II SA/Go 264/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy dotyczącej zasad sprzedaży i usytuowania punktów sprzedaży alkoholu, uznając ją za istotnie naruszającą prawo poprzez powielanie przepisów ustawowych i przekroczenie kompetencji.
Prokurator Rejonowy zaskarżył uchwałę Rady Gminy w sprawie zasad sprzedaży i usytuowania punktów sprzedaży alkoholu, zarzucając jej naruszenie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Sąd uznał skargę za zasadną, stwierdzając nieważność § 1 ust. 1 i 2, § 2 oraz § 3 uchwały. Uzasadnieniem było istotne naruszenie prawa, polegające na powielaniu przepisów ustawowych oraz przekroczeniu przez radę gminy jej kompetencji, co narusza zasady techniki prawodawczej i hierarchię źródeł prawa.
Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia 31 sierpnia 2001 r. w sprawie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych oraz zasad ich usytuowania. Prokurator zarzucił uchwale istotne naruszenie przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w szczególności w zakresie nieustalenia zasad usytuowania punktów sprzedaży, regulowania kwestii zezwoleń na sprzedaż (kompetencja organu wykonawczego) oraz powielania przepisów ustawowych w akcie prawa miejscowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził nieważność § 1 ust. 1 i 2, § 2 oraz § 3 zaskarżonej uchwały. Uzasadnienie opierało się na tym, że uchwała naruszyła prawo poprzez przekroczenie kompetencji Rady Gminy (regulowanie spraw należących do organu wykonawczego i już uregulowanych ustawą) oraz poprzez powielanie przepisów ustawowych, co jest sprzeczne z zasadami techniki prawodawczej i hierarchią źródeł prawa. Sąd podkreślił, że akty prawa miejscowego mogą być wydawane tylko na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych, a ich celem jest wykonanie przepisów ustawowych, a nie ich powielanie czy modyfikowanie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, powielanie przepisów ustawowych w akcie prawa miejscowego stanowi istotne naruszenie prawa i zasad techniki prawodawczej.
Uzasadnienie
Akty prawa miejscowego mogą być wydawane tylko na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych, a ich celem jest wykonanie przepisów ustawowych. Powielanie regulacji ustawowych w uchwale narusza hierarchię źródeł prawa i może prowadzić do błędnych interpretacji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (11)
Główne
u.w.t.p.a. art. 12 § 1 i 2
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Rada gminy ustala liczbę punktów sprzedaży napojów alkoholowych oraz zasady ich usytuowania. Przez zasady usytuowania należy rozumieć określenie położenia punktów sprzedaży względem obiektów użyteczności publicznej lub innych obiektów wymagających szczególnej ochrony.
u.w.t.p.a. art. 18 § 1 i 3a
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) po uzyskaniu opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji z uchwałami rady gminy. Uchwała rady gminy nie może regulować tych kwestii, gdyż wchodzi w kompetencje organu wykonawczego.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części.
p.p.s.a. art. 152
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie o tym, że uchwała nie podlega wykonaniu.
Konstytucja RP art. 94
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy samorządu terytorialnego ustanawiają akty prawa miejscowego na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie.
Konstytucja RP art. 87 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Akty prawa miejscowego stanowią źródło powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły.
Pomocnicze
u.w.t.p.a. art. 14 § 5
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Sprzedaż napojów alkoholowych na imprezach na otwartym powietrzu wymaga zezwolenia. Uchwała powiela tę regulację.
u.w.t.p.a. art. 2 § 1 pkt 4
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Przy wydawaniu zezwoleń należy kierować się zasadą ograniczenia dostępności do alkoholu. Uchwała powiela tę zasadę.
u.w.t.p.a. art. 96
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
Określa miejsca sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Uchwała powiela tę regulację.
Zasady techniki prawodawczej art. 137
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie Zasad techniki prawodawczej
W uchwale nie powtarza się przepisów ustaw.
Zasady techniki prawodawczej art. 143
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie Zasad techniki prawodawczej
Zasady techniki prawodawczej stosuje się do aktów prawa miejscowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała narusza przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi poprzez nieustalenie zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych. Uchwała narusza przepisy ustawy poprzez regulowanie kwestii wydawania zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, które należą do kompetencji organu wykonawczego. Uchwała narusza przepisy ustawy poprzez powielanie regulacji ustawowych w akcie prawa miejscowego, co jest sprzeczne z zasadami techniki prawodawczej i hierarchią źródeł prawa.
Godne uwagi sformułowania
organy samorządu terytorialnego [...] na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych to rozmieszczenie punktów handlowych w terenie w szczególności ich usytuowanie względem miejsc chronionych powielanie w aktach prawa miejscowego zapisów ustawy stanowi istotne naruszenie prawa rada gminy nie może powielać, rozszerzać czy też modyfikować zapisów ustawy uchwała zawierająca takie unormowania, jako istotnie naruszająca prawo, winna być uznana za nieważną w części w jakiej zawiera takowe regulacje
Skład orzekający
Michał Ruszyński
przewodniczący-sprawozdawca
Grażyna Staniszewska
członek
Sławomir Pauter
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad stanowienia prawa miejscowego przez rady gmin, w szczególności w zakresie powielania przepisów ustawowych i przekraczania kompetencji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii regulowanej ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ale zasady prawne są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie zasad tworzenia prawa miejscowego i podziału kompetencji między organami samorządu. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i samorządowym.
“Rada Gminy nie może "przepisywać" ustaw. Sąd uchyla uchwałę za powielanie prawa.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 264/14 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2014-04-30 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2014-04-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Grażyna Staniszewska Michał Ruszyński /przewodniczący sprawozdawca/ Sławomir Pauter Symbol z opisem 6041 Profilaktyka i rozwiązywanie problemów alkoholowych, ustalanie liczby punktów sprzedaży, zasad usytuowania miejsc 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Samorząd terytorialny Prawo miejscowe Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części Powołane przepisy Dz.U. 2012 poz 1356 art. 12 ust. 1 i 2, art. 18 ust. 1 i ust. 3a Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi - tekst jednolity Dz.U. 2002 nr 100 poz 908 § 137 w zw. z § 143 Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie Zasad techniki prawodawczej Dz.U. 2012 poz 270 art. 3, art. 147, art. 152 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędzia WSA Sławomir Pauter Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Gminy z dnia 31 sierpnia 2001 r., nr XXX/187/01 w sprawie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży i w miejscu sprzedaży oraz określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych na terenie gminy I. stwierdza nieważność § 1 ust. 1 i 2, § 2 i § 3 zaskarżonej uchwały, II. określa, że zaskarżona uchwała w zakresie wskazanym w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu. Uzasadnienie Prokurator Rejonowy wniósł skargę na uchwałę Rady Gminy z dnia 31 sierpnia 2001 r., nr XXX/187/01 w sprawie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4, 5% alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży jak i w miejscu sprzedaży oraz określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych na terenie gminy. Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części obejmującej § 1 ust.1 i 2, § 2 i § 3. Zaskarżonej uchwale skarżący zarzucił istotne naruszenie: - art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002 r. Nr 147 poz. 1231) poprzez nieustalenie zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych; - art. 18 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 3 ww. ustawy poprzez wskazanie w § 1 ust. 1 zaskarżonej uchwały, iż sprzedaż napojów alkoholowych może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez Wójta, po zasięgnięciu opinii zarządu gminy; - art. 14 ust. 5 ww. ustawy poprzez wskazanie w treści § 1 ust. 2 uchwały, iż oddzielnego zezwolenia wymagana jest sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w czasie i miejscu organizowania zabaw i uroczystości odbywających się na wolnym powietrzu; - art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy poprzez wskazanie w § 2 uchwały, iż przy wydawaniu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych należy kierować się zasadą ograniczenia dostępności do alkoholu; - art. 9 6 ww. ustawy poprzez ustalenie w § 3 uchwały, iż sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, może być prowadzona w sklepach prowadzących sprzedaż artykułów spożywczych. W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że w dniu 31 sierpnia 2001 roku Rada Gminy podjęła uchwałę Nr XXX/187/01 w sprawie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży i w miejscu sprzedaży oraz określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych na terenie gminy. Uchwała opublikowana została w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 17 września 2001 r., Nr 79, poz. 586. Dalej skarżący wywiódł, że Rada Gminy w treści wydanej w dniu 31 sierpnia 2001 roku uchwały wskazując, iż dotyczy ona również określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych na terenie gminy, to jednak w żaden sposób w treści uchwały do powyższej kwestii nie odniosła się. Natomiast stosownie do treści art. 12 ust. 2 wskazanej wyżej ustawy ustalenie zasad usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych to rozmieszczenie punktów handlowych w terenie w szczególności ich usytuowanie względem miejsc chronionych takich jak szkoły, miejsca kultu religijnego itp. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, jak i w miejscu sprzedaży wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta) właściwy ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Natomiast zgodnie z treścią art. 18 ust.3 lit. a ustawy zezwolenie takie organ wydaje po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, o których mowa w art. 12 ust. 1 i ust. 2. Dlatego nie można zgodzić się z zapisami przedmiotowej uchwały odnoszącymi się do warunków wydawania zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych, gdyż kwestie te reguluje ustawa w art. 18. Prokurator podkreślił, że z treści art. 12 ust. 1 i 2 wynikają dwa istotne wnioski: po pierwsze wydanie decyzji zezwalającej na sprzedaż napojów alkoholowych musi być poprzedzone uzyskaniem pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, a po drugie zakresem przedmiotowym opinii wydawanej przez gminną komisję jest kwestia dotycząca zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałą rady gminy regulująca tą kwestię. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych wydając opinię musi się odnieść do istoty zagadnienia, ocenić czy lokalizacja punktu sprzedaży alkoholu zgodna jest z uchwałą rady gminy, czy też nie spełnia wymagań określonych w uchwale. Do wyłącznej bowiem kompetencji gminnej komisji należy ocena zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałą rady, organ wydający zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych nie jest władny samodzielnie oceniać prawidłowości położenia punktu sprzedaży. Natomiast wydanie przez gminną komisję opinii w oparciu o inne kryterium jest sprzeczne z prawem. Skarżący wskazał nadto, że organ uchwałodawczy Gminy wszedł w kompetencje organu wykonawczego, albowiem to wójt rozpatruje wnioski o wydanie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, uwzględniając procedurę zawartą w art. 18 ust. 3a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Dalej skarżący podał, że powielanie w aktach prawa miejscowego zapisów ustawy stanowi istotne naruszenie prawa, a rada gminy nie może powielać, rozszerzać czy też modyfikować zapisów ustawy. Kompetencja ustawowa wynikająca z art. 12 ust. 2 ustawy upoważnia radę gminy do ustalania zasad usytuowania miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych, a wszelkie wykroczenia poza tę materię stanowią istotne naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę organ uznał wniesioną skargę za zasadną. W pismie procesowym z dnia [...] kwietnia 2014 r. strona skarżąca podtrzymała skargę w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że Prokurator Rejonowy wniósł skargę z powołaniem się na przepis art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (obecnie t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 270, poz. 1599 ze zm.), zezwalający prokuratorowi m.in. na wystąpienie do sądu administracyjnego o stwierdzenie nieważności niezgodnej z prawem uchwały organu samorządu terytorialnego. Dodatkowo prokuratora nie dotyczy wymóg uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, co wynika wprost z art. 52 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 147 § 1 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednak,że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii rażących naruszeń, np. w razie podjęcia uchwały przez organ niewłaściwy, braku podstawy prawnej do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwego zastosowania przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury jej uchwalania. Przechodząc do sądowej kontroli uchwały Rady Gminy z dnia 31 sierpnia 2001 r., Nr XXX/187/01, w zaskarżonej części tj.: § 1 ust. 1 i 2, § 2 i § 3 stwierdzić należy, że została ona wydana z istotnym naruszeniem prawa, bowiem powołana podstawa prawna – art. 12 ustawy z dnia 26 października 1982r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (obecna wersja obowiązująca – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1356), nie stanowi dostatecznej podstawy do ustanowienia przez Radę Gminy norm, jakie zostały sformułowane w wymienionym akcie prawa miejscowego. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, iż zgodnie z treścią art. 94 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego. Aktem takim jest każdy akt prawny zawierający normy o charakterze generalnym (czyli nie odnoszącym się do indywidualnie oznaczonego podmiotu lecz do pewnej kategorii potencjalnych adresatów) i abstrakcyjnym, wydany przez ustawowo wskazany organ administracji. W ocenie sądu zaskarżona uchwała odpowiada temu kryterium. Art. 7 Konstytucji RP określa zasadę legalności działań organów władzy publicznej co oznacza, iż organy te działają na podstawie i w granicach prawa. Gminny samorząd terytorialny, będąc zatem pierwotnym adresatem prawa do stanowienia aktów prawa miejscowego, jest legitymowany do wydawania aktów prawa miejscowego tylko wówczas i tylko w takim zakresie, który wynika bezpośrednio i wprost z woli ustawodawcy wyrażonej w upoważnieniu ustawowym. Również z art. 4 ust. 2 Europejskiej Karty Samorządu Terytorialnego (Dz.U. z 1994 r., Nr 124, poz. 607, z późn. zm.) wynika, że społeczności lokalne mają pełną swobodę działania w każdej sprawie, która nie jest wyłączona z ich kompetencji lub nie wchodzi w zakres kompetencji innych organów władzy, ale z wyraźnym zastrzeżeniem, iż swoboda ta rozciąga się w zakresie określonym prawem (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1058/07, LEX nr 341327). Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego o charakterze wykonawczym, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Wobec tego podkreślić należy, iż rada gminy (miejska) nie ma prawa do samoistnego, czyli nie mającego podstawy w normie ustawowej, kształtowania podstaw prawnych swojego działania. Upoważnienie ustawowe dla Rady Gminy w zakresie ustalenia liczby punktów sprzedaży napojów alkoholowych, zasad usytuowania tych miejsc oraz miejsc podawania napojów alkoholowych zawiera art. 12 ust. 1 i 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Stosownie do tego przepisu rada gminy ustala, w drodze uchwały, dla terenu gminy (miasta) liczbę punktów sprzedaży napojów zawierających powyżej 4,5 % alkoholu (z wyjątkiem piwa), przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży jak i w miejscu sprzedaży (ust. 1) oraz zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych (ust. 2). Przez sformułowanie "zasady usytuowania na terenie gminy miejsc sprzedaży i podawania napojów alkoholowych" należy rozumieć określenie położenia punktów sprzedaży tych napojów względem obiektów użyteczności publicznej (np. szkół, przedszkoli, zakładów pracy) lub innych obiektów, które rada gminy uzna za zasługujące na szczególną ochronę. To inaczej rozmieszczenie punktów sprzedaży napojów alkoholowych względem miejsc chronionych. A zatem to do zadań organu stanowiącego gminy należy określenie zasad według, których zlokalizowane będą miejsca sprzedaży alkoholu. Swoboda gminy w ustalaniu takich zasad nie jest jednak pełna. Jest ona ograniczona obowiązkiem realizacji celów ustawy z dnia 26 października 1982 r. Tworzenie takich zasad, które stoją w sprzeczności z zadaniami gminy postawionymi przez ustawodawcę oznacza naruszenie prawa. Pogląd taki wyraził WSA w Poznaniu w wyrokach z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt IV SA/Po 1056/11, z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 737/11 i z dnia 11 sierpnia 2011 r., sygn. aktI V SA/Po 440/11, WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Sz 1135/11, WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Go 549/10 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). W myśl natomiast art. 12 ust. 4 ustawy, liczba punktów sprzedaży, o których mowa w ust. 1 oraz usytuowanie miejsc sprzedaży, podawania i spożywania napojów alkoholowych powinny być dostosowane do potrzeb ograniczania dostępności alkoholu, określonych w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. W zaskarżonej uchwale, jak zasadnie wskazał Prokurator, takie zasady nie zostały określone, mimo wskazania w treści wydanej przez Radę Gminy w dniu 31 sierpnia 2001 roku uchwały, iż dotyczy ona również określenia zasad usytuowania miejsc sprzedaży napojów alkoholowych na terenie gminy. Rada Gminy w żaden sposób w treści uchwały nie odniosła się do powyższej kwestii. Natomiast w § 1 ust. 1 i ust. 2, § 2, § 3 Rada Gminy podjęła się uregulowania kwestii, które wynikają wprost z ustawy (art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 9 6, art. 14 ust. 5 oraz art. 18 ust. 1 w zw. z art. 18 ust.3a) i dotyczą kompetencji organu wykonawczego gminy oraz stanowią powtórzenie w istocie, choć nie dosłowne, regulacji zawartych w ustawie, a przez to wskazane tu przepisy uchwały w sposób istotny naruszają prawo. Nie ulega wątpliwości, że zaskarżona uchwała stanowi akt prawa miejscowego, a zatem zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) stanowi źródło powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły. Wspomniany przepis Konstytucji w ust. 1 i 2 określa hierarchię źródeł prawa, wskazującą, że akty prawa miejscowego nie mogą regulować materii należących do przepisów wyższego rzędu (Konstytucja i ustawy) i nie mogą być sprzeczne z nimi. Zgodnie natomiast z art. 94 Konstytucji RP akty prawa miejscowego stanowione przez organy samorządu terytorialnego mogą być wydawane na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych. Dokonując tak określonej kontroli legalności zaskarżonego § 1 ust. 1 uchwały z dnia 31 sierpnia 2001 r. należy stwierdzić, iż jest on sprzeczny z prawem, gdyż przyznaje Wójtowi uprawnienia, które expressis verbis wynikają z normy ustawowej, a to z dyspozycji art. 18 ust. 1 i ust. 3a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, który mówi, że sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia na miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwego wójta lub burmistrza (prezydenta miasta), po zasięgnięciu opinii zarządu gminy. Skarżący słusznie wskazał w uzasadnieniu skargi, iż Rada Gminy przekroczyła zakres swych kompetencji dokonując regulacji zagadnień podlegających regulacji ustawowej, a to poprzez wskazanie organu uprawnionego do wydawania zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych oraz wskazanie trybu ich udzielania po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. Uprawienie takie nie wynika bowiem z żadnej normy prawa, a wręcz przekracza wymagania ustawowe zawarte w przepisach ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (wyrok NSA z dnia 21 grudnia 1993 r. SA/Wr 1739/93, OSP 1995, nr 4, s.142). Pozostała część zakwestionowanych przez Prokuratora przepisów uchwały stanowi natomiast powielenie, choć nie dosłowne, regulacji ustawowych. Treść § 1 ust. 2 uchwały pokrywa się z treścią art. 14 ust. 5 ustawy o wychowaniu i przeciwdziałaniu alkoholizmowi określającego, że sprzedaż, podawanie i spożywanie napojów zawierających więcej niż 4,5% alkoholu może się odbywać na imprezach na otwartym powietrzu tylko za zezwoleniem i tylko w miejscach do tego wyznaczonych. Treść § 2 uchwały pokrywa się z treścią przepisów art. 2 ust. 1 ww. ustawy (dotyczącego kierowania się zasadą ograniczenia dostępności do alkoholu). Natomiast § 3 uchwały stanowi powielenie art. 9 6 wskazanej ustawy (określającego miejsca sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży). Powtórzenie w treści zaskarżonej uchwały szeregu regulacji ustawowych stanowi naruszenie przepisu § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908). W orzecznictwie sądów administracyjnych panuje ugruntowany pogląd, że rada gminy nie może jeszcze raz regulować materii uregulowanych w obowiązujących ustawach, a uchwała zawierająca takie unormowania, jako istotnie naruszająca prawo, winna być uznana za nieważną w części w jakiej zawiera takowe regulacje. Ponadto powtórzony przepis ustawy będzie interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co może w istocie prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy. Uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, będąca aktem prawa miejscowego, jest jednocześnie źródłem powszechnie obowiązującego prawa na obszarze danej jednostki, musi więc respektować unormowania zawarte w aktach prawnych wyższego rzędu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 659/11; wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 370/07; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wr 300/11; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 września 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 424/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Stosownie do treści § 137 "Zasad techniki prawodawczej" – stosowanego do aktów prawa miejscowego na mocy § 143, w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Naruszenie tej zasady techniki prawodawczej stanowi nieuprawnione wejście prawodawcy miejscowego w sferę kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla ustawodawcy, co może wywołać u adresatów norm wadliwe przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy prawa powszechnie obowiązującego, są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy. Ponadto należy zauważyć, że unikanie powtórzeń stanowi o przejrzystości systemu prawa, natomiast ich wprowadzenie może być przyczyną niejasności interpretacyjnych. Prawidłowe jest zatem stanowisko skarżącego, że interpretacja przepisów prawa miejscowego zawartych w § 1 ust. 2, § 2 i § 3 zaskarżonej uchwały, czyniona jedynie na gruncie jej treści i w oderwaniu od zapisów ustawowych, prowadzić może do błędnych wniosków, oderwanych od faktycznych intencji ustawodawcy. W tym miejscy należy podkreślić, iż fakt powtórzenia w zaskarżonej uchwale regulacji zawartych w ustawie, jak również przekroczenia kompetencji ustawowej został przyznany także przez Radę Gminy, która uznała skargę Prokuratora Rejonowego za zasadną. W świetle powyższych okoliczności, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku znajduje natomiast oparcie w art. 152 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI