II SA/Go 249/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność części uchwały Rady Gminy dotyczącej regulaminu hali sportowej, uznając przekroczenie kompetencji ustawowych.
Wojewoda zaskarżył uchwałę Rady Gminy w sprawie regulaminu hali sportowej, zarzucając naruszenie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym poprzez przekroczenie upoważnienia ustawowego. Sąd administracyjny uznał, że Rada Gminy wkroczyła w kompetencje Wójta, regulując kwestie przygotowania umów, odpowiedzialności za zachowanie grupy oraz powtarzając przepisy ustawowe dotyczące BHP, PPOŻ, zakazu alkoholu i wprowadzania zwierząt. W konsekwencji, Sąd stwierdził nieważność części uchwały.
Sprawa dotyczyła skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy w sprawie zasad i trybu korzystania z hali sportowej oraz regulaminu stanowiącego jej załącznik. Wojewoda zarzucił Radzie Gminy istotne naruszenie art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy o samorządzie gminnym, wskazując na przekroczenie upoważnienia ustawowego. W szczególności, skarżący podniósł, że Rada Gminy wkroczyła w kompetencje Wójta, regulując w regulaminie kwestie odpowiedzialności Urzędu Gminy za przygotowanie umów, wskazując kierownika referatu jako osobę kontaktową do przygotowania umowy najmu, określając odpowiedzialność opiekuna grupy za zachowanie jej członków, a także powtarzając w regulaminie przepisy ustawowe dotyczące zakazu spożywania alkoholu, palenia tytoniu, przestrzegania przepisów BHP i PPOŻ, oraz wprowadzania zwierząt. Sąd administracyjny podzielił argumentację Wojewody, uznając, że Rada Gminy przekroczyła swoje kompetencje. Sąd podkreślił, że zakres upoważnienia do wydawania aktów prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z obiektów użyteczności publicznej nie obejmuje regulowania kwestii przygotowania umów, określania odpowiedzialności cywilnoprawnej czy powtarzania przepisów ustawowych. Ponadto, zakaz wprowadzania zwierząt został uznany za niezgodny z ustawą o rehabilitacji osób niepełnosprawnych, która dopuszcza wstęp z psem asystującym. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wskazanych przez Wojewodę paragrafów regulaminu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, Rada Gminy nie może regulować tych kwestii w akcie prawa miejscowego, gdyż wykracza to poza zakres jej kompetencji ustawowych i narusza przepisy dotyczące organu wykonawczego oraz zasady techniki prawodawczej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kompetencja do określania zasad i trybu korzystania z obiektów użyteczności publicznej nie obejmuje regulowania sposobu przygotowania umów, odpowiedzialności cywilnoprawnej czy powtarzania przepisów ustawowych. Takie działania naruszają przepisy ustawy o samorządzie gminnym oraz zasady techniki prawodawczej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
stwierdzono_nieważność
Przepisy (13)
Główne
u.s.g. art. 40 § 2 pkt 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Upoważnia organy gminy do wydawania aktów prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej.
p.p.s.a. art. 147 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględniając skargę na uchwałę stwierdza jej nieważność w całości lub w części.
Pomocnicze
u.s.g. art. 30 § 1 i 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa kompetencje wójta do wykonywania uchwał rady gminy i gospodarowania mieniem komunalnym.
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądów administracyjnych obejmuje skargi na akty prawa miejscowego.
p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych art. 20a § 1 pkt 1
Prawo osoby niepełnosprawnej do wstępu do obiektów użyteczności publicznej wraz z psem asystującym.
ZTP § 134, 135, 137
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Reguluje zasady tworzenia aktów normatywnych, w tym zakaz powtarzania przepisów ustawowych.
k.c. art. 415 i nast.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące odpowiedzialności deliktowej.
k.c. art. 471 i nast.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące odpowiedzialności kontraktowej.
Ustawa o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych art. 5 § 1 pkt 9
Zakaz palenia tytoniu.
Ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi art. 14 § 2a
Zakaz spożywania alkoholu.
Ustawa o ochronie przeciwpożarowej
Przepisy dotyczące ochrony przeciwpożarowej.
k.p.
Kodeks pracy
Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rada Gminy przekroczyła upoważnienie ustawowe zawarte w art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g., regulując w regulaminie kwestie wykraczające poza zakres zasad i trybu korzystania z obiektów użyteczności publicznej. Postanowienia regulaminu dotyczące przygotowania umów, wskazania osoby kontaktowej do ich przygotowania oraz odpowiedzialności opiekuna grupy naruszają kompetencje Wójta określone w art. 30 u.s.g. Powtórzenie w regulaminie przepisów ustawowych dotyczących BHP, PPOŻ, zakazu alkoholu i palenia tytoniu narusza zasady techniki prawodawczej. Zakaz wprowadzania zwierząt do hali sportowej jest niezgodny z ustawą o rehabilitacji, która dopuszcza wstęp z psem asystującym.
Odrzucone argumenty
Argumenty Wójta Gminy, że wskazane przepisy regulaminu służą jedynie poinformowaniu mieszkańców i nie ingerują w kompetencje Wójta.
Godne uwagi sformułowania
Użyte w powołanym przepisie pojęcie "zasady i tryb korzystania" zawiera w sobie kompetencję organu stanowiącego gminy do formułowania w stosunku do terenów i urządzeń użyteczności publicznej norm i zasad prawidłowego postępowania, ustalania obowiązujących reguł zachowania się. W kompetencji tej z pewnością nie mieszczą się postanowienia regulaminu [...] zgodnie z którymi za przygotowanie umowy oraz organizację o wykorzystania obiektu odpowiedzialny jest Urząd Gminy (§ 8), osoby zainteresowane wynajęciem pomieszczeń hali sportowej zgłaszają się do kierownika Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy, który przygotowuje umowę najmu (§ 9), (zorganizowane grupy wybierają spośród siebie opiekuna grupy, który reprezentuje grupę) oraz ustala z kierownikiem Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy sprawy organizacyjne i personalne (...) (§ 10), (...) w przypadku korzystania ze sprzętu sportowego będącego własnością Urzędu Gminy, warunki finansowe za wypożyczenie powinny być dodatkowo określone w umowie (§ 11). Powtórzenie regulacji ustawowych bądź ich modyfikacja oraz uzupełnienie przez przepisy stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego jest niezgodne z zasadami legislacji i stanowi wykroczenie poza zakres ustawowego upoważnienia. Stanowienie o zasadach odpowiedzialności cywilnoprawną, karną lub administracyjną należy bezspornie do materii ustawowej i żaden akt prawny niższego rzędu nie może tworzyć, zmieniać lub uchylać reguł ustawowych w tym zakresie. Zakaz wprowadzania psów do hali sportowej, która jest obiektem użyteczności publicznej, pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 20a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, w zakresie w jakim pozbawiony jest zastrzeżenia dotyczącego możliwości korzystania z psa asystującego przez osoby niepełnosprawne.
Skład orzekający
Grażyna Staniszewska
przewodniczący
Jarosław Piątek
członek
Krzysztof Dziedzic
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu kompetencji organów gminy w zakresie wydawania aktów prawa miejscowego dotyczących obiektów użyteczności publicznej, zasady techniki prawodawczej, oraz zgodność regulaminów z przepisami szczególnymi (np. dotyczącymi osób niepełnosprawnych)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchwały rady gminy dotyczącej regulaminu hali sportowej, ale zasady interpretacji kompetencji i techniki prawodawczej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie kompetencji organów samorządowych i przestrzeganie zasad tworzenia prawa. Pokazuje też, jak przepisy szczegółowe (np. dotyczące osób niepełnosprawnych) wpływają na akty prawa miejscowego.
“Rada Gminy przegrała w sądzie: regulamin hali sportowej zbyt daleko wykraczał poza prawo.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII SA/Go 249/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. Data orzeczenia 2023-07-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. Sędziowie Grażyna Staniszewska /przewodniczący/ Jarosław Piątek Krzysztof Dziedzic /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6359 Inne o symbolu podstawowym 635 6401 Skargi organów nadzorczych na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Prawo miejscowe Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 259 art. 147, art. 200, art. 205 § 2 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2023 poz 40 art. 40 ust. 2 pkt 4 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lipca 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia [...] nr [...] w sprawie zasad i trybu korzystania z obiektu hali sportowej w [...], sposobu ustalenia opłat za jej korzystanie oraz upoważnienie Wójta Gminy do stanowienia o ich wysokości I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej: § 8, § 9, § 10 w zakresie zwrotu: "oraz ustala z kierownikiem Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy sprawy organizacyjne i personalne, a także ponosi odpowiedzialność za zachowanie grupy", § 11 w zakresie zwrotu: "w przypadku korzystania ze sprzętu sportowego będącego własnością Urzędu Gminy, warunki finansowe za wypożyczenie powinny być dodatkowo określone w umowie", § 13 pkt 4 oraz § 16 pkt 1 i 3 Regulaminu Hali Sportowej stanowiącego załącznik do uchwały, II. zasądza od Gminy na rzecz Wojewody kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Rada Gminy podjęła w dniu 15 lutego 2023 r. uchwałę nr LI/372/2023 w sprawie zasad i trybu korzystania z obiektu hali sportowej w [...], sposobu ustalenia opłat za jej korzystanie oraz upoważnienie Wójta Gminy do stanowienia o ich wysokości. W § 3 tej uchwały określiła, iż korzystanie z obiektu odbywa się zgodnie z regulaminem, stanowiącym załącznik do uchwały. Wojewoda wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą uchwałę, zaskarżając ją w części dotyczącej załącznika, tj. Regulaminu Hali Sportowej w zakresie: § 8, § 9, § 10, § 11, § 13 pkt 4, § 16 pkt 1 i 3, zarzucając ich przyjęcie z istotnym naruszeniem art. 40 ust. 2 pkt 4 z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 40; dalej u.s.g.). W związku z tym Wojewoda wniósł o: 1) stwierdzenie nieważności: § 8, § 9, § 10 co do zwrotu: "oraz ustala z kierownikiem Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy sprawy organizacyjne i personalne, a także ponosi odpowiedzialność za zachowanie grupy", § 11 co do zwrotu: "w przypadku korzystania ze sprzętu sportowego będącego własnością Urzędu Gminy, warunki finansowe za wypożyczenie powinny być dodatkowo określone w umowie, § 13 pkt 4, § 16 pkt 1 i 3 Regulaminu Hali Sportowej; 2) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym; 3) zasądzenie od Rady Gminy na rzecz Wojewody kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Wojewoda wskazał, że art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. zawiera upoważnienie dla organu stanowiącego gminy do wydawania aktów prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Oznacza to kompetencję organu stanowiącego gminy do formułowania norm i zasad prawidłowego postępowania, ustalania obowiązujących reguł i porządku zachowania się w tych obiektach. Jednak stanowienie aktów prawa miejscowego musi odbywać się na podstawie i w granicach upoważnień ustawowych i dotyczyć może tylko kwestii nie objętych dotąd żadną normą o charakterze powszechnie obowiązującym. W ocenie skarżącego Rada Gminy przekroczyła upoważnienie ustawowe zawarte w art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. i wkroczyła w ustawowe kompetencje Wójta. Rada przyjęła w regulaminie, że za przygotowanie umowy oraz organizację o wykorzystania obiektu odpowiedzialny jest Urząd Gminy (§ 8), osoby zainteresowane wynajęciem pomieszczeń hali sportowej zgłaszają się do kierownika Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy, który przygotowuje umowę najmu (§ 9), zorganizowane grupy wybierają spośród siebie opiekuna grupy, który reprezentuje grupę oraz ustala z kierownikiem Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy sprawy organizacyjne i personalne, a także ponosi odpowiedzialność za zachowanie grupy; opiekunem może być tylko osoba pełnoletnia (§ 10), osoby fizyczne i prawne wynajmujące pomieszczenia sportowe korzystają z własnego sprzętu sportowego (piłki, stroje i obuwie sportowe); w przypadku korzystania ze sprzętu sportowego będącego własnością Urzędu Gminy, warunki finansowe za wypożyczenie powinny być dodatkowo określone w umowie (§ 11). W ocenie Wojewody w ramach delegacji ustawowej Rada może wyłącznie określić zasady i tryb korzystania z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej przez społeczność lokalną. Z norm kompetencyjnych nie sposób natomiast wyprowadzić upoważnienia dla Rady do wskazywania podmiotu odpowiedzialnego za przygotowanie umów, formy i elementów umowy, na podstawie której udostępniany jest obiekt użyteczności publicznej. Wojewoda zauważył, iż z art. 30 ust. 1 i 2 u.s.g. wynika ogólna kompetencja wójta do wykonywania uchwał rady gminy i zadań gminy określonych przepisami prawa, a także do określania sposobu wykonywania uchwał. W § 6 zaskarżonej uchwały Rada Gminy wskazała Wójta jako organ, któremu powierzono wykonanie uchwały, a jednocześnie w § 9 zaskarżonego regulaminu Rada wyznaczyła kierownika Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy na osobę odpowiedzialną za wykonanie części zadań wynikających z uchwały (przygotowanie umowy najmu). Pozostaje to w sprzeczności z treścią art. 30 ust. 1 u.s.g., który jednoznacznie wyznacza wójta, jako jedyny podmiot uprawniony do wykonywania uchwał rady. Brak jest kompetencji rady do powierzenia wykonywania uchwał innej osobie niż wójt (burmistrz, prezydent miasta). Określenie sposobu wykonania uchwały polega m.in. na wskazaniu środków finansowych i rzeczowych koniecznych do jej wykonania, ustalenie sposobu i harmonogramu jej realizacji oraz wyznaczenie osób odpowiedzialnych za wykonanie całości lub części zadań z niej wynikających. Oznacza to, że do zadań wójta należy zdecydowanie w jakim trybie, przez kogo, w jakim terminie i za pomocą jakich środków, mają być zrealizowane zadania wynikające z uchwały. Jest, bowiem rzeczą oczywistą, że ustanowienie wójta organem wykonawczym gminy nie oznacza, że wszelkie zadania organu wykonawczego wójt wykonuje osobiście. Ponadto Wojewoda wskazał, że zgodnie art. 30 ust. 2 pkt 3 u.s.g. do zadań wójta należy gospodarowanie mieniem komunalnym. Tym samym wybór konkretnej formy udostępnienia obiektu należy do wyłącznych kompetencji wójta jako organu gospodarującego mieniem komunalnym. Zatem kompetencja do wyboru umowy, np. najmu nieruchomości należy do organu wykonawczego gminy. Tymczasem w § 8 regulaminu, wskazano, iż to Urząd Gminy jest odpowiedzialny za przygotowanie umowy oraz organizację o wykorzystania obiektu. Urząd gminy (miasta) to jedynie aparat pomocniczy, przy pomocy którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) wykonuje swoje zadania. Dlatego, w opinii Wojewody, za przyjęte z przekroczeniem kompetencji należy uznać § 8, § 9 i § 10 regulaminu w zakresie zwrotu: "ustala z kierownikiem Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy sprawy organizacyjne i personalne" oraz § 11 regulaminu w zakresie zwrotu: "w przypadku korzystania ze sprzętu sportowego będącego własnością Urzędu Gminy, warunki finansowe za wypożyczenie powinny być dodatkowo określone w umowie". Według skarżącego Rada Gminy wykroczyła poza swoje ustawowe kompetencje także przez przyjęcie w § 10 regulaminu, że wybrany przez osoby tworzące "zorganizowaną grupę" opiekun grupy ponosi odpowiedzialność za zachowanie grupy. Pojęcie "zasady i tryb korzystania" zawiera w sobie kompetencję organu stanowiącego gminy do formułowania w stosunku do terenów i urządzeń użyteczności publicznej norm i zasad porządku, postępowania i zachowania się. Oznacza to uprawnienie rady gminy do wprowadzenia reguł dotyczących obowiązującego sposobu zachowania się podmiotów, które przebywają na terenach lub w obiektach, o jakich mowa w art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. Rada nie może jednak przesądzić w uchwale o odpowiedzialności konkretnej osoby za zachowania wszystkich członków grupy. Postanowienia dotyczące zakresu odpowiedzialności mogą zostać zawarte jedynie w ustawie (art. 415 i nast. oraz art. 471 i nast. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny) lub na mocy czynności prawnej, np. umowy. Ponadto skarżący zauważył, że akt wydany na podstawie art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. powinien zawierać regulacje wyłącznie o charakterze prawnym, a nie informacyjnym. Jego celem nie jest przypominanie lub informowanie o regulacjach zawartych w aktach ustawowych. Postanowienia, które nie określają uprawnień i obowiązków związanych z korzystaniem z hali sportowej, nie regulują zasad i trybu korzystania z takich obiektów, a więc nie mają charakteru normatywnego, nie powinny być zamieszczane w akcie prawa miejscowego. Toteż § 16 pkt 1 regulaminu, zgodnie z którym "na terenie hali obowiązuje zakaz spożywania alkoholu oraz palenia tytoniu", został podjęty z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. Zapis ten stanowi powtórzenie zakazów wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych oraz art. 14 ust. 2a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Na mocy § 143 w zw. z § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 283), w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Powtórzenie regulacji ustawowych bądź ich modyfikacja oraz uzupełnienie przez przepisy stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego jest niezgodne z zasadami legislacji i stanowi wykroczenie poza zakres ustawowego upoważnienia. Dodatkowo Wojewoda podkreślił, że każdy zobowiązany jest do przestrzegania prawa powszechnie obowiązującego (cywilnego, karnego, czy administracyjnego). Dlatego, w ocenie skarżącego, należy wyeliminować również § 13 pkt 4 regulaminu, zgodnie z którym "osoby korzystające z obiektu oraz prowadzące zajęcia zobowiązuje się do: przestrzegania przepisów BHP, PPOŻ i porządkowych". Mając na uwadze § 16 pkt 3 regulaminu, zgodnie z którym "na terenie hali obowiązuje zakaz wprowadzania zwierząt", skarżący wskazał na art. 20a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, stanowiący że osoba niepełnosprawna wraz z psem asystującym ma prawo wstępu: do obiektów użyteczności publicznej, w szczególności: budynków i ich otoczenia przeznaczonych na potrzeby administracji publicznej, kultury (...), sportu, oraz innych ogólnodostępnych budynków przeznaczonych do wykonywania podobnych funkcji". Zakaz wprowadzania psów do hali sportowej, która jest obiektem użyteczności publicznej, pozostaje w sprzeczności z powołanym przepisem ustawy w zakresie w jakim pozbawiony jest zastrzeżenia możliwości korzystania z psa asystującego przez osoby niepełnosprawne. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie w części dot. wniosku o stwierdzenie nieważności § 8, § 9, § 11, § 13 pkt 4 i § 16 pkt 1 regulaminu stanowiącego załącznik do uchwały. W ocenie organu gminy zarzuty skargi dotyczące wskazanych zapisów regulaminu są bezpodstawne i nie mogą stanowić przesłanki stwierdzenia nieważności. W odniesieniu do zarzutów dotyczących § 8, § 9 i § 11 regulaminu, organ gminy wskazał, że wbrew twierdzeniom Wojewody, ich treść nie ingeruje w kompetencje Wójta. Stwierdzenie, że korzystanie z hali sportowej będzie następowało na podstawie umowy, którą przygotowuje Urząd Gminy oraz wskazanie kompetencji Kierownika Referatu, służy jedynie poinformowaniu mieszkańców o podmiotach, z którymi należy się kontaktować w sprawie wynajęcia hali. Wskazane przepisy regulaminu nie określają postanowień umowy najmu hali sportowej, ani nie kształtują praw i obowiązków stron tej umowy. W konsekwencji Rada Gminy nie przekroczyła zakresu upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. Z kolei mając na uwadze zarzuty skargi dotyczące § 13 pkt 4 i § 16 pkt 1 regulaminu, Wójt wskazał, iż zostały w nich wprowadzone na trenie hali sportowej nakaz przestrzegania przepisów p.poż., BHP oraz zakaz spożywania alkoholu i palenia tytoniu. Te nakazy i zakazy są istotne, ponieważ mają fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa użytkowników hali. Dlatego powtórzenie w regulaminie zakazów i nakazów wynikających już z innych aktów prawa powszechnie obowiązującego jest usprawiedliwione ze względów funkcjonalnych (celowościowych). Większość osób korzystających z obiektów użyteczności publicznej uznaje regulamin za podstawowy akt określający dozwolone i niedozwolone zachowanie użytkowników obiektu. Regulamin jest zwykle dostępny obiekcie, gdzie użytkownicy mogą zapoznać się z jego treścią. Uzasadnione jest więc, by regulamin obejmował najważniejsze nakazy i zakazy skierowane do użytkowników obiektu, nawet jeśli powtarza w części treść innych aktów prawnych. Zasadności pozostałych zarzutów skargi Wójt Gminy nie kwestionował. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej p.p.s.a.), kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Przepis ten pozostaje w związku z art. 91 ust. 1 u.s.g., stosownie do którego nieważna jest uchwała organu gminy sprzeczna z prawem. Sprzeczność ta rozumiana jest jako istotne naruszenie prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał. Za takie uznaje się w szczególności podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy prawnej do podjęcia uchwały o określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenia procedury podjęcia uchwały. W niniejszej sprawie skarga na uchwałę Rady Gminy z dnia 15 lutego 2023 r., nr LI/372/2023 została wniesiona przez Wojewodę na podstawie art. 93 ust. 1 u.s.g. W ocenie Sądu wszystkie naruszenia wskazane w skardze i występujące w zaskarżonym akcie mają charakter istotny. W przypadku aktów wydawanych przez jednostki samorządu terytorialnego, istotnym jest przede wszystkim ustalenie, czy akt podlegający kontroli odpowiada przepisom prawa upoważniającym do jego wydania. Każda norma kompetencyjna musi być interpretowana i realizowana tak, by nie naruszała przepisów aktów prawnych wyższego rzędu. Zakres upoważnienia musi być zawsze ustalany przez pryzmat zasad demokratycznego państwa prawnego, działania w granicach i na podstawie prawa, z uwzględnieniem przepisów regulujących daną dziedzinę. Zaskarżona uchwała została podjęta m.in. w oparciu o art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g., zgodnie z którym na podstawie tej ustawy organy gminy mogą wydawać akty prawa miejscowego w zakresie zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Użyte w powołanym przepisie pojęcie "zasady i tryb korzystania" zawiera w sobie kompetencję organu stanowiącego gminy do formułowania w stosunku do terenów i urządzeń użyteczności publicznej norm i zasad prawidłowego postępowania, ustalania obowiązujących reguł zachowania się, określenia porządku zachowania się. Oznacza to w konsekwencji jedynie uprawnienie rady gminy do wprowadzenia reguł dotyczących obowiązującego sposobu zachowania się podmiotów, które przebywają na terenach lub w obiektach o jakich mowa w art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. W kompetencji tej z pewnością nie mieszczą się postanowienia regulaminu, stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały, zgodnie z którymi za przygotowanie umowy oraz organizację o wykorzystania obiektu odpowiedzialny jest Urząd Gminy (§ 8), osoby zainteresowane wynajęciem pomieszczeń hali sportowej zgłaszają się do kierownika Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy, który przygotowuje umowę najmu (§ 9), (zorganizowane grupy wybierają spośród siebie opiekuna grupy, który reprezentuje grupę) oraz ustala z kierownikiem Referatu Promocji, Sportu i Rekreacji Urzędu Gminy sprawy organizacyjne i personalne (...) (§ 10), (...) w przypadku korzystania ze sprzętu sportowego będącego własnością Urzędu Gminy, warunki finansowe za wypożyczenie powinny być dodatkowo określone w umowie (§ 11). Co więcej, powołane postanowienia regulaminu stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały, naruszają przepisy art. 30 u.s.g., w myśl których wójt wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa (ust. 1). Do zadań wójta należy w szczególności: określanie sposobu wykonywania uchwał oraz gospodarowanie mieniem komunalnym (ust. 2 pkt 2 i 3). Oznacza to, że to wójt w zakresie swoich kompetencji określa sposób wykonywania uchwał i gospodaruje mieniem komunalnym. Brak jest przepisu prawa upoważniającego radę gminy do normowania w akcie prawa miejscowego powyższych kwestii. Ponadto zgodnie z § 134 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 283) podstawą wydania uchwały i zarządzenia jest przepis prawny, który: 1) upoważnia dany podmiot do uregulowania określonego zakresu spraw; 2) wyznacza zadania lub kompetencje danego podmiotu. § 135 ZTP określa, iż w uchwale i zarządzeniu zamieszcza się przepisy prawne regulujące wyłącznie sprawy z zakresu przekazanego w przepisie, o którym mowa w § 134 pkt 1, zaś § 137 ZTP stanowi, że w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw oraz przepisów innych aktów normatywnych. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, które podziela także skład orzekający w niniejszej sprawie, iż powtórzenie regulacji ustawowych bądź ich modyfikacja oraz uzupełnienie przez przepisy stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego jest niezgodne z zasadami legislacji i stanowi wykroczenie poza zakres ustawowego upoważnienia. Uchwała rady gminy nie może regulować jeszcze raz tego, co jest już zawarte w obowiązującej ustawie. Tego rodzaju powtórzenie jest normatywnie zbędne, gdyż powtarzany przepis już obowiązuje. Jest to też dezinformujące, bowiem powtórzony przepis jest interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co może doprowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy, a więc do naruszenia wymagania adekwatności. Unormowania zawarte w § 10 w części określającej odpowiedzialność opiekuna grupy za jej zachowanie, § 13 pkt 4 i § 16 ust. 1 regulaminu, stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały, wynikają z przepisów rangi ustawowej, czyli m.in. z Kodeksu wykroczeń, Kodeksu karnego, Kodeksu cywilnego, ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ustawy o ochronie przeciwpożarowej bądź Kodeksu pracy. Jak już wspomniano delegacja ustawowa wynikająca z art. 40 ust. 2 pkt 4 u.s.g. przyznaje organowi stanowiącemu gminy kompetencję do formułowania w stosunku do terenów i urządzeń użyteczności publicznej norm i zasad prawidłowego postępowania, ustalania obowiązujących reguł zachowania się przez korzystających z takich terenów i urządzeń. Nie oznacza to jednak, iż rada gminy jest na tej podstawie uprawniona do wprowadzenia w akcie prawa miejscowego jakichkolwiek przepisów ustalających lub modyfikujących odpowiedzialność cywilnoprawną, karną lub administracyjną. Tak sformułowane przepisy regulaminu nie tylko wykraczają poza granice upoważnienia ustawowego do określenia zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, ale także bezpodstawnie ingerują w zastrzeżoną dla ustawodawcy sferę odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych. Stanowienie o zasadach odpowiedzialności cywilnoprawnej, karnej lub administracyjnej należy bezspornie do materii ustawowej i żaden akt prawny niższego rzędu nie może tworzyć, zmieniać lub uchylać reguł ustawowych w tym zakresie. Za istotnie naruszający prawo należało również uznać § 16 pkt 3 regulaminu, stanowiącego załącznik do zaskarżonej uchwały, w myśl którego na terenie hali obowiązuje zakaz wprowadzania zwierząt. Ustanowienie zakazu wprowadzania zwierząt do gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej wymaga ukształtowania tego zakazu z poszanowaniem treści art. 20a ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 100 ze zm.), który określa prawo osoby niepełnosprawnej do wstępu do obiektów użyteczności publicznej wraz z psem asystującym. Sformułowany w regulaminie korzystania z obiektu użyteczności publicznej (a takim niewątpliwie jest hala sportowa) zakaz wprowadzania zwierząt, w tym psów, pozostaje w sprzeczności z przepisem art. 20a ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, w zakresie w jakim pozbawiony jest zastrzeżenia dotyczącego możliwości korzystania z psa asystującego przez osoby niepełnosprawne. W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania (punkt II sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI