II SA/Go 266/25

II SA/Go 266/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-10-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Krzysztof Rogalski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 725
art. 28, 49f ust 1, 49 h i 49 i
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi M. J. i J. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki części budynku mieszkalnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...].01.2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 49i ust. 1 pkt 2, lit. b), art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725 z późn. zm., dalej jako - p.b.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej jako - kpa), [...] w [...] (dalej jako - PINB) nakazał inwestorom M. i J. J. dokonać rozbiórki rozbudowanej części budynku mieszkalnego (II etap), obejmującej dwa pokoje i ganek ze schodami zewnętrznymi w miejscowości [...] na działkach ewid. nr [...], gmina [...] - z powodu niewykonania, w wyznaczonym terminie, obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia [...].10.2024 r. znak: [...], dotyczącego skompletowania dokumentów legalizacyjnych. PINB orzekł, że nakaz rozbiórki nie obejmuje: ściany wschodniej budynku istniejącego oraz ściany północnej I etapu rozbudowy - bezpośrednio przylegających do przedmiotowej rozbudowy. W decyzji nie określono terminu wykonania obowiązku, będzie on wymagalny z chwilą, gdy decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał, że w dniu [...].12.2021 r. przeprowadzono kontrolę budynku mieszkalnego w miejscowości [...] usytuowanego na działkach o numerach ewid. [...], gmina [...]. Czynności te miały na celu sprawdzenie legalności rozbudowy wskazanego obiektu budowlanego. Obiekt składa się z dwóch lokali mieszkalnych o numerach porządkowych [...]. Zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 3 pkt 2a p.b. zalicza się on do budynków mieszkalnych jednorodzinnych (z dwoma lokalami). Obiekt ten był dwukrotnie poddawany rozbudowie. W pierwszym etapie wzniesiono część od strony południowo-wschodniej. Ten zakres prac poprzedzono decyzją o pozwoleniu na budowę nr [...] z dnia [...].10.1998 r. wydaną przez [...] w [...]. W wyniku porównania mapy pozyskanej z elektronicznego Systemu Informacji Przestrzennej z Projektem zagospodarowania terenu, zatwierdzonym ww. decyzją (obie mapy w skali 1:500) można stwierdzić, że parametry wzmiankowanego wyżej etapu rozbudowy są zgodne z warunkami udzielonego pozwolenia na budowę. Następnie przed około 9 laty M. i J. J. dokonali kolejnej rozbudowy budynku mieszkalnego. Taki okres realizacji robót wskazała M. J. (współinwestorka) w oświadczeniu złożonym do protokołu z dnia [...].12.2021 r. W ramach II etapu rozbudowy powstała parterowa, niepodpiwniczona część z dachem płaskim, krytym papą. W jej skład wchodzą dwa pokoje i ganek wejściowy ze schodami zewnętrznymi. Całość ma kształt nieregularny. Powierzchnia zabudowy części rozbudowanej w II etapie, obliczona jako suma powierzchni dwóch figur w kształcie prostokąta, wynosi 46,48 m2 = [5,8 x 5,5 m] + [(5,8-0,5) x 2,75 m]. Nowo wybudowane pomieszczenia skomunikowano z pokojem w "starej" części budynku mieszkalnego. Drugi etap rozbudowy nie był poprzedzony pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem robót. Okoliczność tę potwierdził Starosta [...] w piśmie z dnia [...].11.2021 r. W korespondencji tej wymieniono wyłącznie pozwolenie na budowę nr [...] z dnia [...].10.1998 r. Opisane wyżej ustalenia stanowiły podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie legalności II etapu rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w miejscowości [...], na działkach ewid. nr [...], gm. [...]. W okresie budowy ustalonym na podstawie oświadczenia jednego z inwestorów (9 lat przed datą kontroli w dniu [...].12.2021 r., tj. 2012 rok) obowiązywały przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471). Organ wskazał, że rozbudowa budynku mieszkalnego zrealizowana na granicy działek nr [...], w wyniku której nastąpiło zwiększenie obszaru oddziaływania, nie była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Również w obecnie obowiązującym porządku prawnym tego rodzaju inwestycje wymagają pozwolenia na budowę. Nowo wzniesiona część budynku nie jest scalona z istniejącym obiektem w takim stopniu, aby jej ewentualna rozbiórka wymuszała czynienie technicznie skomplikowanych nakładów na prace odtworzeniowe w części legalnej. Potwierdza to dokumentacja fotograficzna sporządzona w dniu kontroli. Analiza ta skutkowała stwierdzeniem, że legalizacja II etapu rozbudowy powinna być prowadzona w oparciu o art. 48-49f p.b. W związku z powyższym PINB wydał postanowienie z dnia [...].01.2022 r. o wstrzymaniu robót budowlanych. W postanowieniu pouczono o możliwości złożenia wniosku o legalizację, a także o zasadach naliczania opłaty legalizacyjnej, W dniu [...].02.2022 r. inwestorzy złożyli wniosek o legalizację. Postanowieniem z dnia [...].03.2022 r. nałożono obowiązek dostarczenia dokumentów legalizacyjnych w wyznaczonym terminie. Nakaz ten nie został wykonany, co skutkowało wydaniem decyzji z dnia [...].07.2022 r. nakazującej rozbiórkę części budynku wzniesionej w warunkach samowoli budowlanej. [...] (dalej jako - WINB) decyzją z dnia [...].09.2022 r. uchylił powyższą decyzję PINB. Organ odwoławczy zalecił, aby dokonać jednoznacznych ustaleń w kwestii daty realizacji II etapu rozbudowy, gdyż okoliczność ta ma kluczowe znaczenie przy określaniu trybu legalizacyjnego ("zwykły" lub "uproszczony").
Ponownie rozpatrując sprawę PINB podjął czynności zmierzające do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie zgodnym z wytycznymi WINB. W dniu [...].10.2022 r. przeprowadzono oględziny. Na podstawie okazanego Aktu notarialnego [...]. zaktualizowano dane właścicieli posesji [...] ([...]), gm. [...]. Inwestorzy złożyli oświadczenie, że II etap rozbudowy zrealizowano w latach 2000-2001. Wskazali także świadków, którzy mogą potwierdzić tę okoliczność. Z kolei M. J. (współwłaściciel nieruchomości [...]) stwierdził, że ten etap rozbudowy miał miejsce w latach 2007-2008. W trakcie oględzin uzyskano informację, że postępowanie spadkowe po zm. W. J. jest prowadzone przez Sąd Rejonowy w [...]. Strona postępowania dołączyła kopię prawomocnego postanowienia [...] z dnia [...].06.2017 r. sygn. akt [...] ustalającego spadkobierców po tym współwłaścicielu posesji. Uregulowanie spraw własnościowych potwierdzały również zapisy Księgi Wieczystej nr [...] i dane w Ewidencji Gruntów i Budynków (Informacja o działce) dla nieruchomości [...], gmina [...].
W dniu [...].11.2022 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną, w trakcie której przesłuchano świadków. Zeznania wszystkich świadków były spójne. Wskazywali oni, że rozbudowę realizowano w latach 1999-2001. Na potwierdzenie tego okresu prowadzenia robót podawali różne zdarzenia towarzyszące, które dodatkowo potwierdzały wiarygodność składanych oświadczeń.
Po skierowaniu zawiadomień w trybie art. 10 k.p.a., strony nie skorzystały z możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, a w szczególności nie kwestionowały oświadczeń świadków. Uwzględniając brzmienie art. 81 k.p.a. organ uznał, że termin II etapu rozbudowy został ustalony i przypadał na lata 1999-2001, wobec czego w sprawie zastosowanie ma art. 49f ust. 1 pkt 1 p.b. W takich przypadkach organ nadzoru budowlanego prowadzi uproszczone postępowanie legalizacyjne "z urzędu", bez konieczności złożenia wniosku przez inwestora. Postanowieniem z dnia [...].01.2023 r. nałożono na inwestorów obowiązek dostarczenia dokumentów legalizacyjnych, tj: Ekspertyzę techniczną sporządzoną przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane z aktualną przynależnością do Izby samorządu zawodowego; geodezyjną inwentaryzację powykonawczą spełniającą wymagania określone w art. 2 pkt 7b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne; oświadczenie inwestorów, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania na cele budowlane działkami [...] w miejscowości [...], gm. [...], w obrębie których dokonano rozbudowy. W wyznaczonym terminie nie dostarczono dokumentów legalizacyjnych. Okoliczność ta skutkowała wydaniem decyzji z dnia [...].05.2023 r. nakazującej rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego wzniesionej w warunkach samowoli budowlanej. W trybie odwoławczym organ II instancji wydał decyzję z dnia [...].07.2023 r., którą uchylił powyższe rozstrzygnięcie PINB. W uzasadnieniu decyzji kasacyjnej wskazano, że do odwołania dołączona została kopia geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, wchodzącej w skład dokumentów legalizacyjnych. Ponadto w odwołaniu zawarto oświadczenie, iż zobowiązani są w posiadaniu inwentaryzacji geodezyjnej oraz "opinii technicznej". W konkluzji organ odwoławczy zalecił, aby PINB umożliwił uzupełnienie dokumentacji legalizacyjnej. Ponownie rozpatrując sprawę uwzględniono wytyczne WINB, dotyczące uzupełnienia dokumentów legalizacyjnych, jednak inwestorzy nie dostarczyli żadnego z dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...].01.2023 r. Do odwołania załączono kopię geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej. Zatem tzw. "uzupełnienie" powinno w praktyce polegać na dostarczeniu wszystkich dokumentów legalizacyjnych. W odwołaniu od decyzji z dnia [...].05.2023 r. pełnomocnik strony oświadczył, że jest w posiadaniu "opinii technicznej". Z kolei fakt sporządzenia geodezyjnej inwentaryzacji potwierdza kopia załączona do odwołania. Trzecim dokumentem legalizacyjnym jest oświadczenie inwestorów, które nie wiąże się z koniecznością uzyskania opinii, uzgodnień lub pozwoleń. Przy założeniu wiarygodności oświadczenia zamieszczonego w odwołaniu, skompletowanie dokumentów legalizacyjnych powinno sprowadzać się do wypełnienia oświadczeń, o których mowa w art. 32 ust. 5 pkt 2 ustawy. Postanowieniem z dnia [...].08.2023 r. nałożono obowiązek uzupełnienia dokumentów legalizacyjnych w terminie 14 dni. Przy piśmie z dnia [...].08.2023 r. pełnomocnik inwestorów przesłał dokumenty legalizacyjne rozbudowy budynku mieszkalnego w miejscowości [...] na działkach nr [...], gm. [...]. W ich skład wchodziły: Ekspertyza techniczna, geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza oraz oświadczenia inwestorów o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Weryfikując te dokumenty dokonano następujących ustaleń. W Ekspertyzie sformułowano wniosek, że budynek mieszkalny jednorodzinny (w którym dokonano rozbudowy) nie stwarza zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz pozwala na dalsze bezpieczne jego użytkowanie. Geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza opatrzona jest oświadczeniem wykonawcy prac geodezyjnych o uzyskaniu pozytywnego wyniku weryfikacji wraz z podaniem numeru i daty Protokołu weryfikacji. Oświadczenia inwestorów sporządzono na obowiązujących drukach PB-5. W ocenie PINB pod względem formalnym przedłożone dokumenty legalizacyjne były kompletne. W aktach sprawy znajduje się jednak oświadczenie M. i M. J. z dnia . [...].10.2022 r. (obecnych współwłaścicieli działki nr [...] w [...]) o braku zgody na legalizację przedmiotowej inwestycji. Tym samym powstały uzasadnione wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym i prawnym oświadczeń złożonych przez inwestorów. W tym celu wezwano strony do złożenia stosownych wyjaśnień. Ocenie podlegała wyłącznie skuteczność (zgodność ze stanem faktycznym) oświadczenia inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W odpowiedzi na wezwanie M. J. i M. J. złożyli oświadczenie z dnia [...].10.2023 r., w którym w sposób jednoznaczny stwierdzili, że nie wyrażają zgody na rozbudowę budynku mieszkalnego w miejscowości [...] na działkach [...]. Z kolei pełnomocnik inwestorów w piśmie z dnia [...].10.2023 r. zajął stanowisko, iż aktualni współwłaściciele w dacie budowy nie posiadali udziałów własnościowych, a więc ich zgoda "nie mogła mieć miejsca". Ponadto wyjaśnił, że złożono już wniosek do sądu "dotyczący udzielenia zgody zastępczej na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu". Zdaniem PINB zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że inwestorzy nie byli uprawnieni do składania oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie PINB złożone przez inwestorów oświadczenia nie wywołały skutku prawnego. Okoliczności te stanowiły podstawę do wydania decyzji z dnia [...].11.2023 r., nakazującej rozbiórkę samowolnie rozbudowanej części budynku mieszkalnego.
Decyzją z dnia [...].01.2024 r. organ odwoławczy uchylił powyższa decyzję PINB z dnia [...].11.2023 r. W rozstrzygnięciu kasacyjnym wskazano, że organ powiatowy przedwcześnie orzekł o braku możliwości uzyskania przez inwestorów prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w formie orzeczenia sądu powszechnego zastępującego zgodę pozostałych współwłaścicieli. Stanowisko takie jest uzasadnione z uwagi na informację zawartą w piśmie pełnomocnika inwestorów o złożeniu wniosku do Sądu w celu uzyskania zgody zastępczej na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu. Ponownie rozpatrując sprawę uwzględniono okoliczności wskazane w decyzji WINB z dnia [...].01.2024 r. Przy piśmie przewodnim z dnia [...].08.2024 r. [...] przesłał prawomocne postanowienie z dnia [...].05.2024 r., sygn. akt [...] o oddaleniu wniosku M. J. i J. J. o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną. Postanowieniem z dnia [...].10.2024 r. PINB nakazał uzupełnić dokumentację legalizacyjną o oświadczenia, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Termin uzupełnienia wyznaczono przy uwzględnieniu zakresu stwierdzonych braków, które sprowadzają się do wypełnienia odpowiednich druków przez inwestorów. W wyznaczonym terminie inwestorzy nie wykonali obowiązku określonego w postanowieniu z dnia [...].10.2024 r., gdyż nie dostarczyli wymaganych dokumentów legalizacyjnych. Okoliczność ta obligowała PINB do wydania decyzji, o której mowa w art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. b) p.b., nakazującej rozbiórkę części budynku mieszkalnego wzniesionej w warunkach samowoli budowlanej. Organ wyjaśnił, że w decyzjach wydawanych na podstawie przywołanego wyżej przepisu nie wyznacza się dat granicznych (rozpoczęcia i zakończenia) rozbiórki.
Od powyższej decyzji M. J. i J. J., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli odwołanie zarzucając bezzasadność zastosowania przepisów art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. a p.b., a także subiektywne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi niekompletność dokumentacji legalizacyjnej w postaci braku oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wskazali, iż [...].08.2023 r. pełnomocnik dostarczył komplet dokumentacji legalizacyjnej, która zawierała m.in. oświadczenie inwestorów o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem skarżących błędne jest stanowisko PINB, iż oświadczenia nie wywołały skutku prawnego. Co do zasady organ administracji nie jest bowiem uprawniony do weryfikacji prawdziwości złożonego oświadczenia, które stwarza domniemanie istnienia prawa po stronie inwestora.
Decyzją dnia [...].03.2025 r nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania M. J. i J. J. od powyższej decyzji PINB z dnia [...].01.2025r. znak: [...] WINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia WINB wskazał, że w omawianym przypadku zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania, w toku którego wydano zaskarżoną decyzję. Za datę wszczęcia postępowania należy przyjąć dzień [...].12.2021 r., w którym organ wystosował do stron zawiadomienie o wszczęciu postępowania. W rezultacie stan prawny w takim przypadku winien uwzględniać brzmienie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane obowiązujące po wejściu w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz. 471). Jednocześnie w ocenie WINB w sprawie PINB prawidłowo ocenił, że rozpatrywane przedsięwzięcie budowlane, ze względu na jego charakter (rozbudowa budynku mieszkalnego) wymagało uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 w związku z art. 29 p.b.). Ponieważ wykonane roboty budowlane zostały przeprowadzone bez uzyskania decyzji w tym przedmiocie oznacza to, że zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej i w związku z tym wymagają przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego w trybie właściwych przepisów p.b. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 49i ust. 1 pkt 2 lit. b) p.b., zgodnie z którym, organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki, w przypadku niewykonania w wyznaczonym terminie postanowienia, o którym mowa w art. 49h ust. 2. WINB wyjaśnił, że ustawa nowelizująca wprowadziła szereg zmian do obowiązującej regulacji, w tym obok zmian dotyczących postępowań legalizacyjnych, nowe uproszczone postępowanie legalizacyjne regulowane przepisami art. 49h p.b. odnoszące się do starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu. Zgodnie bowiem z art. 49f ust. 1 p.b., w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. W ramach tego postępowania, na podstawie art. 49g p.b. organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia (ust. 1). Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w ust. 1, należą: - oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane, - geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego, - ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Na postanowienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje zażalenie (ust. 3). Z kolei stosownie do art. 49h p.b. w trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego sprawdza kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3, wynika, że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 1). W przypadku stwierdzenia niekompletności dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia niekompletności w wyznaczonym terminie (ust. 2). Przywołana regulacja prawna wprowadza etapowość w postępowaniu zmierzającym do likwidacji skutków samowoli budowlanej, polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części. Pierwszy etap dotyczy ustalenia, że obiekt budowlany był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Drugi zaś etap sprowadza się do oceny, czy właściciel samowolnie wybudowanego obiektu ma prawo do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane oraz do weryfikacji stanu technicznego samego budynku. Weryfikując pozytywnie te okoliczności organ wydaje decyzję o legalizacji, która stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego. Z kolei nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 49g ust. 1 i ust. 2 lub art. 49h ust. 2 p.b. obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ustawodawca z mocy art. 49i ust. 1 pkt 2 p.b. nie pozostawia bowiem właściwemu organowi wyboru treści rozstrzygnięcia w sytuacji nieprzedłożenia kompletu dokumentów legalizacyjnych. W niniejszej sprawie PINB ustalił, że rozbudowa budynku mieszkalnego realizowana była samowolnie między 1999 r., a 2001 r. W tej sytuacji zasadne było wszczęcie przez organ powiatowy uproszczonego postępowania legalizacyjnego w przywołanym wyżej trybie. Dlatego też zasadnie PINB postanowieniem z dnia [...].01.2023 r. na podstawie art. 49g p.b., nałożył na skarżących – M. i J. J. obowiązek przedstawienia, w zakreślonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. Ponieważ w terminie wyznaczonym inwestorzy nie przedłożyli żądanych dokumentów, organ I instancji wydał decyzję rozbiórkową. Z uwagi jednak na okoliczność, że do odwołania Skarżący dołączyli kopię inwentaryzacji geodezyjnej z dnia [...].03.2023 r., informując jednocześnie, że są w posiadaniu także opinii technicznej, w wyniku uchylenia decyzji rozbiórkowej PINB postanowieniem z dnia [...].08.2023 r. na podstawie art. 49h ust. 2 p.b., nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia stwierdzonej niekompletności dokumentów legalizacyjnych poprzez dołączenie określonych tym postanowieniem dokumentów. Natomiast z uwagi na okoliczność, iż Skarżący wystąpili do [...] w [...] o wydanie zgody zastępczej PINB postanowieniem z dnia [...].10.2024 r., wydanym w oparciu o art. 49h ust. 2 p.b., nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia niekompletności dokumentów legalizacyjnych. Przy czym wobec ustalenia, że podczas rozbudowy doszło do przekroczenia granicy działki nr [...], PINB prawidłowo zobowiązał Skarżących do uzyskania zgody na dysponowanie na cele budowlane zajętego fragmentu sąsiedniej działki nr [...], stanowiącego współwłasność uczestników postępowania – M. i M. J.. Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczyło zatem działek nr [...]. Odnosząc się do odwołania WINB wyjaśnił, że w celu wydania decyzji legalizującej rozbudowaną część budynku konieczne jest legitymowanie się prawem do dysponowania nieruchomością, na której ta samowola została zrealizowana. Prawo do zabudowy zostało w ustawie Prawo budowlane mocno powiązane z wykazaniem przez inwestora uprawnień do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane. Potwierdzeniem tej tezy jest treść art. 4 tej ustawy, który stanowi: "Każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami". Skutkiem obowiązywania powyższej zasady prawnej jest art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. obligujący wnioskującego o wydanie pozwolenia na budowę do złożenia pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pod tym pojęciem należy rozumieć w myśl art. 3 pkt 11 w/w ustawy tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Ponadto również w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym ustawodawca zadbał o spójność regulacji systemu prawa budowlanego z przepisami prawa cywilnego, bowiem do dokumentów legalizacyjnych nakazał zaliczyć oświadczenie, o którym mowa w powołanym art. 32 ust. 4 pkt 2 p.b. Oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, o którym mowa w w/w przepisie, jest więc niezbędne, gdyż niedopuszczalne byłoby legalizowanie samowoli z naruszeniem prawa własności. Natomiast oświadczenia M. i J. J. o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowalne - działką nr [...] w miejscowości [...], gmina [...] nie zostały opatrzone datą ich złożenia. W związku z powyższym wskazać należy, że oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane składane jest przez inwestora według wzoru, jaki został określony w drodze rozporządzenia wydanego na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. p.b. Oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane jest oświadczeniem "wiedzy"', co oznacza to, że takie oświadczenie tylko potwierdza pewien stan rzeczywistości i należy je odróżnić od oświadczeń woli, złożenie których kształtuje nową sytuację prawną. Złożenie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie kreuje żadnej nowej sytuacji prawnej, co najistotniejsze takie oświadczenie nie powoduje powstania prawa do dysponowania daną nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie wiedzy tylko potwierdza istniejący stan faktyczny. W praktyce oznacza to, że inwestor zanim złoży stosowane oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane to musi wcześniej uzyskać tytuł prawny do takiego dysponowania daną nieruchomością, stąd wymagalność daty złożenia takiego oświadczenia, jako załącznika do wniosku o pozwolenie na budowę albo zgłoszenia. Nadto, oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania działkami na cele budowlane musi dotyczyć nieruchomości, na których faktycznie ma zostać wykonany obiekt budowlany tj. musi dotyczyć prawidłowo oznaczonych nieruchomości. Oświadczenie o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane winno mieć zatem określoną datę jego sporządzenia, czyli złożenia podpisu, zgodnie z wzorem oświadczenia. Brak daty oznacza że jest ono niekompletne. Ponadto, organ odwoławczy zauważył, że dysponowanie nieruchomością na cele budowlane stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną, dlatego stosownie do treści art. 199 Kodeksu cywilnego do podjęcia tego rodzaju czynności konieczna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, a w przypadku braku tej zgody, współwłaściciele których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać upoważnienia do jej dokonania przez sąd powszechny. Natomiast, jak wskazują akta, w omawianej sprawie Skarżący wystąpili do [...] w [...] z wnioskiem o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną. Ponieważ nie dysponowali odpowiednim udziałem we współwłasności, nie otrzymali żądanej zgody sądu w drodze postanowienia [...] w [...] z dnia [...].05.2024r. sygn. akt [...] (karta nr 76 w aktach PINB). Z uzasadnienia w/w postanowienia [...] wynika, że udział J. J. w nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] wynosi 1/6 części, zaś M. J. nie jest w ogóle współwłaścicielką w/w nieruchomości, tym samym udział wnioskodawców nie wynosi co najmniej połowy. Świadczy to o tym, iż w omawianym przypadku inwestorzy w rzeczywistości nie dysponują działką nr [...] na cele budowlane w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Z powyższych przyczyn sprawa legalności wykonanych robót budowlanych nie może pomijać aspektów związanych z prawem inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Ustalenie przez właściwy organ, że inwestor takim prawem nie dysponuje nie pozwala organowi nadzoru budowlanego uznać robót budowlanych za zgodne z obowiązującymi przepisami, co w konsekwencji w odniesieniu do robót budowalnych już zakończonych, uniemożliwia wydanie aktu legalizującego stwierdzoną samowolę. Bez znaczenia jest przy tym fakt, że w dacie popełniania samowoli budowlanej uczestnicy postępowania, tj. M. i M.J. nie byli jeszcze współwłaścicielami działki nr [...], na której zrealizowano samowolę budowlaną. Istotne jest bowiem to, że w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane powinno być badane według stanu prawnego obowiązującego w chwili legalizacji samowoli budowlanej.
Konkludując WINB stwierdził, że skoro sporna rozbudowa usytuowana jest łącznie na dwóch działkach, to legitymowanie się prawem do jej dysponowania na cele budowlane wymagało odniesienia się do dwóch działek. Tym samym PINB zasadnie uznał, że skoro Skarżący nie uzupełnili oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to równoznaczne jest to z brakiem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe skutkowało przyjęciem, że Skarżący nie wykonali nakazu zawartego w postanowieniu z dnia [...].10.2024 r. w zakresie przedstawienia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością no cele budowlane złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, a tym samym nie wykonali ciążącego obowiązku przedłożenia wymaganej przepisami dokumentacji we wszczętym postępowaniu legalizacyjnym.
Od powyżej decyzji WINB z dnia [...].03.2025 r. nr [...] M. J. i J. J. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: - powielenie błędu organu I instancji poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie ma zastosowanie art. 49i ust 1 pkt 2 lit. p.b. oraz dowolne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi niekompletność dokumentacji legalizacyjnej w postaci braku oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. - naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 7a §1 k.p.a. polegające na braku rozstrzygnięcia wątpliwości co do uznania, iż skarżący dokonali złożenia oświadczenia woli z pismem przewodnim z dnia [...].08.2023 r.
Stawiając powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że błędnie przyjęto, iż w sprawie zastosowanie ma art. 49i ust 1 pkt 2 lit. p.b., a błąd polega na dowolnym uznaniu, że w sprawie zachodzi niekompletność dokumentacji legalizacyjnej w postaci braku oświadczeń o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ odwoławczy powołał się na brak wskazania daty przez skarżących w oświadczeniu woli dołączonym do pisma z dnia [...].08.2023 r. Zdaniem organu takie oświadczenie nie stanowi oświadczenia woli, a jedynie oświadczenie wiedzy. Nie stwierdza natomiast, iż złożone oświadczenie przez skarżących z pismem przewodnim z dnia [...].08.2023 r. nie wywołało skutków prawnego. Zdaniem skarżących należy stwierdzić, iż skoro nie ma negacji ze strony organu odwoławczego co do wywołania skutku prawnego przez złożone oświadczenia, taki skutek prawny został wywołany, a PINB nie miał podstaw do ponownego wzywania stron co do złożenia kolejnych oświadczeń woli. Mógł natomiast wezwać strony do uzupełnienia złożonego wcześniej oświadczenia w zakresie podanie daty jego sporządzenia, jeżeli oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nie zostało uzupełnione w sposób przewidziany do uzupełnienia braku formalnego, pod rygorem pozostawienia żądania bez rozpoznania. Zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 p.b. do wniosku o pozwolenie na budowę należy dołączyć oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przedmiotowe oświadczenie jest jednym z istotnych wymogów prawidłowo złożonego wniosku, a braki w zakresie prawidłowości złożenia oświadczenia należy weryfikować w trybie braków formalnych żądania, o których mowa w art. 64 § 2 k.p.a. W związku z powyższym, jeżeli oświadczenie nie zostało uzupełnione w sposób przewidziany w przepisach szczególnych należy wezwać wnioskodawcę w powyższym trybie do uzupełnienia braku formalnego pod rygorem pozostawienia żądania bez rozpoznania. Zastosowanie w tym przypadku instytucji, o której mowa w art. 35 ust. 3 w zw. z ust. 1 p.b. byłoby w tym przypadku uzasadnione. Ponadto skarżący wskazali, że PINB został poinformowany telefonicznie, iż J. J. jeszcze przed wydaniem postanowienia z dnia [...].10.2024 r. nakazującego uzupełnienie dokumentacji został pozbawiony wolności i przebywa w Areszcie Śledczym odbywając karę 13 miesięcy pozbawienia wolności co wiąże się z utrudnieniem kontaktu bezpośredniego ze skarżącym i nie może sprostać nałożonemu w Postanowieniu z dnia [...].10.2024 r. obowiązkowi w określonym terminie. Organ na tak przekazaną informację pozostał głuchym.
Zdaniem skarżących brak daty na oświadczaniu nie powoduje jego nieważności, tym bardziej w sytuacji, kiedy jest składane wraz z pismem przewodnim, na którym widnieje data jego sporządzenia. Nie dochodzi do poświadczenia nieprawdy zawartej w oświadczeniu w sytuacji, kiedy jest kilku współwłaścicieli, każdy ze współwłaścicieli może władać tą nieruchomością na cele budowlane. Zresztą należy wskazać, iż sam formularz takiego oświadczenia woli (wzór PB-5) nie żąda wykazania, czy nieruchomość ma jednego właściciela czy jest ich kilku. Organ odwoławczy w skarżonej decyzji naruszył przepis art. 7a kpa.
W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.
Na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U 2024 poz. 935, dalej jako - p.p.s.a.) sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności jest decyzja nakazująca rozbiórkę rozbudowanej części budynku mieszkalnego (II etap), obejmującej dwa pokoje i ganek ze schodami zewnętrznymi w miejscowości [...] na działkach ewid. [...], gmina [...]
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 49i ust. 1 pkt 2b p.b., zgodnie z którym, organ nadzoru budowlanego, w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki, w przypadku niewykonania, w wyznaczonym terminie, postanowienia, o którym mowa w art. 49h ust. 2.
W tym miejscu wyjaśnić należy, że w sprawie niniejszej zastosowanie znajdują przepisy p.b. w wersji uwzględniającej zmiany wprowadzone ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471), której przepisy w zasadniczej części weszły w życie w dniu 19 września 2020 r. Ustawa nowelizująca wprowadziła szereg zmian do obowiązującej regulacji, w tym obok zmian dotyczących postępowań legalizacyjnych, nowe uproszczone postępowanie legalizacyjne regulowane przepisami art. 49f-49i p.b., odnoszące się do starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu.
Zgodnie bowiem z art. 49f ust. 1 p.b., w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części:
1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo
2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia,
- jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne.
W ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego, na podstawie art. 49g p.b. organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia jego doręczenia (ust. 1). Do dokumentów legalizacyjnych, o których mowa w ust. 1, należą:
1) oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2;
2) geodezyjna inwentaryzacja powykonawcza obiektu budowlanego;
3) ekspertyza techniczna sporządzona przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazująca, czy stan techniczny obiektu budowlanego:
a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz
b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 2). Na postanowienie, o którym mowa w ust. 1, przysługuje zażalenie (ust. 3).
Z kolei stosownie do art. 49h p.b. w trakcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego organ nadzoru budowlanego sprawdza:
1) kompletność dokumentów legalizacyjnych oraz
2) czy z ekspertyzy technicznej, o której mowa w art. 49g ust. 2 pkt 3 wynika że stan techniczny obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodne z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania (ust. 1). W przypadku stwierdzenia niekompletności dokumentów legalizacyjnych organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o obowiązku usunięcia niekompletności w wyznaczonym terminie (ust. 2).
Przywołana wyżej regulacja prawna wprowadza etapowość w postępowaniu zmierzającym do likwidacji skutków samowoli budowlanej, polegającej na budowie bez wymaganego pozwolenia na budowę obiektu budowlanego lub jego części. Pierwszy etap dotyczy ustalenia, że obiekt budowlany był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Drugi zaś etap sprowadza się do oceny, czy właściciel samowolnie wybudowanego obiektu ma prawo do dysponowania nieruchomością gruntową na cele budowlane oraz do weryfikacji stanu technicznego samego budynku. Weryfikując pozytywnie te okoliczności organ wydaje decyzję o legalizacji, która stanowi podstawę użytkowania obiektu budowlanego. Z kolei nieprzedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 49g ust. 1 i ust. 2 lub art. 49h ust. 2 p.b. obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. Ustawodawca z mocy art. 49i ust. 1 pkt 2 p.b. nie pozostawia bowiem właściwemu organowi nadzoru budowlanego wyboru treści rozstrzygnięcia w sytuacji nieprzedłożenia kompletu dokumentów legalizacyjnych.
Powyższe oznacza, że w uproszczonym postepowaniu legalizacyjnym musi zostać spełniona nie tylko przesłanka wykazania w stosownej ekspertyzie technicznej, że będący przedmiotem analizy stan obiektu budowlanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz przesłanka sprowadzająca się do tego, że bezpieczne jest użytkowanie obiektu zgodnie z jego dotychczasowym lub zamierzonym użytkowaniem, lecz także musi zostać spełniona przesłanka dotycząca kompletności dokumentów legalizacyjnych.
W sprawie niniejszej, na podstawie zeznań świadków, organ przyjął, że rozbudowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego o cześć obejmującą dwa pokoje i ganek ze schodami zewnętrznymi - od strony zachodniej i południowej budynku (II etap rozbudowy budynku) nastąpiła w latach 1999 - 2001. Sporna rozbudowa położona jest na działce o nr. ewid. [...] - stanowiącej własność skarżących oraz na działce o nr ewid. [...] będącej współwłasnością małżonków M. J. i M. M.(w 1/5 części) oraz J. J. (w 1/6 części). Bezspornie opisana powyżej rozbudowa budynku nastąpiła bez uzyskania wymaganego pozwolenia na budowę. Zgodnie z art. 28 p.b. w brzemieniu z daty ww. samowoli budowlanej, roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostateczniej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 i art. 30. Okoliczności te dawały podstawę do wszczęcia i przeprowadzenia uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f - 49i p.b. W toku postępowania legalizacyjnego inwestor jest zobowiązany do przedłożenia dokumentów, na podstawie których organ nadzoru budowlanego ustali stan prawny oraz stan techniczny samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego(art. 49g p.b.). Natomiast w sytuacji stwierdzenia, że przedłożone dokumenty nie są kompletne organ postanowieniem nakłada na stronę obowiązek usunięcia stwierdzonych braków w dokumentacji (art. 49h p.b.). W badanej sprawie postanowieniem z dnia [...].01. 2023 r., wydanym na podstawie art. 49g p.b., PINB nakazał inwestorom dostarczenie dokumentów legalizacyjnych. Następnie postanowieniem z dnia [...].08. 2023 r., wydanym na podstawie art. 49h p.b., organ wezwał inwestorów do usunięcia niekompletności w dokumentacji legalizacyjnej. Przy piśmie z dnia [...].08. 2023 r. skarżący przedłożyli ekspertyzę techniczną, geodezyjną inwentaryzację powykonawczą oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z przedłożonej do sprawy ekspertyzy technicznej sporządzonej w czerwcu 2023 r. wynika, że budynek mieszkalny zlokalizowany na działkach nr [...] w [...] nie zagraża życiu i zdrowiu ludzi oraz pozwala na bezpieczne dalsze jego użytkowanie. Skarżący złożyli oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane dotyczące działek o nr. ewid. [...]. Jak wyżej wskazano działka o nr. ewid. [...] stanowi współwłasność małżonków M. J. i M. M.(w 1/5 części) oraz J.J. (w 1/6 części), natomiast z akt sprawy wynika, że M. J. i M. M.nie wyrazili zgody na rozbudowę budynku mieszkalnego na działce [...], co wykazali jednoznacznymi oświadczeniami złożonymi w toku postępowania legalizacyjnego.
Norma art. 3 pkt 11 p.b. stanowi, że przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane zwalnia co do zasady organ administracji z konieczności badania prawdziwości tego dokumentu. Oświadczenie jest skuteczne o ile z zebranego w sprawie materiału nie wynika wniosek przeciwny albo nie zachodzą wątpliwości co do jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym (por. wyrok NSA z 24 listopada 2022 r., sygn. akt II OSK 1950/21). Inwestor ma obowiązek złożyć oświadczenie o prawie do dysponowania na cele budowlane tylko w stosunku do tej działki, na której planuje wykonywanie robót budowlanych, co podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 kwietnia 2022 r., sygn. akt II OSK 1782/21 (por. również wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2025 sygn. akt II OSK 126/23).
Wskazać należy, że skoro sporna rozbudowa usytuowana jest łącznie na dwóch działkach, to legitymowanie się prawem do dysponowania na cele budowlane wymagało wykazaniem się prawem do dwóch działek. Tymczasem z akt sprawy wynika, że działka o nr. ewid. [...] stanowi współwłasność w.w. osób, a pozostali współwłaściciele nie wrażają zgody na rozbudowę budynku na ich nieruchomości. Dodać należy, że postanowieniem z dnia [...] maja 2024 r. [...] w [...] w sprawie sygn. akt [...] oddalił wniosek M. J. i J. J. o wyrażenie zgody na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną polegającej na legalizacji rozbudowy budynku mieszkalnego (obejmującego dwa pokoje i ganek ze schodami zewnętrznymi) w miejscowości [...] na działkach ewid. nr [...]. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że wnioskodawcy z uwagi na brak wymaganego udziału w nieruchomości wspólnej (co najmniej polowa udziałów) nie należą do kręgu legitymowanych do wszczęcia postępowania o wyrażenie zgody zastępczej.
W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, słusznie uznały organy, że w zakresie działki nr ewid. [...] skarżący nie wykazali prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Powyższe skutkowało natomiast przyjęciem, że skarżący nie wykonali nakazu zawartego w postanowieniu z [...].01.2023 r. w zakresie przedstawienia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, a tym samym nie wykonali obowiązku przedłożenia wymaganej przepisami dokumentacji we wszczętym postępowaniu legalizacyjnym.
W świetle art. 49i ust. 1 pkt 2b p..b. organ I instancji był zatem zobowiązany do wydania decyzji nakazującej przymusową rozbiórkę nielegalnie wykonanej rozbudowy obiektu. W konsekwencji prawidłowo również organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Końcowo przypomnieć należy, że proces legalizacji samowoli budowlanej prowadzony jest w interesie inwestora, lecz inwestor nie ma przymusu wykonywania nałożonych na niego obowiązków. W takim jednak przypadku winien liczyć się z konsekwencjami wynikającymi z art. 49i ust. 1 pkt 2 p.b. Bez przedstawienia żądanej dokumentacji organ nie może bowiem wydać decyzji o legalizacji obiektu. Brzmienie art. 49i p.b. jest jednoznaczne i nie może budzić wątpliwości. Żaden przepis ustawy - Prawo budowlane nie przewiduje w sytuacji niezłożenia wszystkich dokumentów legalizacyjnych odstąpienia od orzeczenia nakazu rozbiórki.
Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 7 k.p.a. oraz 7a § 1 k.p.a. Jak już wyżej wskazano przepisy znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie nie przewidują możliwości odstąpienia od żądania oświadczenia o dysponowaniu nieruchomością na cele budowlane. Nadto odnosząc się do twierdzeń skargi należy zauważyć, że udział skarżącego we w prawie własności działki nr. ewid. [...] nie dawał podstaw do przyjęcia, że złożone oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie w.w. działki gruntu daje podstawę do legalizacji samowoli budowlanej. Zgodnie bowiem z art. 199 k.c. do rozporządzania rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu, potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. W braku takiej zgody współwłaściciele, których udziały wynoszą co najmniej połowę, mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd, który orzeknie mając na względzie cel zamierzonej czynności oraz interesy wszystkich współwłaścicieli. Natomiast w myśl art. 200 k.c. każdy ze współwłaścicieli jest obowiązany do współdziałania w zarządzie rzeczą wspólną.
Nie budzi wątpliwości, ze legalizacja rozbudowy budynku mieszkalnego stanowi czynność przekraczającą zwykły zarząd nieruchomością wspólną, a zatem - po myśli art. 199 k.c. - do jej dokonania wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli nieruchomości. W badanej sprawie takiej zgody nie uzyskano, w tym również we właściwym postępowaniu przed sądem powszechnym.
Niezależnie od przyczyn, z powodu których skarżący nie mogą złożyć oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, niewypełnienie obowiązku przedstawienia oświadczenia uzasadnia zakończenie postępowania legalizacyjnego wydaniem nakazu rozbiórki. Wyjaśnić również należy, że w okolicznościach badanej sprawy niezamieszczenie w oświadczeniach daty ich złożenia ma dla sprawy wtórne znaczenie. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma okoliczność, że skarżący nie legitymują się prawem do dysponowania działką nr ewid. [...] na cele budowlane.
Reasumując powyższe stwierdzić należy, że podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., zaś zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został oceniony właściwie (art. 80 k.p.a.). Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. w decyzji zawarto podstawowe jej elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
[pic]