II SA/GO 243/23

II SA/Go 243/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Jacek Jaśkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Kamila Karwatowicz
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Transport
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2201
art. 92a, art. 92c
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - t.j.
Dz.U. 2023 poz 775
art. 189a, art. 189f
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi D S.A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Decyzją z dnia [...] lutego 2023 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania pełnomocnika skarżącej - D S.A., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia na skarżącą spółkę kary pieniężnej w łącznej kwocie 11.000,00 zł.
W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 138 § 1 pkt 1, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 2000; dalej k.p.a.), art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, ust. 7 w związku z art. 4 pkt 22 lit. v, art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 919; dalej u.t.d.) i lp. 4.8., lp. 1.12. załącznika nr 3 do tej ustawy, art. 24 ust. 1, ust. 6, ust. 7 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn. Dz.U. z 2021r., poz. 779) oraz § 10 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 7 października 2016 r. w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów (Dz. U. z 2016 r., poz. 1742).
1.1. Stan sprawy przedstawia się następująco: w dniu [...] kwietnia 2021 r. na terenie byłego drogowego przejścia granicznego funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę zestawu ciężarowego o nr rej. [...], którym wykonywano przewóz drogowy z Niemiec do Polski. Kierujący zestawem W.C. okazał do kontroli między innymi: wypis z licencji nr [...] na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej firmie D S.A., dowody rejestracyjne ciągnika oraz naczepy, dokument CMR bez numeru z dnia [...] kwietnia 2021 r. dokument "Prufzeugnis: Probe" [...] i dokument "Wageschein" nr [...]. Według dokumentów okazanych przez kierowcę kontrolowanym zestawem przewożono glebę gliniastą o masie 25960 kg, wysyłającym towar była firma K, Niemcy. W dokumencie
CMR nie podano dokładnego adresu ani nazwy odbiorcy - podano jedynie nazwę miejscowości [...]. Według dokumentu "Wageschein" odbiorcą miał być B.W. zam. [...]. Towar był załadowany na naczepie typu wywrotka (wanna).
Wraz z Inspektorami Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska - Delegatura dokonano oględzin towaru. Podczas oceny wizualnej stwierdzono, że transport zawiera ziemię z kamieniami. W związku z wątpliwościami co do rodzaju przewożonego ładunku, po dokonaniu oględzin skierowano pojazd na parking mieszczący się na byłym TTOC w celu sporządzenia dokumentacji.
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (WIOŚ) wydał w dniu [...] kwietnia 2021 r. ocenę przewożonego towaru i stwierdził nieprawidłowości podczas przewozu odpadów w zakresie transgranicznego przemieszczania odpadów. Zgodnie z opinią WIOŚ powyższe odpady sklasyfikowane zostały do kodu 17 05 04 – gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03. Powyższy odpad podczas przewozu przez granicę traktowany jest jako "odpad spoza listy bursztynowej i zielonej".
Zdaniem organu przemieszczenie tego rodzaju towaru podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Ponadto wwóz do kraju tego rodzaju odpadów wymaga następujących dokumentów:
- decyzji GIOŚ na przywóz odpadów na teren Polski,
- dokumentu zgłoszenia dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów,
- dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów.
Kierowca nie posiadał wskazanych dokumentów.
Ponadto w toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celno-skarbowi ujawnili brak wymaganego, na podstawie art. 24 ust. 6 i 7 ustawy o odpadach, oznakowania środka transportu białą tablicą z napisem "ODPADY" lub literą "A", w widocznym miejscu z przodu pojazdu, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska
w sprawie szczegółowych wymagań dla transportu odpadów.
Mając na uwadze powyższe ustalenia oraz opisane w decyzji zeznania kierowcy sporządzono protokół kontroli drogowej, z którym kontrolowany kierowca zapoznał
się i podpisał nie wnosząc uwag.
1.2. Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska poinformował Urząd Celno-Skarbowy, że przedmiotowy przewóz był nielegalnym międzynarodowym przemieszczeniem odpadów. Weryfikacja informacji zawartych w rejestrze BDO (Baza danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarowaniu odpadami) wykazała, że przewoźnik - D S.A, na dzień [...].04.2021 r. jest wpisany do rejestru jako przewoźnik transportujący odpady i zakres jego zezwolenia na transport odpadów obejmował kod 17 05 04. Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego powiadomił skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzonego w dniu kontroli naruszenia
z uwagi na:
1) brak wymaganego oznaczenia środka transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, co zgodnie z art. 92a ust. 1 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym stanowi naruszenie określone w Lp. 4.8 załącznika nr 3 do tej ustawy,
2) niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, co stanowi naruszenie określone w l.p. 1.12 załącznika nr 3 do tej ustawy.
W postanowieniu organ wskazał, że przewożony towar został sklasyfikowany jako odpady do kodu 17 05 04. Zgodnie z opinią Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska powyższe odpady sklasyfikowane zostały jako odpady "spoza listy". Oznacza to, że są to odpady nieklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV ani IVA do rozporządzenia (WE) nr 1013/2006, czyli aby można było je wwieźć do Polski należało uzyskać zezwolenie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, a kierowca powinien posiadać do okazania służbom kontrolnym wymagane przepisami prawa dokumenty towarzyszące:
1) dokument zgłoszenia dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów - załącznik 1A,
2) dokument przesyłania dotyczący transgranicznego przemieszczania odpadów - załącznik 1B.
Jednocześnie organ pouczył stronę, że jeżeli w sprawie zachodzą okoliczności określone w art. 92c ustawy o transporcie drogowym, zwalniające podmiot wykonujący przewóz drogowy od odpowiedzialności za stwierdzone podczas kontroli naruszenia,
to powinna je wskazać oraz potwierdzić stosownymi dowodami.
1.3. W piśmie z dnia [...] października 2021 r. pełnomocnik skarżącej wskazała,
że strona wykonywała przewozy na rzecz stałego kontrahenta, z którym nawiązała długofalową współpracę. Spółka podpisała ze swoim kontrahentem dwie umowy o współpracy, w ramach których jako zleceniobiorca miała przyjmować do wykonania usługi transportowe, zlecane codziennie telefonicznie. Zleceniodawca przekazywał telefonicznie spółce takie informacje jak: termin i miejsce załadunku oraz rozładunku, ilość i rodzaj przewożonego towaru, sposób zabezpieczenia towaru. W umowach zleceniodawca złożył przewoźnikowi zapewnienie, że wszystkie przewozy
wykonywane na jego zlecenie nie są objęte przepisami dotyczącymi przemieszczania odpadów. Nadto zgodnie z ustaleniami poczynionymi między stronami podmiotem odpowiedzialnym za załadunek był załadowca i kierowcy nie brali udziału w tym procesie. Załadunek był koordynowany przez załadowcę. Przed wykonaniem kontrolowanego przewozu pracownik przewoźnika został zapewniony w rozmowie telefonicznej, że przewożony towar stanowi zwykłe kruszywo i jako taki nie wymaga żadnych zezwoleń. Z uwagi na powyższe przewoźnik nie miał żadnych podstaw do stwierdzenia, że przewożone materiały są odpadami.
Ponadto pełnomocnik skarżącej wniosła o połączenie do wspólnego
rozpoznania innych spraw prowadzonych z udziałem strony, przeprowadzenie rozprawy, przeprowadzenie dowodów z załączonych do tego pisma dokumentów oraz przesłuchanie świadków wskazanych w tym piśmie na okoliczność informacji uzyskanych od zleceniodawcy, zapewnień ze strony zleceniodawcy, że przewożony towar stanowi kruszywo niewymagające zgłoszenia, braku winy przewoźnika za brak posiadania wymaganych dokumentów, braku winy przewoźnika w zakresie braku oznaczenia pojazdu, a nadto na okoliczność ustaleń poczynionych między załadowcą
a przewoźnikiem, koordynowania załadunku przez załadowcę.
1.4. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r. Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego odmówił połączenia do wspólnego rozpoznania spraw, przeprowadzenia wspólnej rozprawy dla postępowań, przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków oraz dopuścił dowodów z wnioskowanych dokumentów.
Następnie w dniu [...] kwietnia 2022 r. wydał decyzję, którą nałożył na przewoźnika - spółkę D S.A, karę pieniężną w łącznej kwocie 11.000,00 zł:
1) za nieokazanie do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 16 lit. c Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1013/2006 w wysokości 1000 zł,
2) za wykonywanie w dniu [...] kwietnia 2021 r. przewozu drogowego pojazdem ciężarowym bez wymaganego oznaczenia pojazdu w przypadku transportu odpadów
w wysokości 10.000,00 zł.
2. Od tej decyzji pełnomocnik skarżącej wniosła w terminie odwołanie wnosząc
o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania zarzucając jej:
1) bezzasadne przypisanie odpowiedzialności za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środków transportu w sytuacji, gdy przewoźnik wykazał i udowodnił fakt, że nie ponosi odpowiedzialności za przewóz tego typu towaru;
2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 k.p.a. poprzez uchybienie
obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
3) naruszenie art. 189a § 1-3 i art. 189d k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w tym przede wszystkim błędne zastosowanie dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej;
4) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji naruszenie art. 80 § 1 k.p.a., dowolną ocenę dowodów podczas, gdy zasadą jest swobodna ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego;
5) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 6 k.p.a., poprzez takie działanie organu administracji publicznej, które skutkuje z naruszeniem
przepisów prawa, a w zaskarżonych decyzjach organ niezasadnie nie zastosował art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika;
6) naruszenie przepisów prawa materialnego art. 92a ust. 1, 3, i 7 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez niezasadne przepisanie odpowiedzialności przewoźnikowi w sytuacji, gdy niewątpliwie zachodziły przesłanki do jej wyłączenia;
7) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 7 k.p.a., polegające na sprzeniewierzeniu się zasadzie stania na straży praworządności przez organy administracji, a w konsekwencji niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego, zmierzającego do prawidłowego załatwienia sprawy, a w konsekwencji
niezastosowanie art. 92c ustawy o transporcie drogowym, bowiem postępowanie wszczęte umarza się jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstałe naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć;
8) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., dokonanie błędnych ustaleń wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, bowiem organ całkowicie pominął fakt właściwej dokumentacji, zgodnej z umową oraz dochowania przez kierowcę staranności w kontroli przewożonego towaru;
9) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 136 § 1-4 k.p.a., poprzez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i nie zmierzenie się ze wskazanymi dowodami, argumentami i zarzutami, pominięcie ich jakby nie istniały w aktach postępowania.
3. Utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektor Izby Administracji
Skarbowej opisał zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem wynikające z ustawy o transporcie drogowym, rozporządzeniu nr 1013/2006 oraz ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów. Wskazał, że zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy.
3.1. Następnie przytoczył stan faktyczny ustalony przez organ I instancji, z którego wynikało że sprawa dotyczy transgranicznego przemieszczania odpadów. Przewożone odpady sklasyfikowane zostały do kodu 17 05 04. Powyższy odpad podczas przewozu przez granicę traktowany jest jako odpad spoza listy. Przemieszczenie tego rodzaju towaru podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Ponadto wwóz do kraju tego rodzaju odpadów wymaga decyzji GIOŚ na przywóz odpadów na teren Polski, dokumentu zgłoszenia dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów, dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów. Kierowca nie posiadał wskazanych dokumentów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady, wydane przez
właściwy organ potwierdzenie posiadania numeru rejestrowego, o którym mowa w ustawie o odpadach, o ile wpis do rejestru jest wymagany.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił te ustalenia wskazując, że niewyposażenie kierowcy w dokumenty, o których mowa w art. 87 ustawy o transporcie drogowym, stanowi naruszenie określone w l.p. 1.12. załącznika nr 3 do tej ustawy i jest sankcjonowane karą pieniężną w kwocie 500,00 zł za każdy dokument. W świetle powyższego uznać należy, że organ I instancji zasadnie nałożył na przewoźnika karę pieniężną w kwocie 1.000,00 zł za nieprzedstawienie do kontroli dokumentów, o których mowa w art. 16 lit. c rozporządzenia nr 1013/2006.
Ponadto stwierdzono brak wymaganego, na podstawie art. 24 ust. 6 i 7 ustawy
o odpadach, oznakowania środka transportu białą tablicą z napisem "ODPADY" lub literą "A", w widocznym miejscu z przodu pojazdu, zgodnie z przepisami
rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie szczegółowych wymagań dla
transportu odpadów. Za wskazane w decyzji naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego odpadów bez oznakowania transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, w Lp. 4.8. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym została określona kara pieniężna
w wysokości 10.000,00 zł.
3.2. Odnosząc się do okoliczności wyłączających odpowiedzialność
przewoźnika, wskazanych w art. 92b ust. 1 lub art. 92c ust. 1 i 2 ustawy o transporcie drogowym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów, których katalog został zawarty w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, nie opiera się na zasadzie winy. Jest to odpowiedzialność ex lege, z której podmiot wykonujący przewóz może się zwolnić po wykazaniu przynajmniej jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek, przy czym to na podmiocie spoczywa ciężar dowodu w tym zakresie. Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentacją pełnomocnika skarżącej, że w sytuacji, gdy przewoźnik został wprowadzony w błąd i mimo zapewnień zleceniodawcy o neutralności przewożonych ładunków nieświadomie przewiózł odpady przez granicę nie powinien ponosić odpowiedzialności.
Zdaniem organu okolicznością egzoneracyjną jest siła wyższa, rozumiana jako zdarzenie pochodzące z zewnątrz, którego następstwa nie można było przewidzieć i którego następstwom nie można było zapobiec, mimo dołożenia należytej staranności. Za okoliczność egzoneracyjną uznawana jest również wyłączna wina osoby trzeciej.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej przewoźnik nie wykazał, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenia nastąpiły wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Odpowiedzialność przewoźnika może być konsekwencją załadowania niewłaściwego towaru przez nadawcę, ale nie jest to okoliczność, która może powodować wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika z uwagi na to, że naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć.
Jak podkreślono przewoźnik nie może być biernym i zdać się wyłącznie na nadawcę. Nie może oczekiwać, że skoro to nadawca dokonał załadowania niewłaściwego towaru, to przewoźnik bez jakichkolwiek konsekwencji może taki przewóz wykonać. Zawsze bowiem to przewoźnik odpowiada za przejazd pojazdu załadowanego przez nadawcę. Kwestie związane z tym, kto dopuścił się załadowania niewłaściwego towaru nie mają znaczenia dla uwolnienia się przez podmiot
wykonujący przejazd, bowiem przewoźnik odpowiada za przejazd załadowanego pojazdu, a nie czynności związane z ładunkiem odpadu na pojazd. Nawet
niezawiniony brak wiedzy kierowcy jakiego rodzaju odpady przewozi zwalnia od odpowiedzialności tylko kierowcę, ale nie zwalnia przewoźnika, bowiem jego odpowiedzialność ma wymiar szerszy i nie oparty na przesłance winy.
Organ odwoławczy, uzupełniając postępowanie dowodowe, zwrócił też uwagę, że przedstawiony w toku postępowania protokół poboru prób dla firmy K z dnia [...].10.2020 r. i z [...].10.2020 r. pobór próbki nr [...], może wskazywać, iż nie są to próbki aktualne, miarodajne dla przewożonego w dniu [...].04.2021 r. materiału (data poboru próbki [...].10.2020 r. i [...].10.2020 r.). Fakt, że przy różnych transportach dołączane są te same dokumenty dotyczące poboru próbek wskazuje, zdaniem
organu, że dokumenty te nie odnoszą się do faktycznie przewożonego towaru. Wskazano także, że w dokumencie CMR nie podano dokładnego adresu ani nazwy odbiorcy, jedynie nazwę miejscowości [...], co również budzi wątpliwości czy przewóz był legalny.
3.3. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, brak było przesłanek do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Organ podkreślił też, że naruszenie zostało ujawnione dnia [...] kwietnia 2021 r., a orzeczenia organów obu instancji zostały wydane przed upływem 2 lat, zatem brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie z powodu przedawnienia.
Odnosząc się do zarzutu naruszenie art. 189a § 1-3 i art. 189d k.p.a. poprzez
ich niezastosowanie w tym przede wszystkim błędne zastosowanie dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, powołując się na orzecznictwo wskazał, że nie mają one zastosowania do niniejszego postepowania, gdyż w tym zakresie zastosowanie znajduje regulacja szczególna - art. 92c ustawy o transporcie drogowym.
4. W skardze, wniesionej z zachowaniem terminu do tutejszego sądu przeciwko całości decyzji, pełnomocnik skarżącej wniosła o uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania, względnie uchylenie jej i orzeczenie co do istoty sprawy. Decyzji zarzucono:
1) bezzasadne przypisanie odpowiedzialności za wykonywanie przewozu drogowego odpadów bez oznakowania środków transportu w sytuacji, gdy przewoźnik wykazał i
udowodnił fakt, że nie ponosi odpowiedzialności za przewóz tego typu towaru;
2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1 k.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego;
3) naruszenie art. 189a § 1-3 i art. 189d k.p.a. poprzez błędne zastosowanie dyrektyw
wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, w tym w szczególności brak odstąpienia od
nałożenia administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy zostały ku temu spełnione przesłanki;
4) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez poczynienie błędnych ustaleń faktycznych, a w konsekwencji naruszenie art. 80 § 1 k.p.a., dowolną ocenę dowodów
podczas gdy zasadą jest swobodna ocena na podstawie całokształtu materiału dowodowego;
5) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 6 k.p.a., poprzez takie działanie organu administracji publicznej, które skutkuje z naruszeniem
przepisów prawa poprzez niezasadne niezastosowanie przez organ art. 92c. ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do wyłączenia
odpowiedzialności przewoźnika;
6) naruszenie przepisów prawa materialnego i zastosowanie art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1
ustawy o transporcie drogowym, poprzez niezasadne przepisanie odpowiedzialności
przewoźnikowi w sytuacji, gdy niewątpliwie zachodziły przesłanki do jej wyłączenia;
7) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 7 k.p.a., polegające na sprzeniewierzeniu się zasadzie stania na straży praworządności przez ograny administracji i niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego,
zmierzającego do prawidłowego załatwienia sprawy a w konsekwencji
niezastosowanie art. 92c ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy
postępowanie wszczęte umarza się jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć;
8) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 77 § 1 k.p.a.
poprzez dokonanie błędnych ustaleń wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, bowiem organ całkowicie pominął fakt posiadania przez przewoźnika właściwej dokumentacji, przekazanej mu zgodnie z umową, stanowiącej o
przewożeniu towaru deklarowanego przez zleceniodawcę przewozu oraz dochowania przez kierowcę staranności w kontroli przewożonego towaru;
9) obrazę przepisów prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 136 § 1-4 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i niezmierzenie się ze wskazanymi dowodami, argumentami i zarzutami, pominięcie ich jakoby nie istniały w aktach postępowania, gdzie w rzeczywistości stanowią one o przesłankach do
wydania całkowicie odmiennej decyzji w sprawie.
W uzasadnieniu skargi zarzuty te zostały rozważone.
5. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje,
gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z wolą stron (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.).
7. Zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmiot
wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12.000 złotych za każde naruszenie. Suma
kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12.000 złotych (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych
za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do tej ustawy.
W sprawie nie budzi wątpliwości i zostało to wykazane, że doszło do transgranicznego przemieszczania odpadów. Przewożone odpady sklasyfikowane zostały do kodu 17 05 04 – gleba i ziemia, w tym kamienie inne niż wymienione w 17 05 03. Powyższy odpad podczas przewozu przez granicę traktowany jest jako "odpad spoza listy bursztynowej i zielonej". Jak wskazały to trafnie organy przemieszczenie tego rodzaju towaru podlega procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. Ponadto wwóz do kraju tego rodzaju odpadów wymaga decyzji GIOŚ na przywóz odpadów na teren Polski, dokumentu zgłoszenia dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów, dokumentu przesyłania dotyczącego transgranicznego przemieszczania odpadów.
8. Ustalenia te zostały poczynione na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego i oceny dowodów. Zgodnie bowiem z art. 74 ust. 1 u.t.d.
z przeprowadzanych czynności kontrolnych inspektor sporządza protokół kontroli, a jego kopię doręcza kontrolowanemu. Protokół podpisują inspektor i kontrolowany. Do protokołu kontroli kontrolowany może wnieść zastrzeżenia (ust. 2). Odmowę
podpisania protokołu przez kontrolowanego odnotowuje się w protokole (ust. 3). Stwierdzone w toku kontroli naruszenia uzasadniające nałożenie kary pieniężnej kontrolujący zamieszcza w protokole kontroli, który stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej o nałożeniu kary pieniężnej.
Dowód przeprowadzenia postępowania kontrolnego i dowód dokonanych w nim ustaleń stanowi protokół z kontroli (drogowej). W trakcie czynności kontrolnych opisanych w protokole ustala się wiarygodny stan faktyczny znajdujący odzwierciedlenie w protokole, a w przypadku stwierdzenia naruszeń, stanowi on podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego i wydania decyzji o
nałożeniu kary pieniężnej. Taki protokół z kontroli ma walor dokumentu urzędowego (por. wyroki NSA z 3 listopada 2016 r., II GSK 997/15 oraz 7 marca 2017 r., II GSK 1416/15,CBOSA).
Organy prawidłowo wskazały art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. f u.t.d., zgodnie z którym kierowca pojazdu podczas wykonywania przewozu drogowego jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli dokumenty
wymagane przy przewozie odpadów, w tym w odniesieniu do transportującego odpady, wydane przez właściwy organ. W ustalonym stanie faktycznym kierowca nie posiadał wskazanych dokumentów, co stanowiło naruszenie określone w l.p. 1.12. załącznika
nr 3 do tej ustawy (sankcjonowane karą pieniężną w kwocie 500,00 zł za każdy dokument). Ponadto stwierdzono brak wymaganego oznakowania środka transportu białą tablicą z napisem "ODPADY" lub literą "A", w widocznym miejscu z przodu pojazdu (art. 24 ust. 6 i 7 ustawy o odpadach), co sankcjonowane jest karą pieniężną
w wysokości 10.000,00 zł (art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach, lp. 4.8. załącznika nr 3 do tej ustawy).
9. Z treści odwołania i skargi nie wynika, by kwestionowane były wskazanej wyżej ustalenia, gdyż spór dotyczy wyłącznie kwestii odpowiedzialności przewoźnika
za transport. Odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od odrębnie
uregulowanej odpowiedzialności kierowcy. Na przewoźniku spoczywa ciężar odpowiedzialności za skutki działań osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu przewozu. Odpowiedzialność przedsiębiorcy za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym ma rozszerzony zakres, a wobec tego ponosi on konsekwencje zarówno niewłaściwej organizacji przedsiębiorstwa, jak i braku należytego nadzoru
nad osobami, którymi się posługuje (kierowcami). Jest to bowiem odpowiedzialność o charakterze administracyjnym, która nie jest oparta na zasadzie winy, a do
stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie
naruszenia przepisów o transporcie drogowym, nawet jeżeli doszło do niego w sposób niezawiniony. Ugruntowany jest bowiem pogląd, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy odpowiedzialność zawsze ponosi to
przedsiębiorstwo i na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje, niezależnie od charakteru stosunku prawnego łączącego przedsiębiorcę z taką osobą.
10. Kwestia zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności wiąże się przede wszystkim z podnoszonym w skardze przepisem art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W myśl tego przepisu nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ,
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
11. Jeśli chodzi o pierwszą przesłankę to przedsiębiorca, a zatem profesjonalny przewoźnik jest odpowiedzialny za rezultaty prowadzonej działalności transportowej,
a nie wyłącznie za stworzenie warunków do realizacji działalności zgodnej z prawem. Wszelkie stwierdzone nieprawidłowości obciążają zatem przedsiębiorcę. Natomiast odpowiedzialność przewoźnika jest niezależna od winy czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia polegającego na wykonywaniu przejazdu bez właściwego zezwolenia. W związku tym badanie świadomości i stosunku przedsiębiorcy do danego naruszenia prawa jest co do zasady bez znaczenia dla możliwości wymierzenia kary. Brak jego winy w wystąpieniu naruszeń nie może stanowić podstawy wyłączenia jego odpowiedzialności. Nie wystarczy wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne wykazanie podjęcia
w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu.
Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zatem wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego
rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. wyroki NSA z dni: 10 marca 2023 r., II GSK 95/20, 28 kwietnia 2022 r., II GSK 46/22; 13 stycznia 2015 r., II GSK 2098/13; 15 października 2015 r., II GSK 1990/14; 12 marca 2015 r., II GSK 262/14 oraz 14 kwietnia 2016 r., II GSK 2527/14).
12. Sąd nie podziela stanowiska przewoźnika, że jako podmiot zajmujący
się profesjonalnie przewozem odpadów jest zwolniony od kontroli i sprawdzenia przewożonych odpadów w czasie ich załadunku i transportu. Odpowiedzialność przewoźnika może być bowiem konsekwencją załadowania niewłaściwego towaru
przez nadawcę, ale nie jest to okoliczność, która może powodować wyłączenie odpowiedzialności przewoźnika z uwagi na to że, naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których przewoźnik nie mógł przewidzieć (por wyrok WSA w
Gorzowie Wlkp. z dnia 20 lutego 2020 r., II SA/Go 17/20). Przewoźnik nie może zatem skutecznie powoływać się na fakt, że załadunek był wykonywany przez profesjonalny podmiot, z którym wcześniej współpracował, odpowiada bowiem za przejazd już załadowanego pojazdu, a nie za czynności związane z procesem ładowania towaru
na pojazd. Dlatego też kwestie związane z tym, kto dopuścił się załadowania niewłaściwego towaru nie mają znaczenia dla uwolnienia się przez podmiot
wykonujący przejazd (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 28 kwietnia 2015 r., II SA/GO 1067/15, CBOSA).
13. Wskazana wyżej wykładnia przesłanki zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności decyduje także o nietrafności zarzutu dotyczącego
nieuwzględniania przez organ wniosków dowodowych pełnomocnika skarżącej
(zeznań świadków wskazanych w jego piśmie). Teza zawarta we wnioskach dowodowych o przesłuchanie świadków wskazanych w tym piśmie na okoliczność informacji uzyskanych od zleceniodawcy, zapewnień ze strony zleceniodawcy, że przewożony towar stanowi kruszywo niewymagające zgłoszenia, braku winy przewoźnika za brak posiadania wymaganych dokumentów, braku winy przewoźnika
w zakresie braku oznaczenia pojazdu, a nadto na okoliczność ustaleń poczynionych między załadowcą a przewoźnikiem, koordynowania załadunku przez załadowcę nie wystarcza do zwolnienia przewoźnika z odpowiedzialności. Celem wniosku (tezy)
i argumentacji pełnomocnika skarżącej jest bowiem wykazanie, że to nadawca przewożonego ładunku wprowadził przewoźnika w błąd, co nie jest wystarczającą okolicznością egzoneracyjną.
W sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne i przewoźnik mógł
(i powinien) we własnym zakresie zweryfikować, co jest faktycznie przewożone. Jak podkreśla się w wyroku NSA z dnia 27 lipca 2020 r., II GSK 485/20 profesjonalny przewoźnik zajmujący się transportem odpadów z zagranicy winien znać regulacje prawne związane z przemieszczaniem odpadów na terytorium Wspólnoty i powinien przewidywać, że odpady, które ma transportować, mogą być wadliwie sklasyfikowane przez podmioty dokonujące przemieszczania odpadów. Rolą zatem podmiotu wykonującego transport odpadów jest zawarcie z podmiotami organizującymi przemieszczanie odpadów takich umów, w których zagwarantowana będzie ich prawidłowa (odpowiadająca przepisom prawa) klasyfikacja.
O niestaranności przewoźnika w tym zakresie świadczą opisane w decyzji dokumenty dotyczące poboru próbek nie odnoszące się do faktycznie przewożonego towaru. Trafnie również organy zwróciły uwagę na to, że w dokumencie CMR nie podano dokładnego adresu ani nazwy odbiorcy, jedynie nazwę miejscowości [...],
co również budzi wątpliwości czy przewóz był legalny
14. Druga ze wskazanych w przepisie art. 92a ust. 1 u.t.d. okoliczności w
sprawie nie zachodziła. W sprawie nie doszło również do przedawnienia możliwości nałożenia sankcji, gdyż decyzja organu II instancji została wydana przed upływem dwóch lat od daty kontroli. Stanowisko, że dla obliczania tego terminu miarodajna jest wyłącznie decyzja organu drugiej instancji zostało przedstawione szeroko w innych orzeczeniach tutejszego sądu i nie wymaga tu powtórzenia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 19 kwietnia 2023 r., II SA/Go 60/23).
15. Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut skargi dotyczący
naruszenia przez organy przepisów działu IVa kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podziale tu w pełni dokonujące stanowisko podsumowane w tezie wyroku WSA w Białymstoku z dnia 14 lutego 2023 r., II SA/Bk 796/22, że na gruncie ustawy o transporcie drogowym nie ma zastosowania art. 189f k.p.a. Do
decyzji wydanych na podstawie art. 92a u.t.d. mają zastosowania okoliczności wyłączające odpowiedzialność strony wymienione w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. W tym względzie znajduje zastosowanie norma kolizyjna określona w art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 189d k.p.a. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art.
92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie zatem organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych (z najnowszych por. wyroki WSA w Rzeszowie z dnia 6 czerwca II SA/Rz 104/23 oraz WSA w
Gliwicach z dnia 9 maja 2023 r., III SA/Gl 820/22).
16. Niezasadny jest również zarzut dotyczący oddalenia wniosku pełnomocnika skarżącej o połączenie do wspólnego rozpatrzenia spraw dotyczących podobnych transportów. Podobieństwo stanu faktycznego i kwalifikacji prawnej kontrolowanych przewozów nie obliguje organu do wspólnego ich prowadzenia, gdyż każda sprawa dotyczy innego przewozu i kontroli i odrębnie nakładanej sankcji. Wskazane wyżej argumenty decydują o trafności wydanej decyzji oraz o bezzasadności zarzutów
skargi. Oddalenie wniosku o połączenie spraw nie miało także żadnego wpływu na wynik sprawy oraz gwarancje procesowe strony.
17. Podsumowując wskazać należy, że kwalifikacja materialnoprawna
wskazana w decyzji jest prawidłowa, a wysokość sankcji wynika wprost z taryfy. Niezasadne są również podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu, organ prawidłowo przeprowadził postępowanie z uwzględnieniem wymogów wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie oraz jakich okoliczności nie wziął pod uwagę. Przy tym skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił w czym dopatruje się dowolnej oceny materiału dowodowego, tym bardziej, że istotne dla sprawy okoliczności wynikające ze zgromadzonego materiału dowodowego, nie zostały podważone. W ocenie Sądu organy zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, zgodnie z zasadami praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz oficjalności (art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.