała jest konstatacja WINGiK, który odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że zarzuty wobec decyzji Starosty oparte na wykazaniu, że decyzje Burmistrza Miasta i Gminy zatwierdzające projekty podziału były poprzedzone postanowieniami, w których organ ten nierzetelnie przedstawił zapisy planu przestrzennego zagospodarowania przyjętego uchwałą z dnia 6 czerwca 1988 r. nr XVII/85/88, są bezzasadne, gdyż żadna zmiana informacji zawartych w ewidencji gruntów i I budynków nie była oparta ani na wskazanych postanowieniach, ani na zapisach planu. Po pierwsze nasuwa się pytanie, co w takim razie, w ocenie WINGiK, stanowiło podstawę oznaczenia nieruchomości użytkiem “Ba" – tereny przemysłowe. Skoro nieruchomość nigdy nie była w taki sposób wykorzystywana. Jedynym źródłem oznaczenia. funkcji nieruchomości mogło być jej przeznaczenie w planie miejscowym. Po drugie, jedynym dokumentem, z którego wynika przemysłowa funkcja nieruchomości była decyzja podziałowa Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] marca 2000 r. i sporządzony na jej podstawie Wykaz zmian gruntowych. Z tych właśnie względów we wniosku o wszczęcie postępowania z urzędu oraz w odwołaniu od decyzji Starosty wskazywano na tę okoliczność, jako źródło błędu. Zmiana informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie była oparta ani na wskazanych postanowieniach, jednak nie mogła być oparta również na decyzji podziałowej, gdyż nie mogła ona stanowić podstawy zmiany oznaczenia użytków gruntowych.
Jeżeli wykryty błąd jest wynikiem wyłącznie czynności technicznej, to organ rejestrowy zobligowany jest do jego skorygowania w drodze własnej decyzji administracyjnej (art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d w zw. z ust. 2b pkt 2 p.g.k.). W przypadku natomiast, kiedy informacja ujawniona w ewidencji gruntów i budynków obarczona jest wadliwością wynikającą z treści dokumentu źródłowego, starosta pozbawiony jest możliwości korygowania własnym rozstrzygnięciem takich błędnych wpisów. W sytuacji natomiast, kiedy podważana jest treść dokumentu (np. aktu notarialnego, decyzji administracyjnej), na podstawie którego dokonano wpisów w operacie ewidencyjnym, niezbędne jest wytworzenie aktualnego i poprawnego w swej treści dokumentu, który będzie podstawą nowego wpisu, korygującego wpis poprzedni, oparty na wadliwym źródle danych ewidencyjnych. Przedmiotowe postępowanie dotyczy błędu będącego wynikiem czynności technicznej organu prowadzącego ewidencję, polegającego na błędnej weryfikacji wyników roboty geodezyjnej w postaci Wykazu zmian gruntowych, który został sporządzony niezgodnie z rozporządzeniem z 1996 r. oraz planem miejscowym. Źródłem błędu nie mogła być decyzja podziałowa Burmistrza, gdyż nie mogła ona stanowić podstawy zmiany oznaczenia użytku.
Dokonana przez organy wykładnia art. 24 ust 2a pkt 1 w zw. z art. 24 ust 2b pkt 2 p.g.k. jest nieprawidłowa. WINGiK błędnie uznał, że aktualizacja błędnych informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków nie jest możliwa w sytuacji, gdy po wpisaniu tych danych były dokonywane inne wpisy czy wykonywane roboty geodezyjne. Taka interpretacja stoi w sprzeczności z językowym brzmieniem przepisów, które nie zawierają żadnych ograniczeń czasowych ani proceduralnych dotyczących możliwości aktualizacji błędnych informacji. Również systemowa wykładnia przepisów p.g.k. prowadzi do wniosku, że na organie prowadzącym ewidencję ciąży bezwzględny obowiązek utrzymywania jej danych w zgodności z dokumentami źródłowymi. W niniejszej sprawie materiał dowodowy potwierdza, że oznaczenie użytków gruntowych symbolem "Ba" zostało dokonane wadliwie i było niezgodne zarówno z faktycznym sposobem użytkowania nieruchomości (rolniczym), jak i stanem prawnym i (przeznaczeniem w miejscowym planie zagospodarowania I przestrzennego). Same organy potwierdziły rolniczy charakter budynków i sposób korzystania z nieruchomości. Źródłem błędu było bezkrytyczne przyjęcie przez Starostę oznaczenia użytku wprowadzonego przy okazji podziału działki w 2000 r., podczas gdy przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji podziałowej nie było i nie mogło być określenie rodzaju użytku gruntowego. Bierność organu prowadzącego ewidencję wobec stwierdzonego błędu stanowi I naruszenie: jego ustawowego obowiązku aktualizacji danych i prowadzi do utrwalenia stanu niezgodnego z rzeczywistością oraz przepisami prawa.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia [...] czerwca 2025 r. skarżąca Spółka podtrzymała stanowisko oraz argumentację przedstawione w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zaskarżona decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty – według stanu na datę ich wydania – nie naruszały przepisów prawa.
Rodzaje informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków reguluje art. 20 p.g.k. Ewidencja ta obejmuje m.in. informacje dotyczące m.in. gruntów – ich położenia, granic, powierzchni, rodzajów użytków gruntowych oraz ich klas bonitacyjnych, budynków – ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych lokali – ich położenia, funkcji użytkowych oraz powierzchni użytkowej (art. 20 ust. 1 pkt 1-3 p.g.k.). W ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości (art. 20 ust. 2 p.g.k.). Informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zawiera operat ewidencyjny, który składa się z: 1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego 2) zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych (art. 24 ust. 1 pkt 1 i 2 p.g.k.).
Nadto w myśl § 11 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 219) ewidencja obejmuje dane dotyczące: działek ewidencyjnych; użytków gruntowych; klas bonitacyjnych; punktów granicznych; budynków; lokali, właścicieli albo samoistnych posiadaczy, opisu prawa własności lub stanu posiadania tych osób oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności, daty nabycia tego prawa oraz informacji o dokumentach, które stanowiły podstawę opisu prawa własności albo stanu posiadania.
Stosownie do treści art. 24 ust. 2a p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji:
1) z urzędu, jeżeli zmiany tych informacji wynikają z:
a) przepisów prawa,
b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4,
c) materiałów zasobu,
d) wykrycia błędnych informacji;
2) na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania.
Z kolei w myśl art. 24 ust. 2b p.g.k. aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje:
1) w drodze czynności materialno-technicznej na podstawie:
a) przepisów prawa,
b) wpisów w księgach wieczystych,
c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego – orzeczeń sądu,
d) ostatecznych decyzji administracyjnych,
e) aktów notarialnych,
ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych,
f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu,
g) wpisów w innych rejestrach publicznych,
h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b;
2) w drodze decyzji administracyjnej – w pozostałych przypadkach.
W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, w myśl którego aktualizacja operatu ewidencyjnego polega na zastąpieniu dotychczasowych zapisów ewidencyjnych nowymi lub na ich zmodyfikowaniu. W jej ramach można dokonywać prostowania jak i usuwania danych błędnych. Postępowanie aktualizacyjne z powodu wykrycia błędnych informacji jest – zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. d p.g.k. – możliwe tylko z urzędu. Zwrot "wykrycia błędnych informacji" oznacza przy tym błąd oczywisty, tzn. taki, który nie wymaga szczegółowego postępowania dowodowego (por. m.in. wyroki NSA z 18 grudnia 2019 r., I OSK 3227/18, z 25 marca 2021 r., I OSK 2545/20, z 10 sierpnia 2022 r., I OSK 1454/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Może się to odbywać wyłącznie w sytuacji, gdy uzasadnia to aktualny stan prawny lub gdy błędne wpisy w bazie danych ewidencyjnych mają charakter oczywistych – w świetle dokumentów źródłowych – pomyłek. Z uwagi na czysto deklaratoryjny charakter urządzeń ewidencyjnych, niezgodność danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym oraz nieprawidłowość ujawnionych w ewidencji danych, musi być oczywista. Wykluczyć przy tym należy dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych wymienionych w § 12 rozporządzenia. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 12 lipca 2016 r., II SA/Rz 1541/15).
Ewidencja gruntów i budynków nie ma charakteru prawotwórczego. Ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Jej zadaniem jest tylko i wyłącznie odzwierciedlanie w sposób prawidłowy aktualnego stanu prawnego, a nie tworzenie nowego stanu prawnego. Zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, pełni jedynie funkcje rejestrujące w odniesieniu do stanów prawnych ustalonych w innym trybie i przez inne organy. Dlatego też dokonanie zmian zapisów w ewidencji gruntów i budynków dotyczących osoby właściciela ma charakter wtórny do zmian natury prawnej zaistniałych na nieruchomości. Do zadań organów prowadzących ewidencję należy m.in. badanie, czy na podstawie dostępnych dokumentów zasadne jest dokonanie zmian istniejących w ewidencji wpisów (por. wyroki WSA w Krakowie z 12 listopada 2014 r., III SA/Kr 633/14, WSA w Rzeszowie z 14 października 2015 r., II SA/Rz 565/15, WSA w Rzeszowie z 12 lipca 2016 r., II SA/Rz 1541/15). Organy nie mogą samodzielnie kształtować stanu prawnego nieruchomości (wyrok WSA w Krakowie z 22 listopada 2021 r., III SA/Kr 810/21).
W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka wnioskiem z dnia [...] listopada 2024 r. zwróciła się do organu I instancji o dokonanie z urzędu aktualizacji ewidencji gruntów i budynków poprzez przywrócenie na mapie ewidencji gruntów i budynków ustalonego prawnie przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej oraz użytków, a także przywrócenie w rejestrze ewidencji prawidłowego opisu i powierzchni tych użytków – w zakresie będących własnością Spółki nieruchomości położonej w [...], oznaczonych numerami działek [...] o łącznej powierzchni 4,2410 ha, w istocie według stanu mającego miejsce przed założeniem w listopadzie 1979 r. nowego operatu ewidencyjnego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarł szczegółowy opis kolejnych zmian geodezyjnych obszaru oznaczonego obecnie jako działki nr [...] na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat, wychwytując wprawdzie nieprawidłowe wpisy w tym okresie, równocześnie jednakże wskazując, iż wszystkie ujawnione i opisane w zaskarżonej decyzji błędne wpisy zostały już skorygowane wynikami kolejnych prac geodezyjnych. Skutkiem tego informacje zawarte w wypisach z rejestru gruntów oraz wyrysach z mapy ewidencyjnej według stanu na dzień wydania decyzji organu I instancji ([...] stycznia 2025 r.) nie są obarczone wskazanymi błędami. W konsekwencji Starosta nie miał podstaw do zakończenia postępowania w sposób merytoryczny, poprzez wydanie decyzji o aktualizacji ewidencji w związku z wykrytym błędnym wpisem.
Nadto organ odwoławczy zasadnie zwrócił uwagę, iż ostatni zapis ewidencji, w którym dla obszaru omawianych działek ujawnione były kontury klasyfikacji gleboznawczej, miał miejsce przed założeniem w listopadzie 1979 r. nowego operatu ewidencyjnego. Z dniem jego założenia grunty ówczesnej działki nr [...] opisano użytkiem "tereny osiedlowe – zabudowane", na którym nie były już wykazane żadne kontury klasyfikacji gleboznawczej, a obszar tych terenów podlegał, w myśl § 22 ust. 6 załącznika do zarządzenia z 1969 r., jedynie zaliczeniu do przeważającego otaczającego lub przyległego użytku rolnego i jego klasy. W tej sytuacji "przywrócenie" przebiegu konturów klasyfikacji gleboznawczej musiałoby prowadzić do "cofnięcia" zapisów ewidencji do stanu, w którym obszar przedmiotowych działek oznaczony był jako działki nr [...], które stanowiły własność innych podmiotów. Dokonanie obecnie takiej aktualizacji, "przywracającej" zapisy w ewidencji sprzed listopada 1979 r., byłoby niedopuszczalne ze względu na nieodwracalne zmiany prawne wynikające m.in. z treści przedstawionych ostatecznych decyzji zatwierdzających projekty podziałów nieruchomości oraz z treści aktów notarialnych zawartych w 2001 i 2002 r., które stanowiły podstawy wpisów dokonanych w ewidencji gruntów i budynków. Działanie takie byłoby również sprzeczne z obowiązującym obecnie modelem pojęciowym danych ewidencji gruntów i budynków (cz. I załącznika nr 6 do rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków z 2021 r.), gdyż zmiana taka zaburzyłaby oczywiste powiązania (relacje) między aktualnymi obiektami ewidencyjnymi, jakimi są również podmioty ewidencyjne, których nie sposób powiązać z danymi archiwalnymi. Organ trafnie stwierdził również, iż skarżąca Spółka nigdy nie była i nie może stać się właścicielem historycznych działek nr [...], objętych w przeszłości klasyfikacją gruntów.
Odnosząc się do powyższych okoliczności należy przywołać sformułowany w orzecznictwie pogląd, w myśl którego celem postępowania aktualizacyjnego jest wprowadzenie do ewidencji zmian objętych nowym zdarzeniem prawnym, powstałym już po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych (por. wyrok WSA w Białymstoku z 24 czerwca 2020 r., II SA/Bk 363/20) nie zaś aktualizacja i korekta wpisów ewidencyjnych na podstawie ponownej oceny dokumentów archiwalnych. Jak już wcześniej wskazano, aktualizacja ewidencji poprzez usunięcie błędu może dotyczyć tylko błędów oczywistych, tzn. takich, które można dostrzec z łatwością, a więc bez konieczności prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyrok NSA z 30 sierpnia 2022 r., I OSK 1118/19). Zdecydowanie nie można stawiać znaku równości pomiędzy prostowaniem błędnych wpisów w ewidencji, mających charakter oczywistych (w świetle złożonych dokumentów) pomyłek, a żądaniem dokonania przez organ na podstawie tych samych danych wpisu o innej treści od poprzednio dokonanego. Nie jest przy tym dopuszczalne korygowanie wpisów na podstawie powtórnej oceny archiwalnych dokumentów, co wynika z treści art. 22 ust. 2 p.g.k. W przypadku nieprzedstawienia przez stronę dokumentów uzasadniających wprowadzenie zmiany w ewidencji gruntów, żądanie dokonania zmiany nie może zostać uwzględnione. Istniejący zapis w ewidencji gruntów może być zmieniony tylko na podstawie później wydanych dokumentów urzędowych, przedstawiających w sposób odmienny od istniejącego w ewidencji zapisu stan prawny danego gruntu (wyrok NSA z 23 kwietnia 2009 r., I OSK 620/08). Przepisy o ewidencji gruntów nie znają takiej instytucji jak "przywrócenie poprzedniego wpisu". Natomiast wpis o takiej treści może być ponownie dokonany, gdy jest on zgodny z aktualnym stanem faktycznym czy prawnym. Aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów polega bowiem na wprowadzaniu bieżących zmian dotyczących informacji, które zawarte są w ewidencji (por. wyrok NSA z 28 lutego 2024 r., I OSK 2036/22). Nadto nie jest możliwe dokonanie zmiany w ewidencji z mocą wsteczną. Zmiany w ewidencji mają skutek ex nunc, tj. na przyszłość, a nie ex tunc, tj. z dowolną chwilą w stosunku do zmian już wprowadzonych w przeszłości, które – tak jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie – przeszły już weryfikację w latach następnych (por. wyrok NSA z 12 grudnia 2017 r., I OSK 1174/17).
Dodać przy tym należy, iż nie można dokonywać żadnych zmian w ewidencji gruntów mających charakter zmian samoistnych. Ewidencja gruntów jest bowiem tylko publicznym rejestrem obejmującym dane o gruntach wynikające z odpowiedniej dokumentacji urzędowej, który winien być utrzymywany w stałej aktualności co do stanu faktycznego i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, a także innych aktów normatywnych (por. wyrok NSA z 9 maja 2023 r., I OSK 959/22). Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych, niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych (wyroki NSA z 7 maja 2008 r., I OSK 719/07, z 24 czerwca 2008 r., I OSK 1030/07 z 8 lipca 2010 r., I OSK 1251/09, z 11 kwietnia 2025 r., I OSK 834/22). Organ ewidencyjny, prowadząc postępowanie administracyjne w przedmiocie aktualizacji ewidencji w przypadku, gdy nie zostały uprzednio przeprowadzone postępowania, których wyniki dałyby podstawy do zmiany wpisów dokonanych w ewidencji, nie ma podstaw do dokonania aktualizacji wpisów. Tym samym nie wystarczy samo kwestionowanie prawidłowości dokumentów stanowiących w przeszłości podstawę wcześniejszych wpisów, by doszło do aktualizacji wyrok NSA z 1 marca 2022 r., I OSK 865/21). Brak wzruszenia dokumentów, których wadliwość lub niepełność strona zarzuca, w przewidzianym do tego trybie, uniemożliwia dokonanie zmian w ewidencji. W przypadku takim wystąpiłaby bowiem niedopuszczalna rozbieżność pomiędzy treścią ewidencji a pozostającymi w obrocie prawnym dokumentami (por. wyrok NSA z 26 lipca 2024 r., I OSK 455/23).
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy – według stanu na daty wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji – skarżąca Spółka nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających, aby po dacie zdarzeń prawnych, w oparciu o które w operacie ewidencyjnym ujawnione zostały wpisy dotyczące działek nr [...], nastąpiły jakiekolwiek zdarzenia świadczące o zmianach danych dotyczących tych działek, które podlegałyby ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca Spółka nie przedstawiła też dokumentów późniejszych niż daty powstania dokumentów będących podstawą wpisów ewidencyjnych dotyczących w/w działek, aktualnych w czasie wydania tych decyzji. Tym samym organy orzekające w sprawie nie miały podstaw do wprowadzenia wnioskowanych przez skarżącą Spółkę zmian, nie mogły bowiem samodzielnie ukształtować stanu ujawnionego w ewidencji. Organy orzekające wyczerpująco przedstawiły prawne i faktyczne motywy, które legły u podstaw podjętych rozstrzygnięć. W konsekwencji podniesione w skardze zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.
Jednocześnie należało podzielić stanowisko organów co do wystąpienia podstaw do umorzenia wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ w sposób oczywisty stwierdzi brak prawnych i faktycznych podstaw do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, zaś wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Chodzi więc o sytuację, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania (por. m.in. wyroki NSA z 18 czerwca 2020 r., I GSK 81/20 czy z 23 czerwca 2020 r., I GSK 2091/19).
Na marginesie powyższych rozważań, odnosząc się do treści pisma organu datowanego na [...] lipca 2025 r., które wpłynęło do Sądu po dacie wydania wyroku, tj. w dniu 4 lipca 2025 r., wskazać należy, iż jak to już kilkukrotnie podkreślono, powyższa argumentacja odnosi się do stanu istniejącego w datach wydania zaskarżonych decyzji, nie obejmuje natomiast sytuacji, w której w późniejszym czasie do państwowego zasobu geodezyjnego przyjęte zostały wyniki nowych prac geodezyjnych, a które stanowiły następnie podstawę dokonania zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków (jak wynika z treści tego pisma – zgodnych z oczekiwaniami strony skarżącej).
W konsekwencji skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI