II SA/GO 21/24

II SA/Go 21/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-04-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Grażyna Staniszewska /przewodniczący/
Kamila Karwatowicz /sprawozdawca/
Krzysztof Rogalski
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 901
art. 50
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j.)
Dz.U. 2005 nr 189 poz 1598
§ 2 pkt 3 i 5
Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych
Dz.U. 2023 poz 775
art. 7, art. 77, art. 107 § 3, art. 79a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] r., nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Burmistrz [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 2, 4 i 7, art. 110 ust.2, art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (aktualnie tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze m., dalej jako u.p.s.), art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej jako k.p.a.), § 2 i § 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie wyspecjalizowanych usług opiekuńczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 189, poz. 1598, dalej jako r.w.s.u.o.) odmówił przyznania M.D. dla syna K.D. świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami [...].
Przedmiotowa decyzja stanowiła, zgodnie z postanowieniem z dnia [...]. o połączeniu w jedno postępowanie, załatwienie sprawy: 1/ przyznania dla K.D. specjalistycznych usług opiekuńczych (dalej w skrócie jako suo) dla osób z zaburzeniami [...] z wniosku strony nr [...] z dnia [...] r. w okresie od [...] r. do [...] r. w zakresie: terapii pedagogicznej - w wymiarze 16 godzin miesięcznie, terapii logopedycznej - w wymiarze 8 godzin miesięcznie, rehabilitacji, terapii ruchowej w wymiarze 16 godzin miesięcznie, masażu w wymiarze 4 godzin w miesiącu - rozpatrywanej ponownie w wyniku decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nr [...] z dnia [...] r.; 2/ przyznania dla K.D. suo dla osób z zaburzeniami [...] z wniosku strony nr [...] z dnia [...] r. w okresie od [...] r. do [...] r. w zakresie: terapii pedagogicznej - w wymiarze 16 godzin miesięcznie, terapii logopedycznej - w wymiarze 8 godzin miesięcznie, terapii ruchowej w wymiarze 16 godzin miesięcznie, masażu w wymiarze 4 godzin w miesiącu.
Organ podał, iż do wniosku z dnia [...] r. strona przedłożyła zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza specjalistę [...] dzieci i młodzieży z dnia [...] r., w którym wskazano, że syn strony wymaga suo w zakresie jak wskazano we wniosku.
Organ ustalił w toku postępowania, że wnioskodawczyni z mężem wychowują dwoje dzieci: córkę, uczennicę szkoły podstawowej w [...] i niepełnosprawnego syna. Syn realizuje obowiązek szkolny w ramach zajęć rewalidacyjno-wychowawczych świadczonych przez personel Zespołu Szkół [...] w [...] w wymiarze 11 godzin tygodniowo, które realizowane są na podstawie orzeczenia Poradni [...]. Na podstawie przedłożonych zaświadczeń organ ustalił, że syn strony był podopiecznym Ośrodka [...] do dnia [...] r., gdzie korzystał z terapii neurologopedycznej, pedagogicznej (w tym terapia SI) oraz fizjoterapii. Z zaświadczenia [...] z kolei wynika, że syn strony w [...] r. korzystał ze świadczeń realizowanych przez Zespół Rehabilitacji Domowej w ramach umowy zawartej z [...] Oddziałem NFZ ok. 4-5 razy w tygodniu. Nadto organ podał, że z zaświadczenia dostarczonego przez stronę wynika, że w bieżącym roku kalendarzowym od dnia [...] r. na rzecz dziecka zostało zrealizowanych 50 dni zabiegowych po 5 zabiegów dziennie. Z zaświadczenia wynika, że łączna liczba godzin zabiegów wyniosła 75, przy czym jeden dzień zabiegowy trwał 1,5 godziny. Dalej organ podał, że [...] potwierdziło, że w [...] r. zrealizowanych zostało u dziecka 50 dni zabiegowych po 5 zabiegów dziennie tj. ćwiczenia czynno-bieme, pionizacja czynna, nauka czynności lokomocji, ćwiczenia wspomagające i równoważne. Łączna liczba godzin zabiegów wyniosła 75 godz. Następnie organ wskazał, że wnioskodawczyni jest czynna zawodowo, jej mąż jest emerytem oraz dodatkowo pracuje. Dzieci uczą się. Syn jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym upośledzeniem w stopniu głębokim, ma całościowe zaburzenia rozwoju, cechy autystyczne. Rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę i emerytury męża oraz zasiłku pielęgnacyjnego syna. Dochód rodziny za m-c [...] r. wyniósł razem: [...] zł / 4 os. = [...] zł. Poza ww. dochodami strona otrzymuje świadczenie wychowawcze w wysokości [...] zł miesięcznie na każde z dwojga dzieci, które nie jest wliczane do dochodu przy ubieganiu się o świadczenia z pomocy społecznej.
W toku postępowania organ decyzją z dnia [...] r. odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia, która została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej jako SKO) z dnia [...]r. i przekazana do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na naruszenie przez organ I instancji przepisów u.p.s. i r.w.s.u.o. Ponadto SKO wskazało, że rozpatrując wniosek organ obowiązany jest ustalić, czy wnioskodawca ma możliwość uzyskania takich świadczeń z systemu opieki zdrowotnej oraz stwierdzić, czy świadczenia te zostały uzyskane w wystarczającym zakresie, zaspokajającym uzasadnione potrzeby osoby uprawnionej.
Wobec powyższego organ I instancji wystąpił z wnioskiem do Zespołu [...]" o podanie informacji, z jakiego powodu dziecko nie korzysta ze świadczeń w placówce. W odpowiedzi poinformowano, że dziecko nie korzysta z pomocy ośrodka od dnia [...]r., ponieważ strona złożyła rezygnację z dalszego uczestnictwa w zajęciach rehabilitacyjnych, ze względu na stan zdrowia syna, który ma rozpocząć rehabilitację domową. Następnie organ wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ o wskazanie placówek na terenie województwa [...], w których dziecku z głębokim upośledzeniem umysłowym, w ramach NFZ, mogłoby korzystać z następujących zajęć: terapii pedagogicznej, logopedycznej, rehabilitacji-terapii ruchowej, masażu oraz wskazanie limitu rocznego ww. świadczeń. W piśmie z [...] r. NFZ poinformował, że świadczenia gwarantowane realizowane są w zakresach: rehabilitacji dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub oddziale dziennym oraz rehabilitacji osób z dysfunkcją narządu słuchu i mowy. W ww. piśmie ponadto wskazano, że w ramach zawartych umów każdy z ośrodków dziennych realizujących świadczenia w zakresie rehabilitacji dzieci zapewnia wielospecjalistyczną i kompleksową rehabilitację obejmującą opiekę lekarską oraz terapię rehabilitacyjną, logopedyczną, psychologiczną' i pedagogiczną. Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia czas trwania rehabilitacji dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub oddziale dziennym wynosi dla jednego pacjenta do 120 dni zabiegowych w roku kalendarzowym, a w przypadku uzasadnionym względami medycznymi i koniecznością osiągnięcia celu leczniczego czas trwania rehabilitacji może zostać przedłużony decyzją lekarza prowadzącego. Ponadto poinformowano, że rehabilitacja przeznaczona jest dla dzieci w wieku: do 7 roku życia z zaburzeniami wieku rozwojowego, od 8 do 18 roku życia z zaburzeniami wieku rozwojowego, a po przedstawieniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych (dotyczących upośledzonych w stopniu głębokim) do ukończenia 25. roku życia. W piśmie wskazano, że z rehabilitacji osób z dysfunkcją narządu słuchu i mowy pacjent może skorzystać również w wymiarze 120 dni zabiegowych w roku kalendarzowym, a w przypadku uzasadnionym względami medycznymi i koniecznością osiągnięcia celu leczniczego czas trwania rehabilitacji może zostać przedłużony decyzją lekarza kierującego na rehabilitację, za pisemną zgodą dyrektora właściwego oddziału NFZ Natomiast świadczenia logopedyczne udzielane są na podstawie skierowania lekarza w poradni lub w przypadku uzasadnionym względami medycznymi w miejscu pobytu świadczeniobiorcy. Poinformowano, że w tym zakresie nie obowiązują limity godzinowe. Podano wykaz placówek na terenie województwa gdzie mogą korzystać z rehabilitacji dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub oddziale dziennym i z porad logopedycznych.
Dalej organ I instancji wystąpił do strony o dostarczenie aktualnego zaświadczenia lekarskiego wymaganego do suo od lekarza [...], aktualnych dochodów netto za miesiąc [...] r. i [...] r. i podanie informacji – z jakich aktualnie świadczeń i w ramach jakich systemów korzysta aktualnie syn. W odpowiedzi strona poinformowała, że aktualnie syn korzysta z indywidualnych zajęć rewalidacyjno- wychowawczych dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim w wymiarze 11 godzin tygodniowo w ramach systemu oświaty w Zespole [...] w [...] oraz z rehabilitacji w warunkach domowych 2 godziny tygodniowo w ramach świadczeń NFZ z [...]. Ponadto załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. specjalisty [...] dzieci i młodzieży, z którego wynika, że syn strony wymaga terapii w tym samym wymiarze jak w poprzednim zaświadczeniu (zlecenie wydano na okres do [...] r.) i jak podano obejmuje dodatkową formę pomocy ponad wymiar korzystania z innych systemów. Ponadto Strona przedłożyła wymagane dokumenty potwierdzające wysokość dochodów rodziny, według których łącznie dochód rodziny w m-cu [...] r. wyniósł [...] zł, co na osobę w rodzinie wyniosło [...] zł, a w m-cu [...] r. [...] zł, co na osobę w rodzinie stanowiło [...] zl.
Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz [...]ponownie orzekł o odmowie przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, a następnie decyzja ta została uchylona na podstawie decyzji SKO z dnia [...]r. i przekazana organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Orzekając o odmowie przyznania świadczenia w decyzji z dnia [...] r. organ wskazując na treść art. 2 ust. 1 u.p.s. wyjaśnił, iż subsydiarność uprawnień wynikających z przepisów u.p.s. oznacza, że uzupełniają one środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Dalej organ stwierdził, że w ramach NFZ w [...] r. strona nie korzysta w ogóle z terapii pedagogicznej oraz terapii logopedycznej. Aktualnie na rzecz dziecka od dnia [...]r. do dnia wydania zaświadczenia zrealizowano 17 dni zabiegowych tj. 25,5 godzin rehabilitacji (informacja uzyskana z [...]). Organ zauważył, w myśl art. 50 ust. 2 u.p.s. przyznanie usług opiekuńczych dla osoby w rodzinie ma charakter fakultatywny, a decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy.
Dalej organ podkreślił, że świadczenie udzielane na podstawie art. 50 ust. 2 u.p.s. nie przysługuje wszystkim osobom, które wymagają suo, ponieważ pomoc społeczna oparta jest na zasadzie pomocniczości wyrażającej się w tym, że środki społeczne powinny być uruchamiane tylko wówczas, gdy osoby i rodziny nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji we własnym. W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1373), świadczenia przyznawane na podstawie u.p.s. mogą być przyznane tylko wtedy, gdy wnioskodawca wyczerpał możliwości wynikające z zakresu świadczeń opieki zdrowotnej. Objęcie pomocą społeczną w formie suo w zakresie rehabilitacji leczniczej i usprawnienia zaburzonych funkcji organizmu ma charakter świadczeń uzupełniających w stosunku do świadczeń o podobnym charakterze, lecz gwarantowanych przez system opieki zdrowotnej.
Według bowiem § 2 pkt 3 r.w.s.u.o. rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu mogą być realizowane w ramach specjalistycznych usług opiekuńczych, ale w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.). Tymczasem w ocenie organu w przedmiotowej sprawie lekarze w wydawanych zaświadczeniach przerzucali ciężar usług z systemu zdrowia na system pomocy społecznej, o czym świadczy zwrot "wymiar dotyczy dodatkowej pomocy ponad wymiar otrzymywany z innych systemów". Ponadto zgodnie z § 2 pkt 5 r.w.s.u.o. zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami [...] dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjne - wychowawczych, odbywa się w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego. Według natomiast art. 7 ust. 1 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 685 z poźn.zm), dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo bez względu na stopień upośledzenia organizuje się naukę i zajęcia rewalidacyjno - wychowawcze, w szczególności w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo - wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych, w domach pomocy społecznej i podmiotach leczniczych, a także w domu rodzinnym.
Dalej organ podał, iż Wojewoda [...], działając na podstawie art. 22 pkt 1 u.p.s. ustalił w zarządzeniu z [...] r. sposób wykonywania wobec osób z zaburzeniami psychicznymi zadań z zakresu administracji rządowej na terenie województwa [...]. Według niego suo przeznaczone są dla osób, o których mowa w art. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, które posiadają udokumentowane rozpoznanie zaburzeń [...] i mogą być świadczone dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami [...] w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają one dostępu do zajęć z innych systemów lub wymiar godzin uzyskanych z innych systemów jest mniejszy niż wskazany przez lekarza specjalistę. Świadczenia, które ustawowo zabezpieczane są w ramach innych systemów (oświaty, ochrony zdrowia) nie mogą być zastępowane świadczeniami z pomocy społecznej.
Dalej organ odnosząc się do zapewnienia w ramach suo takich zajęć jak terapia pedagogiczna, terapia logopedyczna, terapia ruchowa, wskazał, że z opinii doktryny wynika, że takie zajęcia nie są świadczeniem z pomocy społecznej, a ich zapewnienie i organizacja jest, co do zasady, obowiązkiem jednostek systemu oświaty oraz systemu zdrowia. Ich udzielenie w ramach systemu pomocowego ma zazwyczaj charakter uzupełniający inne usługi świadczone w niewystarczającym zakresie np. przez szkołę (I. Sierpowska, Lex). Organ zaznaczył, że syn strony korzysta z zajęć rewalidacyjno-wychowawczych w Zespole [...] w zakresie wynikającym z orzeczenia Poradni [...] w wymiarze 11 godzin tygodniowo. Dla organu I instancji istotny w przedmiotowej sprawie okazała się okoliczność, że kadra szkół specjalnych posiada kwalifikacje pedagoga specjalnego, co zabezpiecza potrzeby dziecka również w tym zakresie. Ponadto zdaniem organu zajęcia logopedyczne również zabezpieczane są nieodpłatnie przez system służby zdrowia. Organ podał, że z analizy zgromadzonej dokumentacji wynika, że syn strony, oprócz świadczeń z systemu oświaty, w [...] r. korzystał ze świadczeń finansowanych ze środków publicznych w formie terapii neurologopedycznej, pedagogicznej oraz fizjoterapii w Ośrodku [...] w [...] do dnia [...]r. w wymiarze 60 minut dziennie każdej terapii raz w tygodniu. Natomiast z zaświadczenia z [...] z dnia [...] r. wynika, że w [...] r. wykorzystał jedynie z 50 dni zabiegowych (75 godzin), a w [...] r. korzystał z indywidualnych zajęć rewalidacyjno- wychowawczych dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu głębokim w wymiarze 11 godzin tygodniowo w ramach systemu oświaty w Zespole Szkół [...] w [...] oraz z rehabilitacji w warunkach domowych godziny tygodniowo w ramach świadczeń NFZ z Zespołu [...], a zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. czas trwania rehabilitacji realizowanej w warunkach domowych dla jednego świadczeniobiorcy wynosi 80 dni zabiegowych w roku kalendarzowym oraz nie więcej niż 5 zabiegów dziennie. Organ wskazał, że ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że syn strony nie korzystał w [...] r. w pełnym zakresie z bezpłatnych świadczeń finansowanych przez NFZ. Z powyższego zdaniem organu wynika, że dziecko w [...] r. korzystało w ramach NFZ z rehabilitacji, terapii neurologopedycznej, pedagogicznej oraz fizjoterapii w znacznie mniejszym wymiarze niż otrzymał z pomocy społecznej. Za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej, na rzecz dziecka zrealizowano 576 godzin suo oraz 185 godzin opieki wytchnieniowej. Organ ocenił, że system zdrowia zapewnił 20% wszystkich godzin usług zrealizowanych na rzecz syna strony.Ponadto organ wskazał na dochód rodziny znacząco przekraczający kryterium dochodowe, wynoszące [...] zl.
Organ wskazał na zasadę subsydiarności (pomocniczości) uzasadniającą brak podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy i podkreślił, że świadczenie to mogłoby być udzielone dopiero wówczas, gdy potrzeby dziecka nie zostały zaspokajane w ramach przewidzianego w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego, ustawie o systemie oświaty i aktach wykonawczych do tych ustaw. Nadto zdaniem organu istotne okazało się, że osoby i rodziny są zobowiązane w pierwszej kolejności do wykorzystania swoich możliwości z innych systemów, a dopiero w przypadku, kiedy brak jest możliwości tychże systemów, wykorzystywania systemu pomocy społecznej.
Reasumując, organ stwierdził, że jeśli syn strony nie korzysta z usług opiekuńczych w ramach NFZ wskazanych w zaświadczeniu, uniemożliwia przyznanie suo z systemu pomocy społecznej.
W toku postępowania strona poinformowała, że syn nie może być jednocześnie podopiecznym Ośrodka [...] w [...]i nie może korzystać z zajęć prowadzonych ambulatoryjnie. Strona zarzuciła, że organ w pytaniu skierowanym do NFZ w dniu [...]r. pominął fakt, że syn realizuje rehabilitację domową, co wyklucza ambulatoryjną. Strona podkreśliła też, że istotnym faktem jest, iż miejscem zamieszkania jest [...], a nie całe województwo [...] i małżonkowie wyczerpali możliwości korzystania ze świadczeń z innych systemów.
W związku z powyższym organ zwrócił się do NFZ o podanie informacji czy dziecko z głębokim upośledzeniem umysłowym, korzystające ze świadczeń danej placówki w ramach NFZ, nie może w ogóle korzystać ze świadczeń udzielanych przez inną placówkę w ramach NFZ, czy jedynie nie może korzystać z tego samego rodzaju świadczeń w obu placówkach, a także czy przysługującemu dziecku limit roczny 120 dni zabiegowych w roku może realizować w innej placówce oraz czy dziecko, które wykorzystało 80 osobodni w roku może skorzystać z dodatkowego wymiaru w ilości 40 osobodni w innej placówce. W odpowiedzi z dnia [...]r. p.o. Dyrektor NFZ poinformował, że dzieci z [...] mogą korzystać z różnych rodzajów świadczeń między innymi z ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, podstawowej opieki zdrowotnej, stomatologii czy rehabilitacji leczniczej, pod warunkiem, że nie jest to pobyt w warunkach stacjonarnych (całodobowych). Nie można łączyć jednoczasowo świadczeń udzielanych w różnych zakresach w ramach rodzaju rehabilitacji leczniczej. Ponadto NFZ poinformował, że czas trwania rehabilitacji dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub na oddziale dziennym wynosi dla jednego świadczeniobiorcy 120 dni zabiegowych w roku kalendarzowym, a w przypadku uzasadnionym względami medycznymi i koniecznością osiągnięcia celu leczniczego czas trwania rehabilitacji może zostać przedłużony decyzją lekarza rehabilitacji, za pisemną zgodą dyrektora właściwego oddziału wojewódzkiego NFZ. Rehabilitacja ta może odbywać się w wybranych przez świadczeniobiorcę placówkach. Natomiast z fizjoterapii realizowanej w warunkach domowych, w której czas jej trwania dla jednego świadczeniobiorcy wynosi 80 dni zabiegowych i również lekarz zlecający zabiegi może wnioskować o jej przedłużenie. Świadczeniodawca NZOZ Ośrodek [...] realizuje w ramach zawartej umowy z NFZ świadczenia w zakresie fizjoterapii domowej, natomiast Zespół [...] w zakresie rehabilitacji dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku/oddziale dziennym. Ponadto z odpowiedzi wynika, że świadczenia w tych samych zakresach nie mogło być realizowane jednoczasowo w warunkach domowych i w ośrodku/oddziale dziennym. Następnie organ podał, że według zaświadczenia wydanego przez [...] wynika, że syn strony od dnia [...]r. do dnia wydania zaświadczenia wykorzystał 17 dni zabiegowych, a przewidywany termin zakończenia cyklu przypada na dzień [...]r. z możliwością przedłużenia o kolejne 20 dni. W ramach jednego dnia zabiegowego wykonywane były następujące rodzaje zabiegów: indywidualna praca z pacjentem (czas trwania 30 minut); ćwiczenia wspomagane (czas trwania 15 minut); pionizacja czynna (czas trwania 15 minut); nauka czynności lokomocji (czas trwania 15 minut); ćwiczenia równoważne (czas trwania 15 minut).
Według organu w pierwszej kolejności strona powinna zapewnić dziecku wszelką pomoc, która jest świadczona z systemu opieki zdrowotnej, a dopiero kiedy zostaną wyczerpane wszystkie możliwości powinna zwrócić się o pomoc do OPS. OPS nie może przejąć obowiązków, które powinny być realizowane w ramach innych systemów. Organ podał, iż u strony od [...]r. za pośrednictwem OPS świadczone są bezpłatne usługi opieki wytchnieniowej, które są przyznane do końca roku 2022 r. w łącznym wymiarze 240 godzin.
Zdaniem organu znacznie korzystniejsze byłoby korzystanie ze świadczeń z NFZ, ponieważ stawka zaproponowana przez podmioty za jedną godzinę usługi jest wyższa niż stawka za osobodzień publicznych świadczeń NFZ. Organ dodał, iż na podstawie decyzji SKO z dnia [...]r. przyznano synowi strony od dnia [...]r. do dnia [...]r. prawo do suo w wymiarze 12 godzin w' tygodniu w formie: 1) terapii pedagogicznej w wymiarze 4 godzin w tygodniu; 2) terapii logopedycznej w wymiarze 2 godzin w tygodniu; 3) terapii integracji sensorycznej w wymiarze 2 godzin w tygodniu; 4) terapii ruchowej (rehabilitacji) w wymiarze 4 godzin w tygodniu. W ramach ww. decyzji w [...] r. zostało wykonanych łącznie 576 godzin. Organ podkreślił, że łącznie w [...] r. strona skorzystała ze świadczeń organizowanych przez OPS w łącznym wymiarze 761 godzin, a ze świadczeń służby zdrowia Strona skorzystała w wymiarze około 186 godzin. Ponadto w [...]r. strona skorzystała z bezpłatnej pomocy w formie usług opieki wytchnieniowej w wymiarze 185 godzin. Z rehabilitacji w ramach systemu zdrowia świadczonej przez placówkę medyczną [...] syn strony w [...] r. wykorzystał 75 godzin, a z systemu pomocy społecznej otrzymał 192 godziny rehabilitacji (terapii ruchowej). System pomocy społecznej zapewnił dziecku wsparcie w prawie trzykrotnie wyższym wymiarze niż system zdrowia, co jest nie zgodne z zasadą subsydiarności pomocy społecznej. Ponadto organ wskazał, że w 2022 r. zostały przyznane Stronie 240 godziny w ramach opieki wytchnieniowej.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu I instancji.
Decyzją z dnia [...]r., nr [...] SKO w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8, art. 50 ust. 4, art. 106 ust. 1 i 4, art. 109, art. 110 ust. 7 i 8 u.p.s., a także § 2 pkt 3 lit. a), lit. b), § 2 pkt 5 r.w.s.u.o. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
SKO podało, iż w sprawie nie jest sporne, że syn strony potrzebuje takich usług co do rodzaju i zakresu określonych w dokumencie zlecenia suo wystawionym przez lekarza specjalistę. W powyższym zakresie nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty odwołania ogniskujące się wokół zarzutu nieuwzględnienia pisma NFZ z dnia [...]r. w sprawie jednoczesnego korzystania z rehabilitacji domowej i innych form fizjoterapii jako dowodu. SKO zauważyło, że w treści zaświadczenia z dnia [...]r. z wystawienia lekarza specjalisty [...] dzieci i młodzieży P.S. wynika, że poprzez zaznaczenie opcji ,,NIE'" lekarz specjalista wystawiający zaświadczenie w kwestii potrzeb specjalistycznych usług opiekuńczych stwierdził, że dla dziecka nie istnieją przeciwwskazania do korzystania ze suo dla osób z zaburzeniami [...] w gabinecie zapewnionym przez wykonawcę usług. Analogicznie w treści zaświadczenia z dnia [...]r. Powyższe zdaniem SKO dla rozstrzygnięcia sprawy oznacza, że w materiale dowodowym sprawy wyjaśniona jest okoliczność co do potrzebnego dziecku rodzaju suo, na korzyść stwierdzenia, że usługi mogą być na rzecz dziecka świadczone ambulatoryjnie w ośrodku albo w oddziale dziennym. SKO dostrzegło również, że z pisma NFZ z dnia [...]r. w sprawie jednoczesnego korzystania z rehabilitacji domowej i innych form fizjoterapii - wynika, że usługi opiekuńcze mogą być w danym czasie świadczone tylko w jednym rodzaju: albo jako usługi świadczone w miejscu zamieszkania dziecka w warunkach domowych, albo ambulatoryjnie w placówce albo w oddziale dziennym. Z zestawienia dwóch powyższych konstatacji, mających swoje oparcie w dowodach zgromadzonych w aktach administracyjnych sprawy i opisanych przez organ I instancji w kwestionowanej decyzji, wynika dla niniejszej sprawy, że potrzeby dziecka w zakresie suo - terapii pedagogicznej, terapii logopedycznej, terapii ruchowej - podlegają zaspokojeniu w ramach systemu oświaty i systemu opieki zdrowotnej, ponieważ są dostępne dla syna strony jako usługi świadczone ambulatoryjnie albo w placówce wykonawcy usług albo w oddziale dziennym. SKO zwróciło uwagę, że syn strony w [...]r. korzystał w ramach NFZ z rehabilitacji, terapii neurologopedycznej, pedagogicznej oraz fizjoterapii w znacznie mniejszym wymiarze niż otrzymał z pomocy społecznej. Za pośrednictwem systemu pomocy społecznej, na rzecz dziecka zrealizowano 576 godzin usług opiekuńczych oraz 185 godzin opieki wytchnieniowej, podczas gdy w §2 pkt 3 r.ws.u.o. zapewnienie rehabilitacji fizycznej i usprawniania zaburzonych funkcji organizmu odbywa się w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.). SKO dostrzegło, że zakres suo określonych przez lekarza specjalistę w zleceniach złożonych wraz z wnioskami przez stronę pokrywa się ze świadczeniami zdrowotnymi oferowanymi i otrzymywanymi przez dziecko z systemu oświaty oraz z systemu opieki zdrowotnej, tj. terapia pedagogiczna, terapii logopedyczna, terapia ruchowa, masaż. Nie znajduje potwierdzenia w ustaleniach co do zakresu, rodzaju i formy specjalistycznych usług opiekuńczych zarzut strony, że lekarz wystawiając skierowanie na rehabilitację określił jasno zlecenie rehabilitacji domowej, a nie innej (w ośrodku oddziale dziennym). Wręcz przeciwnie, lekarz zlecający stwierdził brak przeciwwskazań do korzystania ze suo w gabinecie wykonawcy usług. Wydaje się, że strona w ramach systemu pomocy społecznej dąży do uzyskania dla syna realizacji zleconych przez lekarza suo w ośrodku/oddziale dziennym, które swoim rodzajem pokrywają się ze świadczeniami uzyskiwanymi przez dziecko z systemu oświaty i systemu opieki zdrowotnej, które są realizowane w warunkach domowych jako rehabilitacja domowa, co z kolei zgodnie z zasadami korzystania ze świadczeń finansowanych przez NFZ wyklucza korzystanie z tych samych rodzajowo świadczeń w ramach rehabilitacji w ośrodku/oddziale dziennym (ambulatoryjnie). Z uwzględnieniem powyższego, dla oceny czy strona faktycznie nie wykorzystuje rzeczywistych i realnych możliwości do uzyskania pomocy z innych systemów dla syna dostrzeżenia wymaga, że świadczenia w formie terapii pedagogicznej, terapii logopedycznej, terapii ruchowej są dostępne dla syna w ramach innych systemów, lecz ze względu na wybór strony w istniejących warunkach wykorzystywana jest rehabilitacja świadczona w warunkach domowych, wykluczając korzystanie z rehabilitacji zleconej przez lekarza - świadczonej w warunkach ambulatoryjnych. Zakres usług (dodatkowy wymiar) miałby być uzupełniany suo w ramach systemu pomocy społecznej. Jednakże zdaniem SKO z uwzględnieniem przebiegu i rozmiaru suo wykorzystywanych przez strony w [...] r. w związku z decyzją organu odwoławczego przyznającą synowi strony te usługi - takie korzystanie ze suo w kontekście aktualnie rozpatrywanych wniosków o przyznanie usług nie znajdowałoby oparcia w przepisie określającym, że zapewnienie rehabilitacji z systemu pomocy społecznej odbywa się w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - § 2 pkt 3 r.w.s.u.o. Przebieg i rozmiar suo wykorzystywanych przez syna strony w [...] r. w związku z decyzją organu odwoławczego przyznającą synowi strony te usługi wykazują, że w tych ramach w [...] r. zostało wykonanych łącznie 576 godzin. Łącznie w [...] r. strona skorzystała ze świadczeń organizowanych przez system pomocy społecznej w łącznym wymiarze 761 godzin, natomiast ze świadczeń służby zdrowia strona skorzystała w wymiarze około 186 godzin, z czego przez wykonawcę [...]- 75 godzin, a przez wykonawcę "[...]" - 111 godzin. Ponadto w [...] r. strona skorzystała z bezpłatnej pomocy w formie usług opieki wytchnieniowej w wymiarze 185 godzin. Z rehabilitacji w ramach systemu zdrowia świadczonej przez placówkę medyczną [...] syn Strony w [...] r. wykorzystał 75 godzin, a z systemu pomocy społecznej otrzymał 192 godziny rehabilitacji (terapii ruchowej). Innymi słowy, zestawienie potrzeb dziecka i dostępności usług w ramach innych niż pomoc społeczna systemów pozwala przyjąć, że organ I instancji w kwestionowanej decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. SKO zwróciło uwagę, że organ odmówił przyznał świadczenia z pomocy społecznej w całym zakresie określony w ww. zleceniach. Wyjaśnienia wymaga, że świadczenia w formie suo dla dzieci niepełnosprawnych mogą być udzielane, gdy potrzeby dziecka nie zostały zaspokojone w ramach wsparcia przewidzianego w ustawie o systemie oświaty i ustawie o ochronie zdrowia psychicznego. Z tego punktu widzenia dziecko miało dostęp do korzystania z zajęć rehabilitacyjnych. Z materiału dowodowego wynika, że strona nie ubiegała się o wsparcie w innych placówkach służby zdrowia, które oferują usługi w zakresie terapii logopedycznej, pedagogicznej i psychologicznej. SKO podkreśliło, że z usług, do których dziecko miało dostęp w Ośrodku [...] w [...], strona zrezygnowała od dnia [...]r., skarżąca zrezygnowała ze względu na stan zdrowia syna, który miał rozpocząć rehabilitację domową. Te motywy nie przyświecały jednak stronie w zakresie, w jakim strona zwróciła się do organu I instancji z wnioskami o przyznanie suo. Dostrzeżenia wymagają ograniczone możliwości pozyskania placówek dysponujących właściwym specjalistami i wolnymi terminami w celu prowadzenia form terapii zaleconych dzieciom i młodzieży z rozpoznaniem lekarskim jak u syna strony. Jednocześnie SKO dostrzegło, że przy rozpoznawaniu wniosku strony jako osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej, organ I instancji miał na uwadze szczególny charakter i specyfikę realizacji tych zadań, w tym art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 u.p.s.
SKO wskazało, że wyznacznikami ustalenia zakresu przyznania usług są: z jednej strony - rozmiar potrzeb wnioskodawcy, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. SKO stwierdziło, że wbrew zarzutom odwołania w kwestionowanym rozstrzygnięciu uwzględniono i następnie w sposób właściwy w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji odniesiono się do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy i ustaleń poczynionych w sprawie, w szczególności do zlecenia lekarskiego dotyczącego przyznania dziecku suo. Dokonano dokładnej oceny poszczególnych okoliczności i dowodów, wskutek czego organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego przy wydawaniu kwestionowanej decyzji. SKO zgodziło się ze stroną, że niewątpliwie w postępowaniu w przedmiocie przyznania suo istotne znaczenie ma ich zlecenie, wystawione przez lekarza specjalistę. Lekarz danej specjalizacji określa potrzeby osób wymagających pomocy w formie suo. W niniejszej sprawie lekarz [...] dzieci i młodzieży - w związku ze schorzeniem syna strony - zalecił suo dla osób z zaburzeniami [...], odnotowując, że nie ma przeciwwskazań dla korzystania z usług w gabinecie zapewnionym przez wykonawcę usług. SKO zwróciło uwagę na subsydiarny charakter pomocy społecznej i wskazało, że świadczenia z pomocy społecznej, jakimi są świadczenia w formie suo dla dzieci z zaburzeniami [...] mogą być udzielone dopiero wówczas, gdy potrzeby dziecka nie zostałyby zaspokojone w ramach wsparcia przewidzianego w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego oraz ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Wobec powyższego, nie bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie jest to, że syn strony miał dostęp do korzystania z zajęć rehabilitacyjnych, które obejmowały terapię pedagogiczną, logopedyczną oraz fizjoterapię. Z materiału dowodowego wynika, że strona nie ubiegała się o wsparcie w innych placówkach służby zdrowia, które oferują usługi w zakresie terapii logopedycznej, pedagogicznej i psychologicznej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza w ocenie SKO, że syn strony ma możliwość korzystania ze specjalistycznych placówek oferujących usługi zlecone przez lekarza specjalistę. W konsekwencji w ocenie SKO decyzja wydana w powyższym zakresie nie wykracza poza granice uznania administracyjnego.
Od powyższej decyzji M.D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., zarzucając organowi naruszenie art. 18 ust.1 pkt 3 oraz ust. 2 u.p.s., art.7. art.7a. art. 81 oraz § 2. art. 10. art. 11, art. 79a § 1. art. 80. art. 107 §3 k.p.a., którego to normy prawa obligują organ administracji do orzekania wg stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji oraz do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, co ma wpływ na wynik sprawy.
Skarżąca podała, iż suo w roku [...] były realizowane w domu, nie w gabinecie i podała, że wielokrotnie podkreślała, iż stan zdrowia syna nie pozwala na wycieczki po ośrodkach w województwie. Podkreśliła, że syn zarówno obowiązek szkolny realizuje w formie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych indywidualnych w domu, jak i rehabilitację w ramach NFZ w warunkach domowych, bo tego wymaga sytuacja zdrowotna syna. Skarżąca zwróciła uwagę, iż mieszają w małym mieście gdzie nie ma wyboru w placówkach dla syna ciężko jest z terapią. Wg informacji z NFZ w miejscowości [...] w ramach NFZ świadczona jest jedynie rehabilitacja domowa, nie ma podpisanego kontraktu na terapię logopedyczną czy terapię pedagogiczną.
Skarżąca podała, iż wyczerpali wszystkie możliwości i dlatego zwrócili się do OPS o przyznanie suo. W przypadku uzasadnionym względami medycznymi syn ma skierowanie na rehabilitację w warunkach domowych (skierowanie w aktach sprawy, zarówno na rok [...] oraz [...]). Na terenie powiatu takie świadczenia realizuje [...], skarżąca nie mamy wpływu na realizację skierowania przez [...], wyznaczone terminy wizyt rehabilitanta. Wielokrotnie upominała się w [...] o zwiększenie częstotliwości wizyt. Na ten czas syn nie może korzystać z innych świadczeń w ramach NFZ - co potwierdza odpowiedź NFZ, zarówno ta którą otrzymała skarżąca, jak i ta którą otrzymał organ i która jasno wyjaśnia, iż łączenie świadczeń w rodzaju rehabilitacji leczniczej w zakresie rehabilitacji domowej oraz w ośrodku/oddziale dziennym jednoczasowo nie może być realizowana, czyli realizując skierowanie rehabilitacji domowej nie można korzystać z innych form.
Skarżąca dodatkowo zwróciła uwagę a fakt, iż Zarządzenie Wojewody z dnia 18 stycznia 2021 r. nie może stanowić podstawy prawnej wydania decyzji, wskazując na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. akt II SA/Go 551/21, gdzie wskazano, że nie posiada ono waloru normatywnego i nie stanowi źródła prawa, a zatem nie jest wiążące dla organów orzekających w sprawie
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione. Zdaniem SKO nie znajduje potwierdzenia w ustaleniach co do zakresu, rodzaju i formy specjalistycznych usług opiekuńczych ponownie podnoszony w skardze zarzut skarżącej, że lekarz wystawiając skierowanie na rehabilitację określił jasno zlecenie rehabilitacji domowej, a nie innej (w ośrodku/oddziale dziennym), a wręcz przeciwnie.
Dla oceny, że skarżąca nie wykorzystuje rzeczywistych i realnych możliwości do uzyskania pomocy z innych systemów dla syna SKO zauważyło, że świadczenia w formie terapii pedagogicznej, terapii logopedycznej, terapii ruchowej są dostępne dla syna skarżącej w ramach innych systemów, lecz ze względu na wybór skarżącej w istniejących warunkach wykorzystywana jest rehabilitacja świadczona w warunkach domowych, wykluczając korzystanie z rehabilitacji zleconej przez lekarza - świadczonej w warunkach ambulatoryjnych. Zakres usług (dodatkowy wymiar) miałby być uzupełniany suo w ramach systemu pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożył organ, skarżąca i uczestnik postępowania nie wnieśli o przeprowadzenie rozprawy.
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie, w myśl art. 135 p.p.s.a., następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W razie zaś nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu (art. 151 p.p.s.a.).
Przedmiot tak rozumianej kontroli w niniejszym postępowaniu stanowiła skierowana do skarżącej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania specjalnych usług opiekuńczych dla jej niepełnosprawnego syna.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o pomocy społecznej według stanu prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz przepisy wykonawcze ją uzupełniające tj. r.w.s.u.o. Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 3 u.p.s. do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej realizowanych przez gminę należy organizowanie i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Środki na realizację i obsługę zadań, o których mowa w ust. 1 zapewnia budżet państwa (art. 18 ust. 2 u.p.s.). Osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych (art. 50 ust. 1 u.p.s.). Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (art. 50 ust. 2 u.p.s.).Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (art. 50 ust. 4 u.p.s.).Ośrodek pomocy społecznej albo centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 roku o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (art. 50 ust. 5 u.p.s.).
Rozporządzeniem, wydanym na podstawie art. 50 ust. 7 u.p.s. Minister Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 roku w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz. 1598 z późn. zm.) określone zostały rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych i kwalifikacje osób świadczących te usługi oraz warunki i tryb ustalania i pobierania opłat za specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone osobom z zaburzeniami psychicznymi, jak również warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z tych opłat, ze względu na szczególne potrzeby osób korzystających z usług, uwzględniając sytuację materialną tych osób.
Zaznaczyć należy, iż co do zasady usługi opiekuńcze mogą być przyznawane jedynie na przyszłość (por. wyrok NSA z 18 listopada 2010 r., I OSK 966/10). Mając na uwadze powyższe, za uzasadnione uznać należało na gruncie przedmiotowej sprawy połączenie przez organ postępowań z wniosku skarżącej o przyznanie suo na rok 2022 i 2023. W tych okolicznościach tożsamość podmiotowa i ta sama podstawa prawna oraz charakter opisanego świadczenia, uzasadniały łączne rozpoznanie przez organ wniosków w jednym postępowaniu.
Decyzja w sprawie suo, wydawana na podstawie art. 50 ust. 2 u.p.s, jest decyzją wydawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że organ ma większą swobodę co do treści rozstrzygnięcia, wyboru jednego spośród kilku jego wariantów. Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanek przyznania tego rodzaju świadczenia nie przesądza o tym, że organ ma obowiązek orzec o jego przyznaniu. Orzekając w tym zakresie organ powinien z jednej strony wziąć pod uwagę potrzeby beneficjenta suo wynikające z jego schorzenia, a z drugiej strony zobowiązany jest kierować się zasadą pomocniczości wyrażoną w art. 2 ust. 1 u.p.s,. zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie spornych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej. Organ, działając w ramach uznania administracyjnego, jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W celu wydania prawidłowego orzeczenia w ramach uznania administracyjnego, zobligowany jest zatem dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy i utrwalić w aktach wyniki jego badania (art. 7 kpa), poczynić ustalenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 kpa), zebranego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 kpa), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 kpa), ale także załatwić sprawę z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 kpa). W ten sposób przeprowadzona analiza okoliczności sprawy stanowi podstawę do wydania zgodnej z prawem decyzji o charakterze uznaniowym. Natomiast niezgodna z prawem jest decyzja uznaniowa naruszająca wskazane reguły postępowania administracyjnego. Zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 kpa, organ realizuje przez właściwe uzasadnienie decyzji spełniające wymogi określone w art. 107 § 3 kpa, w tym więc przez wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie było kwestionowane, że niepełnoletni syn skarżącej jest osobą niepełnosprawną, upośledzoną głęboko, z objawami autyzmu, osobą z zaburzeniami psychicznymi, niesamodzielną, wymagającą stałej całodobowej opieki osób trzecich i wymagającą stałej rehabilitacji (wywiad środowiskowy – k. 27 – 32 akt administracyjnych). Skarżąca zwróciła się do organu o przyznanie suo dla osób z zaburzeniami [...] na które składać miałaby się: terapia pedagogiczna (16 h/m-c), terapia logopedyczna (8 h/m-c), rehabilitacja, terapia ruchowa (16 h/m-c), masaż (4 h/m-c). Taki wymiar suo potwierdził w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...]r. lekarz specjalista [...] (zaświadczenie załączone do wniosku z dnia [...] r.), a także w kolejnych dwóch zaświadczeniach lekarskich załączonych do akt sprawy (postępowanie w sprawie trwa bowiem od [...]r., k. 139 i k. 305).
W przedmiotowej sprawie mając na uwadze zakres wniosku o przyznanie świadczenia i jego uzasadnienie, rodzaj niepełnosprawności i potrzeby osoby wymagającej pomocy, co do rodzaju suo zastosowanie znalazły § 2 pkt 3 lit. a i pkt 5 r.w.s.u.o. W § 2 pkt 3 lit. a r.w.s.u.o. mowa jest o rehabilitacji fizycznej i usprawnieniu zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, zgodnie z zaleceniami lekarskimi lub specjalisty z zakresu rehabilitacji ruchowej lub fizjoterapii. Stosownie zaś do § 2 pkt 5 r.w.s.u.o. zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego . Dodać należy, iż w myśl art. 7 cyt. ustawy dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo bez względu na stopień upośledzenia organizuje się naukę i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze, w szczególności w przedszkolach, szkołach, placówkach opiekuńczo-wychowawczych, ośrodkach rehabilitacyjno-wychowawczych, w domach pomocy społecznej i podmiotach leczniczych, a także w domu rodzinnym (ust. 1). Dla osób o których mowa w ust. 1 organizuje się również rehabilitację leczniczą, zawodową i społeczną. Rehabilitacja i zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze są bezpłatne (ust. 2).
Treść cyt. przepisów wskazuje na pewną warunkowość przyznania suo w ramach pomocy społecznej tj. w sytuacji gdy dotyczą one zakresu nieobjętego świadczeniami system opieki zdrowotnej (§ 2 pkt 3 lit. a), bądź przy braku możliwości dostępu do zajęć na podstawie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (§ 2 pkt 5).
Sąd podziela stanowisko, że usługi objęte wnioskiem skarżącej w pierwszej kolejności powinny być świadczone na podstawie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i przez rodzinę osoby niepełnosprawnej w ramach ich uprawnień, zasobów i możliwości, a dopiero w ostatniej kolejności - gdy te możliwości zostaną wykorzystane - uzupełniona poprzez specjalistyczne usługi opiekuńcze z pomocy społecznej. Kolejność taka wynika wyraźnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. oraz cyt. § 2 pkt 3 i pkt 5 r.w.s.u.o. Art. 2 ust. 1 u.p.s. wyraża zasadę subsydiarności pomocy społecznej, to jest udzielania świadczeń dopiero wówczas, gdy "własne uprawnienia, zasoby i możliwości" osób i rodzin nie wystarczają do przezwyciężenia "trudnych sytuacji życiowych", w jakich te osoby i rodziny się znajdują. Pomoc społeczna poprzez przyznanie świadczenia w formie suo jedynie dopełnia świadczenia, które są zagwarantowane na podstawie innych przepisów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2019 r., I SA/WA 1538/18).
W konsekwencji przyjąć należy, iż rozpatrując możliwość przyznania pomocy polegającej na objęciu suo, organy obowiązane są ustalić czy wymagający pomocy ma możliwość uzyskania takich świadczeń z systemu opieki zdrowotnej czy innych systemów np. w ramach systemu oświaty i stwierdzić czy świadczenia te zostały uzyskane w wystarczającym zakresie, zaspokajającym potrzeby osoby uprawnionej (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 9 listopada 2010 r., II SA/Lu 505/2010, WSA w Gdańsku z dnia 19 października 2011 r., II SA/Gd 416/11).
Analiza akt administracyjnych sprawy i ustalenia organów opisane w treści decyzji wskazują, iż syn skarżącej korzysta z zajęć rewalidacyjno-wychowawczych indywidualnych prowadzonych w domu przez Zespół [...] w [...], w wymiarze 11 godzin tygodniowo (k. 7 akt administracyjnych). Ponadto syn skarżącej korzystał do września 2021 r. z terapii neurologopedycznej, pedagogicznej i fizjoterapii w Ośrodku [...] w [...]. Następnie od [...]r., na podstawie skierowania od lekarza specjalisty korzysta z rehabilitacji w warunkach domowych, która realizowana jest przez Zespół [...] w [...] w ramach umowy zawartej z [...] Oddziałem NFZ, z częstotliwością 4-5 razy w tygodniu. W okresie [...]– [...]r. zrealizowanych zostało 50 dni zabiegowych (k. 9 akt administracyjnych, SKO na str. 18 uzasadnienia podał 75 godzin), a w roku [...] od [...] do [...] było to 39 dni zabiegowych (k. 197 i 262 akt administracyjnych).
Wyjaśnić w tym miejscu należy przy tym, iż jak wynika z pisma NFZ z dnia [...]r. (k. 198 akt administracyjnych) czas trwania rehabilitacji dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego w ośrodku lub oddziale dziennym wynosi dla jednego świadczeniobiorcy 120 dni zabiegowych w roku, a w przypadku fizjoterapii realizowanej w warunkach domowych wynosi on 80 dni zabiegowych. Przy czym jednoczasowo świadczenia w tych zakresach nie mogą być realizowane. Brak możliwości jednoczesnego korzystania z rehabilitacji domowej i ambulatoryjnej także potwierdziło NFZ w piśmie z dnia [...]r. (załączone do odwołania).
Skarżony organ odmówił skarżącej wnioskowanego świadczenia dla jej syna wobec stwierdzenia, że potrzeby dziecka w zakresie suo – terapii pedagogicznej, logopedycznej, ruchowej podlegają zaspokojeniu w ramach oświaty i systemu opieki zdrowotnej jako dostępne ambulatoryjnie w placówce lub oddziale dziennym, na co wskazuje treść zaświadczeń lekarskich załączonych do sprawy. Organ wskazał, że syn strony miał dostęp do korzystania z zajęć rehabilitacyjnych obejmujących terapię pedagogiczną, logopedyczną i fizjoterapię, jednak strona nie ubiegała się o wsparcie w innych placówkach służby zdrowia, które oferują takie świadczenia, jednak z uwagi na wybór strony świadczenia w warunkach domowych, wykluczona jest świadczenie w warunkach ambulatoryjnych. Dodatkowo organ zwrócił uwagę na istotny rozmiar pomocy jaką strona uzyskała z pomocy społecznej w zakresie suo w [...] r., i dodatkowo z pomocy wytchnieniowej.
Sąd uznał, iż organy I i II instancji dopuściły się na gruncie rozpoznawanej sprawy naruszenia zarówno przepisów prawa materialnego, jak i procedury administracyjnej, w stopniu uzasadniającym uchylenie decyzji organów obu instancji.
W pierwszej kolejności istotne wątpliwości Sądu budzi treść zaświadczeń lekarskich potwierdzających potrzebę zapewnienia niepełnosprawnemu suo (treść wszystkich trzech zaświadczeń jest w tym zakresie taka sama). Zlecenie specjalistycznych usług opiekuńczych wystawione przez lekarza specjalistę ma szczególne znaczenie w postępowaniu o przyznanie suo. Treść takiego zlecenia wiąże organy w ten sposób, że określa materialnoprawne ramy niezbędnych potrzeb osoby wymagającej pomocy w formie usług specjalistycznych. Sąd zwraca uwagę, iż już w decyzji z dnia [...]r. uwagę na nieprawidłowości w tym zakresie zwróciło samo SKO podając na str. 30 uzasadnienia decyzji, że poważne wątpliwości budzi adnotacja o zleceniu dodatkowej pomocy ponad wymiar korzystania z innych systemów, bez wyjaśnienia rozmiaru pomocy z innych systemów, co powoduje, że nie wiadomo jakie są potrzeby dziecka i czy po przyznaniu zleconych suo potrzeby te będą zaspokojone. W tym zakresie zdaniem Sądu za uzasadnione uznać należy bądź zobowiązanie wnioskodawczyni do przedłożenia zaświadczenia lekarza, określającego zakres całościowego zapotrzebowania na usługi dla jej dziecka lub z podaniem zapotrzebowania na suo, ale z uwzględnieniem z jakich świadczeń dziecko korzysta z innych systemów (oświaty, systemu opieki zdrowotnej), bądź wystąpienie przez organ do lekarza wystawiającego zlecenie suo o wyjaśnienia w powyższym zakresie, podając lekarzowi informacje co do zakresu świadczeń z jakiego aktualnie korzysta syn skarżącej (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., I OSK 2983/19). Tym bardziej jest to istotne, że ze stanu faktycznego ustalonego przez organy w sprawie wynika, iż syn skarżącej korzysta ze świadczeń rehabilitacyjnych w warunkach domowych, a w trzech zleceniach wydanych przez lekarzy podano, że nie ma przeciwwskazań do uzyskania świadczenia przez niepełnosprawnego w warunkach rehabilitacyjnych. Wyjaśnienie powyższych okoliczności uznać należy za istotne dla przedmiotowej sprawy.
Natomiast odnośnie objętych wnioskiem skarżącej suo, na tle stanu faktycznego wynikającego z akt sprawy i na tle przepisów prawa mających w sprawie zastosowanie, Sąd zwraca uwagę, iż co do terapii pedagogicznej dopuszczalne jest stwierdzenie na podstawie cyt. § 2 pkt 5 r.w.s.u.o., że świadczenia te zapewniane są w ramach systemu oświaty. Należy zauważyć, iż syn skarżącej korzysta z zajęć rewalidacyjno-wychowawczych prowadzonych przez specjalistów z Zespołu [...], wymiarze 11 godzin tygodniowo. Zatem można uznać, iż dziecko ma dostęp do w/w zajęć w rozumieniu § 2 pkt 5 r.w.s.u.o., a zatem pozostaje jedynie rozważenie przez organ czy zachodzi w tym przypadku wyjątkowy przypadek, o którym mowa w § 2 pkt 5 r.w.s.u.o. Z kolei co do terapii logopedycznej, o ile także nie mieści się ona w ramach zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, zgodzić należy się z organem, że syn skarżącej nie korzystał w tym zakresie z dostępnych świadczeń w ramach opieki zdrowotnej. Do oceny jednak czy nie zostały wyczerpane możliwości, o których mowa w § 2 pkt 3 lita a r.w.s.u.o. uprzednio organ powinien ustalić, czy w istocie skarżąca nie wykorzystała w/w możliwości, mając na uwadze dostępność do takich usług, możliwości dotarcia do gabinetu, przy uwzględnieniu stanu zdrowia jej syna (w przypadku fizjoterapii wystawione skierowanie wskazywało na konieczność terapii w warunkach domowych).
Natomiast co do określonej w § 2 pkt 3 lit a r.w.s.u.o. rehabilitacji i usprawnienia zaburzonych funkcji organizmu, z kolei istotne znaczenie odgrywa to w jakim zakresie osoba potrzebująca wykorzystuje stosowne świadczenia dostępne w ramach systemu opieki zdrowotnej, przede wszystkim dotyczy to zakresu objętych wnioskiem skarżącej rehabilitacji, terapii ruchu i masażu.
Niewątpliwie w świetle powyższych przepisów zasadą jest, że specjalistyczne usługi opiekuńcze na podstawie u.p.s. mogą być przyznane tylko wtedy, gdy wyczerpane zostały możliwości wynikające z uprawnień z zakresu świadczeń opieki zdrowotnej, w tym z zakresu ochrony zdrowia psychicznego.
Redakcja powyższych przepisów nie przesądza jednakże o niemożności uzyskania wskazanych świadczeń w sytuacji, w której pomimo korzystania ze świadczeń objętych przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz zajęć o których mowa w art. 7 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, czyli pomimo wykorzystywania własnych uprawnień nie zostają zrealizowane wszystkie niezbędne potrzeby wnioskującego (w tym przypadku potrzeby dziecka) wynikające ze zlecenia lekarskiego (porównaj wyrok WSA w Szczecinie z 25.04.2013 r., II SA/Sz 117/13, LEX nr 1316961).
W przypadku syna skarżącej - biorąc jednak pod uwagę długotrwające postępowanie administracyjne obejmujące rok [...]– wynika, iż od [...]r., po rezygnacji ze świadczeń w Ośrodku [...] w [...] (pobyt dzienny), przyznane zostały mu usługi rehabilitacyjne świadczone w warunkach domowych, przez [...]., który jest jedynym podmiotem w [...] świadczącym takie usługi w warunkach domowych w ramach zawartej z NFZ umową. Podobnie było w 2022 r. Przyznanie tych świadczeń synowi skarżącej w warunkach domowych nastąpiło na podstawie skierowania od właściwego lekarza specjalisty. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż na wniosek zarówno organu, jak i skarżącej w toku postępowania, NFZ wyjaśniło kwestię dostępności określonych usług dla syna skarżącej w ramach NFZ i możliwości łączenia usług świadczonych w domu i w gabinecie. Z pism NFZ z dnia [...]r. i [...] r. wynika, iż brak jest możliwości łączenia przez świadczeniobiorcę usług w warunkach domowych i w warunkach ambulatoryjnych. Ponadto NFZ potwierdziło, iż odpowiednio w warunkach domowych przysługuje pacjentowi rocznie 80 dni zabiegowych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności i stanowisko NFZ w opisanych pismach Sąd stwierdził, iż organ w sposób nieuzasadniony uznał, na tym etapie postępowania, że skarżąca nie wyczerpała możliwości w zakresie dostępnych w ramach NFZ usług, o których mowa w § 2 pkt 3 lit. a r.w.s.u.o. Zdaniem Sądu powyższe należy interpretować w następujący sposób, jeżeli synowi skarżącej przysługuje na podstawie skierowania lekarskiego świadczenie (rehabilitacja, zajęcia fizjoterapeutyczne) w warunkach domowych, których nie można łączyć z świadczeniami w warunkach ambulatoryjnych, to korzystanie przez syna skarżącej ze świadczeń w warunkach domowych nie można oceniać jako niewykorzystywania rzeczywistych i realnych możliwości do uzyskania pomocy z innych systemów. Strona korzysta bowiem z prawa, które zostało jej przyznane w sposób uprawniony, na co wskazuje skierowanie lekarza specjalisty do terapii w warunkach domowych. Natomiast organ w rozpoznawanym postępowaniu powinien dokonać oceny czy w tym zakresie doszło do wykorzystania przysługującego świadczenia, które wynosi rocznie 80 dni zabiegowych, a jeżeli było to mniej dni zabiegowych, to z czego to wynika, bo ewentualnie należy też wziąć pod uwagę jaki maksymalnie zakres świadczenia może świadczyć określony podmiot mający zawartą umowę z NFZ. Z punktu widzenia oceny zasadności wniosku skarżącej rozstrzygający nie jest abstrakcyjny zakres świadczeń refundowanych przez NFZ, lecz możność zabezpieczenia wszystkich potrzeb dziecka rozważana jako dążenie matki (rodziny) do pełnego wykorzystania ustawowo gwarantowanych uprawnień, co należało rozważyć w aspekcie potrzeb dziecka zakreślonych zleceniem lekarskim, warunkami materialnymi, a także warunkami udzielania zleconych świadczeń (odpłatność, miejsce dostępności świadczeń, czy też inne okoliczność warunkujące realną możności skorzystania z tych świadczeń, jak zasady ich udzielania, czy terminy dostępności itp.).
Natomiast odnosząc się do zaznaczenia w zaświadczeniu lekarskim dotyczącym suo, że brak jest przeciwwskazań do korzystania ze suo w gabinecie, Sąd wskazuje, że w sytuacji uznania przez organ wniosku skarżącej za uzasadniony (w całości lub w części) organ uprawniony jest wówczas do wskazania świadczenia tych usług w warunkach ambulatoryjnych, a nie domowych. Wbrew stanowisku skarżącej wyrażonemu w skardze treść składanych przez nią zaświadczeń lekarskich w toku przedmiotowego postępowania nie zobowiązuje bowiem organów do przyznania suo świadczonych w warunkach domowych. W takiej sytuacji, wobec stanowiska skarżącej, organ w sytuacji uwzględnienia wniosku o przyznanie suo (w całości lub części) uprawniony byłby do poinformowania skarżącej w trybie art. 79a k.p.a. o w/w przesłance, która nie została spełniona w świetle żądań skarżącej.
Sąd odnośnie zawarte w zaskarżonej decyzji argumentacji dotyczącej zakresu udzielonej stronie skarżącej pomocy w ramach pomocy społecznej w 2021r., zwraca uwagę, iż w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym jakim jest decyzja w sprawie suo, generalnie jest uprawniony do powołania tego rodzaju argumentacji. Jednak należy po pierwsze wziąć pod uwagę różny charakter pomocy jakim są suo i pomoc wytchnieniowa, gdyż mają one różne cele i charakter, a także organ w tym zakresie dokonać powinien takiej oceny na tle swoich możliwości finansowych, oceny sytuacji zapotrzebowania na świadczenia innych podmiotów (podopiecznych OPS). Z kolei w sytuacji stwierdzenia, iż wnioskodawca spełnia określone przepisami prawa przesłanki do przyznania wnioskowanej pomocy, powinien dokonać oceny czy możliwe jest częściowe uwzględnienie wniosku.
Charakter specjalistycznych usług opiekuńczych, jako świadczenia przyznawanego dla osób mających szczególne potrzeby wynikające z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, a także okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim stwierdzone w przedłożonym zaświadczeniu lekarskim potrzeby dziecka wymagają rozważenia i uzasadnienia rozstrzygnięcia w taki sposób, aby nie można zarzucić mu dowolności, a więc z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a więc także dotyczących indywidualnych potrzeb dziecka i szczególnej sytuacji rodziny.
Zgodzić należy się natomiast ze skarżącą, że rozporządzenie Wojewody z dnia [...]r. (oraz z [...] r.) wydane na podstawie art. 22 pkt 1 u.p.s. nie może stanowić podstawy prawnej decyzji administracyjnej. Jednak Sąd zwraca uwagę, iż w objętych skargą decyzjach organy nie przywołały w/w aktu jako podstawy prawnej rozstrzygnięcia, natomiast na akt ten jedynie w uzasadnieniu decyzji wskazał tylko organ I instancji, SKO nie potwierdziło takiej argumentacji w zaskarżonej decyzji.
Przyjmując powyżej opisany wzorzec legalności Sąd doszedł do przekonania, że kwestionowane decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 §1, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 3 u.p.s. oraz § 3 pkt 2 i pkt 5 r.w.s.u.o.
Mając na uwadze powyższe organ orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie zgodnie z art. 153 p.p.s.a. do uwzględnienia oceny prawnej i wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organ zobowiązany będzie do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie we wskazanym w uzasadnieniu zakresie. W sytuacji stwierdzenia, że dziecko nie ma zapewnionych świadczeń w pełnym zalecanym zakresie, organ pod rygorem przewidzianym w art. 79a k.p.a. powinien zobowiązać wnioskodawcę do wyczerpującego przedstawienia okoliczności, które powodują taki stan rzeczy. Następnie odnosząc się do zakresu refundowanych/gwarantowanych uprawnień dziecka oraz realnych możliwości zapewniania dziecku pełnego zakresu zalecanych mu świadczeń własnym staraniem matki (rodziny), a także po uwzględnieniu możliwości ośrodka pomocy społecznej, organ rozstrzygnie o zasadność zgłoszonego żądania mając na uwadze rodzaj, formę i rozmiar świadczeń odpowiednich do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Uzasadnienie przyszłej decyzji powinno być wyczerpujące w świetle oceny prawnej zaprezentowanej powyżej przez Sąd, a w szczególności rozważać okoliczności sprawy i zasadę pomocniczości. Rozstrzygnięcie i uzasadnienie przyszłej decyzji powinno odnosić się przy tym do aktualnego rodzaju i wymiaru suo, których wymaga syn skarżącej.