III SA/Wa 950/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2006-05-23
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ZUSskładkiumorzeniedecyzjaorgan odwoławczyprawo administracyjnepostępowanie administracyjneubezpieczenia społeczneubezpieczenie zdrowotneFundusz Pracy

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia składek, stwierdzając naruszenie zasady dwuinstancyjności i zakazu orzekania na niekorzyść strony odwołującej się.

Sprawa dotyczyła skargi M.S. na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i FGŚP. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ odwoławczy naruszył przepisy Kpa, w szczególności zasadę dwuinstancyjności i zakaz orzekania na niekorzyść strony. Organ odwoławczy dokonał zmian w wysokości należności i określił zobowiązanie wobec FGŚP, które nie było objęte decyzją pierwszej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę M.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r., która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Organ odwoławczy odmówił umorzenia, wskazując, że sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawczyni nie uzasadnia umorzenia, a przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi, biorąc pod uwagę dochody jej i męża. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Naruszenie polegało na tym, że organ odwoławczy dokonał zmian w wysokości należności określonych w decyzji organu pierwszej instancji oraz określił należność na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, która nie była objęta postępowaniem w pierwszej instancji. Sąd uznał, że organ odwoławczy nie mógł wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, nakładając nowy obowiązek, który nie był objęty postępowaniem w pierwszej instancji, co stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, nakładając nowy obowiązek, który nie był objęty postępowaniem w pierwszej instancji.

Uzasadnienie

Organ odwoławczy, wydając decyzję, nie może wyjść poza zakres sprawy rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji. W tej sprawie organ odwoławczy dokonał zmian w wysokości należności i określił zobowiązanie wobec FGŚP, które nie było objęte decyzją pierwszej instancji, naruszając tym samym art. 138 Kpa i zasadę dwuinstancyjności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

Kpa art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, nakładając nowy obowiązek, który nie był objęty postępowaniem w pierwszej instancji.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 152

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

Kpa art. 15

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

u.s.u.s. art. 83 § ust. 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Zakres kompetencji Prezesa ZUS w zakresie umarzania należności.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

u.s.u.s. art. 28 § ust. 1-4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Przesłanki umarzania należności z tytułu składek.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy naruszył art. 138 Kpa, orzekając na niekorzyść strony i wprowadzając nowe obowiązki nieobjęte postępowaniem pierwszej instancji.

Godne uwagi sformułowania

Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, nakładając nowy obowiązek, który nie był objęty postępowaniem w pierwszej instancji. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Organ odwoławczy dokonał zaskarżoną decyzją zmian w wysokości należności określonych w decyzji organu pierwszej instancji oraz określił należność na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, która nie została wskazana przez organ pierwszej instancji, jako ciążące na skarżącej zobowiązanie.

Skład orzekający

Barbara Kołodziejczak-Osetek

przewodniczący

Janusz Walawski

sprawozdawca

Jarosław Trelka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Kpa dotyczących postępowania odwoławczego, zasady dwuinstancyjności oraz zakazu orzekania na niekorzyść strony."

Ograniczenia: Dotyczy spraw administracyjnych rozstrzyganych w trybie dwuinstancyjnym, gdzie organ odwoławczy przekracza swoje kompetencje.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważne zasady postępowania administracyjnego, w szczególności ograniczenia organu odwoławczego, co jest kluczowe dla praktyków prawa administracyjnego.

Organ ZUS przekroczył swoje uprawnienia? Sąd administracyjny wyjaśnia granice postępowania odwoławczego.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 950/06 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2006-05-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Barbara Kołodziejczak-Osetek /przewodniczący/
Janusz Walawski /sprawozdawca/
Jarosław Trelka
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek, Sędziowie Asesor WSA Jarosław Trelka, Asesor WSA Janusz Walawski (spr.), Protokolant Barbara Czyżewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2006 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 1034/05, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi M.S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i określił, że nie może być ona wykonana w całości.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.) w dniu [...]stycznia 2006 r. wydał decyzje nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], w której odmówiono ww. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez płatnika za okres 01/1999-06/2001 w łącznej kwocie 1.671,39 zł w tym z tytułu:
składek - 782,39 zł,
odsetek liczonych na dzień 14 października 2004 r. - 889,00 zł,
ubezpieczenie zdrowotne - za okres 09/1999 - 06/2001 w łącznej kwocie 1.549,84 zł,
w tym z tytułu:
składek - 854,54 zł,
odsetek liczonych na dzień 14 października 2004 r. - 695,30 zł,
Fundusz Pracy za okres 01/1999 - 06/2001 w łącznej kwocie 178,46 zł,
w tym z tytułu:
składek - 97,66 zł,
odsetek liczonych na dzień 14 października 2004 r. - 72,00 zł,
koszty upomnienia - 8, 80 zł.
Organ odwoławczy w sentencji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji podał, że w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanawia odmówić umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek i kosztów upomnienia:
ubezpieczenia społeczne - za okres 01/1999 - 06/2001 w łącznej kwocie 2751,92 zł, w tym z tytułu :
składek - 1,333,02 zł,
odsetek liczonych na dzień 14 października 2004 r. - 1410,10 zł,
kosztów upomnienia - 8,80 zł ;
ubezpieczenie zdrowotne - za okres 09/1999 - 06/2001 w łącznej kwocie 1738,90 zł, w tym z tytułu ;
składek - 946,00zł,
odsetek liczonych na dzień 14 października 2004 r. - 784,10 zł,
kosztów upomnienia - 8,80 zł ;
Fundusz Pracy i FGŚP za okres 01/199 - 06/2001 w łącznej kwocie 178, 46 zł, w tym z tytułu ;
składek - 97,66 zł,
odsetek liczonych na dzień 14 października 2004 r. - 72, 00 zł,
kosztów upomnienia - 8,80 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ podał m. in, że zgodnie z art. 28 ust. 1-4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przypadku ich całkowitej nieściągalności z zastrzeżeniem ust. 3a tego przepisu. W ocenie organu sytuacja materialna i rodzinna wnioskodawczyni nie pozwala uznać, że uregulowanie powstałych należności spowoduje powstanie dla niej ciężkich skutków.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez M. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której podniosła swoją trudną sytuacje materialną, jak również powołała się na stan swojego zdrowia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, że w przypadku skarżącej przesłanka całkowitej nieściągalności nie zachodzi, ze względu na fakt, że pobiera ona rentę z tytułu niezdolności do pracy w kwocie 453,21 zł netto miesięcznie, a jej mąż otrzymuje emeryturę w wysokości 985,43 zł netto miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Sąd na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga rozpoznawana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione w skardze.
Zaskarżoną decyzją Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek i kosztów upomnienia. Z jej uzasadnienia wynika, że decyzją tą została utrzymana w mocy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...].
Zgodnie z art. 138 Kpa , organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:
1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo
2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo
3) umarza postępowanie odwoławcze.
Przedmiotem decyzji organu odwoławczego może być jedynie sprawa administracyjna rozstrzygnięta decyzją wydaną w pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, nakładając nowy obowiązek, który nie był objęty postępowaniem w pierwszej instancji.
Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
Organ odwoławczy dokonał zaskarżoną decyzją zmian w wysokości należności określonych w decyzji organu pierwszej instancji oraz określił należność na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, która nie została wskazana przez organ pierwszej instancji, jako ciążące na skarżącej zobowiązanie.
Zgodnie z art. 15 Kpa (zasada dwuinstancyjności ), postępowanie
administracyjne jest dwuinstancyjne
Organ wydając zaskarżoną decyzję naruszył art. 138 § 1 pkt 1 Kpa i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 z późn. zm.), a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W związku z takim rozstrzygnięciem, Sąd odstąpił od badania zasadności podniesionych w skardze zarzutów.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI