II SA/Go 214/20

II SA/Go 214/20 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2020-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-05-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /sprawozdawca/
Jarosław Piątek
Krzysztof Dziedzic /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 2830/20 - Wyrok NSA z 2023-08-24
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 51, art 52
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Asesor WSA Jarosław Piątek Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lipca 2020 r. sprawy ze skargi G.D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Miasto [...] z dnia [...] r., nr [...], II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej G.D. kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (DZ.U. z 2019 r. poz. 1186) dalej w skrócie - p.b., po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wykonania budynku mieszkalnego jednorodzinnego w [...] przy [...] (działka nr [...]) w warunkach istotnego odstępstwa od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...] marca 2001 r., nałożył na G.D., M.D. i R.D., jako współwłaścicieli w.w. budynku mieszkalnego jednorodzinnego obowiązek:
1) sporządzenia i przedstawienia, w terminie do 30 kwietnia 2020 r. czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego wszystkie zmiany - o charakterze istotnym i nieistotnym - wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych dokonanych podczas realizacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego w [...] w warunkach istotnego odstępstwa od odstępstwa od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...] zmienionej decyzją z dnia [...] marca 2001 r. Przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Projekt budowlany musi uwzględniać roboty budowlane nakazane w pkt 2 niniejszej decyzji, a prace określone w pkt 2 muszą być zrealizowane w terminie dostarczenia projektów zamiennych, tzn. do 30 kwietnia 2020 r.,
2) zamurowania otworów okiennych w ścianach wykusza znajdującego się w ścianie elewacyjnej południowej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdujących się od strony granicy z sąsiednią działką budowlaną oznaczoną numerem [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia [...] lipca 2003 r, organ nadzoru budowlanego potwierdził przyjęcie zawiadomienia o zakończeniu budowy wymienionego powyżej obiektu budowlanego. W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniach [...] pażdziernika 2018 r. i [...] listopada 2018 r. ustalono, że na elewacji wschodniej budynku znajduje się wykusz w ścianach którego w poziomie parteru znajdują się trzy otwory okienne (dwa po bokach oraz większy centralny) i na poziomie piętra również znajdują się trzy otwory okienne, wszystkie otwory posiadają wypełnienie materiałem przeziernym. Odległość zewnętrznej krawędzi ściany północnej od krawędzi ogrodzenia wynosi 2,82 m. Podczas kolejnych oględzin budynku jednorodzinnego przeprowadzonych w dniu [...] września 2019 r. ustalono, że odległość zewnętrznej ściany wykusza od wewnętrznej krawędzi ogrodzenia wynosi 3,10 m, odległość ściany bocznej budynku zwróconej w stronę działki nr [...] w płaszczyżnie nie zawierającej wykusza wynosi 4, 55 m. Obecna przy oględzinach G.D. oświadczyła, że przebieg granicy pomiędzy działkami nr [...] nie był przedmiotem sporu. Pomiar zewnętrzy budynku nie wykazał odstępstw od dokumentacji geodezyjnej.
Organ stwierdził, że powyższe ustalenia, dokonane na podstawie pomiarów odległości, wykazały istotne odstępstwo w stosunku do projektu zagospodarowania działki, tj. zmianę lokalizacji zrealizowanego budynku mieszkalnego (przybliżenie do granicy działki nr [...]), w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b. Czynności kontrolne wykazały, że wykusz budynku, a tym samym cały budynek usytuowany jest w odległości 3,10 m od granicy z działką nr [...]. W toku postępowania ustalono, że budynek został usytuowany niezgodnie z zawartym w projekcie budowlanym projektem zagospodarowania działki, według którego wykusz miał znajdować się w odległości 4 m od granicy z działką nr [...]. Organ wskazał na treść § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DZ.U. z 2019 r. poz. 1065, zwane dalej rozporządzeniem), zgodnie z którym w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy odległość nie może być mniejsza niż 4 m. W ocenie organu naruszenie warunków pozwolenia na budowę w zakresie lokalizacji budynku należy oceniać w kategoriach istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, a wobec jednoczesnej możliwości użytkowania tego obiektu zgodnie z przeznaczeniem, zachodzą przesłanki do zastosowania w sprawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Wcześniejsze przyjęcie przez właściwy organ zawiadomienia o zakończeniu budowy i przystąpienie do użytkowania nie legalizuje dokonanych istotnych odstępstw od projektu budowlanego, a za prawnie skuteczne można uznać tylko takie zawiadomienie, które odnosi się do obiektów wybudowanych w pełni legalnie, zgodnie z pozwoleniem na budowę.
Od powyższej decyzji G.D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 51 ust. 1 pkt 3, w zw. z art. 59 p.b. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że pismem z dnia [...] lipca 2003 r. PINB poinformował T.D. tym, że przyjął bez uwag jego zawiadomienie o zakończeniu budowy domu jednorodzinnego na działce nr [...], w konsekwencji rodzi to domniemanie, że organ ocenił zgodność budowy z warunkami pozwolenia na budowę. Następnie w piśmie uzupełniającym odwołanie skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) § 330 rozporządzenia, twierdząc że w sprawie zastosowanie powinno mieć Rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 16 grudnia 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ przedmiotowy budynek w całości został zrealizowany pod rządami w.w. rozporządzenia z dnia 16 grudnia 1995 r., 2) art. 7, ar. 77 i art. 107 kpa poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, gdyż w aktach sprawy brak jest projektu budowlanego oraz pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że organ bezpodstawnie zastosował w sprawie przepisy rozporządzenia z 14 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w sprawie znajduje bowiem zastosowanie przepis § 330 tegoż rozporządzenia, na podstawie którego w sprawie znajdują zastosowanie przepisy Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 16 grudnia 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ przedmiotowy obiekt w całości został zrealizowany pod rządami tegoż rozporządzenia, a w szczególności § 12 ust. 6. Ponadto organ powinien w sprawie dokonać analizy zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, czego nie uczynił.
Ponadto skarżąca wskazała, że prowadząc postępowanie w przedmiocie istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego organ powinien ustalić treść decyzji o pozwoleniu na budowę danego obiektu oraz projektu budowlanego wraz z planem zagospodarowania działki, natomiast w ocenie skarżącej, ustalając istotne odstępstwa organ tymi dokumentami nie dysponował.
Skarżąca kwestionowała obowiązek wykonania projektów zamiennych, twierdząc że brak jest ku temu uzasadnionych podstaw, natomiast obowiązek zamurowania otworów okiennych, jej zdaniem, określony został w sposób nieprecyzyjny. Co więcej, ewentualnemu zamurowaniu powinny podlegać tylko otwory okienne usytuowane równolegle do granicy działki.
Decyzją z dnia [...] kwietna 2020 r. nr [...] Wojewódki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązków określonych w decyzji i w tym zakresie orzekł o wyznaczeniu terminu wykonania obowiązków na cztery miesiące od daty otrzymania niniejszej decyzji, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skuteczne zawiadomienie o zakończeniu budowy ma takie znaczenie, że wzniesione obiekty budowlane nie mogą podlegać sprawdzeniu pod kątem legalności wybudowania przez organ nadzoru budowlanego, wtedy gdy w sprawie wydana została decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu. Wydanie takiej decyzji, bądź to w postępowaniu legalizacyjnym, bądź w trybie przewidzianym w art. 59 ust. 1 p.b., poprzedzone jest bowiem sprawdzeniem legalności obiektu budowlanego. Zakończenie postępowania decyzją o pozwoleniu na użytkowanie obiektu ma ten skutek, że w razie jej kwalifikowanej wadliwości wynikającej z błędu organu, czy też wprowadzenia go w błąd, istnieje możliwość wyeliminowania jej z obrotu prawnego i doprowadzenia obiektu do stanu zgodności z prawem. W rozpatrywanej sprawie inwestor dokonał zgłoszenia zakończenia robót budowlanych, a w takiej sytuacji przepisy ustawy Prawo budowlane nie stoją na przeszkodzie sprawdzeniu obiektu budowlanego oraz prowadzeniu postępowania legalizacyjnego.
WINB podzielił stanowisko organu I instancji co do kwalifikacji stwierdzonych odstępstw od projektu budowlanego, uznając, że mają one charakter istotnych odstępstw, w rozumieniu art. 51 ust.1 pkt 3 p.b. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia § 330 w.w. rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 2002 r. organ wskazał, że zastosowanie w sprawie przepisów tegoż rozporządzenia było prawidłowe. Jego regulacje mają bowiem zastosowanie także do budynków istniejących już w dacie jego wejścia w życie, związane jest to z tzw. retrospektywnym, a nie retroaktywnym działaniem prawa. Również pozostałe zarzuty odwołania, w ocenie WINB, były bezzasadne. Wbrew zarzutom zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny. W aktach sprawy znajduje się decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] listopada 2001 r. nr [...], co oznacza, ze dokument ten był przedmiotem oceny organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego obowiązki nałożone zaskarżoną decyzją mają oparcie w art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., a obowiązek zamurowania otworów okiennych określony został precyzyjnie. Odnoście obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego organ wskazał, że z treści art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. wynika, że w zakresie w jakim inwestor nie dokonał istotnych odstępstw od projektu budowlanego nadal pozostają aktualne ustalenia zawarte w pierwotnym projekcie budowlanym, który jako akt techniczny, a nie administracyjny (akt prawny) zachowuje swoją wartość jako dokument, w oparciu o który została wykonana budowa. Niemniej jednak z uwagi na fakt, że na skutek wniesienia odwołania upłynął wyznaczony w zaskarżonej decyzji termin wykonania obowiązków, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa decyzja organu I instancji została uchylona w części wyznaczającej termin wykonania obowiązku i w tym zakresie organ II instancji wyznaczył nowy termin wykonania obowiązków.
Od powyższej decyzji G.D., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę. Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1) przepisów prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy:
a) art. 28 kpa w zw. z art. 52 p.b. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżąca jest strona postępowania administracyjnego w sprawie wykonania budynku mieszkalnego w warunkach istotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, podczas gdy skarżąca nie jest właścicielem w.w. budynku, a w konsekwencji prowadzone postępowanie nie dotyczy jej interesu prawnego, co doprowadziło do skierowania decyzji do osoby niebędącej stroną niniejszego postępowania, tj. kwalifikowanej wady prawnej decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 4 kpa, skutkującej stwierdzeniem jej nieważności,
b) art., 7, 77 i 107 kpa poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji dowolne ustalenie, że przedmiotowy budynek został wzniesiony w warunkach istotnego odstępstwa od projektu budowlanego, podczas gdy zarówno organ I jak i II instancji nie dokonał analizy projektu budowlanego, jak i projektu zagospodarowania działki, a jednocześnie stwierdził uchybienia w stosunku do tych dokumentów, jak również nie ustalił rzeczywistego przebiegu granicy pomiędzy działkami ewid, nr [...] oraz nie przeanalizował obowiązującego dla w.w. działek miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) przepisów prawa materialnego:
a) art. 51 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 54 ust. 1 p.b. poprzez jego błędne zastosowanie i wszczęcie postępowania sprawdzającego, podczas gdy w odniesieniu do przedmiotowego budynku zawiadomiono organ o zakończeniu budowy, a organ oświadczył, że nie wnosi sprzeciwu,
b) § 330 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że do rozpatrywanej sprawy ma zastosowanie rozporządzenie w.w. z dnia 14 kwietnia 2002 r., podczas gdy w sprawie zastosowanie powinno znaleźć Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 16 grudnia 1995 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ponieważ przedmiotowy obiekt w całości został zrealizowany pod rządami tegoż rozporządzenia,
c) § 12 ust. 1 pkt 1 w.w. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 kwietnia 2002 r. poprzez jego błędną wykładnię w zakresie zwrotu "budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami w stronę tej granicy" i przyjęcie, że wszystkie ściany wykusza przedmiotowego budynku podlegają zamurowaniu ze względu na ich położenie względem granicy z działką sąsiednią, podczas gdy prawidłowa wykładnia w.w. zwrotu prowadzi do wniosku, że przywołany przepis dotyczy sytuacji w stosunku do ścian zwróconych równolegle do tej granicy.
Stawiając powyższe zarzuty skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji organów obydwu instancji, ewentualnie o ich uchylenie, przeprowadzenie dowodu z załączonych fotografii, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. WINB podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 28 kpa organ wskazał, że zarzut tej treści podniesiony został dopiero na etapie wniesienia skargi do WSA w Gorzowie Wlkp., a zatem już po podjęciu zaskarżonej decyzji i nie został poparty żadnym konkretnym dowodem. Tymczasem z akt sprawy - uproszczonego wypisu z rejestru gruntów sporządzonego w dniu [...] pażdziernika 2018 r. wynika, że osoby wskazane w decyzji jako jej adresaci są współwłaścicielami budynku mieszkalnego jednorodzinnego posadowionego na działce nr [...] przy [...]. Ponadto organ zwrócił uwagę, że w toku postępowania strona skarżąca nie kwestionowała ustaleń w zakresie stron postępowania.
Na rozprawie w dniu 22 lipca 2020 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę w całości. Ponadto pełnomocnik wyjaśnił, że znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru gruntów przedstawia stan sprzed zmian właścicielskich przedmiotowej nieruchomości, wynikających z jej sprzedaży, która nastąpiła w 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało stwierdzić, że wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a)
Wskazać należy, że na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 28 kpa twierdząc, że decyzje organów nadzoru budowlanego obydwu instancji, których przedmiotem było nałożenie obowiązków w trybie legalizacji budynku jednorodzinnego, w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., skierowane zostały do osób nie będących stroną postępowania, bowiem skarżąca (oraz pozostałe osoby) nie jest już właścicielem przedmiotowego budynku jednorodzinnego.
Na stronie internetowej prowadzonej dla Ksiąg Wieczystych (htts://przeglądarka–ekw.m.s.gov.pl/eukw-prz/KsięgiWieczyste/pokazWydruk) Sąd ustalił aktualny, tj. na dzień [...] lipca 2020 r., stan nieruchomości posiadającej księgę wieczystą nr [...]. W Dziale II - Własność, Rubryka 2.4 widnieje zapis o umowie sprzedaży z dnia [...] sierpnia 2019 r. Z zapisów księgi wieczystej wynika, ze aktualnymi współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są małżonkowie M.S. i J.S.
W tym stanie sprawy zgłoszony w skardze zarzut naruszenia art. 28 kpa w zw. z art. 52 p.b. uznać należało za zasadny. W myśl art. 52 p.b. inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51.
Nowy właściciel wchodzi jako strona i adresat decyzji do wszelkich postępowań administracyjnych jakie w stosunku do tej nieruchomości, czy raczej związanych z posiadanym prawem własności do nieruchomości, się toczą. Jednym z takich postępowań jest postępowanie prowadzone na podstawie art. 51 p.b.
W art. 52 p.b. ustawodawca wskazał kolejno podmioty, na które organ nakłada obowiązki związane z legalizacją obiektu budowlanego. Wynikająca z przytoczonego przepisu kolejność nie jest jednak bezwzględnie wiążąca, bowiem o tym na który konkretnie z wymienionych podmiotów nałożone zostaną obowiązki legalizacyjne decydować będą okoliczności faktyczne danej sprawy, w tym przede wszystkim faktyczna możliwość ich wykonania.
W wyroku z dnia 12 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA.Gd 40/2019 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku trafnie ujął powyższe zagadnienie wskazując, że wybór adresata decyzji wymienionych w treści art. 52 p.b., w tym decyzji o nakazie rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 tej ustawy, jest uzależniony nie tylko od kolejności podmiotów wymienionych w jego treści, ale również od możliwości realizacji przez ten podmiot nałożonych na niego obowiązków, a więc wykonalności samej decyzji w konkretnych okolicznościach sprawy.
Rolą organu nadzoru budowlanego jest zatem ustalenie w postępowaniu legalizacyjnym, przy uwzględnieniu podniesionych wyżej okoliczności, adresata decyzji nakładającej obowiązki na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b.
Wskazać w tym miejscu należy, że w oku postepowania skarżąca nie podnosiła okoliczności zmiany praw własnościowych w stosunku do przedmiotowego budynku jednorodzinnego. Skarżąca brała czynny udział w toczącym się postępowaniu legalizacyjnym, brała udział w oględzinach nieruchomości, wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji. Zauważyć przyjdzie, że obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy spoczywa na organie administracyjnym prowadzącym postępowanie wyjaśniające, ale również strona biorąca w nim udział ma obowiązek informowania o okolicznościach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. W stanie faktycznym i prawnym sprawy brak było podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Pozostałe zarzuty skargi nie były zasadne.
Błędny jest pogląd podnoszony przez stronę skarżącą w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze, że po skutecznym zawiadomieniu o zakończeniu budowy niedopuszczalna jest jakakolwiek kontrola organów nadzoru budowlanego, przeczą temu chociażby kompetencje organów nadzoru budowlanego zawarte w przepisach art. 81-81c oraz art. 83-84b Prawa budowlanego. Poza tym, w przypadku stwierdzenia jakichkolwiek nieprawidłowości, organ nadzoru budowlanego ma prawo a nawet obowiązek wszczęcia postępowania naprawczego na podstawie przepisów art. 50-51 Prawa budowlanego. Skuteczne zawiadomienie o zakończeniu budowy, nie chroni inwestora przed ewentualną ingerencją organów nadzoru budowlanego, w przeciwieństwie do ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego. Przyjęcie przez organ zawiadomienia o zakończeniu budowy nie jest bowiem tożsame z uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na użytkowanie, które - jak każda decyzja ostateczna - dopóki nie zostanie uchylona lub nie stwierdzi się jej nieważności, korzysta z domniemania jej prawidłowości (wyrok NSA z 8 stycznia 2013 r. II OSK 1616/11, Lex nr 1341549).
Wobec powyższego, jeżeli w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego, to wszczęcie postępowania naprawczego może mieć miejsce dopiero po uchyleniu lub stwierdzenia jej nieważności (wyroki NSA: z 5 lutego 2010 r. II OSK 294/09, Lex nr 59204, 20 maja 2011 r. II OSK 887/10, Lex nr 992654, 27 września 2012 r., II OSK 1009/11, Lex nr 1971092).
Nie był również zasadny zarzut naruszenia § 330 rozporządzenia. Zgodnie z jego treścią przepisów rozporządzenia nie stosuje się, z zastrzeżeniem § 2 ust. 1 i § 207 ust. 2, jeżeli przed dniem wejścia w życie rozporządzenia:
1) został złożony wniosek o pozwolenie na budowę lub odrębny wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i wnioski te zostały opracowane na podstawie dotychczasowych przepisów;
2) zostało dokonane zgłoszenie budowy lub wykonania robót budowlanych w przypadku, gdy nie jest wymagane uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż wprawdzie w § 2 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. ustanowiono ogólną zasadę, że przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli naziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, to jednak prawodawca jednocześnie zastrzega, iż zasada ta doznaje pewnych wyjątków, a czyni to przez użycie sformułowania "z zastrzeżeniem § 207 ust. 2". Przepis zaś § 207 ust. 2 stanowi, że przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2 i 3a, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie odrębnych przepisów uznaje się za zagrażające życiu ludzi (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 września 2014 r., sygn. akt II OSK 516/13).
Powyższe oznacza, iż przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie dotyczące bezpieczeństwa pożarowego znajdują zastosowanie - z mocy § 207 ust. 2 w związku z § 2 ust. 2 rozporządzenia - także do budynków istniejących w dacie wejścia w życie tego rozporządzenia, bez względu na datę ich budowy, pod warunkiem spełnienia przesłanek w tym przepisie. Rozporządzenie to weszło w życie w dniu 16 grudnia 2002 r. (§ 332 rozporządzenia). Przesłankami zastosowania przepisów tego rozporządzenia dotyczących bezpieczeństwa pożarowego do budynków już istniejących w dacie 16 grudnia 2002 r. są: - po pierwsze stwierdzenie, iż budynek jest użytkowany w okresie obowiązywania tego rozporządzenia, - po drugie, stwierdzenie, iż budynek zagraża życiu ludzi. Przesłanki te musza być spełnione łącznie. Ponadto z przepisów powołanego wyżej rozporządzenia wynika, iż zakres stosowania przepisów rozporządzenia dotyczących bezpieczeństwa pożarowego nie został w akcie normatywnym ograniczony w odniesieniu do budynków istniejących przed dniem wejścia w życie rozporządzenia. Ograniczenie zastosowania przepisów tego rozporządzenia do budynków istniejących przed dniem 16 grudnia 2002 r. z mocy § 207 ust. 2 rozporządzenia nie obejmuje przepisów dotyczących bezpieczeństwa pożarowego. Dzieje się tak dlatego, że kwestia bezpieczeństwa pożarowego staje się aktualna od dnia wybudowania budynku i jest aktualna przez cały okres jego użytkowania. W tym zakresie należy odwołać się także do art. 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 178, poz. 1380) stanowiącego, iż osoba fizyczna, osoba prawna, organizacja lub instytucja korzystająca ze środowiska, budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany (m.in.) przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno - budowlanych, instalacyjnych i technologicznych, zapewnić konserwację oraz naprawy urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie, zapewnić osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwo i możliwość ewakuacji - art. 4 ustawy o ochronie przeciwpożarowej. Zatem przepis § 207 ust. 2 rozporządzenia nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonania oceny stanu technicznego każdego budynku z punktu widzenia bezpieczeństwa pożarowego i w przypadku wystąpienia zagrożenia życia, podjęcia stosownych działań, przy czym konieczne jest stwierdzenie użytkowania budynku.
Dodać trzeba, że ustawa o ochronie przeciwpożarowej nie reguluje stosowania jej do budynków wybudowanych przed wejściem ustawy w życie. Wobec tego należy stosować zasadę bezpośredniego działania nowego prawa. Podobnie jest z przepisami powołanego rozporządzenia, przy czym w tym przypadku należy wskazać, że rozporządzenie to zawiera wprost przepisy, które wyjątkowo opóźniają albo wykluczają stosowanie nowego prawa w odniesieniu do niektórych stanów faktycznych (§ 40), co dodatkowo świadczy, że w pozostałych przypadkach należy je stosować.
Taka regulacja nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz. Przede wszystkim należy zauważyć, iż sytuacja, która występuje w niniejszej sprawie nie jest przykładem retroaktywnego działania prawa, lecz przypadkiem retrospektywnego działania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż o retroaktywnym działaniu prawa mówimy wtedy, gdy nowe prawo stosuje się do zdarzeń "zamkniętych w przeszłości", zakończonych przed dniem wejścia w życie nowych przepisów. Z retrospektywnością prawa zaś mamy do czynienia wtedy, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia bądź stosunki prawne o charakterze "otwartym", ciągłym, takie, które nie znalazły jeszcze swojego zakończenia ("stosunki w toku"), które rozpoczęły się, powstały pod rządami dawnego prawa i trwają dalej, po wejściu w życie przepisów nowej ustawy. (Tak przyjęto w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie I OPS 1/06, opublikowanej w ONSAiWSA nr 3 z 2006 r., poz. 71). Podobnie ujmuje się to w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. Przyjmuje się bowiem, że naruszenie zasady nie retroaktywności następuje wtedy, gdy aktowi normatywnemu nadano moc obowiązującą wobec stosunków prawnych zaistniałych i trwających w czasie do wejścia tego aktu w życie. Retroaktywność prawa zaś polega na tym, że prawodawca stanowi akty normatywne mające zastosowanie do sytuacji trwających po wejściu w życie tych aktów. (Tak w uzasadnieniu wyroku TK z dnia 18 października 2006 r. w sprawie P 27/05, opublikowanego w OTK-A nr 9 z 2006 r., poz. 124). Z retroaktywnym działaniem prawa wiąże się zasada bezpośredniego stosowania prawa. W tym przypadku prawo jest stosowane na przyszłość (pro futuro) od chwili wejścia nowej ustawy w życie. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, iż ustawodawca może stosować normy retrospektywne, jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki (tak w powołanym wyroku TK).
W związku z tymi uwagami należy stwierdzić, iż istnienie budynku, który wprawdzie został wybudowany pod rządami "starego" prawa, ale istnieje i jest użytkowany pod rządami "nowego" prawa jest zdarzeniem "ciągłym" albo sytuacją trwającą także po wejściu w życie nowych przepisów. Zatem wprowadzenie nowych wymogów ochrony przeciwpożarowej dla takich budynków jest działaniem retrospektywnym prawa, a nie działaniem retroaktywnym (tak słusznie Naczelny Są Administracyjny w cyt. wyżej wyroku sygn. akt II OSK 516/13).
Wskazać przy tym należy, że zarówno § 12 rozporządzenia z 16 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie jak i § 12 obecnie obowiązującego rozporządzenia z 14 kwietnia 2002 r. zawierają takie same wymogi, w zakresie odległości budynku zwróconego ścianą z oknami lub drzwiami oraz budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi od granic działki sąsiedniej, które zresztą na terenie Polski są niezmienne od 1928 r.(tj. odpowiednio: 4 m i 3 m). Analiza § 12 ust. 6 w.w. rozporządzenia z 16 grudnia 1994 r. dowodzi natomiast, że stan faktyczny danej sprawy nie wyczerpuje dyspozycji zawartej w tym przepisie.
Nie był zasadny zarzut naruszenia art. 7 oraz art. 77 kpa polegający na braku analizy przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla terenu danej nieruchomości. Wskazać, że z art. 51 p.b. nie wynika obowiązek organu badania zgodności inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W art. 51 ust. 1 pkt 3 mowa jest o istotnych odstępstwach od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę, co oznacza wymóg przeprowadzenia analizy projektu budowlanego i decyzji o pozwoleniu na budowę, w kontekście przepisów art. 36a ust. 1 i 36a ust. 5 (a contrario). Natomiast zgodność planowanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym podlega analizie przez organ architektoniczno - budowlany na etapie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, o czym stanowi art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b. W myśl wskazanego przepisu przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.
Sąd podziela stanowisko organu w zakresie położenia wszystkich ścian wykusza względem granicy z działką ewid. nr [...]. Przy ustaleniu odległości należy kierować treścią § 9 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym określone w rozporządzeniu odległości budynków od innych budynków, urządzeń budowlanych lub granicy działki budowlanej mierzy się w poziomie w miejscu ich najmniejszego oddalenia. Usytuowanie ściany budynku pod pewnym kątem w stosunku do granicy z działką sąsiednią nie oznacza, że ściana ta nie jest zwrócona w stronę tej granicy.
Z powyższych względów zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, tj. art. 28 i art. 77 kpa, przy czym stwierdzone naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" oraz art. 135 p.p.s.a. zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.
-----------------------
2
13
i
1