II SA/Go 266/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje ZUS dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując na liczne naruszenia proceduralne organu.
Sprawa dotyczyła skargi H. P-G. na decyzję ZUS stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności składkowych. Sąd uchylił trzy kolejne decyzje ZUS, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w tym niezastosowanie przepisów dotyczących COVID-19, błędne zastosowanie trybu odwoławczego i wznowienia postępowania, a także nieprawidłowe rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę H. P-G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która stwierdziła uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności składkowych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz dwie poprzedzające ją decyzje ZUS. Głównym powodem uchylenia było stwierdzenie licznych naruszeń proceduralnych popełnionych przez organ. Sąd wskazał, że ZUS błędnie zastosował przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, nie uwzględnił specyfiki przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19 (art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19), a także nieprawidłowo zastosował tryb odwoławczy i wznowienia postępowania. Ponadto, organ nieprawidłowo rozpatrzył wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie wzywając jej do uzupełnienia braków i nie wyjaśniając należycie przyczyn uchybienia. Sąd podkreślił, że organ powinien działać zgodnie z zasadami zaufania, proporcjonalności i równego traktowania, a także udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień. W wyniku uchylenia decyzji, sprawa wróciła do etapu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a organ został zobowiązany do wezwania strony do uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ nieprawidłowo stwierdził uchybienie terminu, naruszając art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 oraz zasady postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
Organ pominął przepisy dotyczące COVID-19, które wymagały zawiadomienia strony o uchybieniu terminu i wyznaczenia 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Dodatkowo, organ nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego przyczyn uchybienia terminu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (13)
Główne
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 83b § ust. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn²
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
k.p.a. art. 58 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.s.u.s. art. 83a
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.a. art. 97 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 54 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez ZUS przepisów ustawy COVID-19 dotyczących uchybienia terminu w okresie epidemii. Błędne zastosowanie przez ZUS trybu odwoławczego i wznowienia postępowania po wniesieniu skargi do sądu. Nieprawidłowe rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu bez wezwania strony do uzupełnienia braków i wyjaśnienia przyczyn uchybienia.
Godne uwagi sformułowania
organ powinien był wezwać skarżącą (...) do wskazania okoliczności stanowiących podstawę złożonego wniosku o przywrócenie terminu, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a. organ ma przede wszystkim ocenić, czy w świetle przedstawionego materiału takie żądanie jest zasadne czy też nie. w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii (...) przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów (...) organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu (...) organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2).
Skład orzekający
Jacek Jaśkiewicz
przewodniczący
Kamila Karwatowicz
członek
Krzysztof Rogalski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Naruszenia proceduralne organów administracji publicznej, stosowanie przepisów o COVID-19 w kontekście terminów administracyjnych, obowiązki informacyjne organów wobec stron postępowania, prawidłowe rozpatrywanie wniosków o przywrócenie terminu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z przepisami COVID-19 i postępowaniem przed ZUS, ale ogólne zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak liczne błędy proceduralne organu mogą doprowadzić do uchylenia jego decyzji, nawet jeśli pierwotnie strona uchybiła terminowi. Podkreśla znaczenie prawidłowego informowania i prowadzenia postępowania przez urzędy.
“ZUS popełnił błędy proceduralne i stracił sprawę mimo uchybienia terminu przez stronę.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 266/22 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2022-07-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-05-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący/ Kamila Karwatowicz Krzysztof Rogalski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a ustaw Hasła tematyczne Ubezpieczenie społeczne Skarżony organ Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS Treść wyniku Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 329 art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2021 poz 735 art. 9, art. 58 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Elżbieta Dzięcielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2022 r. sprawy ze skargi H. P-G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. uchyla decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...], III. uchyla decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., nr [...]. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił H. P-G. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadząca działalność gospodarczą (płatnika opłacającego składki na własne ubezpieczenie) wynikających z decyzji nr [...] z dnia [...] września 2021 r. o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania po zmarłym R.G., w łącznej kwocie 59.434,10 zł. Decyzja została doręczona stronie dnia 26 stycznia 2022 r. Po złożeniu przez stronę dnia 10 lutego 2022 r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej w skrócie k.p.a.) w związku z art. 83b ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 423 ze zm., dalej w skrócie u.s.u.s.) stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wyjaśnił, iż powyższy środek zaskarżenia został złożony przez stronę po upływie przewidzianego w tym celu 14- dniowego ustawowego terminu. Na decyzję ZUS z dnia [...] lutego 2022 r. H. P-G. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Po otrzymaniu skargi, decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...], działając na podstawie – jak wynika z jej treści – art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 83a u.s.u.s. uchylił w całości decyzję z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż decyzja z dnia [...] lutego 2022 r. została wydana z pominięciem art. 15zzzzzn² ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095, ze. zm. – dalej ustawa COVID-19), polegającym na nie przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dotyczącego przyczyn uchybienia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W świetle obowiązujących przepisów organ powinien zbadać przyczyny uchybienia terminu, które powinny mieć związek z zaistniałym stanem epidemii wywołanym przez COVID-19. Następnie postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. (doręczonym stronie 10 kwietnia 2022 r.) ZUS, działając na podstawie – jak wynika z jego treści – art. 97 § 2 k.p.a., wznowił postępowanie w sprawie "wniosku o ponowne rozpatrzenie umorzenia należności z tytułu składek". W uzasadnieniu tego postanowienia organ przytoczył treść art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, art. 97 § 2 k.p.a. oraz wyjaśnił, że w sprawie zasadne jest wznowienie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku strony o ponowne umorzenie tych należności. Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. H. P-G. wniosła o ponowne rozpatrzenie jej sprawy wyjaśniając m.in., iż spóźniła się z terminem złożenia wniosku, gdyż chorowała. Pismem z dnia [...] kwietnia 2022 r. ZUS poinformował stronę o treści art. 10 § 1 oraz art. 41 k.p.a. Następnie decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] ZUS na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. ponownie stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił m.in., iż strona w dniu 4 kwietnia 2022 r. złożyła wniosek o "ponowne rozpatrzenie umorzenia należności z tytułu składek lecz nie wskazano, iż uchybienie terminu miało związek z zaistniałym stanem epidemii wywołanym przez COVID-19". W datowanej na [...] maja 2022 r. odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie wskazując m.in., iż skarżąca nie przedłożyła żadnego dokumentu ani innego dowodu uprawdopodabniającego, iż uchybienie terminu było spowodowane chorobą. Organ wydał zatem decyzję z dnia [...] maja 2022 r. stwierdzającą uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro to na stronie ciąży obowiązek wskazania okoliczności uprawdopodabniających, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, a wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem właściwego terminu, to nie można wymagać od organu, aby za wszelką cenę dociekał tego, co strona sama powinna przedstawić organowi na poparcie swojego żądania. Organ ma przede wszystkim ocenić, czy w świetle przedstawionego materiału takie żądanie jest zasadne czy też nie. Odpowiedzialność za przedłożenie stosownego materiału ciąży natomiast na stronie, a organ może domagać się wyjaśnienia ewentualnych, związanych z jego treścią, wątpliwości. Skarżąca nie wykazała aby stan zdrowia uniemożliwił jej dochowanie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tym bardziej, że wskazała, iż myślała, że na złożenie wniosku ma 10 dni roboczych – co nie wynikało z pouczenia zawartego w decyzji. Na rozprawie strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Ponadto jak wynika z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W rozpatrywanej sprawie liczba, charakter oraz skutki zaistniałych po stronie organu naruszeń prawa pociągnęły za sobą konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego trzech wydanych w sprawie decyzji, przy zastosowaniu cytowanego wyżej art. 135 p.p.s.a. Przechodząc do omówienia kolejno wydanych decyzji wskazać należy, iż wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2022 r. z naruszeniem art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 jest niewątpliwe i niesporne (okoliczność tę potwierdził organ w swoich kolejnych decyzjach). W myśl tego przepisu, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie,5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Decyzja z dnia [...] lutego 2022 r. została wydana z pominięciem zastosowania tego przepisu pomimo, iż w dacie złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy obowiązywał stan epidemii. Stąd też organ wprawdzie słusznie zakwestionował prawidłowość tej decyzji, jednakże sposób, w jaki to uczynił, nie mógł zostać zaakceptowany z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa. Otóż po wniesieniu skargi na tę decyzję przez H. P-G., kolejną decyzją z dnia [...] marca 2022 r. ZUS na podstawie – jak wynika z jej treści – art. 138 § 2 k.p.a. w związku z art. 83a u.s.u.s. uchylił w całości decyzję z dnia [...] lutego 2022 r. nr [...] o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że działa "w ramach samokontroli", zaś przyczyną takiego rozstrzygnięcia jest niezastosowanie przytoczonego wyżej art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19. Wskazać jednakże należy, iż po pierwsze, w opisywanej sytuacji (tzn. po wniesieniu przez stronę skargi do sądu administracyjnego) brak było podstaw do działania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., znajdującego zastosowanie w administracyjnym postępowaniu odwoławczym, a nie po zainicjowaniu przez stronę postępowania sądowego mającego na celu kontrolę zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej. Co więcej, uruchomienie przez organ trybu odwoławczego z urzędu, w dodatku w stosunku do decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a., można rozpatrywać nawet w kontekście rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkującego stwierdzeniem nieważności takiej decyzji. Po drugie natomiast, tryb autokontroli po wniesieniu przez stronę skargi do sądu administracyjnego, przewidziany został w art. 54 § 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. W podstawie prawnej decyzji z dnia [...] marca 2022 r. organ nie powołał art. 54 § 3 p.p.s.a., co samo w sobie nie stanowiło oczywiście istotnego uchybienia mającego wpływ na wynik sprawy. Jednakże wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego było uzasadnione w ocenie Sądu zastosowaniem przez organ z urzędu trybu odwoławczego (o czym była mowa wyżej), jak również koniecznością wyeliminowania szeregu innych naruszeń prawa, jakie zaistniały w niniejszej sprawie. Przy czym należy zaznaczyć, iż ze względu właśnie na fakt, że opisywana wadliwość decyzji z dnia [...] marca 2022 r. stanowiła jedno z całego ciągu naruszeń prawa, skutkujących całościowo pogorszeniem sytuacji procesowej strony skarżącej, w ocenie Sądu wystarczającym było uchylenie tej decyzji, a nie stwierdzenie jej nieważności. Przechodząc do omówienia kolejnych zaistniałych w niniejszej sprawie naruszeń, należy odnieść się do postanowienia organu z dnia [...] marca 2022 r. nr [...]. Po pierwsze, w podstawie prawnej tego postanowienia zamieszczony został art. 97 § 2 k.p.a. Przepis ten stanowi podstawę do podjęcia postępowania administracyjnego, które zostało zawieszone po zaistnieniu przyczyn przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a konkretnie wart. 97 § 1 czy art. 98 § 1 tej ustawy. Tymczasem z akt sprawy w ogóle nie wynika, aby takie zawieszenie postępowania miało tu miejsce, a już w szczególności po wniesieniu przez skarżącą skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Po drugie, w postanowieniu tym organ "wznowił postępowanie" w sprawie wniosku skarżącej "o ponowne rozpatrzenie umorzenia należności z tytułu składek". Wznowienie postępowania, uregulowane w art. 145 – 152 k.p.a., jest jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej i znajduje zastosowanie w przypadkach ściśle określonych w tej ustawie (art. 145 § 1, art. 145a § 1, art. 145aa § 1), przy czym z akt sprawy również nie wynika, aby przypadek taki miał tu miejsce. Końcowy fragment uzasadnienia tego postanowienia zawiera dodatkowo stwierdzenie, iż zgodnie z art. 97 § 2 k.p.a., gdy ustąpią przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania, organ administracji publicznej podejmuje postępowanie, z tych zatem powodów zasadne jest wznowienie postępowania w sprawie. Po trzecie wreszcie, organ przytoczył treść art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, jednakże pomimo brzmienia jego ust. 2 nie wyznaczył skarżącej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (co w przypadku strony nie obeznanej z przepisami prawa może mieć znaczenie dla jej sytuacji procesowej). Postanowienie to zawiera wprawdzie informację o treści art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19, nie zawiera natomiast wyraźnego i jednoznacznego wyznaczenia skarżącej terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Tak więc w postanowieniu tym doszło do pomieszania trzech trybów postępowania (zawieszenie postępowania, wznowienie postępowania oraz szczególny tryb z art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 w przypadku uchybienia terminu) przy czym dwa pierwsze nie miały w opisywanej sytuacji w ogóle racji bytu, zaś trzeci został zastosowany nieprawidłowo. Jednakże pomimo tego skarżąca wystąpiła dnia 4 kwietnia 2022 r. z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym odnosząc się do przyczyny jego uchybienia lakonicznie wskazała, iż "chorowała". Następnie decyzją z dnia [...] maja 2022 r. nr [...] ZUS na podstawie art. 134 k.p.a. w związku z art. 83b ust. 1 u.s.u.s. ponownie stwierdził uchybienie terminu do złożenia przez stronę wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił m.in., iż strona w dniu 4 kwietnia 2022 r. złożyła wniosek o "ponowne rozpatrzenie umorzenia należności z tytułu składek lecz nie wskazano, iż uchybienie terminu miało związek z zaistniałym stanem epidemii wywołanym przez COVID-19". W związku z tym organ orzekł o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oceniając prawidłowość tej decyzji wskazać należy, iż po pierwsze, zawiera ona poważną niekonsekwencję. Mianowicie w sentencji organ stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, przy czym w podstawie prawnej powołał właściwy dla tego rodzaju rozstrzygnięcia art. 134 k.p.a. Natomiast uzasadnienie tej decyzji dotyczy kwestii przywrócenia terminu, uregulowanego w art. 58 k.p.a. Z uzasadnienia tego wynika, iż organ dokonał merytorycznej oceny wniosku strony o przywrócenie terminu, nie dopatrując się podstaw do uwzględnienia tego wniosku, co nie znalazło swojego odzwierciedlenia w treści sentencji decyzji. Tymczasem stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) oraz odmowa przywrócenia terminu są to dwa odrębne rozstrzygnięcia, w których organ dokonuje oceny dwóch odmiennych kwestii. Już samo opisane wyżej uchybienie skutkuje koniecznością wyeliminowania decyzji z dnia [...] maja 2022 r. z obrotu prawnego. Po drugie, niezależnie od powyższego faktu, odnosząc się do zawartej w uzasadnieniu decyzji argumentacji na temat uznania wniosku skarżącej o przywrócenie terminu za niezasadny, należy zwrócić uwagę, iż przede wszystkim art. 8 § 1 k.p.a. wymaga, by organy administracji publicznej prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. W myśl art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z kolei stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Sam fakt występowania w art. 58 § 1 k.p.a. instytucji uprawdopodobnienia nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podjęcia wszelkich działań, których celem, z uwagi na słuszny interes obywateli, będzie dokładne wyjaśnienie okoliczności sprawy. Wskazuje się nawet, że przepis ten nie zwalnia organu administracji publicznej z konieczności podjęcia wszelkich działań, których efektem będzie potwierdzenie przez osobę wnioskującą wiarygodności okoliczności, na które powołała się, podając przyczynę niedopełnienia w terminie określonych czynności. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, organ powinien był wezwać skarżącą, (która w niniejszej sprawie działała samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika), do wskazania okoliczności stanowiących podstawę złożonego wniosku o przywrócenie terminu, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a. Wezwanie to powinno zostać opatrzone odpowiednim rygorem, wskazującym na możliwość oddalenia wniosku (odmowy przywrócenia terminu). Tego rodzaju działanie nie byłoby przy tym wyręczaniem strony w wykonywaniu obowiązku, jaki na podstawie przywołanego przepisu na niej spoczywa, czy też wręcz przerzuceniem tego obowiązku na organ, ale wyrazem dążenia organu do realizacji zasad określonych w art. 7, 8 i 9 k.p.a. Za nieuprawnione należy bowiem uznać działanie organu, który rozpoznaje wniosek o przywrócenie terminu nie dysponując informacjami, od których zależy ocena winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu (por. wyroki NSA z 14 grudnia 2018 r., I OSK 1613/18 oraz z 28 kwietnia 2022 r., I OSK 1522/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie w ocenie Sądu brak jest przesłanek do zawężania podstaw przywrócenia terminu przewidzianych w art. 15zzzzzn² ustawy COVID-19 jedynie do przyczyn związanych ze stanem epidemii COVID-19, albowiem omawiany akt prawny, mimo iż wydany w związku z tą epidemią, zawężenia takiego nie przewiduje. Przepis ten zawiera jedynie regulację szczególną w zakresie kategorii możliwych do przywrócenia terminów (poszerzając znacznie ten zakres względem k.p.a.), w zakresie terminu do złożenia wniosku w tym przedmiocie oraz w zakresie spoczywającego na organach administracji obowiązku zawiadomienia strony o uchybieniu terminu. Natomiast co do przyczyn uchybienia terminu należy w ocenie Sądu stosować regulację zawartą w k.p.a., przewidującą przywrócenie terminu w sytuacji, gdy zostanie uprawdopodobnione, że jego uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego. Z uwagi na liczbę, charakter oraz skutki zaistniałych w niniejszej sprawie naruszeń prawa, niezbędnym było uchylenie trzech wskazanych wyżej decyzji ZUS z [...] lutego 2022 r., [...] marca 2022 r. oraz [...] maja 2022 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., jako wydanych z istotnym naruszeniem przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy. Oceniając bowiem całokształt tych naruszeń stwierdzić należy, iż na skutek podjętej przez organ próby autokontroli własnej decyzji z dnia [...] lutego 2022 r. oraz dalszych działań w sprawie skarżąca znalazła się w gorszej sytuacji procesowej, niż gdyby Zakład Ubezpieczeń Społecznych przekazał skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego bez podejmowania autokontroli. Skutek prawny niniejszego wyroku (po jego uprawomocnieniu się) eliminującego trzy wskazane wyżej decyzje z obrotu prawnego, będzie taki, iż sprawa "wróci" na etap wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej pierwszą decyzją z dnia [...] stycznia 2022 r. Wniosek ten został złożony z uchybieniem ustawowego terminu, przy czym skarżąca wystąpiła już o przywrócenie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia (pismo z dnia [...] kwietnia 2022 r.). Stąd też informowanie o tym skarżącej i wyznaczanie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, na obecnym etapie sprawy (gdy wniosek ten znajduje się już w aktach) należy uznać za bezprzedmiotowe. Z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. wskazać należy, iż organ winien jedynie, kierując się zasadą z art. 9 k.p.a., wezwać stronę do uprawdopodobnienia okoliczności stanowiących podstawę złożonego wniosku o przywrócenie terminu, o których mowa w art. 58 § 1 k.p.a., pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. Następnie, w zależności od tego, w jaki sposób wezwanie to zostanie wykonane przez skarżącą, powinien wydać odpowiednie rozstrzygnięcie w oparciu o treść art. 58 § 1 k.p.a., po czym, odpowiednio do sytuacji procesowej, podjąć dalsze kroki w sprawie. As.WSA K. Karwatowicz S.WSA J. Jaśkiewicz S.WSA K. Rogalski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI